Multatuli Liefdesbrieven

Multatuli Liefdesbrieven

Privé-domeinreeks nummer 54 van De Arbeiderspers in herdruk: Liefdesbrieven.


Normaal maak ik geen reclame.
Maar dit is uitzonderlijk.
Een prachtige uitgave, in herdruk.
Ingebonden naar uw eigen wens.
Misschien dat ik er maar twee koop.

Op 2 maart 2020 is het 200 jaar geleden dat Multatuli in Amsterdam werd geboren.
In het kader hiervan herdrukt De Arbeiderspers uit de privé-domeinreeks nummer 54 uit 1979, Liefdesbrieven.
Bezorgd en van aantekeningen en een nawoord voorzien
door Paul van ’t Veer, naar moderne spelling gezet door Henk Gielkens.
Aan de nieuwe editie is een voorwoord van Elsbeth Etty
toegevoegd.

 

De winkeleditie is genaaid en direct ingehangen
in het papieren omslag, met flappen.
Voor handboekbinders en andere boekenliefhebbers
is het boek te verkrijgen in losse, ongebonden katernen bij Uitgeverij Boekblok (van Jannie de Groot), in samenwerking met Atelier De Ganzenweide (van Rob Koch).

• Formaat: 11,5 x 19,5 cm

• Het binnenwerk heeft een omvang van 392 pagina’s,
in 16 katernen van 24 pagina’s en
een katern van 8 pagina’s,
gedrukt op Schleipen, 80 grams houtvrij romandruk,
creme/wit, opdikking 1.5

• Het papieren omslag is gedrukt op Munken pure,
240 grams houtvrij offset getint, opdikking 1.13

• Meegeleverd worden het omslag en een extra blanco katern,
voor bijvoorbeeld het maken van schutbladconstructies

• De prijs bedraagt 25,- euro

De katernen zullen beschikbaar komen in maart 2020.
Ze zijn te koop op de Boekbindbeurs, zondag 26 april
te Sint-Niklaas, op de stand van Uitgeverij Boekblok
(pinnen is mogelijk).
Ook zijn ze te bestellen via de website http://www.uitgeverijboekblok.nl.

Na weken terug naar ‘Van den vos Reynaerde’

De deelnemers hebben hun boeken al allemaal ingediend
voor de wedstrijd van de mooiste uitvoering van ‘Van den vos Reynaerde’.
Ik moet nog beginnen maar dat is niet erg.
Ik heb heel erg genoten van al die weken dat ik van papier
kerstversieringen maakte of bezig was met de voorbereiding
van de Cultuurnacht.
Nu is er weer ruimte om aan dit grote avontuur te gaan werken:
een middeleeuwse binding naar de richtlijnen van Goddijn.

IMG_2422NogTeSnijden

Om mensen te laten zien, tijdens de Cultuurnacht, hoe een boek gedrukt wordt (plano) en hoe het papier vervolgens wordt gevouwen, had ik het boek nog niet op- maat gesneden. Maar deze week was het zo ver. Bij het boek is 1 blanco katern meegeleverd. Dat heb ik in 2 gedeeld en één als eerste katern en het tweede als laatste katern opgenomen. Daarom kan ik makkelijk de plaats met potlood markeren waar ik ga snijden.


IMG_2423SchoongesnedenVersieVanVanDenVosReynaerde

Schoongesneden ziet het er dan als volgt uit. Altijd een spannend moment. Nu begint het op een boek te lijken. Als dekblad (schutblad dat met als doel extra bescherming te geven aan de katernen, bij het eerste en laatste katern wordt meegebonden) dienen twee stukken perkament.


IMG_2424Snijafval

Het snijafval. Helaas was het boek net iets dikker dan mijn snijmachine aankon. Ik heb het dus in twee keer gesneden. Dat kan eigenlijk niet zonder dat je dat achteraf ziet. Maar het vroeg snijden heeft zo-wie-zo nadelen en werd in de Middeleeuwen pas later gedaan.


IMG_2425SchoongesnedenVosOnderBezwaar

‘Onder bezwaar’ betekent in mijn geval: tussen twee planken en onder een stapel zware boeken. Hier ligt mijn exemplaar van ‘Van den vos Reynaerde’ inclusief de perkamenten dekbladen. Die dekbladen zitten met een rand van ongeveer 1 centimeter om het betreffende katern gevouwen. Maar perkament heeft wat tijd en druk nodig om zich te laten temmen. Zo zijn mijn handen vrij voor andere dingen.


IMG_2426EikenhoutenPlattenMetKapitaalhoekjesEnAfgerondeBuitenRanden

De twee eikenhouten platten zijn 1 centimeter dik. aan wat de rugzijde gaat worden (op de foto in het midden) zullen drie leren riempjes en twee perkamenten strengels de platten met elkaar en met het boekblok verbinden. De perkamenten strengels gaan de kapitaalkern vormen, het hart van het kapitaalband. Een van de grote uitdagingen die ik bij de vorige dummy niet helemaal kreeg zoals ik het wilde. De strengels komen aan de kop (bovenkant) en staart (onderkant) van het boek, daar waar nu een kapitaalhoekje is weggehaald. Ook de scherpe randen aan de buitenkant (waar straks de leren bekleding over komt) heb ik met een stukje schuurpapier wat afgerond.


IMG_2438TweeVanDeDrieLerenStroken

Uit de resten van een oude leren tas maak ik drie leren riempjes. Ruim 1 centimeter breed en 2 millimeter dik. Deze zitten inmiddels in de pers want mijn leer was maar 1 millimeter dik, dus heb ik een bredere strook dubbel gevouwen en gelijmd. Inderdaad dit leer is eerder gebruikt om de titel te oefenen met vergulden voor een ander boek (Bradel). Maar daar zie je straks toch niets van. De riempjes zijn misschien te lang maar de 15 centimeter uit het boek van Goddijn was vorige keer te weinig. We gaan het zien.


Best veel gedaan voor een eerste middag.

Cultuurnacht: terugblik

De Cultuurnacht heeft veel tijd gevraagd.
Je bepaalt natuurlijk zelf hoeveel tijd je er in steekt.
Bij mij was dat best veel.

IMG_2401CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisBladspiegel

Op vrijdagavond het ik de laatste bladspiegels nog afgemaakt. Helaas zal tijdens de Cultuurnacht blijken dat het niet eenvoudig is mensen te vragen iets te schrijven. Nog eens overdenken hoe ik dat ga oplossen.


IMG_2402CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisBladspiegel

Het was nodig de bladspiegels meer te benadrukken, soms te voorzien van een simpele tekening, van kleuren. Allemaal om te zien hoe mensen daar op reageren.


IMG_2403CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisBladspiegel

Wellicht zijn er mensen die de overeenkomsten zien met middeleeuwse aanvullingen op de pagina (initialen, miniaturen, penwerk, doodles). Maar het hielp niet echt.


IMG_2404CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisBladspiegel

Ik hoopte dat simpele tekeningen mensen op een idee zouden brengen. Zodat ze daar over zouden schrijven.


IMG_2405CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenis

De ruimte was op vrijdag al voor een deel ingericht. Op zaterdag heb ik de puntjes op de i gezet door bijvoorbeeld mijn slinger op de hangen.


IMG_2406CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisSchrijfopstelling

De schrijfplaats in te richten. Als mensen iets schreven dan was de bamboe-pen met inkt uit een inktpotje populair.


IMG_2408CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisUithangboek

Mijn uithangboek op het pad bij de deur gezet.


DSC02638CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisRuimteArgusvlinder

Het was een mooie ruimte voor mijn expositie. De halfronde vorm maakte het ook goed mogelijk om mijn verhaal te houden en steeds de voorbeelden er bij te kunnen pakken.


DSC02639CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisMagazijn76

Op zaterdagmiddag ben ik bij Magazijn76 op bezoek geweest. Dat is een van de drie locaties die bij de Cultuurnacht open waren. De schilderijen zijn van een kunstenaar die een werkplaats heeft vlak bij die van mij. Het vreemde van zo’n nacht is dat je zelf zo druk bezig bent maar dat je daarom weinig of niets meekrijgt van wat er bij de anderen gebeurt. Er stond een frietverkooppunt voor de deur, maar ik had er geen tijd voor. Ik had best een portie gelust.


DSC02640Magazijn76CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisOngefilterd

Dus ik ben helaas ook geen koffie gaan drinken bij ‘Ongefilterd’.


IMG_2409CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisWieDurft

Omdat ik vreesde dat het niet eenvoudig zou zijn om mensen aan het schrijven te krijgen heb ik ze nog eens extra uitgedaagd: Wie durft?


VerlangDeNacht

Verlang de nacht.


DSC02642CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisCultuurstraatje

Het Cultuurstraatje in de FutureDome in het vroeg van de avond. Gelukkig was het droog die avond, werd het alleen mistig. Wat een aparte sfeer geeft.


DSC02643CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenis

Dit is dan de Koepelgevangenis in de avond.


IMG_2411CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisZijDurfdenTeSchrijven

De eerste ‘helden’ van de avond: ‘Be yourself, be you!’


IMG_2412CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisNaAfloopZondagEersteTasTerugInWerkplaats

Zaterdagnacht heb ik al mijn spullen al wel bij elkaar gezet. Een eerste tas met boeken ging mee naar huis. Dit is dan op zondag. Met tassen bracht ik mijn spullen terug naar mijn werkplaats.


IMG_2413CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisOpruimenNaAfloopZondag

Work in progress (zondag).


CNB Abri's - RGB

De Cultuurnacht zit er voor deze editie weer op.


IMG_2415CultuurnachtBredaFutureDomeKoepelgevangenisNaAfloopZondag

Overdag is de Koepel ook indrukwekkend.


Veel moois tijdens de Cultuurnacht!

Voor de Cultuurnacht van zaterdag aanstaande.
Daar kan ik nog een aantal zaken voor afronden.
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik waarschijnlijk
hier nooit helemaal mee gereed ben.
Dus ik steek er de tijd in die ik heb, and that’s it.

Vandaag dus nog aan een aantal zaken doorgewerkt:
= nog wat extra handgebonden boeken meegenomen zodat ik die kan laten zien;
= teksten aangebracht op mijn uithangboek;
= hergebruikt papier verder voorzien van vreemde bladspiegels;
= hier en daar een stempel geplaatst van een vlinder;
en afspraken gemaakt voor zaterdag.

IMG_2389StadsbladVeelMooisTijdensCultuurnacht

Een lokaal huis-aan-huis blad heeft de Cultuurnacht op de voorpagina.


IMG_2383Argusvlinder

Even een vlindertje geplaatst. Het is een voor mij fascinerende gewoonte op Chinese en Japanse prenten. Maar ook Anton Heijboer markeerde zo zijn werk. Boekbinders hadden in het verleden een klein stempeltje of een etiket dat in de boekband werd aangebracht.


IMG_2384HergebruiktPapierMetArgusvlinder

Hergebruikt krantenpapier, geprepareerd met gesso, krijgt ook een (Argus)vlindertje.


IMG_2385YUithangboekBandBind

Op de omslag van mijn uithangboek staat: Boek – Band – Bind.


IMG_2386UithangboekGeheimen

Het boek kan ook open weggezet worden zodat de tekst van de binnenkant ook gelezen kan worden.


IMG_2387HergebruikteBladspiegels

Nog meer vreemde bladspiegels.


IMG_2388HergebruiktBladBoom

Bladspiegels met een boom in het midden.


IMG_2389StadsbladVeelMooisTijdensCultuurnacht


Cultuurnacht: Uithangboek

Ergens in een hoek stonden nog twee platen karton
die door gebruik en de tijd een beetje gehavend zijn.
Ze brachten me op het idee een groot soort dummy boek te maken
dat ik kan gebruiken als bord, om mensen te wijzen op het
feit dat ik ergens zit met mijn informatie over boekbinden
en dat ik wacht op het meeschrijven van alle bezoekers aan een
manuscript.

Het boekblok wordt een soort massief boekblok,
eigenlijk een grote platte doos.
De technieken die ik geleerd heb om een doos te maken pas ik
dan ook deels toe. Maar het moet snel, ik wil niet te veel
materiaal gebruiken.
Hopelijk blijft het zaterdag droog.
Papier kan slecht tegen vocht.

IMG_2366UithangboekMetMassiefBoekblokMethodeDoosMaken

Hier ben ik bezig met een platte doos van 50 bij 40 centimeter.


IMG_2367UithangboekMetMassiefBoekblok

De opstaande randen zijn maar anderhalve centimeter hoog. Hier wordt de doos al gesloten met de bovenkant.


IMG_2370UithangboekMetLeeslint

Met stukken boekbindlinnen bevestig ik de doos tussen de twee grote stukken karton (de boekband) die ik met papier bekleed heb. Een leeslint en kleine stukken kapitaalband maken de illusie compleet.


IMG_2379UithangboekNuDeRugNog

Als rug nog een groot stuk boekbindlinnen. De smalle strook had ik nog liggen.


IMG_2380Uithangboek

Hier zie je het formaat afgezet tegen het ‘Voske’, de boekband voor mijn Cultuurnacht manuscript.


IMG_2381Uithangboek

Dat moet drogen. Dat valt niet mee in een werkplaats waar door een reparatie op dit moment geen verwarming is. Het gewicht van ‘het boek’ gebruik ik om alles op zijn plaats te krijgen en houden.


IMG_2382Uithangboek

De klemmen zijn wat aan de grote kant dus het vraagt wat improvisatie. Maar het is gelukt.


Heel druk geweest: Cultuurnacht 2020

Als ik een dag oversla met bloggen dan moet ik wel druk zijn.
Deze keer met de Cultuurnacht.

CNB Abri's - RGB

Komende zaterdag ga ik mensen vragen mee te schrijven aan een manuscript.
Daarbij heb ik verschillende soorten papier waar de mensen uit kunnen kiezen.
Geprepareerd krantenpapier bijvoorbeeld.
Maar ook ander materiaal zoals perkament.
Ook hergebruikte, bedrukte bladen uit een boek.
Die laatsten voorzie ik van een ‘nieuwe bladspiegel’.
Daarbij ben ik begonnen met brave, rechthoekige bladspiegels.
Maar waarom zou een bladspiegel altijd mooi rechthoekig moeten zijn.

IMG_2351WaaromAltijdEenRechthoekigeBladvulling


VerlangDeNacht


IMG_2352HandgebondenBoeken

Voor mijn handgebonden boeken (waaraan altijd een heel verhaal vast zit) staan op een speciale plaats in mijn boekenkast. Maar voor de Cultuurnacht gaan er een aantal weer terug naar mijn werkplaats zodat ik ze zaterdag kan laten zien.


Verlang de nacht

Het thema van de Cultuurnacht 2020 op 25 januari in Breda
is ‘Verlang de nacht’.

De eerste keer dat ik familie en bekenden uitnodigde om een
kijkje te nemen in mijn werkplaats, al weer meer dan 3 jaar geleden,
vroeg ik hen iets te schrijven over het bezoek.
Mij ging het in eerste instantie niet om de inhoud van
de geschreven teksten maar om de handschriften.

Nu ik meedoe met de Cultuurnacht, ga ik mijn bezoekers vragen iets te
schrijven rond ‘Verlang de nacht’.
Wat betekent die tekst voor jou?
Staat het “verlangen” of het “verlengen” centraal.

Als tegenprestatie maak ik een kleine tentoonstelling over
hoe je zelf een bandzetter (basis handgebonden boek) kunt maken
en laat ik voorbeelden zien en kan ik een tipje van de sluier optillen
over vormen van handgebonden boeken die verder gaan dan die
je maakt met een paar basis handelingen.
We kijken naar leer, linnen, perkament, papier.
Misschien kan ik ook nog iets leren van mijn bezoekers.

Het schrijven kan op verschillende soorten ondergrond.
Die stukken tekst zal ik later inbinden tot een boek.
Eén soort papier bestaat uit krantenpapier dat ik op maat
gesneden heb, waarop ik een schrijfruimte wit gemaakt heb
met gesso en waar ik vandaag de schrijfruimte heb
ingericht door het te voorzien van kantlijnen en regels.
Maar aan regels hoeven mijn bezoekers zich niet te houden.
Ze kunnen ook schrijven op perkament, printerpapier, zwaarder papier
of ……
Ze kunnen schrijven met pen of kwast, met inkt of verf, of…..

IMG_2300VerlangDeNacht

Dichtgevouwen katern van krantenpapier met een witte schrijfruimte met daarop kantlijnen en regels.


IMG_2301VerlangDeNachtPapier

Opengevouwen katern van krantenpapier met gesso schrijfruimte met kantlijnen en regels. De kantlijn versieren mag natuurlijk ook. De katernen die niet gevuld zullen worden met handgeschreven teksten zal ik zelf vullen met ‘drukwerk’.


IMG_2302MijnNieuweNaaibankje

Een van de stappen bij het maken van een boek is het naaien van de katernen. Hier ga ik een boek voorbereiden op mijn nieuwe naaibankje.


Wil je meer weten waar zo’n bankje voor dient en waarom dat handig is?
Wil je misschien ook eens proberen zelf een boek in te binden?
Vind je het schrijven misschien leuker?
Wil je eens je creativiteit op pagina’s van een boek loslaten?
Wil je eens een boekband ontwerpen en maken?

Breda, FutureDome (voormalige Koepelgevangenis), Nassausingel 26.
25 Januari 2020, 16:00 uur -0:00 uur, Verlang de nacht!

CNB2020


Pakketje

IMG_2289Pakket

Vandaag kwam er een pakketje uit Steenwijk. Twee stuks gereedschap voor het blinddrukken of vergulden van boeken.


IMG_2292LijnFilet

De lijnfileet is nieuw, 3mm breed, 10 cm lang.


IMG_2294Bloempje

Het ‘edelweiss’ bloempje is een tweedehands. Een beperkte investering om wat ervaring op te doen. ik ga beginnen met blinddrukken. Of ik voor de Cultuurnacht er nog aan toe kom weet ik niet.


Cultuurnacht 2020

De voorbereidingen zijn bij mij begonnen.
De kerstdecoraties zijn af en nu ga ik me toeleggen
op het voorbereiden van de deelname aan de Cultuurnacht 2020 in Breda.
Die is op 25 januari, dat lijkt ver weg maar ik heb niet zomaar
voorbeelden van de diverse stadia van boekbinden gereed liggen.
Die ga ik dus maken.
Daarnaast wil ik de ruimte een beetje versieren.

IMG_2230HetEersteStapeltjeVormtZich

Er is al een stapel ontstaan met dingen die ik tijdens de Cultuurnacht wil laten zien.


IMG_2235HetBeginIsGemaaktCultuurnacht2020

De eerste letters van de eerste slinger zijn al gereed.


Op het moment dat ik besloot mee te doen aan de Cultuurnacht
zag ik een bericht van de Stichting Handboekbinden dat ze nieuwe
folders hebben laten maken.
Nou daar wilde ik wel een aantal exemplaren van en die zijn
deze week gearriveerd: Boeken, meer dan de inhoud.

IMG_E2229BoekenMeerDanAlleenDeInhoud

IMG_2229BoekenMeerDanAlleenDeInhoud

Folder van de Stichting Handboekbinden: Boeken meer dan alleen de inhoud!


Twee exemplaren van mijn tekst gereed

IMG_2013PerkamentGeit

Een paar weken terug kocht ik dit stuk perkament. Afkomstig van een geit en vervolgens bruin gemaakt. Mooie kleur vond ik voor het boekje dat ik aan het maken ben.


Al een tijd heb ik een groot kerkboek te logeren.
Van dit boek heb ik uitgezocht wie de drukker was, wie de boekbinder
was en heb daar een verhaal van gemaakt.
Aangevuld met foto’s en een beschrijving van de inhoud en
van de staat van het boek (voor zover ik dat kan beoordelen,
restauratie is niet mijn ding).
Van de tekst wil ik twee ecemplaren maken: één voor de eigenaar
van het kerkboek en één voor mij.

IMG_2015TweeExemplarenVanDeTekstDieIkSamengesteldHeb

Dit is de tekst: ‘Pennen over een kerkboek’. Gemaakt met mijn tekstverwerker en geprint bij de copyshop.


IMG_2016TweeLerenRiempjesTerVersterkingVanDeRug

Het perkament is erg dun (en heel moeilijk te verwerken vond ik), te dun om daar het katern aan te naaien. Daarom dat ik twee leren stroken uit een oude tas heb gesneden om de rug te versterken.


IMG_2042

Zo gaat het er dan uitzien.


IMG_2068

De etiketten zijn van handgemaakt Saa-papier uit Laos. Bewust de randen nat gemaakt en een beetje gerafeld om het authentieker te laten lijken. ‘Justinus’ is een grapje voor insiders.


IMG_E2069

Met het koordje erom gaat mijn exemplaar in mijn verzameling.


Dummy #2 is gereed: The Art of Bookbinding

De bedoeling is om ‘Van den vos Reynaerde’ – dit jaar is er een
versie in losse katernen uitgegeven door Atelier de Ganzenweide –
in te binden volgens de instructies van Peter Goddijn
voor een boek met een Romaanse binding:
1.2 Band met houten platkernen, gesloten scharnieren, opliggende bindingen,
vaste rug, romaanse aanrijging, chevronkapitaal,
platsluiting en titelraampje (11e eeuw).

Omdat mijn kennis en ervaring te beperkt is besloot ik eerst
een kleine dummy te maken met blanco pagina’s.
Daarbij heb ik ervaring opgedaan met verschillende aspecten
die hierboven genoemd worden en heb ik een doe-het-zelf
sluiting op het boek aangebracht (Atelier Libri).
Dit was het resultaat.

IMG_1664OpDeEikenhoutenPlattenVanDummy2


Vervolgens wilde ik de opgedane kennis en ervaring toepassen op
een tekst en een formaat dat lijkt op ‘Van den vos Reynaerde’.
De afgelopen weken ben ik hier mee bezig geweest en zaterdag
heb ik het afgerond. Nog zonder titelraampje en zonder chevronkapitaal.
De laatste hobbel die ik moest nemen was de messing afwerking van
de sluitriem. Naast gebrek aan ervaring speelt ook een grote rol
dat ik niet altijd het juiste gereedschap heb en soms de te volgen
werkwijze nog moet uitzoeken.

Het resultaat:

IMG_1953Gereed

De oplossing is anders dan Peter Goddijn die beschreef. Het messing dat hier om de riem zit bestaat bij Goddijn uit twee plaatjes. De messing in zijn oplossing is dikker maar ik slaagde er niet in om van die dikkere messing mooie, gelijke plaatjes te maken en daar dan ook nog eens de gaatjes in te maken. Daarnaast is het opmeten/passen, van de riem en waar het gat precies moet komen, ingewikkelder dan gedacht. Dat leverde een beschadiging van het riempje op, waarvan je met mijn oplossing niets ziet. Ik moet nog zien hoe ik dit ga oplossen bij ‘Van den vos Reynaerde’.


IMG_1997Gereed

Bij voorbeelden van andere boekbinders zie ik dat men de bindingen op de rug en de platten beter aanzet dan bij mijn boek. Bij de poging het chevronkapitaal te maken lukte het mij onvoldoende op mijn proeflapjes. Maar hier heb ik in ieder geval voor het eerst een integraal meegebonden kapitaalkern gemaakt en voorzien van een eenvoudige kapitaalsteek. Dat ga ik natuurlijk bij ‘Van den vos Reynaerde’ proberen te verbeteren.


IMG_1998Gereed

Ik ben blij met het resultaat. Nu voor het echte werk. Op naar het derde boek.


Boekbindavonturen

IMG_1831SluitriemBevestigd

De afgelopen tijd lagen door activiteiten op mijn werk en de Boekkunstbeurs de activiteiten aan ‘The Art Of Bookbinding’ even stil. Dat wordt ook veroorzaakt doordat het werk aan de sluiting van het boek tegenzit. Dat schuif ik even vooruit. Maar het begin van de sluitriem is gemaakt en ziet er ook goed uit.


IMG_1916FoutjeInDeKapitaalband

Van de chevronsteek ben ik afgestapt. Het resultaat was niet goed genoeg. Dus dat probeer ik bij ‘Van den vos Reynaerde’ opnieuw. Hier dus een eenvoudige kapitaalsteek. Ik kan niet goed genoeg bij of om de kapitaalkern. Peter Goddijn waarschuwt daarvoor al in zijn boek. Nu is dat niet zo erg. Je ziet dan de draden onregelmatig uit het boek komen. Meer storend is dat ik op 1 plaats de rode draad tussen het wit heb laten uitkomen. Dat ga ik nog corrigeren.


IMG_1917KapitaalbandValtNietMeeBeslagZitPrima

Het beslag is bevestigd op de voorplat.


IMG_1918KapitaalbamdAanDeStaartOntbreektNog


IMG_1919MetKapitaalbandEnBeslag

Ik moet zeggen: het boek gaat goed open en is goed leesbaar. Het boekblok zit nergens te strak of zo iets. Dus ik kan straks dit boek gewoon lezen als ieder ander modern boek.


The Art of Bookbinding

IMG_1808HetPassenVanHetLeer

Als je aan het leer begint ziet het boek er al snel als een heel interessant object uit. Hier pas ik het boek nopg eens nadat ik het leer op maat heb gesneden.


IMG_1810HetIsEenRuglozeBindingDusHetLeerZitDirectOpDeKaternen

Deze middeleeuwse binding met houten platten heeft geen versterking op de rug. Dus het leer wordt direct op de katernen bevestigd. Dus zie je de oneffenheden van de rug door het leer heen. De leren riempjes vormen de ribben op het boek. Dit zet ik niet extra aan met een vouwbeen. De uitstraling blijft dan zo natuurlijk mogelijk.


IMG_1811DePlattenEnRugZijnGelijmd

Het leer is aan de houten platten en de rug bevestigd. Ik maak de omslagen niet zoals Goddijn beschrijft: zoals we een boek kaften. Ik heb een methode geleerd die een mooi resultaat geeft en daarom pas ik die hier toe. De eerste dummy had wel omslagen zoals het kaften van het boek. Die twee uitvoeringen kan ik dan straks nog eens goed vergelijken voordat ik aan Van den vos Reynaerde begin.


IMG_1812DeHoekenSnijdenInHetLeer

Hier zie je dat het leer voorbereid is om de omslagen te maken. Overigens beide teksten (The Art of Bookbinding en Van den vos Reynaerde) zijn beide uitgegeven door Atelier de Ganzenweide.


IMG_1814EvenHetBoekbeslagPassen

Even het boekbeslag passen als de omslagen goed vast zitten. Het boek laat ik nu een paar dagen goed drogen. Dan moet ik de kapitalen aan het boek maken, dan ga ik het beslag en de sluiting afmaken en bevestigen. Leeslint?


Avonturen van de boekbinder

Al weer een tijdje geleden heb ik het boekblok van
‘The Art of Bookbinding’ uit het naaibankje gehaald.
maar dat hier nog niet gemeld.
Het boek is gereed om met leer te bekleden maar dan moet
ik ook gaan beginnen aan het chevron-kapitaal.
Daarna komt de sluiting aan de beurt.

IMG_1780BoekUitMijnNaaibankjeGehaald

Zo komt het boek dan uit het naaibankje.Je kunt goed de geïntegreerde kapitaalkern zien aan de kop en staart (boven- en onderkant). Helemaal met zwart garen omwikkeld. Het perkamenten dekblad golft gelijk. Dat zal straks bevestigd worden tegen de binnenkant van de platten.


IMG_1783AchterplatBevestigd

Hier zie je dat het achterplat nu ook aan het boekblok is bevestigd. Zowel de perkamenten kapitaalkernen als de leren riempjes waarop genaaid is, zitten nu vast aan beide platten. Gereed om het in het leer te steken, na te denken over het chevron kapitaal en het boekbeslag met de sluiting.


IMG_1784AchterplatBovenaanzicht

Van bovenaf zie je de messing spijkertjes die gebruikt worden om de leren riempjes vast te zetten aan de houten platten.


IMG_1785ProeflapjeChevronKapitaal

Dit is het proeflapje dat ik gemaakt heb om de chevron steek te kunnen oefenen. Dat is geen overbodige luxe want het lukt me niet om die steek mooi te krijgen.


IMG_1790TweedePogingChevronKapitaalTeMaken

Daarom heb ik deze week nog een tweede proeflapje gemaakt van een restje leer en een stuk henneptouw.


IMG_1791InDeVoorplatIsruimteUitgespaardOmSluitriemTeBevestigen

Het werken aan het proeflapje kan ik ook thuis. Dat hoef ik niet in mijn werkplaats te doen. Daarom ga ik in mijn werkplaats door aan het beslag. Hier zie je het voorplat. Daarin is ruimte uitgespaard om de sluitriem te bevestigen. Op het voorplat zie je de sluitriem straks niet want de riem komt onder het bekledingsleer te zitten. Om het riempje vast te zetten maak je een soort van schildje van messing dat met spijkers vastgezet wordt op de voorplat, in het bekledingsleer en door het sluitriempje.


IMG_1792OntwerpVoorSchildjeEvenPassenOpHetBoek

Hier zie je mijn papieren ontwerpje voor het schild. Even passen.


IMG_1793OntwerpVanSchildjeGeplaktOpHetMessing

Dat ontwerp plak je dan op de plaat messing om de vorm uit te knippen/zagen en de gaatjes voor de spijkers voor te boren. Dit dunne messing kun je ook doorsteken met een els (priem).


IMG_1794OpHetRiempjeKomtDitPlaatjeVanMessing

Weer even passen.


IMG_1795BoekbeslagEvenPassen

Het beslag dat ik onlangs kocht wil ik ook op het boek bevestigen. Even passen.


IMG_1797TheArtOfBookbindingWordtInRoodLeerIngebondenDaaromKomtHetBoekbeslag

Het beslag komt dan natuurlijk boven op het leer te liggen. Dat zal zo’n beeld moeten gaan geven.


IMG_1798LerenRiempje

Dit wordt het riempje. Het is een stuk leer van ongeveer 17 centimeter lang en 4 centimeter breed dat dubbelgevouwen en gelijmd is.


IMG_1799ZoPastStraksHetRiempjeInDeVoorplat

Zo gaat het leren riempje dan in de uitsparing vallen. De sluiting komt dan op de rug.


Iedereen is weer bij!

Boekkunstbeurs: heb jij je kaartje ook al?

KaartjeBoekKunstBeurs

Nou, ik in ieder geval wel. Zaterdag ben ik te vinden op de Boekkunstbeurs. Inspiratie opdoen voor volgende projecten en zien of ik nog het een en ander kan aanschaffen.


Snel gaat het niet

IMG_1754MetDrieKaternenBenIkNogNietVeelOpgeschoten

Deze week geprobeerd nog wat tijd te besteden aan het inbinden van ‘The Art of Bookbinding’ op een middeleeuwse manier. Er zijn nu 3 katernen genaaid. De draad waar ik mee werk is erg lang en daarom stropt de draad steeds. Binnenkort eens uitzoeken of werken met meerdere kortere draden niet effectiever is. Maar de kapitaalkernen gaan er mooi uitzien. Of het zo ook hoort weet ik niet maar dit resultaat kan ik straks met leer bekleden.


Dubbele wikkelnaaiing, rondslag en kettingsteek

Weer even stilstaan bij het inbinden van ‘The Art of Bookbinding’.
De tweede dummy voor het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’.

IMG_1734EvenPassen

De leren riempjes waarop het boekblok straks moet worden genaaid, zijn bevestigd aan het voorplat. Even passen of dit dadelijk allemaal goed gaat werken.


IMG_1736InPlaatsVanGaatjeBoren

In plaats van een gaatje boren van de hoek aan de rugzijde van beide houten platten om straks het basiskapitaal aan te bevestigen, maak ik een insnijding. Dat werkt beter bij dit materiaal. Al bij beperkte druk loop ik het risico dat er stukken van de platten afbreken.


IMG_1737RuimteVoor2CmRiemGemaakt

In het voorplat is ook een stuk uit het voorplat gehaald waar straks de sluitriem bevestigd zal worden.


IMG_1738RiempjesIngesneden

De leren riempjes zijn ingesneden. Bij de vorige dummy had ik de tekening in het boek van Goddijn verkeerd geïnterpreteerd en het insnijden gedaan terwijl de voorplat al op het naaibankje lag. Dat is een stuk eenvoudiger als je het wat eerder doet.


IMG_1740MijnBelangrijksteStukGereedschap

Door het materiaal van de platten, dat geen massief hout is, is dit mijn beste stuk gereedschap: een guts.


IMG_1741TweeStrokenPerkamentWekenInWater

De kern van het kapitaal (Goddijn noemt het ‘het basiskapitaal’) is van perkament. Hier zie je twee stroken perkament in het water liggen weken om er dadelijk strengels van te maken.


IMG_1742TweeStrengelsPerkamentTeDrogen

Omdat ik zo zuinig mogelijk ben met het perkament en omdat de instructies van Goddijn niet altijd heel helder zijn, zijn de stroken ongelijk van lengte. Ik weet namelijk niet precies welke lengte ik had moeten nemen. Goddijn zegt: ‘die zo lang zijn als driemaal de dikte van het boekblok’. Maar is dat exclusief of inclusief de platten? In mijn geval is het boek 2 cm dik, zijn de platten ieder 1 cm dik. Moet je dan 3 maal 2 of 3 maal 4 nemen? Volgens mij heb ik ongeveer 11 cm nodig. Dus de rekensom is volgens mij inclusief de dikte van de platten (3×4=12). Maar altijd zelf passen en meten!


IMG_1744NietMooisteStrengelsTerWereldMaarLangsteWaarschijnlijkTeLang

De strengels zijn niet moeders mooiste maar ik denk dat het er mee door kan. Het lijkt me in ieder geval geen slecht idee om het perkament in een stukje papier te rollen.


IMG_1746PerkamentOmwikkeldMetStrookjePapier

Dan ziet dat er zo uit.


IMG_1747KernBasiskapitaalLijmenMetKlem

Na het perkament ingelijmd te hebben zet ik het nog even vast met een tang. Daarmee kan ik het perkament ook goed in de sleuf stoppen en wordt het heel plat.


IMG_1748KernBasiskapitaalAanVoorplatBevestigd

Dit is dan het resultaat.


IMG_1749VoorplatMetKernKapitaalEnLerenBindingdriempjesGereed

Hier zie je dat de voorplat gereed is om het boekblok te gaan naaien: het basiskapitaal en de leren bindingen zitten aan het voorplat vast.


IMG_1750TheArtOfBookbinding

‘The art of Bookbinding’ van Joseph Zaehnsdorf in een uitgave van Atelier de Ganzenweide.


IMG_1751NaaibankInStelling

Hier ligt het voorplat met het eerste katern op het naaibankje.


IMG_1752TekeningUitBoekGoddijn

Dit is de tekening in het boek van Goddijn (pagina 27). In de tekst staat dan het volgende: ‘De katernen worden aan de ingesneden bindingen vastgemaakt met een dubbele wikkelnaaiing. Aan kop en staart worden ook de kapitaalkernen mee genaaid met een rondslag via het gat voor de kettingsteek’. Dat is prima maar dan moet je natuurlijk wel weten/begrijpen wat een dubbele wikkelnaaiing, een rondslag en een kettingsteek zijn. Het boek van Goddijn is vooral goed voor mensen die de kunst van het boekbinden al onder de knie hebben. Het is geen stap-voor-stap instructieboek.


IMG_1753EersteKaternMetPerkamentenOmslagIngenaaid

Het eerste katern is genaaid en met het tweede is een begin gemaakt. Gelukkig zijn het niet zo veel katernen.


Maar die overige katernen volgen volgende keer.

Voor het eerst van mijn leven!

Voor het eerst van mijn leven heb ik een boormachine gekocht.
In huis gebruik ik nooit een boormachine.
Dat let het zo nauw dat ik het liever iemand anders laat doen.
in de meeste muren in mijn huis raak je niet met een gewone
boormachine.
Ik had op internet rondgekeken maar ik raakte al snel
verstrikt in allerlei discussies over wat het beste type
batterij was. Daar maak ik me niet zo druk over.
Ik wil een eenvoudige machine voor kleiner werk.
Misschien een schroef in of uitdraaien.
Ben nog naar een grote bouwmarkt geweest. Daar duizelde het helemaal.
Daar waren ‘aanbiedingen’ die zeer ruim boven het bedrag
lagen dat ik in mijn hoofd had.
Laat de Action een boormachine verkopen voor 29,95 euro.
Volgens mij een prima machine voor mijn toepassingen.

Dus het werk aan de voor- en achterplat van
‘The art of bookbinding’ (Joseph Zaehnsdorf) kon beginnen.

IMG_1716

De randen aan de buitenkant afgerond met schuurpapier en de plaatsen afgetekend waar de sleuf, de doorboring en de geul moet komen.


IMG_1717

Op beide platten en zowel buiten- als binnenkant.


IMG_1720

Hier zie je dat ruimte is uitgespaard waar het leren riempje in bevestigd wordt. Vervolgens loopt dit riempje door de plat naar de andere kant. Daar zou een soort tunnel in het hout moeten zitten. Voorgeboord met de boormachine. Maar het materiaal dat ik als plat gebruik is geen massief hout. De buitenkanten zijn van hout, een fineer. De kern is van verschillende materialen. Sommige heel zacht. Het boren van een tunnel leidde bijna gelijk in het beschadigen van de bovenkant. Dus straks. bij ‘Van den vos Reynaerde’, in het eikenhout zal ik het opnieuw proberen. Maar voor deze dummy volg ik de aanpak die ik in de eerste dummy ook gebruikte: een ruimte uitsparen aan het oppervlak waarin het riempje past.


IMG_1721

De volgende keer begin ik hier de riempjes eerst verder vast te zetten. Ik zou ook voor het basiskapitaal een tunnel moeten maken. Op de hoek. Dat ga ik, om dezelfde reden, niet eens proberen. Dat wordt een sleufje. Daar zal het perkament in moeten passen. Als dat lelijk dreigt te worden onder het leer zal ik het opvullen met papier maché.


Het huidige boekbindavontuur

Terwijl ik aan een dummy aan het werken was,
lag onder bezwaar het volgende boekblok al klaar.
Het boekblok betreft ‘The Art of bookbinding’ van
Joseph William Zaehnsdorf (1853 – 1930).
Het boek is van 1880 en de versie die ik als dummy
ga inbinden is uitgegeven door Atelier de Ganzenweide.
Het is geen middeleeuws boek maar de afmetingen
komen bijna exact overeen met de beschrijving van Peter Goddijn
bij zijn beschrijving van ‘Band met houten platkernen,
gesloten scharnieren, opliggende bindingen, vaste rug,
romaanse aanrijging, chevronkapitaal, platsluiting en
titelraampje (11e eeuw)’.
De beschrijving probeer ik te volgen.

IMG_1671PerkamentenDekbladEnBoekblokMetGroterKapitaalhoekje

Volgens de beschrijving van Goddijn (Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden, pagina 24) hoort de kapitaalsnede 2 bij 2 mm te zijn. Dat had ik ook aangebracht. Maar na de ervaring met de eerste dummy maak ik het toch groter: 5 bij 5 mm. Je ziet op deze foto ook het perkamenten dekblad dat om het eerste katern zit.


De beschrijving van dit boek (‘The Art of bookbinding’) dat je
gewoon in de boekhandel kunt kopen is op de website van Bol als volgt:

Originally published in 1880 this early work on book binding is a comprehensive and informative look at the subject. The contents are extensively illustrated, The information on book binding makes for absorbing reading throughout. Many of the earliest books, particularly those dating back to 1900s and before, are now extremely scarce and increasingly expensive.

IMG_1672KaternVoorKaternKapitaalhoekjeAangebracht

Met platten. Ik heb 1 voor 1 de katernen ontdaan van het hoekje. Met een mes een boekblok in een keer doorsnijden lukte me de vorige keer niet. Nu zitten er wel kleine verschillen tussen de hoekjes maar de functie is om voldoende ruimte te maken voor het kapitaalband. Dat is er nu.


IMG_1673BoekblokInDeBlokpersPlaatsen

Hier wordt het boekblok in de houten blokpers gezet. Ik ga voor het eerst een boek niet prikken in de rug maar ik ga op de plaatsen waar de bindingen komen (3 plaatsen) en de plaatsen waar de kettingsteek komt (2 plaatsen voor het basiskapitaal) inzagingen maken.


IMG_1674ZaagsnedenInDeHoutenBlokpers

Vijf zaagsneden in de rug van het boekblok terwijl het in de blokpers geklemd ligt.


IMG_1675PlattenEnBoekblokVoorzienVanVergrootKapitaalhoekje

Het resultaat.


IMG_1676HoutenPlattenIngezaagdBoekblokLerenRiempjes

Compleet met houten platten en de drie leren riempjes (van een oude tas). De perkamenten kapitaalkernen moet ik nog maken.


IMG_1677ZoHebIkMijnWerkAchtergelaten

De volgende stap is het aftekenen van de platkernen zodat daar de gaten in geboord kunnen worden. Dat is een spannend moment. Vooral de twee gaten voor de kapitaal kern. De platten zijn geen massief hout maar een soort multiplex. Toen ik bij de eerste dummy probeerde deze gaten te maken dreigde de hoek af te breken. Dat moet ik hier zien te voorkomen. Bij de dummy heb ik toen de pogingen gestaakt. Hier wil ik dat het wel lukt.


De wit/rode staart van de vos

IMG_1628KapitaalbandVoorEnAchterkant

Mijn kapitaalband maak ik met als kern een stuk touw, 3 mm dik henneptouw. Het touw wat ik onlangs kocht pluist nogal en daarom heb ik mijn vorige poging weer ongedaan gemaakt (en omdat de wikkeling te ongelijkmatig was). Ik heb het hele stuk touw ingesmeerd met een beetje lijm waardoor de pluisdraden aan de kern vast gaan zitten en niet meer uitstaan. De eerste keer had ik steeds twee omwentelingen met één kleur gedaan. Deze keer drie. Daardoor slaag ik er in meer gelijkmatige groottes te krijgen van de kleurvlakjes. Links zie je het zichtbare resultaat, rechts hetzelfde stuk kapitaalband maar dan de achterkant. Je ziet dat ik er beter in geslaagd ben om ieder gekleurd stukje op dezelfde manier te beginnen.


IMG_1630KapitaalbandAanDeBovenkantEvenVastGezetMetSchildersplakband

Eigenlijk had de kern voor het kapitaalband gelijk met het naaien van het boekblok meegenaaid moeten worden. Dat snap ik nu beter dan toen ik aan het boek begon bovendien is dit boek eigenlijk wat aan de kleine kant. Maar bij de volgende dummy (The Art of Bookbinding) ga ik dat wel doen. Het bevestigen van de hennepkern aan de platten die erg glad zijn valt niet mee. Ik zet de vast met lijm en het schildersplakband gebruikt om ze even op hun plaats te houden.


IMG_1632KapitaalbandIsAanHetDrogen

Linksonder ook.


IMG_1633HandgemaaktKapitaalbandAangebracht

Als het kapitaalband integraal meegenaaid wordt dan kan het niet zo los staan van de katernen zoals het nu is. Dat komt wel goed als er straks het de leren bekleding om komt.


IMG_1634LeerVoorDeBoekBand

Dit is het leer dat het boekblok en de platten gaat bekleden. Het moet nog wat verder bijgesneden worden. Op de rug, bij het kapitaalband, maak ik nog een extra stukje rood leer aan de band.


IMG_1636PreviewMetKleinStrookjeRoodLeer

Dan zal het er zo gaan uitzien. Het leer zit nu nog los rond de platten. Naar het stuk op de rug is er al uitgesneden. En de flapjes die strajs als eerste op de boven- en onderkant van de flappen komen, zijn ook al losgesneden. Ik weet niet hoe groot ik die ga laten. Nu zijn ze 4 cm lang.


IMG_1637Preview

Zo gaat het kapitaalband dan zichtbaar worden.


IMG_1646RodeRandje

Dit is dan zo’n klein stukje rood leer. Aan een kant gedund met een mes.


IMG_1647EerstePlatGelijmd

Het eerste plat ligt te drogen nadat het aan het leer is bevestigd. Je ziet de twee rode leren strookjes die de rug gaan afwerken. Door die kleine rode randjes die er dubbel op gelijmd zitten en doordat ze een beetje boven het leer van de rug uitsteken, wordt het een klein ‘afdakje’ boven de kapitaalband.


IMG_1648LeerDeelsGelijmdOpBoekband

Hier zijn beide platten en de rug gelijmd en ligt het boek te drogen. Je ziet hier duidelijk de smalle leren stroken die vanaf de achterkant van het boek op de platten komen. Daar komt vervolgens het leer over dat van de zijkant naar binnen wordt gevouwen en gelijmd. Als laatste haan dan de voorkanten volgen. Het huidige plan is om de naden daar met de rode katoenen draad dicht te naaien. Maar dat is dan meer ter decoratie dan iets anders.