Mooi Marginaal en Charles Dickens

Mijn versie van Mooi Marginaal, de catalogus van de uitverkiezing
van prachtige boekbanden van margebinders over de periode 2012 – 2017,
is nu zo ver dat ik soms al aan het volgende boek kan beginnen.
Het volgende boek wordt een boek over de boekbanden die in
mijn ‘verzameling’ aanwezig zijn van boeken die geschreven zijn
door of over Charles Dickens of nauwe samenwerkingspartners.

Op dit moment zit de ene in een boekenpers en ligt de andere onder bezwaar.
In beide gevallen om goed te drogen.

IMG_0064AchterplatAfmaken

Afgelopen weekend moest ik de achterplat nog afmaken. Voor Mooi Marginaal heb ik er voor gekozen opgelijmde platten te gebruiken. Dat betekent dat je niet een boekband uit 1 stuk maakt maar uit drie (in mijn geval dan toch): het voorplat, de rug en het achterplat. De platten bekleed met boekbindlinnen, de rug gemaakt uit leer. Het achterplat moest nog bekleed worden.


IMG_0065AchterplatBoekbindlinnenSnijdenEnPlakken

Dat is passen en meten, op maat snijden, lijmen en bekleden.


IMG_0066AchterplatIsGereed

De achterplat is gereed. Nu kan hij aan het boek bevestigd worden.


IMG_0067InDeBoekenpers

Dan kan het boek in de boekenpers. Na een tijdje drogen zijn de schutbladeren ook aan de platten bevestigd. Opnieuw is het geheel in de boekenpers gegaan. Daar zit het boek nu nog in.


IMG_0070BasisBoekbandDickensBoekBegonnen

Gelijkertijd ben ik begonnen aan de boekband voor het Charles Dickens-boek. De inhoud is nog niet gereed maar het geheel krijgt een ‘laag A-4’ formaat. De breedte is A-4 maar de hoogte is minder. De boekband wordt bekleed met blauw boekbinderslinnen. Daar komt het kunstbontje overheen. Dit ligt nu onder bezwaar om goed te drogen.


Mooi Marginaal

De week zag er wat anders uit dan anders.
Daarom heb ik gistermiddag en vandaag aan mijn
versie van de catalogus ‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ gewerkt.

IMG_0055LijmMalVoorRug

Deze mal gebruik ik om een smalle strook van de rug in te kunnen lijmen. Achteraf moet ik nog eens goed nadenken over de volgorde van activiteiten. Ik heb nu eerst de schutbladen bevestigd aan het boekblok en ga straks de rug aan het boekblok met schutbladen bevestigen. Vraag is of dat niet beter andersom kan.


IMG_0057VoorplatMetGatOpBoekbindlinnen

Het boekbindlinnen voor de voorplat is uitgesneden en die lijm ik vast aan de voorplat. Daar is een vierkant in uitgespaard omdat daar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik opnieuw zou doen zou ik de ‘M’ direct uit de voorplat gesneden hebben en niet uit een kleiner stuk karton. Maar goed, ik ga hierna een stuk boekbindlinnen er uit snijden en dan de verdiepte letter ‘M’ hier inpassen en dan de gele achterkant aanbrengen.


IMG_0058VoorplatMetBoekbindlinnenAlleenOpVoorkantBevestigd

Dan is dit het resultaat. Je ziet dat het boekbindlinnen nog niet omgeslagen is. Dat is ook een beetje ingewikkelder dan normaal omdat het voorplat twee hoogtes kent. Dit om de voorplat te kunnen plakken op het leer van de rug zonder een bobbel te veroorzaken.


IMG_0059LerenRug

De leren rug is op het boekblok gelijmd. Door de mooie structuur op de achterkant van het schutblad, vindt ik dit ook al een mooi boek. Maar dit is natuurlijk veel te kwetsbaar.


IMG_0061PassenEnMetenMetNogLosseM

Passen en meten. De verhoogde ‘M’ ligt hier nog los op het voorplat. Maar de voorplat past wel mooi op het leer. Hoe het straks gaat scharnieren moet ik nog zien.


IMG_0062VoorplatHelaasZieJeTochHetVierkantInVierkantEffect

Nu is de verhoogde ‘M’ ook vastgezet.


IMG_0063VoorplatPassenAchterplatNogMaken

En weer passen en meten. Het leer is al een paar keer bijgesneden om het helemaal goed te krijgen. Misschien had de verhoogde ‘M’ meer kleur moeten krijgen. Misschien is dat beter voor het ontwerp. Dat kan ik nog altijd proberen. Nog even over nadenken.


Op naar Preah Vihear

De nacht bij de homestay was prima maar je moet wel even wennen
aan leven op het platteland.
De mensen zijn vriendelijk maar spreken natuurlijk geen Engels.
De vrouw des huizes pakte dat goed op.
Ze had een soort winkeltje aan huis.
Ze zorgt dat we regelmatig fruit krijgen, het bed is goed,
er zijn handdoeken.
De mensen gaan vroeg naar bed, wij dus ook.
Maar de buurvrouw voert nog een heel lang telefoongesprek en
houten huizen zijn gehorig.
Sommige mensen gaan later naar bed en zitten buiten te praten.
De baby van de buren huilt.
De wind is in de nacht behoorlijk koud en bij het minste slaan de honden aan.
In de ochtend, zo rond 03:30 uur beginnen de hanen te kraaien.
Dan komt al snel het agrarische verkeer op gang; tractoren.
Die mensen maken in het dorp een praatje met iemand
die ze al even niet gezien hebben (?)
Dan plots harde muziek met een toespraak van een monnik
die, zo bleek achteraf, geld nodig had.
Kinderen gaan vroeg uit bed en de mensen beginnen hun werk op het veld.
Kortom, als ik sliep was het prima maar ik heb ook regelmatig
niet geslapen. Dat is niet erg maar je moet je dat realiseren
als je in een homestay gaat verblijven.
Op een andere plaats is het ongetwijfeld anders maar zo ging
het er aan toe in Banteay Chhmar.

DSC_3101CambodjaPreahVihearOnderwegNaar

De weg die we volgen na Banteay Chhmar gaat door Noord-Cambodja. Dat is tegen de Thaise grens. Dit is Pol Pot-land. Onderweg stoppen we in een dorp.


DSC_3103CambodjaPreahVihearOnderwegNaar

Rustig en eenvoudig.


DSC_3105CambodjaPreahVihearHetLandschapInNoordCambodjaPolPotLand

De heuvels vormen de grens met Thailand. Ieder jaar gaan zo’n 2 miljoen Cambodjanen (inwonertal 16 miljoen) werken in Thailand. Meestal voor een periode van drie tot 6 maanden. Vrouwen en kinderen blijven thuis en zorgen voor de akker.


DSC_3106CambodjaPreahVihearHeelVarkenAanHetSpit

Het is een warme, oudejaarsdag. Na de rit naar Preah Vihear rusten we in het bijzondere hotel. De eerste kennismaking is niet goed. Gelukkig komt het wat later allemaal goed. Na het warmste deel gaan we wandelen en komen we op een kruispunt van wegen waar winkels zijn en een klein dorp. Dit varken is al helemaal geroosterd aan het spit.


Het hotel is een ‘gebroken’ hotel:
– de kaart die toegang moet geven tot de kamer was niet ingeprogrammeerd;
– het toilet spoelde niet door;
– de Wi-fi werkt wel maar er is een boom omgevallen. Er is geen internet;
– bij het hotel staat zo’n 10-15 fietsen maar geen enkele fiets heeft hele banden;
– we bestellen noodles: 1x vegetarisch, 1x seafood. we kregen kip;
– we wilden laten wassen maar de wasmachine was kapot.

Gelukkig is de staf geduldig.
Wat ze kunnen oplossen, lossen ze op.

DSC_3107CambodjaPreahVihearGelukkigOokHierYouTube

‘Gelukkig’ kun je een telefoonabonnement nemen met YouTube.


DSC_3108CambodjaPreahVihearHuisInEenLoods

Deze wijze van bouwen zag ik vaker: een soort huis in een loods. Misschien blijft je huis zo koeler? Of zijn het gewoon twee vliegen in één klap?


DSC_3109CambodjaPreahVihearVeelHoutbewerkersNooitEerderZoGezien

Fabrieksactiviteiten zie je niet echt in Cambodja. Wat je ziet zijn veel werkplaatsen. Voor brommers, auto’s, meubilair enz. Ze maken er mooie standaarden voor lelijke waterreservoirs. Maar als je geen schoon stromend water hebt is het een oplossing.


DSC_3110CambodjaPreahVihearPopulairePlaats

We lopen door het dorp tegen het eind van de middag. De etenstentjes met hun verbouwde oliedrums hebben het druk. Er is veel keus aan vlees.


DSC_3111CambodjaPreahVihearVoldoendeVlees

Ook om thuis klaar te maken.


DSC_3112CambodjaPreahVihearErLijktVoldoendeBierInHetDorp

Bier was er ook voldoende.


DSC_3113CambodjaPreahVihearEend

Je kunt ook eend eten.


DSC_3114CambodjaPreahVihearTypischBoeddhistischSymbool

Bij de houtbewerkers staan ook dit soort beelden. een soort meesterproef misschien. Dit is een boeddhistisch symbool voor welvaart.


DSC_3115CambodjaPreahVihearWieWilDatNouNietInDeTuin

Wie wil dit niet in de tuin?


DSC_3116CambodjaPreahVihearDeIjsman

Waarschijnlijk is het ijs van de ijsman betrouwbaarder dan een elektrische koeling.


 

DSC_3117CambodjaPreahVihear

Dit is het beeld in een woonwijkje.


DSC_3118CambodjaPreahVihearDorpMetHuisraadBuiten

Veel huisraad naast en onder de woning. In de schaduw van de bomen bijvoorbeeld.


DSC_3119CambodjaPreahVihearEenStraatjeInHetDorp


DSC_3121CambodjaPreahVihearBloemInDeBananenboom

De bloem van een bananenboom.


DSC_3123CambodjaPreahVihearMooieHaan

Zomaar een mooie haan.


DSC_3124CambodjaPreahVihear


DSC_3125CambodjaPreahVihearEenVanDeBewakersVanHetHotel

Een van de ‘bewakers’ van het hotel.


DSC_3126CambodjaPreahVihearHotel

Het hotel ziet er van buiten prima uit en na een wat zwakke start werd het een goed verblijf.


Naar je avondeten in een ossenkar

Na het bezoek aan Taprohm was er een tijdje rust.
Dat was een goed idee want het was warm.
In Cambodja verblijven de bewoners op het platteland zich overdag
als ze thuis zijn in de ruimte onder hun huis.
Het ‘huis’, de afgesloten ruimte, zijn de slaapvertrekken.
De familie waar wij verblijven hadden twee huizen:
een voor de familie en een voor de gasten.
Onder de gastenruimte (de slaapkamers) was een bad/douche
ruimte die volledig betegeld was, waar water en licht
aanwezig was.
Dus het rusten gebeurde onder een afdak voor het huis.
Na een tijdje kwam men ons ophalen met een ossenkar.
Het avondeten ging plaatsvinden, onder het genot van livemuziek,
bij de ingang van het tempelcomplex.

DSC_3085CambodjaBanteayChmarDeFamilieLagErOntspannenBij

Ook de familie zat en lag er ontspannen bij. Ook voor ons waren er hangmatten maar ook andere mogelijkheden om te zitten of luieren.


DSC_3086CambodjaBanteayChmarOssenkar

Dit is de ossenkar. De ossen zaten alleen aan een juk op hun schouders vast aan de kar. Op twitter zag ik foto’s van toeristen op een kleine trekker. Dus er zijn meerdere mogelijkheden.


DSC_3087CambodjaBanteayChmarUwVervoerStaatGereed

Het vervoer staat gereed. We kunnen opstappen.


DSC_3088CambodjaBanteayChmarOssenZatenAlleenBijDeKopVast

De ossen kunnen breed uit lopen. Het viel nog niet mee om ze aan het lopen te houden. Maar dat geeft alle kans om de omgeving goed te bekijken.


DSC_3089CambodjaBanteayChmarMetDeOssenkarOverHetPlatteland

Het Cambodjaanse platteland is heel rustgevend.


DSC_3091CambodjaBanteayChmarHelaasNietScherpMooieStructuurOpHetLand

Door de snel invallende schemering zijn foto’s makkelijk bewogen. De structuur in het drogende gewas is zo leuk.


DSC_3095CambodjaBanteayChmarPortretVanDeOssen

Bij aankomst. Een portret van de ossen. Het eten was prima verzorgd. Echt heel leuk.


DSC_3096CambodjaBanteayChmarHetPodiumVoorDeMuzikanten

Niet in de laatste plaats door de live-muziek. Hier is nog alleen hun podium te zien.


DSC_3098CambodjaBanteayChmarMuzikantenVoorDeIngangVanHetTempelcomplex

Nu in actie.


DSC_3099CambodjaBanteayChmarAvondetenMetMuziek

Onze gids was een van de muzikanten. Hij had bij ieder instrument een heel verhaal.


DSC_3100CambodjaBanteayChmarAvondetenMetMuziek

Al de mensen werken samen in CBT ‘Community Based Tourism‘ die een hele goede job deden.


Banteay Chhmar in Cambodja: Taprohm Tempel

Op onze wandeling langs en door het tempelcomplex van Banteay Chhmar
eindigden we bij een van de satelliettempels: de Taprohm Tempel

DSC_3081CambodjaBanteayChhmarTaprohmTemple

Het staat goed aangegeven.


DSC_3082CambodjaBanteayChhmarTaprohmTemple

Bij een ven staat, verscholen tussen de beplanting een kleine tempel met een toren. Wel met de restanten van glimlachtende gezichten.


DSC_3083CambodjaBanteayChhmarTaprohmTempleMetContourenVanGezicht

De gezichten staan op de toren, een gezicht per windrichting.


DSC_3084CambodjaBanteayChhmarTaprohmTemple

De tempels worden zo goed en zo kwaad als het gaat in stand gehouden. Er is op restauratiegebied nog veel te doen maar dat maakt het ook aantrekkelijk. Als je de tempels in Angkor Wat al gezien hebt, zie je hier hoe dat er in het verleden waarschijnlijk uitgezien heeft. Voordat voornamelijk Franse archeologen hun werk begonnen.


Hertaling

Okay een hertaling is iets heel anders dan een vertaling,
maar deze dingen houden we al weer een aantal weken bezig.
Eerst de vertaling van Don Quichot van Cervantes en het boek ‘Cervantes & Co’
van Barber van de Pol over haar werk aan deze Nederlandse vertaling.
Dan de prachtige uitgave van Het snoer der ontferming, een boek van Couperus.
Niet hertaalt maar uitgebreid voorzien van context en toelichting.
Dan de vertaling ‘Onze gemeenschappelijke vriend’ (Our mutual friend)
van Charles Dickens. Geweldig boek, geen toelichting van vertaler.

Afgelopen zaterdag stond in de Volkskrant de column
van Sylvia Witteman: Een kleine furie in haar serie
‘Witteman heeft iets gelezen’.
Ik zie wel eens twitterberichten van haar langskomen
en meestal wordt ik van de toon niet zo blij.
Het artikel van zaterdag is heel geslaagd naar mijn gevoel.

SylviaWittemanWittemanHeeftIetsGelezenEenKleineFurieVolkskrant20190209

Sylvia Witteman: ‘Een kleine furie’ in haar serie ‘Witteman heeft iets gelezen’ uit de Volkskrant van zaterdag 9 februari.


De ‘hertaling’ van Couperus: alsof Dick Bruna de Sixtijnse kapel beschilderd heeft

In de serie ‘Tragische literaire misstanden’ vandaag: de zogeheten ‘hertaling’ van Couperus.
Ach, Louis Couperus! Wat houd ik toch veel van die geparfumeerde ouwe crypto-nicht, met zijn heerlijke, tierelantijnige poederdons-proza!
Zoveel houd ik van Louis Couperus, dat ik mijn jongste zoon naar hem heb genoemd.

 

Diezelfde jongste zoon, zo wil de ironie van het noodlot, leest geen boeken (tenzij men hem dwingt met behulp van een vlammenwerper en harpoen) en zéker niet van Couperus.

Hertaalster Michelle van Dijk weet hoe dat komt: Couperus is ‘veel te bloemrijk voor deze moderne tijd, met zijn herhalingen, de neologismen, de gallicismen, de puntjes… de uitroeptekens!!
Maar wat nog het meest afwijkt van onze taal nu, is de zinsvolgorde, (lengte ook, ja).
En geloof me, dat is dus iets waar een jonge lezer over struikelt.’

 

Hm. Ooit was ik zo’n jonge lezer, een jaar of 15, toen ik Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan in handen kreeg.
Alles aan dat boek was mij vreemd.
Het taalgebruik, de familieverhoudingen, de Indische achtergronden, de zeden en gebruiken van het fin de siècle; maar ik werd betoverd door het proza, júist die lange zinnen, gallicismen, neologismen, puntjes en uitroeptekens.
Het was (bijna) dezelfde coup de foudre die ik later kreeg bij het lezen van A.F.Th. van der Heijdens De tandeloze tijd, ook bloemrijk, ook lange zinnen, en ook heel veel puntjes… zouden jonge mensen dát nog lezen,trouwens?
Misschien wordt het anders tijd om daar ook een hertaling van te maken, meteen flink inkorten ook, want wie zit er nog op vuistdikke tetralogieën te wachten?
Alles wat meer tijd kost dan Tim Krabbé’s Het gouden ei laat ons nageslacht immers links liggen, ten faveure van Netflix en games.

 

Met de dood in het hart begon ik de hertaling te lezen van Van oude mensen.
Op de eerste bladzijde ging het al mis.
In het origineel zegt Lot, de zoon, tegen zijn moeder: ‘Steyn is toch je man… Je moest niet altijd zoo met hem kibbelen, en zulke dingen zeggen, of denken.
Je bent weêr net een kleine furie geweest.
Dat geeft rimpels, zoo boos te zijn.’
Van Dijk ‘hertaalt’ dit fragment als volgt: ‘Steyn is je man, jullie moeten niet steeds ruzie zoeken en onaardige dingen zeggen of denken.
Je ging net als een wraakgodin tekeer!
Daar krijg je alleen maar rimpels van, van zo boos zijn.’

 

Lelijk hè?
Trouwens, zijn ‘furie’ en ‘kibbelen’ moeilijker woorden dan ‘wraakgodin’ en ‘ruzie’?
En waarom heeft Van Dijk, die uitroeptekens toch ‘te bloemrijk’ vindt, er zélf een toegevoegd, op een plek waar dat volstrekt niet logisch is?

 

Ook met het liquideren van die gewraakte gallicismen gaat het mis. Couperus strooit inderdaad nogal met woorden als ‘boudeeren’ of ‘porte-brisée’. Het aardige is dat je bijna altijd uit de context begrijpt wat ze betekenen, en daardoor terloops nog wat Frans leert. Van Dijk vindt van niet, en vertaalt bijvoorbeeld ‘bottines’ met ‘laarzen’. En dat terwijl de zachte, ijdele Lot helemaal geen type is voor laarzen. Hij draagt bottines, laarsjés dus. Noem ze dan laarsjes, enkellaarzen, of desnoods booties. Of beter nog: laat gewoon ‘bottines’ staan.

 

Ik las nog even verder. Het was alsof de Sixtijnse kapel was beschilderd door Dick Bruna, ­Erbarme dich gezongen door ­Sieneke, James Bond gespeeld door Gerard Joling.

 

Nee, met deze ‘hertaling’ valt niemand te winnen voor Couperus.
Alle curieuze charme van diens proza is eruit verdwenen.
Met de uitholling van Couperus, hoe goed bedoeld ook, neemt Van Dijk bovendien een groot ­risico. Het is immers volstrekt niet denkbeeldig dat de lezers ontgoocheld zullen denken: ‘Is dít nu een beroemde schrijver? Laat verder maar zitten dan.’

Weer een stapje met Mooi Marginaal

Mijn eerste stap was eigenlijk een experiment.
Maar nu dat experiment lukt loop ik er tegen aan dat ik eigenlijk
verkeerd begonnen ben.
Ik heb de letter ‘M’ uit een klein stuk karton gesneden.
Ik had meteen het formaat van de voorplat moeten gebruiken.
Nu moet ik dat zien te corrigeren.
Maar dat heeft ook zijn charmes. Dan moet je extra inventief zijn.

IMG_0052PassenEnMeten

Dit geeft een beetje het idee waar ik naar toe werk. De bovenste letter ‘M’ komt verlaagd in de voorplat terwijl de onderste er boven op komt te liggen. Wat je nu hier ziet zijn meerdere lagen op elkaar.


IMG_0053AlleDelenVanMijnVoorplat

Hier zie je al die lagen: links liggen drie rechthoeken, twee van karton en een van eenvoudig papier. De meest rechtse van de drie is de basis. Daar komt straks de middelste plat bovenop. Daar is een gat in uitgespaard waar mijn verdiepte letter ‘M’ in komt te liggen. Om de snijschade ‘onzichtbaar’ te maken gaat daar het eenvoudige papier overheen met een gat kleiner dan in de tweede plat. Het eenvoudige papier verbergt het feit dat de letter en de plat twee stukken karton zijn. Dit ga ik bekleden met boekbindlinnen. De bedoeling is dat je daar niet kunt zien dat het in werkelijkheid meerdere stukken karton zijn. Rechts liggen 4 dingen: twee vierkanten (grijs en geel), de verdiepte letter ‘M’ en de zacht gele letter ‘M’ die bovenop komt te liggen. Het stukje grijs papier is om het hoogteverschil tussen de twee soorten karton die ik gebruikte op te vangen (stom van mij). Het gele papier zorgt straks voor een gele verdiepte ‘M’ in rood.


IMG_0054TweePlatdelenMetRug

De twee kartonnen platten die samen de kern van het voorplat gaan vormen hebben twee verschillen: de bovenste heeft een uitsparing waar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik de letter meteen in een goed formaat karton had gesneden was dat niet nodig geweest. Maar een ander, belangrijker verschil is dat de plat die de achterkant van het voorplat gaat vormen smaller is. Op de foto is dat het karton dat bovenop ligt. Daar moet het leer van de rug in gaan passen. Zo vang ik de dikte van het leer op. Het leer (met gaas) gaat het scharnier van de platten vormen. Op de foto ligt het leer al in de sleuf op de onderste paar centimeter na om te laten zien wat ik bedoel. Zie ook dat er nog ruimte is tussen de stippellijn op het leer/gaas en het begin van het onderste stuk karton. Dat wordt een lijmrand. Alle delen zijn nu nog los van elkaar. Na het snijden van het boekbindlinnen is het assembleren van al die losse delen tot 1 voorplat, de volgende stap.


Nou, ik hoop dat ik me begrijpbaar heb gemaakt.
Anders dan zie je in de volgende series misschien wel wat ik probeer te doen.
Ben ook aan het kijken geweest of ik de platten moet afronden
om het scharnieren beter te laten verlopen.
Waarschijnlijk kan dat er voor zorgen dat je de platten nog verder kunt omvouwen.
Maar of dat nodig is, daar ben ik nog niet aan uit.