52 leuke, leerzame, korte verhalen over geschiedenis

LeonardRutgersDeKlassiekeWereldIn52Ontdekkingen

Leonard Rutgers vindt mijn titel van dit stukje vast niet correct. Het gaat niet zo maar over geschiedenis, het gaat over de klassieke wereld. Maar verder geeft mijn titel precies weer wat je kunt lezen in ‘De klassieke wereld in 52 ontdekkingen’.


De stukken zijn vlot, begrijpelijk, met humor en veel kennis geschreven.
Je wordt niet met die kennis doodgegooid, het zijn logische verhalen.
Ze zijn niet langer dan 5 pagina’s met eigenlijk wel altijd één
paginagrootte illustratie daarbij.
Met ieder verhaal ontdoet Rutgers weer een geschiedenis van de vaak
misleidende sterke verhalen die er over de ronde doen.
Die sterke verhalen zijn niet nodig, je zult zien:
de werkelijkheid is al sterk en interessant genoeg.
Een van de beste voorbeelden (maar het was erg moeilijk kiezen)
gaat over de Drie Koningen. Het verhaal kent bijna iedereen.
Toch komt het maar op 1 plaats in de evangeliën voor.
Zo romantisch als de meeste mensen het zich herinneren is het
oorspronkelijke verhaal niet. Maar er zit wel een lange geschiedenis
aan het verhaal vast dat Rutgers uit de doeken doet.
Als je dat leest zie je dat de bijbel een verzameling schitterende verhalen is
die veel (goddelijke) wijsheid bevat maar ook geschreven is in een
bepaalde tijd met hun eigen specifieke achtergrond.
Dat is overigens waar voor veel van de grote verhalen van
de verschillende godsdiensten en culturen die onze wereld kent en kende.
Het verhaal is misschien anders dan wat mensen zich herinneren maar
tegelijk ook rijker, logischer en het zal nog meer tot ons spreken.
De Drie koningen bespreekt Rutgers aan de hand van een mozaïek
dat je vandaag nog steeds in de buurt van Ravenna kunt zien.

DSC_4599BalthassarMelchiorCasparInRavenna

In 2014 maakte ik er deze foto van.


Volgens mij een ideaal boek voor op vakantie (korte verhalen)
voor alle leeftijden (want erg interessant en afwisselend).
Ik heb er en minste 1 bestemming uitgehaald, die als het uitkomt,
we later dit jaar gaan bezoeken.

Middeleeuwse Tuinen in het RMO (versie warmteplan)

Al een paar dagen ben ik bezig met het voorbereiden van een blogpost
op basis van mijn bezoek afgelopen zaterdag aan de tentoonstelling
‘Middeleeuwse tuinen’ in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.
Maar ook vandaag ging het niet lukken om het af te krijgen.
Ik schuif de warmte maar de schuld in de schoenen.

Daarom een eerste, heel korte versie.

IMG_1027MiddeleeuwseTuinenInHetRMO

Dit is de introductie van de tentoonstelling.


IMG_1065MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetKindFalnamehWaarzeggersboekIndia1550-1600

Er zijn vele mooie gebruiksvoorwerpen, boeken en er is kunst te zien. Maar voor mij was dit wel heel bijzonder. Omdat het India komt en omdat je het niet vaak ziet. Maria met kind, uit de Falnameh (Waarzeggersboek misschiens is ‘het boek met voortekenen” een betere naam?). India, 1550 – 1600.


Er volgt nog veel meer, als het weer morgen beter is,
gaat dat vast lukken.

RMO lichtshow

Gisteren was ik in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.
Daar projecteert men op die prachtige tempel van Taffeh
een paar keer per dag een lichtshow.
Hier een paar foto’s daarvan.

IMG_1084RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

De grote binnenruimte van het museum wordt verduisterd en dan kan het lichtspel beginnen.


IMG_1086RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Soms zie je bijna de vormen van de Egyptische tempel niet meer.


IMG_1088RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Een Griekse strijder gaat het gevecht aan.


IMG_1089RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD


IMG_1090RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Een overzicht van allerlei voorwerpen die te zien zijn in dit schitterende museum. Warm vandaag? Misschien niet in het RMO.


Nubië: land van de zwarte farao’s

NubiëLandVanDeZwarteFaraos


De tentoonstelling bestaat uit drie delen, drie periodes.
Kerma, Napata en Meroë
Nubië was een groot en machtig land in Oost Afrika, ten zuiden van Egypte.
Vandaag heet het land dat daar georganiseerd is: Soedan.

Wil je er meer over weten dan is een bezoek aan het Drents Museum
een goed idee. De reis naar Assen is het dubbel en dwars waard.
De voorwerpen die mij aanspraken heb ik gefotografeerd.

IMG_0377DecoratieInDeVormVanEenSchorpioenKerma-periode1700-1550VChrKermaFaience

Decoratie in de vorm van een schorpioen, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, faience.

IMG_0378DecoratieInDeVormVanEenSchorpioenKerma-periode1700-1550VChrKermaFaienceTekst


IMG_0379GordelMetHangerVanGeglazuurdKwartsKerma-Periode1700-1550VChrKermaGeglazuurdKwartsEnFaience

Gordel met hanger van geglazuurd kwarts, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, geglazuurd kwarts en faience.

IMG_0379GordelMetHangerVanGeglazuurdKwartsKerma-Periode1700-1550VChrKermaGeglazuurdKwartsEnFaienceTekst


IMG_0380HalssnoerMetRondeKralenLerma-Periode1700-1550VChrKermaCarneool

Halssnoer met ronde kralen, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, carneool.

IMG_0381HalssnoerMetRondeKralenLerma-Periode1700-1550VChrKermaCarneool


Wikipedia:

Carneool is een vlees- tot bruinrode, doorschijnende tot ondoorzichtige chalcedoonvariëteit. Het behoort tot de kwartsen. Het element dat de rode kleur veroorzaakt, is ijzer dat in kleine onzuiverheden in het mineraal zit. Door verhitting kan de kleur verdiepen. Carneool is genoemd naar het Latijnse caro, dat “vlees” betekent. De oude Nederlandse naam is kornalijn.

Nubië


IMG_0382HoofdVanEgyptischStandbeeldEgyptisch1784-1668VChrKermaGranodioriet

Hoofd van Egyptisch standbeeld, Egyptisch, 1784 – 1668 voor Chr., Kerma, granodioriet.

IMG_0383HoofdVanEgyptischStandbeeldEgyptisch1784-1668VChrKermaGranodiorietTekst


Vrij naar Wikipedia:

Het stollingsgesteente granodioriet is een diepte- en ganggesteente met tussen de 63 en 68% silica. Het wordt gevormd in de kern en de magma-gangen van vulkanen.

IMG_0384RantsoenmuntenVoorSoldatenEgyptisch1844-1897VChrUronartiFortHout

Rantsoenmunten voor soldaten, Egyptisch, 1844 – 1897 voor Chr., Uronarti Fort, hout.

IMG_0385RantsoenmuntenVoorSoldatenEgyptisch1844-1897VChrUronartiFortHoutTekst


Deze munt is zo groot als een ontbijtbord.
Zo iets had ik nog nooit eerder gezien.
Ik had ook nog nooit van het begrip ‘Rantsoenmunt’ gehoord of gelezen.
Prachtig.

Uronarti Fort is een fort dat door de Egyptenaren is aangelegd bij
hun kolonisatie van Nubië. Er zijn een reeks van dergelijke forten
bekend. Een aantal van hen staan nu onder water (Nassermeer).
Uronarti Fort niet.

IMG_0386HoofdVanEenGevangeneKerma-Periode1700-1550VChrKermaFaience

Hoofd van een gevangene, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, faience.

IMG_0387HoofdVanEenGevangeneKerma-Periode1700-1550VChrKermaFaienceTekst


IMG_0388BeeldjeVanEenNijlpaardEgyptisch1991-1640VChrKermaFaience

Beeldje van een nijlpaard, Egyptisch, 1991 – 1640 voor Chr., Kerma, faience.

IMG_0389BeeldjeVanEenNijlpaardEgyptisch1991-1640VChrKermaFaienceTekst


Bij het zien van dergelijke beeldjes verwonder ik me steeds weer.
De beeldjes zijn klein, haast lieflijk terwijl nijlpaarden
zulke enorme beesten zijn. Groot, enorm groot en voor mensen gevaarlijk.
Er is een dwergvariant maar of die door de Egyptenaren worden uitgebeeld?

Wikipedia:

Er gaat een Afrikaanse legende over waarom het nijlpaard geen haar heeft: “Lang geleden zou het dier prachtig haar hebben gehad. Het was hier zo trots op, dat het ging opscheppen tegen de haas, en vertelde de haas dat die maar lelijk haar had. De haas werd kwaad, en stak terwijl het nijlpaard lag te slapen zijn haar in brand. Sindsdien is het nijlpaard kaal, en het schaamt zich nu zo voor zijn lijf, dat het onder water is gaan leven.”

IMG_0390MenatEgyptisch1390-1352VChrSemnaBrons

Menat, Egyptisch, 1390 – 1352 voor Chr., Semna, brons.

IMG_0391MenatEgyptisch1390-1352VChrSemnaBronsTekst


IMG_0392HoofdVanKoninhinTiye(Teye)Egyptisch1390-1352VChrDongolaPeridotiet

Hoofd van Koningin Tiye (Teye), Egyptisch, 1390 – 1352 voor Chr., Dongola, peridotiet.

IMG_0393HoofdVanKoninhinTiye(Teye)Egyptisch1390-1352VChrDongolaPeridotietTekst


Wikipedia
(Gelukkig steun ik Wikipedia financieel en kan dus onbezwaard naar hun verwijzen):

Peridotiet is een grof kristallijn ultramafisch gesteente met hoge dichtheid dat hoofdzakelijk bestaat uit de mineralen olivijn en twee pyroxenen. Het is een mantelgesteente en bevat per definitie minder dan 48% silica. Verder is het rijk aan ijzer en magnesium.

IMG_0394SfinxMeroitischePeriode50-300NaChrGebelBarkalGranodioriet

IMG_0395SfinxMeroitischePeriode50-300NaChrGebelBarkalGranodioriet

Sfinx, Meroïtische-periode, 50 – 300 na Chr., Gebel Barkal, granodioriet.

IMG_0396SfinxMeroitischePeriode50-300NaChrGebelBarkalGranodioriet


IMG_0397NubiëAardewerkKrokodellenEnWijnranken

Details van dit voorwerp kon ik niet vinden. Ook niet in het boek dat bij de tentoonstelling verscheen. Aardewerk met afbeelding van krokodillen en wijnranken.


IMG_0399HalssnoerMeroitischePeriode270vCgr-320NaChrMeroëGoudEnCarneool

IMG_0399HalssnoerMeroitischePeriode270vCgr-320NaChrMeroëGoudEnCarneoolDetail

Halssnoer, Meroïtische-periode, 270 voor Chr. – 320 na Chr., Meroë, goud en carneool.

IMG_0398HalssnoerMeroitischePeriode270vCgr-320NaChrMeroëGoudEnCarneoolTekst


IMG_0400KoninklijkeVoetensteunMetAfbeeldingenVanGevangenenMeroitischePeriode270VChr.-320NaChrGebelBarkal

Koninklijke voetensteun met afbeeldingen van gevangenen, Meroïtische-periode, 270 voor Chr. – 320 na Chr., Gebel Barkal.

IMG_0401KoninklijkeVoetensteunMetAfbeeldingenVanGevangenenMeroitischePeriode270VChr.-320NaChrGebelBarkalTekst


IMG_0402DecoratoeInDeVormVanVastgebondenGevangeneMeroitischePeriode1-100NaChrGebelBarkalBrons

Decoratie in de vorm van vastgebonden gevangenen, Meroïtische-periode, 1 – 100 na Chr., Gebel Barkal, brons.

IMG_0403DecoratoeInDeVormVanVastgebondenGevangenenMeroitischePeriode1-100NaChrGebelBarkalBrons


IMG_0404OffertafelVanPrinsTedekenMeroitischePeriode200-100VChrMeroëGraniet

Offertafel van Prins Tedeken, Meroïtische-periode, 200 – 100 voor Chr., Meroë, graniet. De twee goden op deze tafel zijn Nebthet en Anubis. Ik vind de tafel er uit zien als een mozaïek maar dat is helemaal niet het geval. De afbeelding is gegraveerd in het graniet.

IMG_0405OffertafelVanPrinsTedekenMeroitischePeriode200-100VChrMeroëGranietNebthetAnubisTekst


IMG_0406HalssnoerMetRamskoppenMeroitischePeriode270-50VCgrMeroëGoudEnCarneool

IMG_0408HalssnoerMetRamskoppenMeroitischePeriode270-50VCgrMeroëGoudEnCarneoolDetail

Halssnoer met ramskoppen, Meroïtische-periode, 270 – 50 voor Chr., Meroë, goud en carneool. Die kleine carneolen kraaltjes, schitterend. De sieraden op de tentoonstelling zijn verbluffend!

IMG_0407HalssnoerMetRamskoppenMeroitischePeriode270-50VCgrMeroëGoudEnCarneoolTekst


IMG_0411OffertafelVanKoningPiyeNapatePeriode743-712VChrEl-KoerroeVerguldBronsZijaanzicht

IMG_0413OffertafelVanKoningPiyeNapatePeriode743-712VChrEl-KoerroeVerguldBronsBovenaanzicht

Offertafel van Koning Piye, Napata-periode 743 – 712 voor Chr., El-Koerroe, verguld brons. Voor mij weer een eerste. Het is de eerste keer dat ik een driedimensionale offertafel zie. Je ziet ze vaak op afbeeldingen op steles of op wanden. Maar een echt driedimensionaal voorbeeld heb ik niet eerder gezien.

IMG_0412OffertafelVanKoningPiyeNapatePeriode743-712VChrEl-KoerroeVerguldBronsTekst


IMG_0414ShabtisVanKoninhTaharqaEnKoninhSenkamaniskenNapata-Periode690-664En643-623VChrNoeriTravertijnMagnesietSerpentinietFaience

IMG_0418ShabtisVanKoninhTaharqaEnKoninhSenkamaniskenNapata-Periode690-664En643-623VChrNoeriTravertijnMagnesietSerpentinietFaience

Shabti’s van Koning Taharqa en Koning Senkamanisken, Napata-periode, 690 – 664 en 643 – 623 voor Chr., Noeri, travertijn, magnesiet, serpentiniet en faience

IMG_0417ShabtisVanKoninhTaharqaEnKoninhSenkamaniskenNapata-Periode690-664En643-623VChrNoeriTravertijnMagnesietSerpentinietFaience


IMG_0415HoofdVanEenCanopischeVaasNapata-Periode690-664VChrNoeriTravertijn

Hoofd van een canopische vaas, Napata-periode, 690 – 664 voor Chr., Noeri, travertijn. Canopen vazen komen steeds in sets van 4 voor. De deksels zijn dan afbeeldingen van Imsety, Duamutef, Qebehsenuef en Hapi (baviaan). Deze vaas hoorde bij Atakhabasken, vrouw van Taharqa.

IMG_0416HoofdVanEenCanopischeVaasNapata-Periode690-664VChrNoeriTravertijnImsetyDuamutefQebehsenuefHapiAtakhabaskenTaharqaTekst


IMG_0419SteleVanKoningAspeltaNapata-Periode593-568VCgrNoeriPorfierDetailKoningAspelta

Detail van de stele van koning Aspelta. Je ziet hier de koning zelf in aanbidding.

IMG_0422SteleVanKoningAspeltaNapata-Periode593-568VCgrNoeriPorfier

Stele van Koning Aspelta, Napata-periode 593 – 568 voor Chr., Noeri, porfier.

IMG_0420SteleVanKoningAspeltaNapata-Periode593-568VCgrNoeriPorfierTekst


Wikipedia:

Porfier (ook wel: porfirisch gesteente) is een stollingsgesteente met een typische textuur van relatief grote fenocrysten in een grondmassa van kleinere kristallen. Deze textuur wordt een porfirische textuur genoemd.

Porfirische texturen kunnen afanitisch (microscopisch) of faneritisch (macroscopisch) zijn, waarbij respectievelijk de kristallen in de grondmassa niet te onderscheiden zijn (zoals bij basalt) en de kristallen wel nog te zien zijn met het blote oog (zoals bij graniet).

IMG_0423DodenmaskerVanKoninginMalakayeNapata-Periode664-653VChrNoeriVerguldZilver

IMG_0425DodenmaskerVanKoninginMalakayeNapata-Periode664-653VChrNoeriVerguldZilver

IMG_0426DodenmaskerVanKoninginMalakayeNapata-Periode664-653VChrNoeriVerguldZilver

Dodenmasker van Koningin Malakaye, Napata-periode, 664 – 653 voor Chr., Noeri, verguld zilver. Ik was er niet zeker van of ik de gelige kleur vastgelegd kreeg op de foto. Vandaar dat ik meerdere pogingen heb gedaan.

IMG_0428DodenmaskerVanKoninginMalakayeNapata-Periode664-653VChrNoeriVerguldZilverTekst


IMG_0429BouwoffersVankoninhAnlamaniNapate-Periode623-593VChrNoeriFaienceLapisLazuliAmazonietTravertijnKwartsGoudLoodZilverEnBrons

Nog een eerste keer. Dit is de eerste keer dat ik ‘bouwoffers’ zie. Bouwoffers van Koning Anlamani, Napate-periode, 623 – 593 voor Chr., Noeri, faience, lapis lazuli, amazoniet, travertijn, kwarts, goud, lood, zilver en brons.

IMG_0430BouwoffersVankoninhAnlamaniNapate-Periode623-593VChrNoeriFaienceLapisLazuliAmazonietTravertijnKwartsGoudLoodZilverEnBronsTekst


IMG_0431PaardensieradenVanSjabatkaNapata-Periode712-698VChrEl-KoerroeBronsFaienceKaurischelpen

Paardensieraden van Sjabatka, Napata-periode, 712 – 698 voor Chr., El-Koerroe, brons, faience en kauri-schelpen.

IMG_0432PaardensieradenVanSjabatkaNapata-Periode712-698VChrEl-KoerroeBronsFaienceKaurischelpenPiyeShabakaTanwetamaniTekst


IMG_0433BorstsieraadInDeVormVanEenAltaarNapata-periode743-712VChrEl-KoerroeFaience

Borstsieraad in de vorm van een altaar, Napata-periode, 743 – 712 voor Chr., El-Koerroe, faience.

IMG_0434BorstsieraadInDeVormVanEenAltaarNapata-periode743-712VChrEl-KoerroeFaience


IMG_0435KraagNapata-periode712-698VChrEl-KoerroeElektrum

Kraag, Napata-periode, 712 – 698 voor Chr., El-Koerroe, elektrum.
IMG_0436KraagNapata-periode712-698VChrEl-KoerroeElektrumTekst


Wikipedia (vandaag veel onbekende mineralen en gesteentes):

Elektrum is een in de natuur voorkomende legering van goud en zilver met sporen van koper en andere metalen. Afhankelijk van de verhoudingen van goud en zilver kan de kleur variëren van bleek tot helder geel. De legering werd onder andere gebruikt om bekers en munten te maken, bijvoorbeeld in het oude Griekenland.

IMG_0439StandbeeldVanKoningSenkamaniskenNapate-periode643-623VChrGebelBarkalGraniet-gneis

IMG_0442StandbeeldVanKoningSenkamaniskenNapate-periode643-623VChrGebelBarkalGraniet-gneis

Standbeeld van Koning Senkamanisken, Napata-periode, 643 – 623 voor Chr., Gebel Barkal, graniet-gneis.

IMG_0440StandbeeldVanKoningSenkamaniskenNapate-periode643-623VChrGebelBarkalGraniet-gneis


Nou, het kostte even wat tijd om de foto’s op mijn blog te krijgen.
In het echt zijn de voorwerpen nog mooier en beter te bekijken.
De tentoonstelling ‘Nubië: land van de zwarte farao’s’ is echt de moeite waard.
Een kans als deze doet zich niet zo vaak voor.

Nubië, land van de zwarte farao’s

Nubië

Vandaag was ik in Assen voor deze tentoonstelling: Nubië, land van de zwarte farao’s. In het Drents Museum.


Maar mijn blog van vandaag gaat niet zozeer over de tentoonstelling,
die de moeite waard is, maar over een boek. Een boek dat is de museumwinkel
lag en waarvan ik eerder al eens een recensie las.

De reis van Breda naar Assen is wel een heuvel:
drie uur met de trein heen (als er geen verdachte tassen stonden) en
drie uur met de trein terug (als er geen trein stuk ging).
Maar dat was allemaal wel het geval. Dus ga maar uit van 7 tot 8 uur reizen.

Maar de tentoonstelling maakt veel goed.
Anders wel het boek: Unearthing Ancient Nubia.
Het boek is een selectie van de foto’s die gemaakt zijn tijdens de
Amerikaanse expedities, begin twintigste eeuw.
Die stonden onder leiding van George Andrew Reisner.
De expeditie werd uitgevoerd voor Harvard University en de
Boston Museum of Fine Arts.

Wat mij zo trok aan het boek is dat de foto’s gemaakt zijn door
vooral Egyptenaren. Mensen met ervaring met dergelijk werk maar
voor wie Nubië net zo bijzonder was als voor Amerikanen.

IMG_0451DetailUnearthingAncientNubiaSamenstellerLawrenceMBermanPhotoMohammedaniIbrahimIbrahimKermaStatueOfLadySennuwyEmerging19131216

Dit is de foto op de omslag van Unearthing Ancient Nubia, Lawrence M. Berman. Maar de foto is gemaakt door Mohammedani Ibrahim Ibrahim in Kerma: Statue of Lady Sennuwy emerging. De foto werd gemaakt op 16 december 1916. Het beeld is een zittende figuur, maar dat kon men hier nog niet zien. Wat je hier ziet is werkelijk het topje van de ijsberg.


Als ik de gegevens mag geloven is dit namelijk het bovenste stukje
van het beeld wat zich nu in Boston bevindt:

Statue of Lady Sennuwy Museum of Fine Arts Boston MFA14720

Dit beeld van meer dan 1300 kilo, met pallet meer dan 1,5 meter hoog. Misschien is het niet hetzelfde beeld maar dan hebben ze een beetje zitten goochelen met het identificatienummer van het beeld. Wat vreemd is dat de foto gemaakt is op 16 december 1916 (volgens het boek) maar dat het Boston Museum of Fine Arts als ‘Accession date’ (aanwinst) 2 July 1914 opgeeft op hun website. Het goede nieuws is: als het niet hetzelfde beeld is, stelt het wel dezelfde persoon voor.


Het boek bevat erg mooie foto’s die een heel goed beeld geven
onder welke omstandigheden de opgravingen plaats vonden.
Ik heb in de trein al kunnen genieten.

IMG_0451UnearthingAncientNubiaSamenstellerLawrenceMBermanPhotographsFromTheHarverdUniversityBostonMuseumOfFineArtsExpedition

Dit is de stofomslag van het boek.


Wik je nog wat meer over dit boek weten, kijk dan eens op deze weblog.

Gelezen: Wahibre-em-achet en andere Grieken

JonaLenderingWahibre-em-achetEnAndereGriekenLandverhuizersInDeOudheid

Jona Lendering, Wahibre-em-achet en andere Grieken. Landverhuizers in de oudheid. Dit heldere boekje is uitgegeven ter gelegenheid van de ‘Week van de Klassieken’. In tegenstelling tot andere boekjes die uitgegeven worden bij een ‘week’ een heel geslaagd boekje.


Lees je met enige regelmaat de weblog van Jona Lendering, dan
komen het onderwerp van het boekje, de vele sprekende voorbeelden
en de conclusies niet echt als een verrassing.
Maar het boekje zet een aantal dingen eens op een rij, het zet
de deur open, voor leken zoals ik, naar de nieuwste ontwikkelingen
in het vakgebied oudheidkunde.
Dat DNA- en isotopenonderzoek samengaan met het onderzoeken van
en museumvoorwerpen en oude teksten en dat dit verschuivingen
mee gaat brengen in het huidige beeld van de oudheid,
is verrassend.
‘Oudheidkunde’ laat misschien een wat stoffige indruk achter,
dat doet het boekje van Lendering juist niet.
De wetenschap heeft 1 heel groot probleem: er is altijd
te weinig informatie. Dat leidt ertoe dat je op z’n best
een reconstructie kunt maken van het verleden waarbij
aannames (al dan niet uitgesproken) een grote rol spelen.

Maar het boekje spreekt het best zelf (pagina 50):

Er is een hypothese die alle puzzelstukjes verklaart: interne spanningen tussen enerzijds een onderklasse (al dan niet van nomadische afkomst) die een vroege vorm van Dorisch sprak maar niet kon schrijven, en anderzijds een elite in de burchten die wel schreef, maar in de loop van de dertiende en twaalfde eeuw door geweld de controle over de burchten verloor. Toen de Grieken later opnieuw begonnen te schrijven, deden ook de afstammelingen van de oude onderklasse daaraan mee, zodat het lijkt alsof er een dialect bij is gekomen terwijl in feite alleen maar een nieuwe groep deel is gaan nemen aan de schrijfcultuur.

Bovenstaande tekst is misschien een beetje uit zijn context gehaald maar laat
duidelijk zijn dat het boekje niet altijd heel eenvoudig is, maar wel logisch.

Nog twee stukjes (pagina 57-58):

Het sjabloon waarmee mensen in de Oudheid vertelden over migratie, illustreert dat ze het niet vreemd vonden als een volk voor hongersnood of oorlogsgeweld wegvluchtte. Ze keken er evenmin van op dat in een bepaald gebied meer dan één etnische groep verbleef. Nu de archeologie is verrijkt met DNA- en isotopenonderzoek, blijkt migratie normaler dan verwacht. De verplaatsing van de Romeinse legionairs (of een functionaris als Wahibre-em-achet) was niet uitzonderlijk. Nomadisme was in de Oudheid een gebruikelijke levenswijze: boeren konden hun vaste woonplaats opgeven om met kuddes op pad te gaan, en omgekeerd konden nomaden sedentair worden. Kortom, de mensen waren destijds heel mobiel. En ze wisten het: in het antieke wereldbeeld stamden iedereen af van landverhuizers, en de antieke talen kenden dan ook geen woorden die geheel met ons begrip “migratie” overeenkomen.

 

De vorige alinea is een samenvatting van dit boekje, maar eigenlijk wordt het hier pas interessant. De antieke manier van denken – iedereen stamt af van allochtonen – is immers nogal anders dan die in de huidige samenleving, waarin iedereen een vaste woon- en verblijfplaats heeft en een landverhuizer geldt als afwijkend. Het is lastig een hedendaagse Vergilius aan te wijzen die bootvluchtelingen presenteert als degenen die beschaving komen brengen.

 

Het contrast tussen toen en nu is verrassend.

Dan het laatste stukje;

Dat laat onverlet dat het tevens zinvol is te begrijpen dat de hedendaagse, westerse visie op migratie precies dat is: een hedendaagse, westerse visie. Je kunt ook op een andere manier over migratie denken – of er geheel niet over denken – en de confrontatie daarmee helpt je scherper te zien dat jouw visie plaats- en tijdsgebonden is. Wat uiteraard niet wil zeggen dat ze onjuist is. Onze visie is immers die van een (post)industriële, bureaucratische samenleving en niet die van een agrarische samenleving zonder groot staatsapparaat. Seizoensmigratie maakte plaats voor arbeiderswijken en maakt nu plaats voor een samenleving vol flexwerkplekken.

Kortom het boekje is super actueel en relevant.
Voor 2,99 Euro kun je het niet laten liggen zou ik zeggen.
Voor de gelegenheid heb ik er nog een ander boek bij gekocht.
Dat heb ik nog niet gelezen maar de ondertitel alleen al:

Marcel Hulspas, Uit de diepten van de hel –
Keizers, bisschoppen, ketters, het verval van het christendom en de opkomst van de islam.

Aan het lezen: Johan de Witt en Engeland (en de Speelhuislaan)

Geen saai geschiedenisboek maar een boek dat laat
zien hoe je van oude brieven geschiedenis kunt maken.

Even wat achtergrondinformatie over Johan de Witt:

Johan de Witt werd geboren op 24 september 1625 te Dordrecht als zoon van Jacob de Witt en Anna van den Corput en broer van Cornelis de Witt. Johan ging eerst naar de Latijnse school in Dordrecht, studeerde rechten in Leiden en promoveerde in Frankrijk. Hij vestigde zich in 1647 als advocaat in Den Haag, werd in 1650 pensionaris van Dordrecht en in 1653 raadpensionaris van Holland. Als raadpensionaris was hij de hoogste ambtenaar van het gewest Holland, voorzitter van de Hollandse Staten en lid van de Hollandse afvaardiging in de Staten-Generaal waar hij optrad als woordvoerder. Johan de Witt was verantwoordelijk voor zowel het binnenlandse als buitenlandse beleid en was zo bijna twintig jaar lang een van de meest invloedrijke figuren in de Republiek. Johan trouwde met Wendela Bicker (1635-1668) en kreeg in totaal acht kinderen waarvan er drie jong stierven.

Deze informatie is afkomstig van de website van het Huygens ING.

Johan de Witt schreef en ontving als raadpensionaris bijzonder veel brieven. Zijn briefwisseling is hierdoor zeer veelzijdig en bestaat onder meer uit brieven van belangrijke staatslieden, buitenlandse ambtsdragers, legeraanvoerders, wetenschappers, kunstenaars, familieleden en talloze verzoeken om een recommandatie.Verreweg de meeste brieven zijn geschreven in de periode 1653-1672, terwijl een kleiner deel uit de periode vóór 1653 dateert. Na zijn dood is zijn persoonlijk archief overgedragen aan de staat en wordt nu bewaard op het Nationaal Archief: inventaris Raadpensionaris De Witt, 3.01.17.

SamenstellingInekeHuysmanRoosjePeetersTekeningenJeanMarcVanTolJohanDeWittEnEngeland

Voor de ontsluiting van de brieven van De Witt heeft Huygens ING samenwerking gezocht met het Nationaal Archief en Early Modern Letters Online – EMLO – een project van Cultures of Knowledge, onderdeel van Oxford University en de Bodleian Library. Een team van vrijwilligers, gastonderzoekers en stagiaires ontsluit de brieven op gegevens als verzender, ontvanger, datum, plaats van verzending en ontvangst, taal en archiefgegevens. Ook zijn er bij iedere brief links aangebracht naar een digitale afbeelding en naar gedigitaliseerde edities. Vanaf 14 maart 2019 zullen de eerste zevenduizend veelal diplomatieke brieven online raadpleegbaar zijn.

Ter gelegenheid van de ontsluiting van al die brieven is er ook
een boek verschenen dat ik aan het lezen ben.
‘Lezen’ is misschien niet helemaal de juiste term.
Je leest, kijkt en verwondert je.
Al die mensen die De Witt brieven schreven.
Al die onderwerpen.
Al die ingewikkelde handschriften.

Het boek bevat een serie van 20 voorbeelden (we noemen dat dan een bloemlezing)
die samengesteld is door Ineke Huysman en Roosje Peeters.
Het geheel is voorzien van tekeningen gemaakt door Jean-Marc van Tol (een
van de makers van Fokke en Sukke).

Voor deze blogpost bladerde ik meteen naar ‘De Vrede van Breda’.
Een brief van een onbekende schrijver aan Johan de Witt van 24 mei 1667.
Het is een soort ooggetuigenverslag van het begin van de vredesonderhandelingen.
Een klein stukje uit de hertaling, de brief ‘vertaald’ naar hedendaags Nederlands:

Na ruim een week incognito in de stad te hebben verbleven, zijn de Engelse ambassadeurs vanmiddag om 12 uur eindelijk vanuit het Speelhuis, waar ze vanmorgen heen zijn gegaan, officieel de stad binnengekomen.
Enkele ruiters haalden het gezelschap op en bij de tweede brug werden zij verwelkomd door de heer Hauterive.
Zij verlieten de koets voor een korte begroeting, waarna de heer Hollis zei: ‘Er is geen tijd om hier lang te blijven staan.’
Hij verzocht de heer Hauterive ook plaats te nemen in de koets, wat deze deed na de twee ambassadeurs.
Daarna namen ook de andere edelen plaats in de koets.

 

Het was een entree zo voornaam als men zich maar kan voorstellen. Vooraan reden twee heren in livrei op mooie paarden, gevold door acht pages te paard in blauw livrei dat rijkelijk met zilver was afgezet. Zowel hun kleding als rokken waren zo rijk omzoomd, dat moeilijk te zien was waar de stof in het borduursel overging. Toen volgden trompetters……

Lees de rest zelf in dit vermakelijke boek.
De afbeelding van de brief waarvan ik in deze blogpost een stukje opnam
kun je hier vinden.