Eerder deze week gevonden in de kringloopwinkel

IMG_1825IngeWijdeAJBoerKluchtenEnDramasInDenKunsthandelDerdeDruk1946NederlandseUitgeversmaatschappijNVLeiden

Inge Wijde, pseudoniem van kunsthandelaar A.J. Boer, Kluchten en drama’s in den kunsthandel. Het exemplaar is misschien niet de mooiste die je er van kunt krijgen. Maar ik kocht de drie boeken die ik de afgelopen dagen liet zien voor 2 euro. Het gaat hier om de derde druk uit 1946.


Voor mij was de vraag: wie is die Inge Wijde?
Veel informatie kon ik er niet over vinden behalve dan in een artikel
van Lien Heyting in het NRC:

Lien Heyting, 31 december 1993, NRC:

De meester-vervalser

A.J. Boer, de eigenaar van de Haagse kunsthandelaar Oudt-Holland, waar Eterman voor en na de oorlog zijn doeken exposeerde, heeft op het toneel van de kunstvervalsingen een merkwaardige rol gespeeld. Onder het pseudoniem Inge Wijde publiceerde hij in 1944 het boekje Kluchten en drama’s in de kunsthandel. Hierin beschrijft hij een kunsthandelaar die een stroom vervalsingen onder ogen krijgt. Inge Wijde constateert: ‘De Rembrandtjes, de Frans Halsjes, de B.C. Koekkoeks, de Schelfhouten, de Marissen en Breitners worden verhandeld of het knikkers zijn. Het publiek koopt ze gretig, of ze mooi en echt zijn is een ander verhaal. Voeg daarbij dat een groot deel koopt in de verbeelding zelf te kunnen beoordeelen wat goed of slecht, valsch of echt is, dan begrijpt u dat het een dikke tijd voor de kunstzwendelaars en voor de vaak even gevaarlijke amateurs en gentleman-dealers is.”

 

Aan Ed Gerdes, tijdens de oorlog hoofd van de Afdeling Beeldende Kunsten bij het Departement van Volksvoorlichting en Kunsten, meldde A.J. Boer in 1944 in een likkerig briefje dat hij zijn boekje geschreven had ‘in het directe belang van cultuurkamer en publiek’. Hij had het niet onder eigen naam gedaan, zo voegde hij hieraan toe, omdat het dan reclame voor zijn eigen firma geweest zou zijn.

 

Probeerde Boer met zijn publicatie op sluwe wijze tegenover de nationaal-socialistische autoriteiten de aandacht af te leiden van zijn eigen handel en wandel, zijn blazoen te zuiveren door zich voor te doen als een handelaar die niet meedeed aan de verlakkerij en deze juist manmoedig aan de kaak stelde? Het zou wel buitengewoon doortrapt zijn geweest.

 

Haagse antiquairs die Aad Boer nog gekend hebben, beschrijven hem als ‘een mannetje dat in schilderijen deed en daar dik zijn geld mee verdiende’. Dat hij in de oorlog handel dreef met de Duitsers staat volgens hen vast: ‘Als je, zoals hij, een open zaak had, kwamen er Duitsers binnen. En die kochten, vooral wanneer je oud-Hollandse kunst kon aanbieden.”

 

De veronderstelling dat A.J. Boer in zijn kunsthandel Oudt-Holland de vervalsingen van Eterman te gelde maakte, ligt voor de hand. Maar hier tasten we in het duister. Er waren talloze mogelijkheden voor Eterman om zijn meesterwerken te slijten. In Den Haag was bijvoorbeeld van enkele veilinghuizen bekend dat ze zich niet bekommerden om de herkomst van de vele oude schilderijen die ineens opdoken.

 

Als Boer wel medeplichtig was aan de verkoop van Etermans namaaksels, dan zou men zelfs kunnen opperen dat het een daad van vaderlandsliefde was om de Duitsers met vervalsingen af te schepen. Als dit zo zou zijn, dan was zijn boekje en het briefje aan cultuurbaas Gerdes dubbel doortrapt.

Op Wikipedia vind je het volgende over Eterman:

Joannes Mathias Diekmann (Den Haag, 18 november 1889 – aldaar, 22 april 1955) was een Nederlands kunstschilder en meestervervalser.

 

Diekmann is niet erg bekend geworden met zijn schilderijen, maar behoorde tot de vriendenkring van Marten Toonder. Marten Toonder besteedde in zijn memoires veel aandacht aan de in mystiek geïnteresseerde schilder. Diekmann was de inspiratie voor de stripfiguur Terpen Tijn in de Bommelsaga.

Diekmann werkte onder het pseudoniem Eterman, maar signeerde zijn schilderijen ook met namen van 17e-eeuwse Hollandse meesters. Hij stond bekend als meestervervalser.

IMG_1826IngeWijdeAJBoerKluchtenEnDramasInDenKunsthandelWDeJongVHFPDHuyBoekhandelMiddelburg

Het boek is origineel verkocht door een boekhandel in Middelburg: W. de Jong, voorheen F.P. d’Huy.


MiddelburgLangeBurgVanafDeMarktNaarDeGroenmarktGeheelRechtsNR26BoekhandelVanD'HuyInBeheerDoorWDeJong

Van die boekhandel vond ik op internet de volgende afbeelding. Het is een ansichtkaart van de Lange Burg in Middelburg met helemaal rechts vooraan op nummer 26 de boekhandel van d’Huy in beheer door W. de Jong.


Op de website van Lukas de Jong staat een ansichtkaart van Middelburg
met daarbij de volgende tekst:

Lange Burg, vanaf de Markt naar de Groenmarkt, geheel rechts nr.26, boekhandel van d’Huy in beheer door W. de Jong, Wal 1. bron: Kees d’Huy

IMG_1827IngeWijdeAJBoerKluchtenEnDramasInDenKunsthandelIllustratiesVanPolDomPhotosVanADingjanDerdeDruk1946NederlandseUitgeversmaatschappijNVLeiden

De titelpagina vermeldt de tekenaar die de mooie illustraties maakte: Pol Dom. De foto’s in het boek zijn van A. Dingjan. De uitgever is Nederlandse Uitgeversmaatschappij N.V., Leiden.


IMG_1828IngeWijdeAJBoerKluchtenEnDramasInDenKunsthandelDeTienGebodenVoorDenKunsthandel

Achter in het boek staan dan nog 10 adviezen van de schrijver: De tien geboden voor den kunstkooper.


1. Bewonder eerst het werk….dan de signatuur.
2. Beter een goede reproductie dan een slecht schilderstuk.
3. Lees over kunst, ga kunst zien en ook gij zult gaan begrijpen.
4. Kunst is altijd goedkoop, rommel steeds te duur.
5. De naam is te vervalschen….een genie nooit.
6. Het goede werk van den kleinen meester is vaak beter dan het slechte van den grooten.
7. Verzamel schilderijen, geen namen.
8. Wees met kunst nooit eenzijdig, waardeer het goede uit alle tijden.
9. De waarde van een kunstwerk is met liefde uit te drukken….niet met cijfers.
10. Een kunstwerk is bestemd voor de eeuwigheid, verzorg het dus als gold het U zelf.

IMG_1830IngeWijdeAJBoerKluchtenEnDramasInDenKunsthandelPetrusVanSchendelTijdgenootNavolger

Aan het eind van het boek staat dan nog een serie voorbeelden van waar het mis gaat in de handel. Ik koos dit voorbeeld met een werk van Petrus van Schendel (rechts) en dat van een tijdgenoot/navolger (links).


Dan moet ik het boek nog lezen!
De tekeningen in het boek zijn heel grappig.
Ik hoop dat de tekst dat ook is.

Georges Rouault

Al eens eerder was er werk van deze kunstenaar te zien
op mijn weblog. Deze week stuitte ik op een tentoonstellingscatalogus
uit 1952 van het Stedelijk Museum Amsterdam.
De tentoonstelling was van 9 mei tot 30 juni 1952.

Een klein boekje met een inleiding, een serie foto’s van werk van
Rouault en een lijst met 91 werken waarvan ik uit ga dat die
te zien waren en een levensbeschrijving.

Ik maakte een keuze uit de zwart/wit foto’s.

01 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 - Cat15 Odalisque OlieOpDoek1907

Georges Rouault, cat. 15, Odalisque, olieverf op doek, 1907.


02 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat22 LesFugitifs Gouache1911

Georges Rouault, cat. 22, Les Fugitifs, Gouache, 1911.


03 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat32 L'apprentiOuvrier OlieOpDoek1952

Georges Rouault, cat. 32, L’apprenti ouvrier (de leerjongen), olieverf op doek, 1952.


04 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat30 Gilles Papier1914-1930

Georges Rouault, cat. 30, Gilles, papier, 1914 – 1930.


05 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat35 LeChristAuxOutragesChristusGesmaadOlieOpDoek1932

Georges Rouault, cat. 35, Le Christ aux outrages of Christus gesmaad, olieverf op doek, 1932. Toen ook al in MOMA.


De doeken zijn echt niet zo zwart/wit als de foto’s tonen.
Dat werd veroorzaakt door financiële beperkingen in 1952.
Dit is de foto van het werk van MOMA:

GeorgesRouaultChristMockedBySoldiers1932MOMA


06 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat38 Crucifixion OlieOpDoek 1938

Georges Rouault, cat. 38, Crucifixion, olieverf op doek, 1938.


07 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat46 TeteDuChrist1937-38

Georges Rouault, cat. 46, Tête du Christ, 1937 – 1938.


08 StedelijkMuseumAmnsterdanGeorgesRouault1952 Cat55 LesJugesRechters OlieOpDoek

Georges Rouault, cat. 55, Les Juges of Rechters, olieverf op doek, 1939 – 1948.


Gisteren gevonden bij de kringloop

Gisteren vond ik drie boeken bij de Kringloopwinkel; in Breda.
De eerste was gisteren al op mijn weblog te zien.
Vandaag het tweede.

Nu ik er nog eens over nadenk toon ik ze niet in de volgorde
dat ik ze vond. Ik toon ze in de volgorde van vermeend belang
voor mij.

IMG_1820FSchmidt-DegenerRijksmuseumGidsMetAfbeeldingenMaart1938Omslag

F. Schmidt-Degener, Rijksmuseum – Gids met afbeeldingen. Maart 1938. Het boek heeft een kaft met vlekken en ezelsoren. De omslag zit op een aantal plaatsen los. Daar is nog wel iets aan te doen. Het boek is intensief gebruikt. Het lijkt wel of het boek werkelijk als naslagwerk in het museum is gebruikt. In de ‘naamlijst van kunstenaars’ staan met potlood aantekeningen en veel kunstwerken staan afgevinkt.


Wikipedia:

Frederik Schmidt Degener (Rotterdam, 10 december 1881 – Amsterdam, 21 oktober 1941) was van 1908 tot 1921 directeur van het Museum Boijmans in Rotterdam en van 1921 tot 1941 directeur van het Rijksmuseum in Amsterdam. Daarnaast was hij kunsthistoricus, essayist en dichter.

Nog even een opmerking.
Ik noem Frederik Schmidt Degener hier als schrijver van de catalogus
maar tot nu toe ben ik zijn naam alleen tegengekomen onder de inleiding.
Op Delpher wordt M.C. Schoch genoemd als co-auteur.
Van deze persoon kan ik op Internet of op de website
van het Rijksmuseum niets vinden behalve dat het Rijksmuseum een exemplaar
van hetzelfde boek heeft.

IMG_1821FSchmidt-DegenerRijksmuseumGidsMetAfbeeldingenMaart1938Hoofdverdieping

Dit vond ik erg leuk. Er zitten 2 plattegronden in met beschrijving van de zalen: 234 Rembrandt’s Schuttersoptocht, bladzijde 41 (wij zouden nu zeggen de Nachtwacht). Daarnaast is in het rood de looproute aangegeven. Dit is te zien op deze plattegrond: Hoofdverdieping, kunst der 15e, 16e en 17e eeuw.


IMG_1822FSchmidt-DegenerRijksmuseumGidsMetAfbeeldingenMaart1938Benedenverdieping

De tweede plattegrond met de benedenverdieping en de Drucker-uitbouw.


Wikipedia:

De Druckeruitbouw is een gebouw van het Rijksmuseum Amsterdam, geopend in 1909, om de collectie Drucker-Fraser, een kunstcollectie van ‘moderne’ negentiende-eeuwse kunstwerken van de Haagse school, afkomstig van het kinderloze echtpaar J.C.J. Drucker-Fraser, tentoon te stellen. Tot dan stond een deel van de huidige collectie sinds 1904 in het Fragmentengebouw, maar daar was plaatsgebrek. In 1913 werd begonnen aan een uitbreiding, die in 1916 gereed kwam.

In 1996 is de Druckeruitbouw door architect Quist met het fragmentengebouw gerestaureerd tot de Zuidvleugel, tegenwoordig de Philipsvleugel. Tijdens de verbouwing van het Rijksmuseumgebouw in 2003-2013 was de Zuidvleugel de hoofdtentoonstellingsruimte. Sinds 2014 is er onder meer het restaurant RIJKS® gevestigd.

IMG_1823FSchmidt-DegenerRijksmuseumGidsMetAfbeeldingenMaart1938Afbeeldingen

In de gids is een hele serie foto’s van werken opgenomen.


Meer details gaan volgen.

The Art of Bookbinding

IMG_1808HetPassenVanHetLeer

Als je aan het leer begint ziet het boek er al snel als een heel interessant object uit. Hier pas ik het boek nopg eens nadat ik het leer op maat heb gesneden.


IMG_1810HetIsEenRuglozeBindingDusHetLeerZitDirectOpDeKaternen

Deze middeleeuwse binding met houten platten heeft geen versterking op de rug. Dus het leer wordt direct op de katernen bevestigd. Dus zie je de oneffenheden van de rug door het leer heen. De leren riempjes vormen de ribben op het boek. Dit zet ik niet extra aan met een vouwbeen. De uitstraling blijft dan zo natuurlijk mogelijk.


IMG_1811DePlattenEnRugZijnGelijmd

Het leer is aan de houten platten en de rug bevestigd. Ik maak de omslagen niet zoals Goddijn beschrijft: zoals we een boek kaften. Ik heb een methode geleerd die een mooi resultaat geeft en daarom pas ik die hier toe. De eerste dummy had wel omslagen zoals het kaften van het boek. Die twee uitvoeringen kan ik dan straks nog eens goed vergelijken voordat ik aan Van den vos Reynaerde begin.


IMG_1812DeHoekenSnijdenInHetLeer

Hier zie je dat het leer voorbereid is om de omslagen te maken. Overigens beide teksten (The Art of Bookbinding en Van den vos Reynaerde) zijn beide uitgegeven door Atelier de Ganzenweide.


IMG_1814EvenHetBoekbeslagPassen

Even het boekbeslag passen als de omslagen goed vast zitten. Het boek laat ik nu een paar dagen goed drogen. Dan moet ik de kapitalen aan het boek maken, dan ga ik het beslag en de sluiting afmaken en bevestigen. Leeslint?


Gelezen: Come Tell Me How You Live – Memories from archeological expeditions in the mysterious Middle East

Nee geen detective.
Had gekund natuurlijk want we kennen Agatha Christie allemaal
van de fantastische spannende detective verhalen (Hercule Poirot enz).
Ik vond het altijd al knap hoe ze overtuigend kon schrijven
over een bootreis over de Nijl (Death on the Nile) en de treinreis
van Londen naar Istanboel (Murder on the Oriënt Express).
Toen ik pas geleden een bespreking van dit boek las bij
Jona Lendering dacht ik: dat moet ik lezen.

IMG_1807AgathaChristieMallowanVomeTellMeHowYouLiveMemoriesFromArcheolohicalExpeditionsInTheMysteriousMiddleEast

Agatha Christie Mallowan, Come, Tell me how you live – Memories from archeological Expeditions in the mysterious Middle East.


Agatha Christies tweede echtgenoot was een archeoloog: Max Mallowan.
Ik had nooit van hem gehoord maar dat zegt waarschijnlijk meer van mij
dan van hem. Ze trouwt met hem in 1930.
Ze heeft dan al 10 verhalen/boeken geschreven waaronder
‘The Murder of Roger Ackroyd’ in 1926.
Dat boek deed heel wat stof opwaaien. Toen ze met haar man
meeging naar de opgravingen in Syrië was ze zelf al bekend als schrijfster.

Wikipedia:

Agatha Mary Clarissa Miller (Torquay, 15 september 1890 – Wallingford, 12 januari 1976) was een Britse schrijfster, die uitgroeide tot een van de meest succesvolle auteurs aller tijden. Haar werken zijn in ten minste 108 talen vertaald, waarvan er wereldwijd ruim 3 miljard zijn verkocht.

 

Agatha Christies oeuvre omvat 66 detectiveromans, 20 toneelstukken, 4 non-fictiewerken, 6 romans onder het pseudoniem Mary Westmacott en ongeveer 150 korte verhalen. Er zijn bijna 200 verfilmingen van en over Christies werk en over het leven van de auteur op het witte doek en de beeldbuis verschenen.

 

Ze is geestelijk moeder van onder meer Hercule Poirot, Miss Marple, Tommy en Tuppence en Mr. Harley Quin.

Het leuke aan het boek is dat het geen ophemeling is van haar man,
geen overzicht van opgravingen aan de hand van (bijzondere) vondsten of
jaartallen, maar dat het een beschrijving is van het leven op een opgraving.
Ik las het boek in het Engels. Dan is het prettig dat we internet hebben
want er komen wel woorden in voor die ik niet degelijks gebruik.
Maar als storend heb ik dat niet ervaren.
Daarnaast valt er veel te leren (pagina 33-34).

For to our point of view the Romans are hopelessly modern – children of yesterday. Our interest begins at the second millennium BC, with the varying fortunes of the Hittites, and in particular we want to find out more about the military dynasty of Mitanni, foreign adventurers about whom little is known, bur who flourished in this part of the world, and whose capital city of Washshukkanni has yet to be identified. A ruling caste of warriors, imposed their rule on the country, and who intermarried with the Royal House of Egypt, and who were, it seems, good horsemen, since a treatise upon the care and training of horses is ascribed to a certain Kikkouli, a man from Mitanni.

Blijkbaar, zie internet, weten we vandaag nog steeds niet met zekerheid
waar de plaats Washshukkanni ligt/heeft gelegen.

Je stapt met Agatha Christie op de trein naar Istanbul en je komt in een
wereld waar het Vreemdelingen Legioen het wettelijk gezag vormt In wat nu Syrië is.
Een wereld met Fransen, Turken, Arabieren, Koerden, Armeniers en Yezidi’s.
Namen van groepen mensen die we nu alleen kennen vanwege het conflict.
Agatha Christie schrijft met nieuwsgierigheid, bewondering,
onderkoelde Engelse humor en zelfspot over de belevenissen.

‘Tell’ betekent overigens ‘heuvel’ zo lees ik op de volgende pagina.

In The Guardian astaat een leuk artikel uit 2011 over de stukken ivoor die
Max en Agatha vonden in Nimrud.

Avonturen van de boekbinder

Al weer een tijdje geleden heb ik het boekblok van
‘The Art of Bookbinding’ uit het naaibankje gehaald.
maar dat hier nog niet gemeld.
Het boek is gereed om met leer te bekleden maar dan moet
ik ook gaan beginnen aan het chevron-kapitaal.
Daarna komt de sluiting aan de beurt.

IMG_1780BoekUitMijnNaaibankjeGehaald

Zo komt het boek dan uit het naaibankje.Je kunt goed de geïntegreerde kapitaalkern zien aan de kop en staart (boven- en onderkant). Helemaal met zwart garen omwikkeld. Het perkamenten dekblad golft gelijk. Dat zal straks bevestigd worden tegen de binnenkant van de platten.


IMG_1783AchterplatBevestigd

Hier zie je dat het achterplat nu ook aan het boekblok is bevestigd. Zowel de perkamenten kapitaalkernen als de leren riempjes waarop genaaid is, zitten nu vast aan beide platten. Gereed om het in het leer te steken, na te denken over het chevron kapitaal en het boekbeslag met de sluiting.


IMG_1784AchterplatBovenaanzicht

Van bovenaf zie je de messing spijkertjes die gebruikt worden om de leren riempjes vast te zetten aan de houten platten.


IMG_1785ProeflapjeChevronKapitaal

Dit is het proeflapje dat ik gemaakt heb om de chevron steek te kunnen oefenen. Dat is geen overbodige luxe want het lukt me niet om die steek mooi te krijgen.


IMG_1790TweedePogingChevronKapitaalTeMaken

Daarom heb ik deze week nog een tweede proeflapje gemaakt van een restje leer en een stuk henneptouw.


IMG_1791InDeVoorplatIsruimteUitgespaardOmSluitriemTeBevestigen

Het werken aan het proeflapje kan ik ook thuis. Dat hoef ik niet in mijn werkplaats te doen. Daarom ga ik in mijn werkplaats door aan het beslag. Hier zie je het voorplat. Daarin is ruimte uitgespaard om de sluitriem te bevestigen. Op het voorplat zie je de sluitriem straks niet want de riem komt onder het bekledingsleer te zitten. Om het riempje vast te zetten maak je een soort van schildje van messing dat met spijkers vastgezet wordt op de voorplat, in het bekledingsleer en door het sluitriempje.


IMG_1792OntwerpVoorSchildjeEvenPassenOpHetBoek

Hier zie je mijn papieren ontwerpje voor het schild. Even passen.


IMG_1793OntwerpVanSchildjeGeplaktOpHetMessing

Dat ontwerp plak je dan op de plaat messing om de vorm uit te knippen/zagen en de gaatjes voor de spijkers voor te boren. Dit dunne messing kun je ook doorsteken met een els (priem).


IMG_1794OpHetRiempjeKomtDitPlaatjeVanMessing

Weer even passen.


IMG_1795BoekbeslagEvenPassen

Het beslag dat ik onlangs kocht wil ik ook op het boek bevestigen. Even passen.


IMG_1797TheArtOfBookbindingWordtInRoodLeerIngebondenDaaromKomtHetBoekbeslag

Het beslag komt dan natuurlijk boven op het leer te liggen. Dat zal zo’n beeld moeten gaan geven.


IMG_1798LerenRiempje

Dit wordt het riempje. Het is een stuk leer van ongeveer 17 centimeter lang en 4 centimeter breed dat dubbelgevouwen en gelijmd is.


IMG_1799ZoPastStraksHetRiempjeInDeVoorplat

Zo gaat het leren riempje dan in de uitsparing vallen. De sluiting komt dan op de rug.


Iedereen is weer bij!

Boekkunstbeurs: heb jij je kaartje ook al?

KaartjeBoekKunstBeurs

Nou, ik in ieder geval wel. Zaterdag ben ik te vinden op de Boekkunstbeurs. Inspiratie opdoen voor volgende projecten en zien of ik nog het een en ander kan aanschaffen.