Ik nam het blad en scheurde het in stukken

IMG_5071IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De vorige keer ben ik midden tijdens het knippen gestopt. Vandaag heb ik dat afgemaakt en nog een tweede blad geknipt uit het wrijfsel van een boomschors. Gemaakt met waskrijt.


IMG_5073IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Vandaag eens geprobeerd of ik met het acrylkrijt zelf een blad kan tekenen. Dit is het eerste resultaat nadat ik eerst de omtrek van het blad heb overgenomen van de mal die ik bij het knippen ook gebruikt heb. Het zwarte krijt laat zich heel anders gebruiken dan de andere kleuren. Het geel bijvoorbeeld is erg hard en beschadigt dit papier het meest. Daar staat tegen over dat het zwart zo zacht is als houtskool. Morgen eens kijken of ik het zwart wat kan afzwakken met wit (ook een harder krijt).


IMG_5074IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Tweede poging. Dit blad is nog niet ingespoten met vernis. Dit papier is gewoon kopieerpapier. Het is harder en hier kun je het krijt ook meer druk geven.


Christiaan Snouck Hurgronje

Meestal ben ik in meerdere boeken tegelijk aan het lezen.
Daarom kan het wel eens een tijdje duren voordat een boek
uit is. Dat is ook precies de reden, denk ik, van het onder
handen hebben van meerdere boeken tegelijk.
Een tijdje terug las ik over een boek dat ik snel daarna
kocht en waar ik al even geleden in begonnen ben.
Goed geschreven, trouwens.

Af en toe krijg ik een nieuwsbrief van een boekhandel
in oude boeken. Geen tweede hands boeken van de markt maar
meer het duurdere segment: Antiquariaat FORUM.
In de laatste catalogus kwam ik het volgende voorwerp tegen:

WimVanDenDoelSnouckHetVolkomenGeleerdenlevenVanChristiaanSnouckHurgronjeIndischerSitzer

Foto van een Indische pelgrim. Een glazen dia uit een serie van 5 dia’s.


Volgens Antiquariaat FORUM:

5 original glass lantern slides with the earliest photographs of Mecca and Medina

SADIQ BEY, Muhammad, Christiaan SNOUCK HURGRONJE and Al-Sayyid ‘Abd al-GHAFFÂR.
[5 photographic lantern slides of Mecca and Medina (silver gelatin glass positives), taken in the years 1880 to 1889].

Stuttgart, Lichtbilderverlag Theodor Benzinger, [ca. 1910].
5 glass positive lantern slides (8.5 × 10 cm), each with a black paper mask, paper tape around the edges, a letterpress slip at the foot giving the publisher’s name and city, and a slip at the head with the manuscript title.
Kept in a contemporary purpose-made wooden box with brass fittings, with the word “Mekka” on the top of the hinged lid.
€ 35 000

Five of the earliest and best photographs of Mecca and Medina, beautifully preserved as silver gelatin glass plates, including the first photograph of the Ka’ba in Mecca’s Masjid al-Haram (Great Mosque).
Two of the photographs were taken by the first person to photograph Mecca and Medina, the Egyptian Colonel Muhammad Sadiq Bey (1832–1902), who made them in 1880 for the Ottoman sultan Abdülhamid II.
The others were taken by the first European to photograph Mecca, Christiaan Snouck Hurgronje, and Al-sayyid ‘Abd al-Ghaffâr, who worked closely with him.
Snouck Hurgronje (1857–1936), one of the greatest pioneering Dutch Arabists, converted to Islam and lived in Mecca from January to about July 1885.
The photographs by these three men are best known and most often reproduced from the published collotype facsimiles, and the rare surviving early albumin prints are usually faded and often otherwise in bad condition.
The present five plates, sold as lantern slides for magic lantern presentations, are therefore of the greatest importance as well-preserved high quality images of these famous photographs, providing the best early images of the mosques of Mecca and Medina.
All five slides are in very good condition, with only a bit of dust and an occasional smudge on the glass.
They show:
1) The Masjid al-Haram in Mecca (the Great Mosque)
2) A closer view of the Ka’ba in Mecca
3) A portrait of an unidentified Mu’ezzin in Mecca
4) A portrait of an unidentified East Indian pilgrim
5) The al-Masjid an-Nabawi in Medina (the Prophet’s Mosque)

Cf. D. v.d. Wal, Christiaan Snouck Hurgronje (2011); J. J. Witkam, new introduction to the 2007 reprint of the 1931 English translation of Hurgronje, Mekka.

WimVanDenDoelSnouckHetVolkomenGeleerdenlevenVanChristiaanSnouckHurgronjeWoodenBoxBressFittingsMekkaOnLid

Dit is het houten kistje met de 5 dia’s.


Voor de nieuwsgierigen ook nog even het boek:

IMG_5070WimVanDenDoelSnouckHetVolkomenGeleerdenlevenVanChristiaanSnouckHurgronje

Wim van den Doel, Snouck – Het volkomen geleerdenleven van Christiaan Snouck Hurgronje.


Over het boek later meer maar deze dia’s die
moest ik alvast even laten zien.

Ik nam het blad en scheurde het in stukken

IMG_5067IkNamHetBladEnScheurdeHetinStukken

Deze pagina, dit wrijfsel, was al een keer hier te zien maar deze keer is het op maat gesneden om deel uit te kunnen gaan maken van het boekblok. Dat boekblok wordt straks nog wel een klein beetje kleiner en recht of gelijkmatig gesneden aan alle kanten.


IMG_5068IkNamHetBladEnScheurdeHetinStukken

Herfstblad had ik niet meer om nog een wrijfsel te maken en het acrylkrijt te testen. Maar het ‘borduurwerk’ geeft ook een redelijk resultaat. Meerdere kleuren, verschillende ondergronden, soms twee wrijfsels op één pagina.


IMG_5069IkNamHetBladEnScheurdeHetinStukken

Uit de hand heb ik nog een esdoornblad getekend. Dat gebruik ik nu als mal om uit het wrijfsel van de boomschors een blad met schorstextuur te maken. Ben hier ongeveer halverwege met knippen.


Inderdaad, binnenkort moet ik stoppen met experimenteren,
boekblok afwerken en de boel inbinden.

Binnenkant voorplat

Dit had ik nog niet laten zien.
De voorplat is aan de voorkant versierd met gekleurde draad
in de vorm van een deel van een boomblad, een esdoornblad.
Maar de achterkant was minder netjes.
Dus heb ik de prikmal er tegen geplakt.

IMG_5057IkNamEenBladEnScheurdeHetInStukkenBoekbandBinnenkantVoorplat

Het voorplat bestaat uit een poster die ik versneden heb. Compleet met de originele bedrukking (Allu, drukkersdeodorant). Daar tegen aan zit nu de prikmal gelijmd. Zo heb ik straks een boek waarin zowel het resultaat als een aantal stappen van het proces en ander origineel werk met elkaar verbonden zit.

Ik nam het blad en scheurde het in stukken

IMG_5058WrijfselRubbingBoomValkenbergWasco

Afgelopen dagen had ik het idee opgevat om met bijvoorbeeld waskrijt een afdruk te maken van verschillende soorten boomschors. Het liefst van de bomen van de Grote Markt in Breda. Eerst moest ik de waskrijt nog kopen en dan kon ik aan de slag. Maar het weer zat niet zo mee. Heel veel verder als dit wrijfsel van een boom in het Valkenberg kwam ik niet.


IMG_5055BredaValkenbergBoom

Deze boom om precies te zijn. Valkenberg, kleine ingang J.F. Kennedylaan.


IMG_5059WrijfselBakstenenMuur

Misschien kan dat ook met een bakstenen muur. En dan met een soort van pastelkrijt. Nog nooit mee gewerkt en het eerste resultaat is niet indrukwekkend. Later (binnen op temperatuur) bleek dat ook te liggen aan de onwennigheid met het materiaal. Dus daar ga ik nog meer mee uitproberen. Want die bomen op de Grote Markt, die blijven het doel om er een serie afdrukken (rubbings, wrijfsels) van te maken.


IMG_5060WrijfselWasco

Maar het waskrijt werkt prima op bijvoorbeeld een reeds afgeronde pagina van het in te binden boek.


IMG_5061WrijfselMetOrigineelWasco

Originele blad/pagina en wrijfsel. Daar zit meer in, veel meer.


Tussen kapper en AstraZeneca

(Ik nam het blad en scheurde het in stukken)

Tussen mijn bezoek vandaag aan de kapper en vanmiddag aan
de huisarts voor mijn eerste vaccinatie met het
AstraZeneca vaccin, had ik nog wat tijd om aan mijn
boekband verder te ‘borduren’.

IMG_5048IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De pagina (Zaansch bord) met mijn eerste poging een deel van een esdoornblad te ‘borduren’ heb ik aan de achterkant afgeplakt met een stuk wit papier.


IMG_5049IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Vervolgens heb ik de kleuren 4, 5 en 6 toegevoegd aan de afbeelding. Dit wordt het voorplat van een Japanse binding. Grote vraag voor mij was: wat doe ik met de achterkant. Want hoewel ik lang de achterkant best mooi kon houden (de achterkant is het negatief van de voorkant met knoopjes), kon ik dat niet volhouden en een paar draden maken grote lussen waarbij de tekening niet gevolgd wordt.


IMG_5050IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Daarom heb ik besloten de prikmal als dekblad te gebruiken. Deze kant zal dan niet meer zichtbaar zijn. Deze tekening moet ik in de lijm zetten. De gaatjes blijven natuurlijk wel zichtbaar.


Het voorplat ligt nu onder bezwaar.
Zaterdag meer hierover.

Die weet niets van boeken! Niets – helemaal niets,..

…behalve dan misschien iets over hun inhoud…
De Bibliomaan, pagina 66.

ElzevierometerStichtingDesiderataHorizontaal

Dit boek kon ik niet laten liggen.
Ondanks de stapel in de woonkamer, de stapel in de studeerkamer,
de stapel op het nachtkastje, dit boek lees ik eerst.

IMG_5037CharlesNodierDeBibliomaanMartinHulsenboomEdSchildersPeterIjsenbrantStichtingDesiderata

Charles Nodier, De Bibliomaan. Gemaakt door Martin Hulsenboom, Ed Schilders en Peter Ijsenbrant voor de Stichting Desiderata. Let op de twee leeslinten. Heel prettig lezen! De afbeelding op de stofomslag is detail uit een illustratie van Maurice Leloir en F. Noel.


Het boek draait om een vertaling van Martin Hulsenboom van
een komische tekst van Charles Nodier die eerst verscheen
als een van vele verhalen in een bundel (1831) en pas
in 1894 als zelfstandig boek.
De vertaling is aangevuld met een toelichting op personen en
gebeurtenissen in de tekst (Peter Ijsenbrant) en een
serie aantekeningen die dieper graven over wie wel eens model
hebben kunnen staan voor de personages in De bibliomaan.

Vooraf kende ik de tekst en schrijver niet maar het werd aangeprezen
door iemand waardoor ik dacht: dat moet ik eens lezen.
Ook de uitvoering van het boek zet je aan tot lezen.
Een Elzevierometer, twee leeslinten, mooi schutblad, een mooie
verzameling afbeeldingen en alle Franse teksten zijn vertaald.
Dat is wel zo prettig voor een lezer die het Frans niet machtig is.

IMG_5038CharlesNodierDeBibliomaanMartinHulsenboomEdSchildersPeterIjsenbrantStichtingDesiderataSchutblad

Hier kun je het schutblad met het logo van de Stichting Desiderata zien.


IMG_5039CharlesNodierDeBibliomaanMartinHulsenboomEdSchildersPeterIjsenbrantStichtingDesiderataDetailJeanHenriMarletAdrienVictorAugerLeBouquinisteEnJouissanceCollectieDimonEmmeringRijksmuseum

Hier zie je de bibliomaan in een spotprent, een gravure van Jean Henri Marlet naar ontwerp van Adrien Victor Auger met als titel ‘Le bouquiniste en jouissance’ (genietende boekenliefhebber) uit de Collectie Simon Emmering, Rijksmuseum, Amsterdam.


IMG_5040CharlesNodierDeBibliomaanMartinHulsenboomEdSchildersPeterIjsenbrantStichtingDesiderataFrontispiceNicolasEustacheMaurinMauriceLeloirFNoel

Frontispice: portret van Charles Nodier, getekend door Nicolas Eustache Maurin en als steendruk gegraveerd door François-Séraphin Delpech.


Het verhaal is grappig, de begeleidende teksten zijn goed geschreven.
Het is echt een plezier voor iedereen die van boeken houdt.
De teksten nemen je mee in de Franse boekenwereld.
Vanuit het boekbinden weet ik dat de Franse boekbinders een heel
belangrijke rol hebben gespeeld bij de ontwikkeling van het boek.
Dat komt ook terug in dit boek waar illustratoren, schrijvers,
boekbinders, uitgevers, drukkers en boekverkopers op gelijke voet
hun rol spelen.

Bij de zending met het boek, zat een leuke kaart die een kijkje geeft
op de sfeer van het boek. Als laatste afbeelding neem ik de
Elzevierometer nogmaals op, verticaal deze keer.

AnsichtkaartStichtingDesiderata
ElzevierometerStichtingDesiderataVertikaal

Elzevierometer, voor- en achterkant naast elkaar.


Ik nam het blad en scheurde het in stukken

Tijd om aan de boekband te beginnen.
Ter herinnering: ik heb een Koppermaandagposter
van dit jaar in 4 stukken gesneden. Die twee aan twee tegen
elkaar gelijmd met de bedrukte kant naar buiten.
Zo ontstaan er twee platten.

Hergebruik van papier dus.
Op de boekband staan nu delen van de titel van de poster,
delen van het recept voor Allu, een boekbindersdeodorant en
delen van de afbeelding van palmbomen.
Daar zit geen diepere betekenis achter: hergebruik.

Op de voorplat, zeg maar de voorkant van het boek, wil
ik een deel van een esdoorn herfstblad afbeelden door zijden
draden door voorgeprikte gaatjes te leiden.
Dat heb ik eerst uitgeprobeerd om een stuk Zaansch bord
dat een van de pagina’s in het boek gaat worden.

IMG_5041IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Kleur 1: je ziet, hopelijk op foto 2 nog duidelijker, dat ik iets gedisciplineerder aan het werk ga dan op de losse pagina. Daardoor ziet straks de achterkant er beter uit en blijft het papier minder dik.


IMG_5042IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Kleur 2: ik neem nu ook andere kleuren dan op de losse pagina. Eén zo’n kleur is ongeveer 1 meter zijden borduurgaren.


IMG_5043IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Kleur 3: het is nog niet af en ik denk dat ik ook deze keer weer ga proberen om hier en daar een tweede kleur in te zetten.


Ik nam het blad en scheurde het in stukken

IMG_5017IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De vorige keer eindigde ik door te laten zien dat ik de tekening ook als prikmal had gebruikt. Maar wat moet je daar dan mee. Ik wil een soort van ‘borduurwerk’ op de boekband aanbrengen. Hiervoor ben ik op een idee gebracht door Mevr. Bep van Gasteren. Met enige regelmaat toont ze haar boeken en dozen op de Facebook site van ‘Boekbinders onder elkaar’. Daarbij gebruikt ze borduurtechnieken om op de boekband een decoratie aan te brengen maar ook om creatieve vormen van de Japanse binding te tonen. Met felle kleuren naaigaren combineert ze de Japanse binding met het aanbrengen van patronen aan de rug van een boek. Iets dergelijks probeer ik nu ook. Borduren is voor mij niet weggelegd maar ‘connecting the dots’ moet mij lukken. Hier ga ik eerst de techniek eens uitproberen op een stuk Zaansch bord dat straks als pagina mee ingebonden kan worden.


IMG_5022IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Een eerste deel van de nerf is aangebracht. Ik gebruik hiervoor zijden draden die ik van mijn moeder gekregen heb en die oorspronkelijk gekocht zijn door een tante van me. Ik heb een aantal kleuren gekozen die bruin of groen als basis hebben.


IMG_5023IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

IMG_5024IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

IMG_5025IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Als afsluiting heb ik hier en daar met een lichtere kleur draad geprobeerd een tweede draad naast de eerste te leggen. Waar ik voor moet oppassen is dat het draadwerk op de achterkant niet te dik gaat worden. Zoek de foutjes…..


Dit dan zien te vertalen naar de boekband.

Ik nam het blad en scheurde het in stukken

IMG_5014IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Dit is de stand van het ‘blad uit kleine stukken monoprint’ zoals ik daar vanochtend aan begon.


IMG_5015IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Een tijdje later was het gereed. Alle delen liggen hier nog log op een ondergrond die ik nog voor iets heel anders wil gaan gebruiken. Dus wordt het tijd die losse delen op te gaan plakken.


IMG_5016IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Hier is dat gebeurd en dus kan deze pagina in de boekenpers om er voor te zorgen dat het mooi plat en egaal opdroogt.


IMG_5017IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Vervolgens heb ik een begin gemaakt met de tweede toepassing. Wat gaat dat worden?


Ik nam het blad en scheurde het in stukken

De vorige keer dat ik over dit project schreef
gaf ik aan dat een aantal dingen onder bezwaar lagen en dat
er ook nog zaken in de boekenpers lagen.
Intussen ben ik weer wat verder.
Het esdoornblad dat de inspiratiebron was voor deze berichten en
dit boekje, heb ik in twee gedeeld en opgeplakt.

IMG_5009IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Dit deel van het blad is groter dan de afmetingen van de bladzijde. De stukken die uitsteken heb ik er afgesneden.


IMG_5010IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Zoals je kunt zien past dit deel wel. Voor beide pagina’s geldt dat ik straks nog moet zien hoe de Japanse binding omgaat met deze bladeren. Wellicht moet ik ze insnijden (eerste foto). Anders zal een stukje van de steel nog weg kunnen.


Het is de bedoeling dat de boekband nog een extra
versiering gaat krijgen.
Vandaag heb ik daarvoor een eerste schets gemaakt.
Toen ik de schets gemaakt had en met een zwarte pen
de lijnen aangezet had en ik naar het snijafval van
de verschillende bladzijdes keek, dacht ik daar iets mee te kunnen.
Dus twee plannen in plaats van één.

IMG_5011IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De vorm van een deel van een blad wil ik gebruiken om een patroon op de boekband te zetten.


IMG_5012IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Maar ik kan die vorm ook gebruiken om stukken ‘afval’ van de monoprints op maat te snijden en knippen, en dan op een nieuwe bladzijde een nieuw blad te maken.


IMG_5013IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Het op maat maken van de vormen kost wat tijd. Er zijn er nog een kleine 10 nodig. Dat lukt wel om dat morgen af te maken. Dan kan ik me daarna gaan richten op de boekband. Ik denk erover het patroon op een tyvek ondergrond te zetten. De tyvek dan op de band aan te brengen en dan het patroon zichtbaar te maken. De tyvek is een extra versteviging voor de boekband.


Ik nam het blad en scheurde het in stukken

Wat ik precies met de monoprints ging doen,
die prints die gemaakt zijn met behulp van een esdoornblad,
wist ik nog niet maar ik heb besloten er een boekje van te maken.

Nu werden in de middeleeuwen regelmatig oudere boeken (manuscripten
of gedrukt) hergebruikt. Bijvoorbeeld in de boekband of de rug.
Dat kan ik ook.
Er hangt al weer even een poster voor het raam van mijn werkplaats.
Tijd om die te gaan hergebruiken.

IMG_5002IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Je kunt lang nadenken over het formaat van een boek of je kunt het materiaal laten beslissen. Dat laatste doe ik deze keer. De poster zat in een pakketje toen ik hem ontving waarin de poster in vier was gevouwen. Die maat hou ik min of meer in stand. De vouwen heb ik weggesneden en zo hou ik 4 stukken papier over die ik twee aan twee ga lijmen tot een voor- en achterplat.


IMG_5003IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Dan wordt het zaak de overige pagina’s op de juiste grootte te snijden. Met de hand krijg je dat niet zo mooi voor elkaar maar sommige pagina’s snij ik op een speciale manier uit het papier. Als dan het boekblok gereed is plaats ik het boekblok nog een keer in de snijmachine.


IMG_5004IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De bindwijze wordt Japans. Eenvoudig en passend bij de afbeeldingen. Maar los van de hergebruikte platten ga ik er misschien nog iets extra’s aan toevoegen. Het borrelt in mijn hoofd.


IMG_5005IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Het esdoornblad dat als model gediend heeft ga ik ook in het boek verwerken. Het ligt al onder bezwaar dus dat kan ik de volgende keer laten zien.


IMG_5006IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken


IMG_5007IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Dit moet nog gelijmd worden maar de boekenpers en het bezwaar waren al in gebruik. Dus dat moet wachten tot de volgende keer.


Borelingenland

Een kort verhaal schrijven is echt iets anders
dan een lang verhaal maken met weinig woorden.
Een kort verhaal is een kunst op zich.
Dat schoot door mijn hoofd toen ik de afgelopen tijd
het boekenweekgeschenk van 2020 las: Annejet van der Zijl,
Leon en Juliette, en het winnende boek van de Biesheuvelprijs 2021:
Mensje van Keulen, Ik moet u echt iets zeggen.

MaartenBiesheuvelZeelandreisAvalonPers2021

Maarten Biesheuvel, Zeelandreis, Avalon Pers, 2021. Dit jaar deed ik mee aan de crowdfunding voor de Biesheuvelprijs. Als tegenprestatie ontving ik het winnende boek en twee kleine boeken. Hierboven zie je een ervan met de tekst van Maarten Biesheuvel, gedrukt in een beperkte oplage. De naam is ‘Zeelandreis’.


Het boekenweekgeschenk van 2020 was helemaal afgestemd op de
actualiteit: Black lives matter en het slavernijverleden van Nederland.
Het boek van Van der Zijl is wel een korte tekst
maar het is eigenlijk niet af. Het is op zijn best een schets voor een
veel groter en dus langer boek.

AnnejetVanDerZijlLeinEnJulietteBoekenweek2020

Annejet van der Zijl, Leon en Juliette.


Daarmee slaan het CPNB (Stichting Collectieve Propaganda van het
Nederlandse Boek) en Annejet van der Zijl de plank mis.
Het verhaal is zeker relevant maar het leest niet geweldig.
Je merkt aan alles dat de schrijfster niet heeft kunnen kiezen en
‘door sneller te schrijven’, ‘met minder woorden’. toch het hele verhaal
wil vertellen.
Maar dat werkt niet.
Het is geen kort verhaal of novelle. Op zijn best een slecht kort verhaal.

MensjeVanKeulenIkMoetUEchtIetsZeggen

Mensje van Keulen, Ik moet u echt iets zeggen.


Bij Mensje van Keulen is dat anders.
Dit zijn korte verhalen. De verhalen zijn goed geschreven.
Niet ieder verhaal vind ik top maar dat is voor een deel smaak.
De verhalen trekken je aandacht. Je wilt meer lezen.
Het beste verhaal vind ik ‘Meneer Harry’.
Het is anders dan de meeste andere verhalen in dit boek.
Van Keulen probeert steeds in de laatste paar zinnen een
onverwachte draai aan het verhaal te geven.
Bij ‘Meneer Harry’ zit die draai gelijk na het begin van de tekst:

‘Naar sommigen van ze kijk ik graag en er zijn erbij van wie ik het niet erg vind als ze me aan- of uitkleden, wassen of verschonen, dat woord uit borelingenland.’

Kort daarna:

‘Tot dat moment waarop een donkere golf in mijn hoofd me verdoofde. Ik bleef volkomen bij terwijl de kracht uit me vloeide en even een weldadige stilte bracht.’

Het verhaal ‘Meneer Harry’ steekt met kop en schouders boven
de andere verhalen uit.
Het boek van Van Keulen is een aanrader.

OnnoBlomWarmteHerinneringenAanMaartenBiesheuvelAvalonPers2021

Dit is het derde boek dat ook onderdeel van de tegenprestatie vormde. De tekst is van Onno Blom: Warmte – Herinneringen aan Maarten Biesheuvel. Ook dit boek is gemaakt door Avalon Pers.


Ik ben al weer aan het volgende boek begonnen.

Echo’s van de Indus (linoplank – vervolg)

Gisteren had ik beloofd te laten zien waar het afdrukken
van het tweede motief toe leidde.
Het motief is gebaseerd op voorwerpen van de Indusbeschaving.
Bij de voorwerpen werd als vindplaats Harappa genoemd.

IMG_4974MohendjodaroMotief

Hier zijn de eerste afdrukken te zien. Ik begon onder in het midden.


IMG_4975MohendjodaroMotief

Ik ben gaan afdrukken met het idee uit te vinden wat wel en wat niet kan. Hier is duidelijk dat met deze hoek van de zaagtand een cirkel niet te maken is.


IMG_4976MohendjodaroMotief

Geen enkele kleur die ik gisteren gebruikte is zoals ze uit de tube komt. Ze zijn altijd gemengd. Alle inkt komt ook steeds van dezelfde glasplaat, van dezelfde plaats. Daarom zie je kleurverloop die steeds minder wordt doordat je op de lino de inkt wil verdelen over de hele vorm.


IMG_4977MohendjodaroMonoprints

Hier zie je die plek met inkt. Nu als monoprint. Aardig is dat door meerdere malen met steeds opnieuw ander papier over de inktresten te gaan, de monoprint steeds verandert van kleur en patroon.


IMG_4978MohendjodaroMonoprintMetMotief

Op de monoprint kun je dan weer het motief aanbrengen (met het restant van de inkt die op de roller en de lino zat).


IMG_4979MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4980MohendjodaroMonoprintMetMotief


Toen heb ik de lino van het eerste motief nog eens bij gepakt.
Bijgesneden waar nodig en dan afdrukken.

IMG_4981MohendjodaroMonoprintMetMotief

De tweede, linkse rij, komt in aanraking met de rechtse, verticale rij. Dat is niet de bedoeling maar dat kreeg ik gisteren maar niet opgelost.


IMG_4982MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4983MohendjodaroMonoprintMetMotief

Ook afdrukken die je eerder in dit bericht al zag moesten er aan geloven.


IMG_4985MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4986MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4987MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4988MohendjodaroMonoprintMetMotief


IMG_4990MohendjodaroMonoprintMetMotief


Wordt vervolgd.

Linoplank (vervolg)

Afgelopen weekend heb ik een eerste poging gedaan met
de tweede inspiratiebron.
Daarbij gaat het dan om het motief op de volgende kom:

DSC_2760HarappaNationalMuseumNewDelhiMotief02

Harappa, National Museum, New Delhi.


Het proces is vergelijkbaar met de vorige keer:
Bepalen wat het motief is.
De afmetingen bepalen aan de hand van de foto.
Afmetingen afzetten op millimeterpapier.
Dan de vorm proberen na te tekenen.

IMG_4967MohenjodaroMotief

Dat zou er dan zo uit kunnen zien. Volgens mij kun je in dit deel ook 2 motieven herkennen: de rechte lijnen (zeg maar de zaagtand) en de lijnen waar ook ronde vormen in voor komen. Dat biedt dan meteen mogelijkheden met kleur. Maar misschien de volgende keer.


IMG_4968MohenjodaroMotief

Voor nu ga ik er even vanuit dat dit 1 motief is. Deze keer gebruik ik een ander lino-materiaal. Gewoon omdat wat ik nog heb van die blauwe kunststof te klein is voor deze vorm.


IMG_4969MohenjodaroMotief

Dit bruine materiaal kocht ik in een hobbywinkel. Het is niet erg hard en dus snijdt het eenvoudig en snel. De versie die ik heb is dun.


IMG_4970MohenjodaroMotief

De vertaling van het motief zoals je dat ziet en de oplossing in linoleum stelt je voor keuzes. Een volgende keer zou ik het anders doen. Maar dat zie je dan wel binnenkort.


IMG_4971MohenjodaroMotief

Omdat ik er voor kies om de grote driehoeken aan beide kanten weg te snijden kan ik die er net zo gemakkelijk afhalen. Dat het ik gedaan. Morgen toon ik hier de resultaten.


Linoplank in bedrijf

Gisteren was ik enthousiast over het Harappa-motief
(en dat ben ik vandaag nog steeds)
maar ik had onvoldoende tijd voor twee berichten.
Daarom kom ik vandaag terug op mijn eerste ervaringen met
de zelfgemaakte linoplank.

IMG_4946Linoplank

Even een demonstratie-opstelling gemaakt en een foto natuurlijk. De gutsen liggen gereed naast een modern zacht materiaal. Nu de plank even uitproberen.


IMG_4947Lino

Er lagen nog twee stukken die eerder van een linosnede zijn afgesneden. Eens zien of ik daar een soort van ornamentje kan maken dat straks de marge in een boek met een kleurtje kan opfrissen.


Wat je niet op de foto ziet is dat ik een tijdje terug
op een kleine strook lino eens had geprobeerd een stukje
van een raster te maken met een stuk ‘ouderwets’
linoleum.
Dat stukje had nog de rechthoekige vorm zoals ik het
in mijn bak voor nog op te werken restjes.

IMG_4950

Deze vorm begon met de afdruk van de langste vorm. Door de vorm om te draaien en nog eens af te drukken kreeg ik de smaak te pakken. Toen het papier vol was met de kleine lino een soort van boven- en onderkant er aan gezet. Het idee om eens met een compactere vorm te proberen te komen tot een aanzet van een schutblad (zie blog van gisteren) werd hier geboren.


Zo’n ornament zie ik toch wel op een pagina van een boek staan.
Het raster werd door het afsnijden plotseling een soort van pelpinda.

IMG_4951PelpindaMotief

Zo’n pelpinda is dan weer goed te gebruiken om een ander drukwerk aan te vullen (vergeet even de betekenis van het jaartal en het woord). Het papier dat ik hier gebruik is veel geschikter voor lino afdruk dan veel andere papiersoorten.


IMG_4948Voorzijde

Dit papier bedoel ik. Het is niet goedkoop. Voor een boek is het alleen niet zo bruikbaar want het is erg dun. Maar de afficheletters laten zich er mooi op afdrukken (kan altijd nog beter). Dit papier in van een ‘Vang Linolblock’.


De webwinkel die dit verkoop beschrijft het als volgt:

Dit handgeschepte 45 grams Japans papier is uistekend geschikt voor linoleumdruk. Het papier geeft een goede randscherpte en heeft een goed absoberend vermogen. De lichte wolkachtige structuur laat de linoleumdruk goed tot zijn recht komen.

Dat ‘absorberend vermogen’ is denk ik de sleutel tot de scherpe afdruk.
Kijk maar eens naar de achterkant van de afdruk die je hierboven ziet.

IMG_4949Achterzijde

Dit is de achterzijde van het papier. Je ziet de vezel in het papier en je ziet ook hoe het papier een eventueel te veel aan inkt opneemt. Ik zie me wel een boek maken met lino-afdrukken op dit papier waarbij dit papier op een of andere manier bevestigd wordt op een stevigere papiersoort dat dan het boekblok gaat vormen.


Harappa motief

Harappa of de Indus Valley beschaving is een cultuur
die in het gebied van Pakistan en Noord India gevestigd was.
Deze beschaving was actief tijdens de bronstijd.
Dat is ongeveer tussen 3200 – 1900 voor Christus.

Toen ik in 21013 in het National Museum van Delhi was
zag ik daar aardewerk met motieven die ik heel mooi vond.
Eenvoudig maar mooi.
Pas geleden waren op mijn blog daarvan foto’s te zien.

DSC_2760HarappaNationalMuseumNewDelhiMotief01

Dit was een van de aardewerk kommen (?) die er te zien waren. Je ziet hier 1 motief dat steeds naast elkaar en boven en onder elkaar herhaald wordt. Een paar jaar terug zag ik op een dag van de Stichting Handboek Binden mensen die een toelichting gaven op hoe zij met motieven en herhaling van die motieven zelf bijvoorbeeld schutbladen maakten. Eén en één bij elkaar leverde het volgende avontuur op.


IMG_4952MohendjodaroMotief

Ik besloot eerst het motief van de foto over te tekenen (op de foto rechts). Vooral om een beetje gevoel te krijgen voor hoe de vorm in elkaar zit. Vervolgens heb ik een lengte en breedte gekozen en dat uitgezet op millimeterpapier. Nu koos ik voor 4 bij 4 centimeter. Misschien was 4 hoog en 3 centimeter breed beter geweest. Op het millimeterpapier heb ik toen de vorm op overgenomen (links). Eerst met potlood, daarna met een zwarte pen.


De vorm heb ik toen uitgeknipt.
Overgenomen op een stuk lino. Zowel de buitenste vorm als
de binnenkant.
Die vorm heb ik vervolgens uitgesneden.
Als test heb ik de vorm vervolgens een paar keer afgedrukt.
Dit is het resultaat.

IMG_4953MohenjodaroMotief

Ik moet wel eerlijk zijn. De foto is op een paar plaatsen digitaal bijgewerkt. Intussen heb ik de lino op een paar plaatsen gecorrigeerd. Het afdrukken moet ook met meer zorg worden uitgevoerd dan ik vanmiddag bij deze eerste poging heb gedaan. Maar het eerste resultaat geeft goede hoop om met geometrische vormen versieringen te kunnen maken in mijn boeken.


In de vitrine in New Delhi stond nog een stuk aardewerk
waar het motief mij erg aansprak.
Dus daar ga ik een volgende keer misschien mee experimenteren.

DSC_2760HarappaNationalMuseumNewDelhiMotief02

Hier kan ik kiezen om 1 lino te maken van het volledige motief of 2 lino’s die in elkaar passen. Dat laatste geeft dan mogelijkheden om met meerdere kleuren te werken binnen één motief.


Ik nam het blad en scheurde het in stukken

De foto’s in dit bericht heb ik gisteren gemaakt
toen ik inkt over had en er iets mee wilde doen.
Op hetzelfde moment zei iemand op de radio iets over
een blad en het in stukken scheuren.

Nu heb ik een titel en de pagina’s voor een boekje.
Dit is nog het ruwe materiaal en ik weet nog niet
precies hoe ik het boekje ga maken.

IMG_4929IkNamHetBlad

Het (esdoorn) blad ligt al een tijd in mijn werkplaats. Ik heb het gedroogd. Maar ik heb er geen bestemming voor. Mu heb ik het onder een vel geplaatste en heb het vel toen ingerold met de overtollige inkt.


IMG_4932IkNamHetBladIMG_4933IkNamHetBlad

Als ik blad en papier op mijn werkbank leg, op de snijmat, zie je rond het blad de plaatsen waar eerder papier is gesneden. Dat geeft mooi maar een onrustiger beeld.


IMG_4934IkNamHetBlad

Je kunt blad en vel ook op een gladder oppervlak leggen.


IMG_4936IkNamHetBlad

Een dikkere papiersoort levert een diffuser beeld op, zachter.


IMG_4938IkNamHetBladEnScheurdeHeIinStukken


Geen Bacchanalen

HellaHaasseGeenBacchanalen 01 DeTijd19711213 Kop00
Het is al weer even geleden dat ik een stapel krantenartikelen
kocht die gaan over het werk van Hella Haasse.
Af en toe laat ik een van die stukken terug komen op mijn
blog. Soms is het voor mij aanleiding om een boek te kopen en lezen.
Maar in het geval van “Geen Bacchanalen”, een recensie
uit De Tijd van maandag 13 december 1971, gaat het om een
toneelstuk. Zelfs Boekwinkeltjes heeft dan geen resultaat.

HellaHaasseGeenBacchanalen 01 DeTijd19711213 Kop01

Het formaat van het artikel is zo dat ik dat moeilijk kan omzetten tot iets dat ik hier kan tonen. Maar met een beetje digitaal knip- en plakwerk lukt dat nog best met de titel van het artikel van André Rutten.


Maar de tekst van het artikel kan ik hier wel overnemen:

GESPANNEN AANDACHT,
ruim twee uur lang van een jong publiek voor het nieuwe toneelstuk van Hella Haasse: “Geen Bacchanalen”.

Het is typisch “voer” voor dat jonge publiek, zeker als het in zo’n scholengemeenschap verkeert als er in het stuk op de planken komt: wat daar zo aan spanningen tussen leerlingen en docenten kan ontstaan.
Het leeft helemaal bij de dag van vandaag.
Daar heeft Hella Haasse niet meer voor nodig dan een conciërge, een rector, een lerares en vier scholieren.
Het verrassende is dat haar stuk ophangt aan een passage uit de geschiedenis van Rome, zoals Titus Livius die geschreven heeft, omdat zij daar een parallel in ziet met was er ook nu weer gaande is, en die parallel werkt zij op een eenvoudige heel menselijk-aansprekende manier uit.

Eerst maar even wat er ongeveer twee eeuwen vóór Christus in een bos buiten Rome gebeurde.
Daar was een on-Romeinse eredienst tot bloei gekomen, van oer-Griekse herkomst, in de rituelen waarvan mensen zich overgaven aan Dionysos (latijns: Bacchus).
De magie, de menselijke spontaniteit werd daarin als een wezenlijk bevrijdende ervaring ondergaan.
De nette burgers van Rome, en dus ook de overheid, die van gezag en orde hielden, dachten dat dit een vorm van zedenbederf was, en dat er subversieve activiteiten uit zouden ontstaan.
De overheid greep hard in.
Duizenden burgers werden in vijf jaar tijd gedood of verbannen.


HellaHaasseGeenBacchanalen 01 DeTijd19711213


Toen en nu

In het stuk van Hella Haasse heeft de rector van een scholengemeenschap (havo, atheneum, gymnasium) daar in zijn jonge jaren een toneelstuk van gemaakt, dat leerlingen van 5 gym alfa nu onder leiding van een jonge lerares gaan opvoeren.

DAAR GROEIT een levensgroot conflict uit.
De leerlingen, die aan het stuk repeteren, herkennen in de Bacchanalia zoiets als het Vondelparkgebeuren, de Damslaperij, het Fantasiobezoek, dingen waar zij zelf nog niet aan meedoen, maar die zij wel herkennen als iets van hun eigen wereld.
Zij hebben de pest aan het stuk van hun rector, omdat de hoofdfiguren daarin of oudere snobs op de hippietoer zijn, of handhavers van gezag en orde.
Tekenend is dat zij uit hun eigen gymnasiumklas geen speler hebben kunnen vinden voor de consul, de harde orde-handhaver, maar daar wel een hbs-er voor aanvaarden.
toch is het juist die hbs-er (of atheneumleerling), die op een kritiek moment het emotioneelst, het persoonlijkst reageert.


HellaHaasseGeenBacchanalen 02 DeTijd19711213


Voor de schrijver van het stuk, de rector, was de consul juist de ideale held, een projektie van zichzelf eigenlijk, zonder dat hij dat zelf zo ziet.
Hij ontdekt het pas, als hij op een repetitie een fragment uit die rol voorspeelt en ontdaan ervaart dat hij zichzelf speelt.

Dat is het hoogtepunt van het conflict tussen hem en de jonge lerares die in de leefwereld van de leerlingen thuis is, daar ook uitstekend in functioneert, al verknoeit zij het tenslotte ook.
Dat hangt samen met tweede kant van het conflict.
Een meisje , dat ook zou meespelen in het stuk, is van school gestuurd – het is zelfs in de kranten gekomen – omdat zij tegen het uitdrukkelijke verbod van de rector in toch in Dionysis – zoiets als Fantasio of Paradiso – geweest is.
De lerares wil dat meisje opvangen, helpen, redden.
Daar verzetten de andere leerlingen zich tegen: zij redt zich zelf wel.
Je kunt er hoogstens zijn als ze je nodig heeft.
Blijf er verder af, dring je niet op.
De laconieke conciërge blijkt nog het best te functioneren.

HELLA HAASSE kent door haar kinderen het huidige schoolmilieu, zoals ik het door mijn kinderen ken.
Dat herken ik in haar stuk en in de opvoering die de Nieuwe Komedie er onder regie van Erik Plooyer van gemaakt heeft.
De figuren er in worden ook zeer menselijk-herkenbaar gespeeld: Win de Haas de rector, Dore Smit de lerares, Niek Pankras, Robert Prager, Ineke Roosen, Ad Fernhout de leerlingen, Johan Sirag de conciërge.

ANDERé RUTTEN

Geen Bacchanalen, toneelstuk van Hella Haasse. Regie: Erik Plooyer. Decor: Wim Vesseur. Nieuwe Komedie, Hot, Den Haag t/m 16 december ’71.


HellaHaasseGeenBacchanalen 03 DeTijd19711213 Foto

De lerares (Dore Smit) en de rector (Wim de Haas) tijdens een repetitie in “Geen Bacchanalen”.


Ik ken Dore Smit wel (van tv-gezicht, niet van naam) maar
vond info op Wikipedia:

Theodora Adriana (Dore) Smit (Scheveningen, 27 juni 1933) is een voormalige omroepster op de Nederlandse televisie, en actrice.

Biografie

Na de MULO volgt Dore Smit een tijdje lessen aan de Toneelschool in Amsterdam. Hier krijgt ze les van Elise Homans, Jaap Hoogstra, Kees van Iersel en Peter van der Linden. Nadat ze de toneelschool voortijdig afbreekt, werkt ze enige tijd op een advocatenkantoor. In de tussentijd is ze verbonden aan de toneelgroep Studio, waar ze 14 jaar aan verbonden blijft, tot 1970.

Nadat ze een rolletje in een thriller van Agatha Christie speelt, benadert regisseur Erik de Vries haar voor een instructief filmpje. Drie maanden later laat hij haar een screentest doen voor omroepster. In 1960 als omroepster en presentatrice in dienst bij het IKOR, dat wordt opgevolgd door de IKON.

Naast omroepster is ze soms te zien als presentatrice, of is ze te horen als commentator bij een aantal producties, bijvoorbeeld Woord voor Woord en God in Frankrijk. Het acteren laat haar echter niet los, en ze speelt diverse rollen, bijvoorbeeld een aflevering van Memorandum van een Dokter en Het onvruchtbare Huwelijk.

Dore Smit krijgt haar grootste bekendheid als ‘gezicht’ van het programma Wilde Ganzen, een wekelijkse inzamelingsactie bestemd voor kleinschalige, praktische, eenmalige projecten om menselijk leed in de wereld te verzachten. Op 26 december 1999 presenteert zij voor de laatste maal Wilde Ganzen. Het is haar eigen wens om met het werk voor de camera te stoppen.

In de Theaterencyclopedie vind ik veel programma’s en stukken waar
ze in gespeeld heeft maar “Geen Bacchanalen” staat er niet tussen.

Ik vind er nog wel informatie over haar tegenspeler op de foto:
Wim de Haas.

Naam: Wim de Haas (Haas, Willem Frederik de)
Geboren: 20 april 1926, ‘s-Gravenhage
Overleden: 13 juli 2016

Biografie

Wim de Haas bracht de jaren 1950-1952 door op de Amsterdamse toneelschool, debuteerde daarop bij de Schouwspelers o.l.v. Theo van Duyn, en is sindsdien onafgebroken actief geweest in het theater. Naast een gemiddelde van ruim drie rollen per seizoen werkte hij ook nog mee aan enkele films, een vijftigtal televisieprodukties, nasynchronisaties (tekenfilms, enz.) en vele honderden hoorspelen.

Volgens André Rutten is het stuk geschreven naar aanleiding
van de beschrijving van de bacchanalen door Titus Livius.

Titus Livius (Padua, rond 59 voor Christus – aldaar, 17 na Christus) was een beroemd Romeins geschiedschrijver uit de tijd van Augustus. Hij schreef een algemene geschiedenis van Rome vanaf haar veronderstelde stichting in 753 voor Christus onder de titel Ab Urbe Condita.

Er wordt verder gesproken over Fantasio. Dat kende ik niet:

Fantasio
In 1968 opende psychedelische poptempel Fantasio haar deuren aan de Prins Hendrikkade in Amsterdam.
Fantasio werd het internationale centrum van de jongeren en undergroundcultuur.

De Theaterencyclopedie heeft een samenvatting van “Geen Bacchanalen”:

Titel: Geen bacchanalen
Producent: Nieuwe Komedie
Discipline: Toneel
Onderwerp: Nederland
Premièredatum: 10 december 1971
Seizoen: 1971/1972, 1972/1973
Locatie HOT, ‘s-Gravenhage

Geen bacchanalen van Hella Haasse

Team

Regie: Erik Plooyer
Decorontwerp: Wim Vesseur

Rolverdeling

Johan Sirag (Conciërge, Sneevoort)
Niek Pancras (Simon)
Wim de Haas (Rector, meneer van Duin)
Robert Prager (André)
Ineke Roosen (Delia)
Ad Fernhout (Rupert)
Dore Smit (Lerares, juffrouw Otterman)

De Schenkelworkshop 26

Vandaag weer een klein stapje gezet.

IMG_4924Jaarwaaier

Dit is zover als ik vorige keer gekomen ben. Er moet nog een tekst aan toegevoegd worden voor het kan gaan dienen als illustratie in het boek.


IMG_4927DeSchenkelworkshopJaarwaaierTest

Even testen op speciaal linopapier van Japanse makelij (Linoblock, handgeschepte 45 grams Japans papier).


IMG_4928DeSchenkelworkshopJaarwaaier

Voor nu is deze pagina af. Ik kan me op de tekst gaan richten.