Maak je eigen boek: Maarten ’t Hart interview

Het leuke aan de aanpak van Maak je eigen boek.nl is dat het
proces van bedenken en maken van een boek kort wordt toegelicht.
Daar moet je dan wel zelf actie voor ondernemen.
Het doe-het-zelf pakket richt zich op het in elkaar zetten
van een boek.
Maar die eerste stappen zijn net zo belangrijk.
Omdat ik geen schrijver ben steel ik vaak de tekst
van mensen die wel kunnen schrijven.
Dus in dit geval gebruik ik een interview dat een paar weken geleden
(24 maart 2018) verscheen in het Volkskrant Magazine.
De tekst is van Nathalie Huigsloot.
De foto’s zijn van Gerard Wessel.
’t Hart spreekt me als persoon wel aan omdat hij het leven van een
randfiguur ambieert. Net als een van zijn oude bekenden
de kunstenaar Anton Heyboer.
Van ’t Hart heb ik nog nooit een boek gelezen, ik heb er wel twee.
Dus wie weet.

WP_20180512_09_25_46_ProBeoogdVolkskrantMagazineArtikel

Dit is het Volkskrant Magazine artikel dat ik digitaal uit elkaar gehaald heb. Het is te kort voor de beoogde 32 pagina’s. Met pijn en moeite worden het twee katernen: 16 pagina’s. Die vul ik dan aan met 2 blanco katernen om tot de goede omvang te komen.


WP_20180512_09_26_01_ProMeegeleverdeBoekband

Dit is de bijgeleverde basis van de boekband.


WP_20180512_09_26_35_ProBeoogdeBedekkingVanDePlatten

Deze foto’s wil ik om de boekband hebben maar ik heb ze te klein geprint. Dus dat moet opnieuw. Geeft me gelijk de kans om het op het bijgeleverde papier te printen. Dat papier is zwaarder dan het papier wat normaal in mijn printer zit.


WP_20180512_09_27_45_ProEenKaternGevouwenEneenNogNiet

Het eerste katern had ik de dag ervoor al gevouwen. Het tweede katern nog niet.


WP_20180512_09_28_06_ProSchutbladenEn2BlancoKaternen

Katern 3 en 4 moeten nog gevouwen worden en dat is ook het geval met de schutbladeren.


WP_20180512_09_34_54_ProHetPastAllemaalPrimaMaarBijHetVolgendeBoekGaIkTochSnijdenNaInbinden

Even passen. Ik zie la wel dat je nog zo nauwkeurig kunt vouwen als je wil, er zitten toch altijd kleine verschillen in. De volgende keer zal ik het boekblok toch snijden voordat ik kapitaalband aanbreng.


WP_20180512_09_40_48_ProIkMarkeerAlleKaternenWantIkWilVoorprikken

De toelichting geeft aan maar een katern te markeren met de plaatsen waar straks het garen komt. Ik vind het prettiger de katernen voor te prikken.


WP_20180512_09_50_26_ProVoorprikkenWordtInDeHandleidingNietGenoemd

Even een boekje prikken.


WP_20180512_10_12_27_ProHetInbindenKanOokopDeTafelrand

De handleiding vermeldt niet hoe lang je het garen moet maken om met een draad het boek te kunnen binden. Moeilijk is dat niet te bepalen maar als je dat niet eerder gedaan hebt is dat misschien moeilijk. Je neemt het aantal katernen (4) en je meet de afstand tussen de uiterste naaigaten (rond die afstand naar boven af, in dit geval rond ik 18 af naar 20 cm). Tel daarbij 2 keer 10 centimeter als begin en eind om de knoopjes goed te kunnen leggen. Het komt van neer op (4×20) + 20= 1 meter.


WP_20180512_10_30_29_ProHetBoekblokIsIngebonden

Ingebonden met naailintjes. Het garen dat bij het pakket is geleverd is dun en gewoon garen. Het werkt wel maar je moet goed opletten op het ineen draaien van de draad en de draad gaat eenvoudig uit de naald of uit de gaten in het boekblok.


WP_20180512_10_40_06_ProNuDeLintjesVastplakken

Ingebonden. Het lijmen van de lintjes en het materiaal voor de rug kan beginnen.


De rest volgt later.
Nu ligt het boekblok onder bezwaar (een zwaar boek)
om mooi vlak op te drogen.

Doe het zelf-pakket voor boeken

Pas geleden ontdekte ik Maak je eigen boek.nl.
Deze activiteit van de Grafische Cultuurstichting (verbonden aan
Bijzondere Collecties van de UvA) verkoopt onder andere kant-en-klare
bouwpakketten voor boeken via de website.
Er zijn een paar varianten.
Ik bestelde de variant voor thuis (er zijn ook versies voor scholen).

Geweldig idee en geweldig uitgevoerd!

WP_20180504_11_21_38_ProDoos

Het materiaal en gereedschap kwam in een mooie, stevige doos. Volledig compleet om je eigen boeken te maken. Vijf stuks.


WP_20180504_11_21_38_ProBoektermen

Op de verpakking gelijk een tekening waarop een aantal boektermen verklaard worden: kop, staart, kneep, boekband, rug, voorplat, achterplat, snede en boekblok.


WP_20180504_11_27_06_ProbijzonderOpvulmateriaal

Om de doos helemaal te vullen zodat er geen beschadigingen optreden tijdens het vervoer is er een bijzonder opvulmiddel gebruikt. Ik heb het berichtje met toelichting en het materiaal maar even op de foto gezet mochten mensen denken dat ik zomaar plastic weggooi.


WP_20180504_11_27_49_ProOpHetEersteGezichtHelderInstructieboekje

Op het eerste gezicht zit er een helder instructieboekje bij het gereedschap en de materialen.


WP_20180504_11_28_33_ProGaasGarenGereedschapKapitaalbandLijm

Compleet met lijmkwast, boekbinderslijm, gaas, kapitaalband, naald, garen en een vouwbeen.


WP_20180504_11_30_19_ProVijfBandenAlHelemaalInElkaarGezet

De boekbanden zijn al in elkaar gezet. Dat had ik niet gedaan. Het is natuurlijk wel makkelijk en een of twee om er zeker van te zijn dat mensen een goed resultaat behalen zou ik misschien ook gedaan hebben. Maar het maken van de band is een belangrijk onderdeel van het maken van een boek. Maar goed waarschijnlijk zitten er nog wat decoratietips bij.


WP_20180504_11_31_28_ProVoldoendePapierEnSchutbladen

Drie soorten papier: langlopend, breedlopend en schutbladen. Allemaal duidelijk aangegeven. De katernen voor het boekblok ga je dus wel zelf maken. De komende weken zal ik op zijn minst een exemplaar inbinden volgens de instructies.


Een heel compleet pakket dus.
In ben benieuwd hoe het maken van de boeken zal verlopen.
Zo op het eerste oog gaat dat wel lukken!

En de boekbinder hij spatte door II

Gisteren had ik het gevoel dat ik het wel aandurfde om
de boeksnede van Kaas van Willem Elsschot te spatten.
Het boek krijgt een gele band en de snede wordt geel gespat met
een wit leeslint en witte kapitaalbandjes.
Dan begin je dus met het boek goed af te plakken en af te dekken
zodat niet alles geel wordt.

WP_20180428_10_02_26_ProBoekGoedIngepakt


WP_20180428_10_03_00_ProBoekInDeKlemmen

Zoals de vorige keer bij het oefenen is het een hele stellage.


WP_20180428_10_14_11_ProKorteKantGeelGespat

De kop gespat. Je ziet dat ik de hoeken van het boek ook afgeplakt heb. Om er voor te zorgen dat elleen de snede geel wordt en niet de rug of het schutblad.


WP_20180428_10_18_13_ProKorteKantGeel

Zo zie je het verschil tussen onbespat en bespat heel goed.


WP_20180428_11_00_51_Pro

Dan de laatste lange kant. De ecoline droogt snel en de pagina’s plakken niet aan elkaar.


WP_20180428_11_03_27_ProGespat

Helemaal gespat.


Dan is het nu tijd voor het leeslint.
Ik heb daarvoor het midden van het boek gezocht: 6 katernen.

WP_20180428_11_13_53_ProGespatMetLeeslint

Het uiteinde van het leeslint heb ik een beetje ingelijmd en daarna schuin afgesneden. Hiermee hoop ik het rafelen van het leeslint tegen te gaan.


WP_20180428_11_14_38_ProGespatMetLeeslint

Dit is de kop. Nu kan het kapitaalband er op gelijmd worden.


WP_20180428_11_23_14_ProSpatwerkKapitaalbangLeelint

Kopse kant met kapitaalband.


Uitproberen van spatten met acrylverf

WP_20180421_09_17_55_ProOmgevingGoedAfschermenVoorHetSpatten

Een van de snijresten van het boek gebruik ik om te testen hoe spatwerk op de snede zal gaan werken. Ik plak de omgeving goed af met krantenpapier en schilderstape.


WP_20180421_09_19_10_ProKlemmenGeleendVanMijnVader

De snijresten zitten tussen twee plankjes die op hun plaats worden gehouden met twee klemmen die ik van mijn vader geleend heb. Dat werkt prima.


WP_20180421_10_11_37_ProMetTandenborstelAangebracht

De bedoeling is met geel te gaan spatten maar om zoveel mogelijk die kleur verf te sparen neem ik voor de test een andere kleur. Maar het spatten werkt niet. Ik vermoed dat het aan de acryl ligt. Ook verdunnen helpt niet.Toen heb ik de verf gewoon direct met de tandenborstel aangebracht.


WP_20180421_10_28_24_ProKaasNogInDeKlemmen

Nu ik toch aan het testen ben probeer ik op de snede te verven. Dat gaat vrij aardig. Probleem is dat het oppervlak waarop ik schilder niet egaal glad is. Dat is straks bij het boek anders.


WP_20180421_10_38_03_ProKaasPaginasLosGemaakt

Als je verf direct aanbrengt dan heeft het als effect dat de pagina’s aan elkaar kleven. Ze gaan overigens eenvoudig weer los maar dat is natuurlijk wel een extra handeling. Zo egaal wil ik op mijn uiteindelijke boek Kaas de kleur niet aanbrengen. Ik wil spatwerk.


WP_20180421_11_34_30_ProPlattenEnRugGesneden

Om toch het gevoel te hebben vandaag iets gedaan te hebben snij ik de platten en de rug voor het boek Kaas van Willem Elsschot. Daar is het tenslotte allemaal om begonnen. Maar ik wil eerst spatwerk aanbrengen op de snede, dan het leeslint en de kapitaalbandjes en pas dan de band zetten. Dus gaan zoeken op internet en in mijn boeken over boekbinden. Spatten.


WP_20180421_15_09_33_ProMijnEcolineSpatAquarium

Mijn spataquarium. Overal lees ik over ecoline maar ook dat het met acryl eigenlijk ook moet kunnen. Dus ecoline gekocht, weer uitproberen, weer geen succes. Toen bleek dat als ik de tandenborstel anders vasthoud, dat het dan wel werkt. Het probleem lijkt hem dus in de borstel te zitten. Als ik hem schuin hou dan is er meer weerstand en wordt er gespat.


Boektotaal: Werken met leer

Afgelopen zaterdag heb ik een workshop gevolgd bij Boektotaal.
Een of twee keer per jaar volg ik ergens in Nederland of
Belgie een workshop die een relatie heeft met boekbinden.
‘Werken met leer’ paste dus precies in het plaatje.
Ik heb eigenlijk geen ervaring met het werken met leer en
had behoefte aan een overzicht: wat komt er allemaal bij kijken,
wat is nou schalmen, wat dun je nou aan leer, hoe laat zich dat verwerken?
Allemaal beginnersvragen en ik kreeg heel veel antwoorden.

De Boekenmarkt is een gezellige winkel in een van de winkelstraten
in het centrum van Steenwijk. Boektotaal is de naam van hun website.
Tweede hands boeken, een scheepsmodel, dozen (want we veranderen met de tijd mee),
papier, karton, atelierruimte, veel boekbindgereedschap, lijm, garen en
natuurlijk leer.
De workshop werd heel vakbekwaam geleid door de eigenaar en ik ging
aan het eind van de dag tevreden naar huis met een in leer ingebonden boek
dat op een haar na gereed was.

Dat het gezellig was met de eigenaars van de winkel, de hond en de cursisten
is duidelijk.

Zo gingen we aan het werk:

WP_20171125_11_06_09_Pro2PlattenRuggebordKraftpapierEnEenVoorbereidBoekblokLetOpDeAfgehoektePlatten(DiePreciesVerkeerdLiggen)

Het boekblok hebben we niet met de hand gemaakt. Dan kan natuurlijk wel maar dat zou te veel tijd kosten. We willen met het leer aan de slag. Dus snel twee platten gemaakt (de voor- en de achterkant van de band), het ruggebord gesneden en het kraftpapier op maat gemaakt om een en ander met elkaar te verbinden. De platten liggen hier precies verkeerd. Aan iedere plat zijn twee hoeken afgerond. Dat is om het scharnierend leer straks meer ruimte te geven en de zijde die is afgerond moet dan ook aan de rugkant zitten. Maar hier is alles nog los, dus geen probleem.


WP_20171125_11_11_39_ProNetAndersDanWerkenMetLinnenBoekband

Als je met leer gaat werken leg je het ruggebord aan de andere kant van het kraftpapier dan wat je zou doen als je een linnen band maakt. De reden daarvoor is dat je de achterkant zo glad mogelijk wil maken. Alle oneffenheden die onder het leer zitten, zie je straks door het leer heen (Prinses op de erwt-effect).


WP_20171125_11_14_01_ProRuggebordjeOpKraftpapier

Eerst plak je het ruggebord op het kraftpapier.


WP_20171125_11_15_20_ProKneeplatje

Dan gebruik je een kneeplatje om te bepalen waar je de platten gaat lijmen. Wat een uitvinding!


WP_20171125_11_23_10_ProHierLiggenDeAfgehoektePlattenCorrect

De afgeronde hoeken van de platten komen aan de rugzijde.


WP_20171125_11_23_23_ProOpDeAndereKantZitHetRuggebord

Er ging iets mis met het kraftpapier maar dat is geen ramp. Het ruggebord zit aan de andere kant van de platten.


WP_20171125_11_24_09_ProPassenIsNetZoBelangrijkAlsMeten

Het begint in de verte al op een boek te lijken. Passen is overigens net zo belangrijk als meten en het helpt je een beeld te vormen van waar je naar toe aan het werken bent.


WP_20171125_11_45_30_ProDeBasisVoorHetAvontuurVanVandaag

Liggend ziet het er zo uit.


WP_20171125_12_01_09_ProDitIsDeMalOmDeVerdelingVanDeRibbenGoedTeKrijgen

We gaan valse ribben op de rug van het boek maken. De verdeling van die ruibben op het boek is zo dat de onderste rib op buiten proportie veel ruimte vanaf de onderkant van het boek wordt gemaakt. Om de positie van de ribben te bepalen gebruiken we een mal.


WP_20171125_12_02_54_ProDeMalBepaaltWaarDeRibbenKomenNietGelijkVerdelen

Door de boekband op de mal te leggen kun je de positie van de ribben bepalen.


WP_20171125_12_07_52_ProDaarKomenDeValseRibben

Hier gaan ze dus komen.


WP_20171125_13_39_10_ProMetDeValseRibben

De basis van de valse ribben kun je maken met verschillende materialen: karton, vlastouw of gewoon stukjes draad in een coating. Die zijn al mooi rond. Dan hoef je niet veel te schuren (denk aan de prinses op de erwt!).


WP_20171125_13_53_09_ProHetLeer

Dit is dan het leer. Op de ruwe zijde is het boek al afgetekend.


WP_20171125_13_56_35_ProBoekbindenIsErgRegionaalMessenUitDuitslandEngeland

Dat leer gaan we schalmen of dunnen. Dat kan op verschillende manieren. Een van die manieren is met een scherp mes. Boekbinden is een heel regionaal georienteerd ambacht. Het gereedschap is dan ook anders per regio. Het resultaat is steeds gelijk. Hier zie je Duitse, Engelse, Franse en Zwitserse messen. Let op, niet alle messen zijn voor linkshandigen geschikt.


WP_20171125_14_15_35_ProHetDunnenKanMetEenMachine

Schalmen kan ook met een machine. Maar denk dan niet dat het volledig automatisch gaat. De machine is meer een combinatie van een mes en een derde handje. Het machine geeft je de mogelijkheid de schuinte en de diepte van het mes vast te zetten. Met de hand zul je dat zelf moeten doen. Als je een machine als deze gaat gebruiken moet je eigenlijk ook een mes hebben. De machine kan niet altijd overal bij.


WP_20171125_14_38_31_ProLeerSchalmenAanDeRandenDeBovenkantGingEvenMis

Een van mijn grote vragen was: wat dun je dan precies aan het leer. Het antwoord: om te beginnen de randen. Hier zie je mijn stuk leer waar de randen van zijn gedund. Je ziet ook (helaas) dat het aan de bovenkant (links) mis ging. Ik heb dit leer met de machine gedund. Voor een eerste poging ben ik heel tevreden.


WP_20171125_14_50_44_ProNuOokDunnenOpDeScharnieren

De tweede plaats om het leer te dunnen is op de scharnier. Dan kan ook weer met de machine. daar zijn bijzondere hulpmiddelen voor bij geleverd. Voor beginners als ik. is er ook een andere oplossing.


WP_20171125_14_53_37_ProSchalemenMetMachine

Hier demonstreert de instructeur het gebruikt van het machine voor een sleuf.


WP_20171125_14_54_38_ProSchuineKantenOfSleuven

Op dit voorbeeldstukje leer zie je de sleuf (onderste twee) maar ook een schuine kant aan de rand (boven aan).


WP_20171125_15_01_02_ProInPlaatsVanSchalmenMetEenMesKanSomsSchurenOok

Hier toont een medecursist de andere methode: schuurpapier. Werkt prima.


WP_20171125_15_16_59_ProLeerGereedOmAanTeBrengen

Het resultaat. Dit is nu gereed om de band mee te gaan bekleden. Maar de basis van de band is nog niet helemaal gereed.


WP_20171125_15_30_10_ProVoorstrijkenMetVerdundePVA

Eerst het leer voorlijmen met een verdunde boekbinderlijm (PVA).


WP_20171125_15_44_00_ProInLijmen

Na kort drogen van het voorlijmen, definitief het leer inlijmen.


WP_20171125_15_48_52_ProNoestHandwerk

Als het leer op de basis van de band is gelijmd ga je direct de ribben modelleren. Het leer is nu extra soepel door de lijm en met een vouwbeen kun je de ribben een mooi aanzicht geven. Dit is het noeste handwerk van de ambachtsman. Een kunststof vouwbeen werkt beter want laat geen verkleuringen na.


WP_20171125_15_53_24_ProDeRibbenEnTouwsporenModelleren

Vroeger ontstonden de ribben omdat touw gebruikt werd om het boek te binden. Dat liet sporen na en die kun je nu ook in het leer aanbrengen.


WP_20171125_16_07_03_ProHierIsDeBasisVoorDeExtraVerdikkingAlaangebracht

Aan de rug gaan we een heel kleine verdikking aanbrengen. De basis daarvoor is een klein strookje karton. Hier is het al aangebracht. Dat gaat er voor zorgen dat het leer hier dikker wordt (Prinses op de erwt). Als het boek dan dichtgevouwen wordt dan schuift die verdikking over het kapitaalbandje en zorgt en zo voor dat er geen stof in de rug kan komen.


WP_20171125_16_08_08_ProBijPincetLigtBasisExtraVerdikkingGereed

Het is echt maar een heel klein en dun strookje karton. Hier ligt het naast de pincet.


WP_20171125_16_22_55_ProExtraStofbewerking

Als je dan het leer om de band vouwt kun je de verdikking direct ook modelleren. Bij het omslaan van het leer om de band moet je ook zorgen voor mooie hoeken. Ook daarvoor heeft de instructeur meerdere oplossingen. Ik weet zeker dat hij die graag aan je wil uitleggen.


WP_20171125_16_54_15_ProEvenPassenDeKapitaalbandKomstStraksAchterDeExtraStofbescherming

Even passen. Het kapitaalbandje is hier zichtbaar. Als de band straks aan het boekblok wordt bevestigd zal de rug helemaal dicht zijn. Alleen als het boek opengevouwen wordt bij het lezen zal de rug open staan. Superslim!


WP_20171125_16_54_27_ProDitGeeftEenBeeldVanDeRibben

Zo zien de valse ribben er uit. Ik ben heel blij!


Update: Boek Behoud Bericht

Tussen alle andere activiteiten gisteren heen toch wat
voortgang geboekt.
Ik heb een leeslint gemaakt en dat aangebracht op het boek.

 photo WP_20170702_001GoedGedroogd.jpg

Maar de activiteiten begonnen er mee het boek met de nieuwe platten uit de boekenpers te halen om te controleren of het boek goed gedroogd is.


 photo WP_20170702_002HelemaalOpen.jpg

Bij iedere stap zie je het boek verder gereed komen en je ziet ook dat het inderdaad zo is dat het boek helemaal open kan. Helemaal plat. Dat stelt wel een mogelijk probleem voor de volgende stap. Het idee is om nu het kunstleer te gaan bevestigen op de platten. Maar als je dat boek straks helemaal open wil leggen dan kan dat waarschijnlijk goed op een copieerapparaat maar op tafel zal dat toch moeilijk worden. De stof van de rug zal toch ergens naar toe moeten.


 photo WP_20170702_003HelemaalOpen.jpg

Hier ligt het boek helemaal open.


 photo WP_20170702_004HierLigtHetOpenOpDeBijlage.jpg

Hier ligt het open bij de bijlage.


 photo WP_20170702_005HetBoekKanHelemaalPlatLiggenMaarHeeftNogGeenBekledingMetKunstleer.jpg

Hier ligt het open met de tekst naar beneden. Je ziet dat de platten elkaar zowat raken. De rug van kunstleer zal straks niet gelijmd worden. Die blijft los. Dat moet ook wel want die moet uit de weg.


 photo WP_20170702_006Leeslint.jpg

Maar dat is een zorg voor later. Ik ga nu een leeslint maken en in het boek verwerken. Ik gebruik het stukje kunstleer dat ik gebruikt heb bij een test. Ik snij zoveel mogelijk onbenut kunstleer weg en ga dat nu combineren met het lint en een stuk stevig papier.


 photo WP_20170702_007PositieKunstleerTenOpzichteVanBoek.jpg

Zo gaat het lint er uitzien. Ik positioneer het stukje kunstleer ten opzichte van het boek zodat het lint aan de onderkant van het boek er uit zal steken maar het stukje BBB zal altijd in het boek blijven. Daarnaast wil ik voldoende lengte hebben om het lint goed te kunnen bevestigen.


 photo WP_20170702_009KapitaalbandEnLeeslintBevestigd.jpg

De kapitaalband en het leeslint zijn bevestigd. Nu laten drogen en de volgende stap is dan de bekleding van de platten.


Le tour du monde en quatre-vingts jours / De reis om de wereld in tachtig dagen

Even een korte update.
Vandaag heb ik nog aan het boek kunnen werken.
Het exemplaar dat ik heb heb ik gekocht in losse katernen.
Hoe men daar aan gekomen is weet ik niet want het blijkt
te gaan om een editie van Elzevier.
Uitgegeven bij het 150 jarig jubileum van het geboortejaar van Jules Verne.
Daar zit een mooie kaft bij en die heb ik natuurlijk niet.
Maar dat maakt mijn exemplaar straks extra bijzonder.

 photo WP_20170423_001MetIllustraties.jpg

Deze versie is geillustreerd.


 photo WP_20170423_002Elzevier1978Jubileumeditie.jpg

Zoals ik al aangaf: jubileumeditie, 1978, Elzevier.


 photo JulesVerneDeReisOmDeWereldIn80DagenOrigineleOmslag.jpg

Op internet vond ik een exemplaar te koop met bovenstaande kaft.


 photo WP_20170423_003DeLosseDelenVanDeKaftZittenAanElkaar.jpg

De losse platten en de rug zijn vanmiddag al aan elkaar gemaakt. Ook is kapitaalband aangebracht.


 photo WP_20170423_004NuHetLinnenNog.jpg

Tijd om binnenkort de schutbladen te maken en in te lijmen en om het linnen op de kaft te bevestigen.