Omslagband met directe strengeling: de sluiting

Deze boekband heeft een flap waarmee ook de voorsnede
en het voorplat (deels) wordt bedekt.
Omdat goed te laten zitten zit er een sluiting op.
De sluiting wordt gemaakt met twee smalle stukjes leer
en een kraal. 10 Cm leer zegt Peter Goddijn.
Ik vermoed dat de lengte van dat leer afhankelijk is
van de grootte van de kraal. Dat staat niet in het boek,
maar het is wel mijn vermoeden.
Hoe ging dat boek ook al weer worden?

IMG_1017OmslagbandMetDirecteStrengelingAlleenTekening

Dit is de tekening uit het boek van Peter Goddijn. Je ziet dat de band helemaal om het boekblok zit. Een halfronde flap ligt op het voorplat. Om voorplat en flap bij elkaar te houden wordt met een stukje keer een kraal op het voorplat bevestigd. Het tweede stukje leer zal als een lusje dienen en in bevestigd op de flap.


IMG_1092OmslagbandMetDirecteStrengelingPerkamentOnderBezwaarUitZoWordtDeSluiting

De perkamenten boekband lag nog te drogen onder bezwaar. Alle secties (voorplat, rug, achterplat, voorsnede en voorflap) zijn beplakt met papier. Hier ligt de band tussen twee driehoeken en een cicerolat om in de vorm te komen en blijven. De kraal ligt er op om een idee te geven of de kraal niet te groot is.


Zo’n sluiting heb ik niet eerder gemaakt.
Daarom besluit ik om het eerst eens te proberen op een stuk
Zaansch Bord: drie insnijdingen op 1 cm van elkaar zou
hoed moeten zijn.

IMG_1093OmslagbandMetDirecteStrengelingTestKraalEnZaanschBord

Hier zie je dat het gelukt is om de kraal te bevestigen. In heb de uiteindes van het leer hier niet gelijmd aan het bord. Ik wil dit nu nog een keer proberen op de dummy die ik gebruikt heb om het grote stuk perkament te snijden.


IMG_1094OmslagbandMetDirecteStrengelingTestMetZaanschBord

Zo ziet de achterkant er dan uit. Ik vind het er goed uitzien.


IMG_1095OmslagbandMetDirecteStrengelingDrieInsnijdingen

Hier heb ik de insnijdingen in de dummy aangebracht. Overigens is denk ik, het bevestigen van de kraal het eenvoudigst. Het probleem komt pas bij de lus die om de kraal moet passen maar ook weer niet te ruim.


IMG_1096OmslagbandMetDirecteStrengelingEersteSnede

Hier is het leer door de eerste insnijding gehaald. Zo’n stuk papier in de vorm van de omslagband is toch weer heel anders dan de test met het Zaansch Bord. Dat was een stuk eenvoudiger omdat het stuk Zaansch Bord veel kleiner was.


IMG_1097OmslagbandMetDirecteStrengelingTweedeSnede

Dan door insnijding nummer twee.


IMG_1098OmslagbandMetDirecteStrengelingKraalmetLerenVeterGeluktOpDummy

Als laatste door insnijding nummer 3. Straks bij de definitieve versie ga je dan het leer aan de achterkant met lijm bevestigen. Maar nu wil ik weten hoe ik de lus moet bevestigen. De flap past al wel mooi onder de kraal.


IMG_1099OmslagbandMetDirecteStrengelingSluitingMetKraalOpDummy

Uiteindelijk is me dat gelukt. De insnijdingen heb ik wel korter op elkaar aangebracht. De totale lengte dat het leer in de papieren band zit gewerkt is daardoor korter. Daardoor is de lus groter. Ik ben benieuwd hoe anderen dit aanpakken. Alles bij elkaar is het een heel gepriegel.


Misschien de kraal een kleur geven?
Wordt vervolgd…

Doe niet zo mal ik heb niet stilgezeten

De eerste keer had ik 6 strengels gemaakt,
maar voor de manier waarom ik de Omslagband met directe
strengeling ga maken heb ik er 11 nodig.
Dus nadat ik het stuk perkament had uitgesneden voor deze band
had ik beter zicht waar ik de strengels uit kon snijden.
Daarna heb ik nog zo’n 6 strengels gemaakt.

IMG_1017PeterGoddijnWesterseBoekbibndtechnieken32OmslagbandMetDirecteStrengelingP199Langsteekband18eEeuw

Maar ik realiseer me dat ik nog niet heb laten zien op basis van welke schets dat ik het boek maak. Je ziet hier op de schets van pagina 199 van het boek van Peter Goddijn ‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’ dat het een binding is waarbij de band helemaal om het boekblok heen zit. Het sluit met een kraal en twee leren koordjes. Op de rug zit de versteviging deze keer niet aan de binnenkant maar aan de buitenkant. Daardoor worden het decoratieve elementen.


IMG_1012OmslagbandMetDirecteStrengelingPerkamentenStrengelsInVerschillendeLengtes

Dit zijn de strengels. De lengte van ieder van deze zit rond de 35 – 40 centimeter (niet opgedraaid). Er is een uitschieter die langer is. Dat heeft alles te maken met de natuurlijke vorm van de huid waar ik de perkamenten stroken uit snij. Als dat door omstandigheden te lang is ga ik dat niet nu al afsnijden. Dat zien we straks wel.


IMG_1013OmslagbandMetDirecteStrengelinjPerkamentenStrengels

Alles bij elkaar een kleine bussel strengels.


IMG_1014OmslagbandMetDirecteStrengelingTweeSectiesGecacheerdEnOnderBezwaarGeweest

Ik heb het perkament waarvan twee secties gecacheerd waren onder bezwaar uitgehaald. Het perkament is mooi recht geworden. Daarna, en ik heb daar geen foto’s van, heb ik de overige drie secties voorzien van papier. Dat ligt nu onder bezwaar te drogen.


IMG_1015OmslagbandMetDirecteStrengelingLeerVanEenOudeTas

Voor de stukken verstevigingsleer ga ik terug naar de stukken leer die ik nog heb liggen van een oude tas. Van een deel heb ik al een boekband gemaakt. Dit stuk heb ik gebruikt om met de foliepers te oefenen een tekst op de band (die ik toen maakte) te krijgen. Het was een beschrijving van de Bradelbinding.


IMG_1016OmslagbandMetDirecteStrengelingLeerVanEenOudeTas

Dit is een stuk leer uit een stevige hoek van de tas. Uit de andere hoek snij ik zo’n zelfde vorm. Ik ben van plan om de decoratieve elementen over het scharnier te laten lopen op het voor- en achterplat. Het is nog niet op maat maar groot genoeg. De perkamenten band ligt immers onder bezwaar.


Wordt vervolgt…

Nog meer strengels – Mal maken – Perkament snijden – Cacheren

Weer een paar stappen gemaakt met de
Omslagband met directe strengeling.
Ik begreep eerst niet goed waar die naam van komt maar
de naam is ontstaan bij deze band omdat je de katernen
middels nestels of strengels direct verbind met de omslag.
er is nog een binding waarbij dat op een indirecte manier gebeurd.

Goed, de vorige keer was ik blijven steken bij een eerste set
nestels of strengels. Maar ik moet er nog meer hebben.

IMG_0993OmslagbandMetDirecteStrengelingStrokenPerkamentInHetVochtOmDeStrengelsTeKunnenMaken

Hier liggen de strengels in het vocht. Dadelijk kan ik ze weer ‘opdraaien’.


IMG_0998OmslagbandMetDirecteStrengelingMalPassenMetKaternenVoorDeRillen

Intussen kan dan de omslagband gemaakt worden (aldus Peter Goddijn). Deze keer adviseert hij een mal te maken. Hier zie je dat ik een stuk papier heb van de juiste hoogte en dat ik een eerste poging doe om de plaatsen vast te stellen waar ik moet rillen om dadelijk de strook op de juiste manier te vouwen.


IMG_0999OmslagbandMetDirecteStrengelingGebruikDriehoekenOmMalEnKaternenGelijkTeKrijgen

Om de mal en de katernen precies gelijk te laten lopen gebruik ik twee driehoeken. Daar schuif ik het papier tegen aan en vervolgens de katernen. Hier markeren we het voorplat. De omslagband zal een omslag worden met een envelopsluiting. Dus is ga achtereenvolgens op de mal markeren: het voorplat, de rug, het achterplat, het voorfront en de envelopflap. Die envelopflap krijgt een halfronde vorm.


IMG_1001OmslagbandMetDirecteStrengelingEersteDeelMalPassenMetKaternen

Na de eerste twee vouwen weer passen en meten.


IMG_1002OmslagbandMetDirecteStrengelingDeRugOpmetenVoorDeVoorsnede

Dan meet ik de rug op met deze passer. Als je met een passer werkt is de kans heel groot dat je preciezer werkt dan wanneer je de maat neemt met een liniaal. Met opmeten maak je snel een fout. Omdat een boekblok dikker is aan de rug dan aan het voorfront, neem je de breedte van de rug en je neemt dat als de breedte van het voorfront. Aan die kant krijgt het boekblok dan meer ruimte.


IMG_1003OmslagbandMetDirecteStrengelingMal

De mal is bijna klaar. De flap die over de voorplat gaat is nog niet halfrond.


IMG_1004OmslagbandMetDirecteStrengelingDeMal

Nu is de mal gereed. De voorflap is halfrond. Dat heb ik met de hand getekend en ik ga die zo ook uit de hand snijden uit het perkament.


IMG_1005OmslagbandMetDirecteStrengelingDeMalIsGereed

Zo ziet de mal er uit als die gesloten is met de katernen erin. Bij deze vorm geeft Goddijn aan geen omslagen te maken aan de randen. Dat zou best wel kunnen alleen die halfronde flap is dan wat moeilijk. Goddijn laat ook in het midden of je het perkament gaat cacheren, bekleden met papier om doorkijk te voorkomen en meer stevigheid aan te brengen. Ik heb besloten te cacheren met een lichte soort papier. Niet uit 1 stuk papier zoals het perkament maar uit lossen stukken om wat ruimte vrij te laten aan de randen en bij de scharnierende oppervlaktes.


IMG_1006OmslagbandMetDirecteStrengelingMetMalBesteSnijplaatsZoekenOpHuidVanPerkament

Maar eerst eens kijken wat een geschikte plaats is op het perkament om de band uit te snijden.


IMG_1007OmslagbandMetDirecteStrengelingPerlamentVlakVoorVlakPassenRillenEnVouwen

Dit is de perkamenten omslagband. Nog niet alle vouwen zijn in het perkament aangebracht.


IMG_1009OmslagbandMetDirecteStrengelingSteedsPassenEnMeten

Zo ziet het er dan uit als je het om het boekblok past.


IMG_1010OmslagbandMetDirecteStrengelingOmslagDeelVoorDeelCacheren

Hier is net de voorplat bekleed met papier. Door de lijm gaat het perkament meteen bol staan. Vandaag voorzie ik de voorplat en de rug van een stuk papier. Dan gaat de band onder bezwaar. Later deze week volgen de achterplat, het voorfront en de envelopflap.


IMG_1011OmslagbandMetDirecteStrengelingVoorplatGecacheerdEnOnderBezwaarNuDeRug

Om het plakken op de rug makkelijker te maken leg ik een zware driehoek op de voorplat zodat die al kan wennen aan het onder bezwaar drogen en rusten. Je ziet de rug ook direct bollen van de lijm.


Omslagband met lias: geslaagd!

De omslagband is gereed.
Ik ben blij dat ik het experiment met perkament aan gegaan ben.
Een heel nieuwe ervaring maar leuk.

IMG_0739OmslagbandMetLiasGoedGelukt

Als foto is dit misschien voor veel mensen niet meer dan een plat vlak maar voor mij is dit de geslaagde voorkant van mijn eerste boek met een perkamenten band. Ik vind het mooi hoe de tekening van het perkament op de voorplat te zien is. Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt om eens een etiket (titelschild) op een band te plakken. Als het etiket er goed op zit (de lijm helemaal gedroogd) dan nog even de potloodstrepen uitgummen en dan is het gereed. Het is een stuk handgeschept papier maar het had drie rechte zijdes. Door het papier nat te maken en daar te scheuren langs een liniaal ontstond de rafelrand die ik zo graag wilde hebben.


IMG_0742OmslagbandMetLiasGoedGelukt

De binding heb ik bij de tweede poging mooi strak gekregen. Goed geslaagd. Ook het lijmen van de schutbladen aan de boekband en het daarna in de pers plaatsen om golven van het perkament tegen te gaan is goed gelukt.


Tweede poging met Omslagband met lias

Vrijdagavond had ik een eerste poging gedaan
om de katernen te verbinden met de perkamenten band
zoals beschreven in het boek van Peter Goddijn:
‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’.
Ik was niet blij met het resultaat.

Zaterdag kon ik een resultaat zien van een geslaagde poging
van een meer ervaren boekbindster op de Open Dag van de
Stichting Handboekbinden in Amsterdam.
Sommige dingen waren hetzelfde aan haar en mijn boekmodel maar
de binding bij haar was een stuk strakker.

Dus zondagmiddag een nieuwe poging. Minder voorzichtig als bij
de eerste poging lukte het nu veel beter. ik ben tevreden.

IMG_0729OmslagbandMetLiasTevredenMetResultaatTweedeNaaiPoging


IMG_0730OmslagbandMetLiasBoekblokPastNaTweedePogingOokGoed

Het boekblok past weer prima. Ik heb van ieder katern twee vellen weggehaald. Het aantal vellen (12) was vooral gekozen om een goede spreiding te krijgen van de gaten die gebruikt worden bij het naaien. Dat heb ik nu al bereikt. Maar minder dikke katernen past misschien beter bij deze afmetingen. Voorlopig denk ik dat dit een goede keuze is maar de tijd zal het leren.


Nu ik deze hindernis met succes genomen heb volgt de volgende.
Natuurlijk.
Het is volgens Goddijn de bedoeling het eerste blad van
het eerste katern en het laatste blad van het laatste katern
te gaan benutten als schutbladen.
Probleem daarbij is dat vocht en perkament niet goed samen gaan.
Dus moet je daar voorzieningen voor treffen.
Vandaar dat ik eerst goed ben gaan passen en meten en
de stappen me voorstel die ik moet nemen om het eerste schutblad
en de band onder de pers te krijgen.

IMG_0731OmslagbandMetLiasGelijmdeVerstevigingsstrokenNetVoorLijmenSchutblad1

Zo ga ik het lijmen. Het katern beschermen met een lijmvel.


IMG_0732OmslagbandMetLiasVoorbereidenLijmenEnPersenSchutblad1

Zo ga ik het ingelijmde schutblad en de plat tussen twee vlakke planken bekleed met bakpapier leggen. Dat kan dan in zijn geheel in de pers. Ik kan niet zoals De Haas in Goddijn beschrijft de twee platten en twee schutbladen in één keer in een pers brengen. Ik moet het een voor een doen. Als de plat met schutblad in de pers zit, waar is dan de rest van het boek?


IMG_0733OmslagbandMetLiasGeenRommeltjeMaarVoorzichtigPersenEenPlatMetEersteBladEersteKatern

Dit is niet zomaar een rommelige stapel. Hier ondersteun ik de omslagband met een boek terwijl de plat en het schutblad in de pers zitten. En nu maar drogen en hopen dat het er allemaal mooi recht uitkomt.


Omslagband met lias

Omdat ik een beetje vastliep met Pallieter
kon ik verder werken aan de Omslagband met lias.
In de rug worden twee verstevigingsstroken aangebracht
om het perkament bij het inbinden niet kapot te trekken.
Dat kun je doen met perkament, leer of papier.
Ik kies voor Zaansch Bord. Ik heb wat kleine stukken liggen.
Het is stevig en flexibel. Ik denk ideaal voor deze toepassing.

IMG_0695TweeVerstevigingsstrokenVanZaanschBord

Dit zijn de twee stroken. Met ril en vouw.


Terwijl ik hier aan werk neem ik nog een keer
stukken van het betreffende Hoofdstuk in ‘Westerse boekbindtechnieken
van de Middeleeuwen tot heden’ van Peter Goddijn door.
Daarom ben ik steeds aan het passen en meten om er zeker van te zijn
dat ik de tekst goed begrijp.

IMG_0696MatenAfgemetenOpPerkamentenBandKaternenEvenPassen

Hier kun je zien dat ik de rug afgetekend heb op het witte papier waarmee het perkament bekleed is. Voordat ik dit ga rillen en omvouwen wil ik zeker weten dat de afmetingen allemaal kloppen. Langzaam wordt me duidelijk dat we ook omslagen aan het boek gaan maken en dat Peter Goddijn voorstelt om dat als laatste activiteit te doen. Misschien ga ik die volgorde toch aanpassen. Ik kan het perkament veel eenvoudiger onder bezwaar brengen of in de pers stoppen als het boekblok nog niet in de band zit. Nog even over nadenken.


IMG_0697ZoPassenDeVerstevigingsstrokenOmDeKaternenInDeBand

Passen en meten.


IMG_0698DePerkamentenBandIsGerild

Na het rillen en het omvouwen ziet de perkamenten band er dan zo uit. Ik vind het mooi worden. Die natuurlijke tekening is mooi.


IMG_0699ZoPassenDeKaternenInDePerkamentenBandRandenNogOmTeSlaan

Zo passen de katernen er dan in. Het is duidelijk dat perkament alleen de neiging heeft te gaan golven. Dus daar moet je extra op letten. Daarom weet ik niet of het slim is om als laatste actie de omslagen te maken. Goddijn beschrijft een methode om met twee persen de omslagen vast te zetten. Nog even los van het feit dat ik die twee persen niet heb, lijkt het me een beetje bewerkelijk.


IMG_0700KaternenVoorgepriktMetEenPapierenMal

De katernen heb ik geprikt met een papieren mal. Daar heb ik de passer bij gebruikt maar dat kan ook zonder. Als je heel ervaren bent en je volgt niet de voorgeschreven maten maar de ‘toevallige’ afmetingen van je materiaal dan is een passer een super hulpmiddel. Veel veiliger dan meten. Daar maak je makkelijk fouten mee.


IMG_0701ZaanschBordInOmslagbandVanPerkament

De beschrijving laat je de katernen, de verstevigingsstroken en de band los van elkaar terwijl je ze aan elkaar gaat rijgen. Als al die delen los zitten is dat moeilijker (denk ik) dan wanneer de verstevigingsstroken al aan de band zijn vastgelijmd. Dus dat heb ik gedaan. Of dat goed werkt gaan we uitvinden. Ik heb alleen de ruggen aan elkaar gelijmd.


IMG_0702PerkamentenOmslagbandMetVerstevigingEnGeprikteKaternenLiggenGereedOmTeBinden

Volgende keer de ‘lias’, of het aan elkaar rijgen van de verschillende delen….. Of toch eerst de omslagen aanbrengen?


Mijn omslagband met lias

IMG_0679Perkament

Het perkament is mooi glad geworden. Het was opgerold naar me toegestuurd. Een paar dagen op een vlakke ondergrond met gewichten en het vel is vlak. Nu kan ik er een eerste band uit gaan maken.


IMG_0680OmslagbandPerkamentEnKaternen

Het perkament laat zich goed snijden. De afmetingen van het papier zijn anders dan in het boek van Peter Goddijn (Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden) vermeldt maar dat kwam gewoon zo uit. Ik ga de omslagband met vier katernen maken. Bij mij is het papier al gesneden en heeft dus geen imitatie rafelranden die je bij handgeschept papier kunt verwachten. Misschien ga ik dat ooit nog eens proberen maar nu gaat het er mij vooral om de inbind-stappen goed te doorgronden.


IMG_0684VleeszijdeVanHetGecacheerdePerkamentNa1UurOnderBezwaar

De eerste stap is het cacheren van het perkament. Moeilijke term voor bekleden. Perkament is een beetje doorzichtig. Als je daar niets aan zou doen zou je bijvoorbeeld inbind-elementen kunnen zien die een boekband niet perse mooier maken. Je kunt dat natuurlijk zelf kiezen. Maar bij een eerste poging probeer ik de instructies zoveel mogelijk te volgen. Cacheren betekent in dit geval dat je het perkament aan de binnenkant (in mijn geval de vleeszijde, de ruwe kant van het perkament) beplakt met wit papier (90 grams). Hier zie je het beplakte perkament met het witte papier naar voor (de vleeszijde). Door het vocht in de lijm gaat het perkament bollen. Je wil dat het perkament na het drogen weer mooi vlak is dus heb ik het onder bezwaar gelegd om te laten drogen. Hier zie je het perkament nadat het ongeveer 1 uur onder bezwaar heeft gelegen. Het bollen is al egaler geworden. Ik laat het nog eens 24 uur onder bezwaar liggen. Dan zal het vast mooi vlak zijn.


IMG_0685DeHaarzijdeVanHetGecacheerdePerkamentNa1UurOnderBezwaar

Dit is de haarzijde van het perkament. De tekening van de rug (de wat donkere streep rechts) komt straks op de voorkant van het boek.