Pallieter

IMG_0642FelixRimmermansPallieterPagina48Ster

Pagina 48 en 48* van Pallieter door Felix Timmermans. Deze uitgave in van Atelier de Ganzenweide in losse katernen. Een (deel van een) katern met een inbindinstructie en één deel van een katern met pagina 48*. Deze worden allemaal meegebonden.


IMG_0643FelixTimmermansPallieterGenaaid
Het boekblok is genaaid. Je kunt zien dat de eerste pagina van het boek de inbindinstructie (aanwijzingen worden ze genoemd door Rob Koch)  is.


IMG_0644felixTimmermansPallieterInDeBoekenpers

Het boek zit in de boekenpers en de rug is ingelijmd. Morgen ga ik dan het gaas op de rug aanbrengen en kan ik aan de band beginnen. Dan moet ik ook nog eens nadenken over het schutblad. De boekband wordt groen leer.


Alles aan dit boekje is experimenteel

Al was het alleen de volgorde.
Ik ben dit boek begonnen met het bedrukken van boekbindlinnen
met een gelli-plate.
De inhoud, daar was nog niet over nagedacht.
Vervolgens bij ik afdrukken gaan maken van hout waar ik
van af moest. Het was beschikbaar gekomen omdat ik een paar
pallets klein had gezaagd.
De afdrukken zijn op papier gemaakt die heel wisselend
van karakter zijn: gekleurde kartonsoorten en bamboepapier.
De afmetingen van de afdrukken sluiten niet aan bij de grootte
van de het linnen.
Het leeslint is gemaakt van stukjes snijafval van de
houtafdrukken en deels met garen aan elkaar geknoopt.

IMG_0631AllesAanDitBoekjeIsExperimenteel

Dus alles aan dit boekje is experimenteel. De band is voorzien van spuitvernis. Maar zien wat op langere termijn daar mee gebeurt.


IMG_0632AllesAanDitBoekjeIsExperimenteel


Pallieter

Pallieter is een roman uit 1916 van de Vlaamse auteur Felix Timmermans uit Lier. De gelijknamige hoofdpersoon is Timmersmans’ bekendste creatie. Hij is een levensgenieter.

IMG_0579FelixTimmermansPallieterInLosseKaternen

De stapel losse katernen van Pallieter door Felix Timmermans.


Vandaag ontving ik mijn exemplaar van het boek Pallieter
dat door Atelier De Ganzenweide dit jaar is uitgebracht
in losse katernen.
Om zelf in te binden.

Wikipedia schrijft er het volgende over:

Met de roman drukte Timmermans, na een zware geestelijke crisis, zijn vreugde om een vernieuwd levensinzicht uit. Deze lofzang op de natuur en de ongeremde levensvreugde is een meesterwerk voor alle tijden. Volgens Timmermans zit er in iedereen een zogenaamde “ongeschonden mens”, een blauwdruk, die tijdens de groei naar volwassenheid stilaan bedolven raakt onder opvoedkundige regeltjes, religieuze dreigingen en andere vervuiling. Pallieter maakt komaf met het teveel aan vervuilingen om zo de ongeschonden blauwdruk, de schone mens, weer terug te halen.

 

De in 1921 verschenen tiende druk van de roman was het eerste door Anton Pieck geïllustreerde boek.

 

Pallieter is een symbool geworden van het Vlaamse volk, hoewel Timmermans hem niet als symbool bedoeld had.

Ook de website van Atelier de Ganzenweide verteld nog wat feiten
over de totstandkoming van deze uitgave (gedeelte):

Al een aantal jaren krijg ik verzoeken van Belgische handboekbinders om de roman Pallieter, geschreven door Felix Timmemans (1886-1947) eens uit te geven in katernen.

 

Het is een heerlijk boek, door Frederik van Eeden omschreven als “Het lekkerste, smeuïgste, smakelijkste Vlaamsch-Nederlands dat ooit geschreven is”.

 

Wel, het komt er nu dan eindelijk van, het is een groot plezier geweest hieraan te werken.

 

In 1916 verscheen de eerste druk van Pallieter bij uitgeverij P.N. van Kampen & Zoon te Amsterdam; daarvoor waren al hoofdstukken gepubliceerd in het tijdschrift De Nieuwe Gids.

 

Nadien zijn vele herdrukken, heruitgaven en vertalingen verschenen, niet alleen in het Nederlandse taalgebied, maar ook ver daar buiten, tot in Japan toe.

 

In 2016, honderd jaar na de geboorte van Pallieter verscheen bij uitgeverij Polis een kritische editie (vijfenveertigste druk), bezorgd door Wendy Lemmens en Kevin Absillis, beiden verbonden aan de afdeling Nederlandse letterkunde van de Universiteit Antwerpen. In deze editie zijn 86 tekstcorrecties (ingrepen) aangebracht.

Die uitgave bevat voorts een boeiend nawoord van Kevin Absillis en een uitgebreide verantwoording van beide bezorgers. Graag raad ik lezing van deze toevoegingen aan.

 

Nu geeft ook Atelier De Ganzenweide een editie uit, vanzelfsprekend in losse katernen.

 

Wij hebben zoveel mogelijk de opmaak van de eerste druk gevolgd, qua zetspiegel/witmarges, woord- en regelafbreking, interpunctie en typografie; de gebruikte letter is de Hollandse Mediæval uit 1912 van Sjoerd de Roos. We hebben hierbij de oorspronkelijke spelling overgenomen met zijn non-conformistische idioom en inconsistente weergaven van namen, accenttekens en hoofdletters, en de weergave van het Lierse dialect.

Bovengenoemde 86 ingrepen van Wendy Lemmens en Kevin Abslillis hebben wij alle met hun beider toestemming overgenomen.

 

In 2015 verwierf het Stadsarchief van Lier (de stad van Felix Timmermans) een unieke verzameling publicaties van en over Felix Timmermans.

 

Een interessant artikel hierover verscheen in de Gazet van Antwerpen.

 

Belangrijk onderwerp in dit artikel is een omissie tijdens het drukproces, er werd een hele pagina (de beoogde pagina 49) overgeslagen. Het boek verscheen dus met een hiaat. Later is die pagina alsnog gedrukt als pagina 48* en konden de bezitters van die uitgave deze pagina inlijmen.

 

Op verzoek van Felix Timmermans-liefhebbers en handboekbinders hebben wij ook die bewuste pagina overgeslagen, maar wel los bijgeleverd bij de katernen als pagina 48*, die kan je dus mooi, net als in het origineel, invoegen.

Bewaarmap III

In een vorige blog heb ik de beschrijving van bewaarmap III
opgenomen. Het probleem met die beschrijving is dat het
veronderstelt dat je weet hoe je de losse delen van het ontwerp
aan elkaar gaat maken.
Maar die methode ken ik nou juist niet.
Vandaar dat ik gisteren begonnen ben met het maken van een dummy.

IMG_0290Hennepgaren

Voor bewaarmap III wordt gesproken over het gebruik van raffia. Maar in een hobbywinkel vond ik dat niet het juiste materiaal. Ik heb meer vertrouwen in deze hennepgaren. Maar voor de dummy werk ik nog even met get rood/witte koord waarvan ik veel heb.


IMG_0291DummyVootBewaarmapIIInstructiesZijnNietCompleet

De gaten heb ik met een papierboor gemaakt. Ik heb geen gaatjestang. Daar kan het waarschijnlijk net zo goed mee. Hier probeer ik te begrijpen wat de schrijfster A. Hamaker-Willink precies bedoelt met “Je moet steeds met je draad, als je uit een gaatje komt, eerst weer door de reet tussen de twee stukken, dus nooit ineens naar het volgende gaatje gaan”.


Als je steeds het koord of het lint tussen de twee delen laat gaan
dan ontstaat er vanzelf een gelijke afstand tussen de delen
waar het koord of lint als een soort buffer tussen zit.
Okay, dat werkt.
Maar goe begin je en waar eindig je? Gebruik je 1 draad voor de hele
bewaarmap of 1 draad per zijde?
Ik kies voor de laatste optie.
Op de volgende foto’s zie je me nog experimenteren met het begin
en eind maar inmiddels ben ik er uit.
Ik maak eerst de gaatjes in de bodem.
Vervolgens leg ik de bodem op de zijde en markeer alle gaatjes,
behalve de eerste en de laatste, met een potlood.
De twee extra gaatjes in de bodem gebruik ik om de draad aan vast te maken.

IMG_0292DummyBewaarmapII


IMG_0293DummyVoorBewaarmapIIIkWorstelMetAantalGaten

Hier had ik nog het idee om met 1 gat minder (een kant even aantal, ander kant oneven aantal) uit te kunnen.


IMG_0294DummyVoorBewaarmapIII

Uiteindelijk werkt het wel. Ik ga de bodem van 3mm grijsbord maken (stevig) en de opstaande delen en de overslagen van het passe-partout karton (mooi) dat ik ook voor bewaarmap I heb gebruikt.


IMG_0295BewaarmapIEnII

De afgelopen rijd heb ik nog eens 10 boekjes ontdaan van hun nietjes. Als ik dat doe schrijf ik meteen in een overzicht de titels van de verhalen, de schrijver, de illustrator en eventuele bijzonderheden op. Dus nu zijn bewaarmap I en II gevuld met boekjes. Die boekjes moeten allemaal nog wel gerestaureerd worden en het idee is om ze per boekje te binden. Misschien met een omslag met daarop het jaar en de maand waarin het blad verschenen is. Maar daarvoor moet ik eerst meer info hebben over de boekjes en een plaats zien te vinden waar ik een serie kan inzien die gedateerd is. misschien moet ik daarvoor naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.


Bewaarmap II

Deze week ben ik begonnen aan bewaarmap 2.
Deze map geeft denk ik veel meer bescherming.
Aan alle kanten wordt de inhoud beschermd.
Ook deze map staat beschreven in Kinder-Kompas.
Ik verklap alvast dat ik de maten wat heb aangepast.

Ik heb gekozen voor Zaansch Bord.
Dat is niet zo hard als het passe-partout karton wat ik voor
Bewaarmap I heb gebruikt maar het is sterk, een beetje stug.
Maar je kunt het nog steeds ritsen en vouwen.

IMG_0196ZaanschBordWit

Het stuk Zaansch Bord dat ik had liggen is precies groot genoeg en is gebroken wit.


IMG_0197MetenIsWeten

Eerst neem ik het ontwerp over met potlood. Voordeel daarvan is dat je nog kunt passen en meten. Het zal er toe lijden dat ik de maten wat zal aanpassen. Nadeel zijn de potloodstrepen. Die komen wel aan de binnenkant maar mooi is het niet. Met gummen blijf je bezig. Dus dat ga ik anders oplossen.


IMG_0198IdeeNagetekendMatenAangepast16cmNaar16-5cm

Bij bewaarmap 1 is zowel de lengte als de breedte een halve centimeter groter dan de maten van een exemplaren van Kinder-Kompas. Bij Bewaarmap 2 is dat niet het geval. Misschien een foutje. Met gaat uit van 22,5 cm hoog (wel 0,5 cm groter) en 16 cm breed (precies de breedte van een boekje). Die breedte heb ik aangepast naar 16,5.


IMG_0199hetStukZaanschBordWasGrootGenoeg

Steeds opnieuw passen en meten voordat je aan de volgende stap begint.


IMG_0200SteedsPassenEnMeten

Je ziet dat ik lijnen ‘verplaatst’ heb en dat ik aangegeven heb wat ik ga wegsnijden.


IMG_0201PassenEnMeten

Dit is de basis voor bewaarmap 2.


IMG_0202VanwegePotloodstrepenBeslotenDeBinnenkantTeBekleden

Ik ga de binnenkant bekleden. Daarvoor heb ik een stuk groen marmerpapier gekozen dat ik een tijd terug gekocht heb van Karli Frigge. De stempel van het ontwerp met de naam van de maker heb ik bewust in het papier opgenomen.


IMG_0203BinnenkantBekleedMetMarmerpapierVanKarliFrigge

Links onder zie je de stempel. De vouwen zijn geritst en gevouwen. Nu gaat bewaarmap 2 onder bezwaar zodat de lijm van de bekleding goed kan drogen.


IMG_0204ExperimenterenMetAndereManierVanLint

Intussen ga ik even door met het experimenteren met de sluiting. In het ontwerp worden gaatjes voorgesteld op plaatsen die me niet zo logisch lijken. Eens kijken of het ook anders kan. Volgens mij zijn er twee problemen: tussen de overslagen is geen plaats om een lint of koordje naar buiten te laten gaan zonder een of meerdere overslagen te kreuken. Je kunt het niet zien maar daarvoor heb ik met de papierboor een halve opening extra in het karton gemaakt. Daarnaast komen op de twee hoeken waar je een sluiting wilt hebben, volgens het ontwerp drie overslagen bij elkaar. In dit voorbeeld zie je er nog maar 2.


IMG_0205ExperimenterenMetAndereManierVanLint

Hier simuleer ik overslag 3. Maar hier moet ik nog even verder over denken. ik denk dat ik ook nog iets op de buitenkant van de grootste overslag (de voorkant van de bewaarmap) wil aanbrengen als illustratie.


Bewaarmap voor het Kinder-Kompas

IMG_0101EersteJaargangKinderKompas

illustratie bij het artikel ‘Bewaarmap voor het Kinder-Kompas’. Het is pagina 13 van het exemplaar van Kinder-Kompas waar ik dit verhaal uit haal.


Ik vind het altijd leuk dat je in een boek of tijdschrift, het liefst met
als onderwerp boekbinden, een instructie vind hoe het blad goed te bewaren.
Zo heeft u eerder kunnen lezen over een versie van Oliver Twist
dat als feuilleton verschenen is bij Ons Volk (wat een foute naam,
maar dat is ook waar voor Kinder-Kompas).

In genoemd exemplaar staan drie methodes om een serie uitgaves te bewaren.
Steeds gaat het om een soort ‘bewaarmap’, dus echt ‘inbinden’ doet men niet.
Ik wil alle drie de manieren hier laten passeren.
Vandaag de eerste en meest eenvoudige manier.

IMG_0101BewaarmapTekst01

Dit is de pagina waarmee de redactrice van Kinder-Kompas J.L. Schulte, haar verhaal begint.


De volledige tekst met de instructies voor de eerste bewaarmap is dan als volgt:

Nu jullie het Kinder-Kompas een jaar lang hebt thuis gekregen en je dus 12 nummers in bezit hebt, zul (len) jullie het zeker prettig vinden deze jaargang in een portefeuille of map te bewaren.
Zo los in je kast kan misschien ook wel, maar er raakt zo licht een nummer weg, of je krijgt er ezelsoren aan en vlekken op.
Zo’n verzamelmap kun je best zelf maken, dat zul je zien.

De eenvoudigste manier is om een portefeuille te malen.
Dat gaat al heel gemakkelijk.
Je neemt twee stukken stevig karton, stro-karton of steviger en mooier nog leer-bord, wat je in fröbelzaken kunt krijgen, en dat snij je iets groter af dan de maat van ons tijdschrift.
Neem dus twee stukken karton van 16,5 bij 22,5 centimeter.
Maak aan weerszijden van ieder karton twee sneetjes van 2 centimeter lengte, maar teken dat eerst even, want anders vergis je je.
’t Is n.l. zo, dat als je de portefeuille in de lengte wilt hebben, dat je dan de snee recht opstaand maakt, en wil je hem in de breedte hebben, dan maak je de sneden liggend.
Neem nu gekleurd band, b.v. breed D. M. C. band wat je in alle kleuren krijgen kunt, of het vrolijke schaatsenband en rijg het er door. Kijk maar naar tekening Fig. 1.

Een paar dingen over de tekst:

Het woord “fröbelzaken” zie je ons niet meer gebruiken. Frits Spits zou dit
een ‘vergeetwoord’ noemen.

“’t Is n.l. zo,” is een manier van een zin openen die we ook niet meer acceptabel
vinden in een tijdschrift. Door de gebruikte afkorting en het beginnen van een zin
met ”t’. Technisch is er misschien niets mis mee. Bovendien is dit meer een manier
van spreken dan van schrijven.

‘want anders vergis je je.’ Tweemaal achter elkaar hetzelfde woord ‘je’. Ik weet het,
ik doe dat vaak zelf ook. Maar mooi is het niet.

‘D. M. C. band’ wat zou dat zijn?
Op internet kom ik al gauw bij ‘Run-DMC’ uit. Maar dat heeft er niets mee van doen.
Ik vermoed dat het gaat om de naam van een bedrijf,
een bedrijf in handwerktextiel. Ik zie veel reclames voor borduurgarens en band:

=================================================================
The DMC Group (Dollfus Mieg & Cie)) is market leader in fashion apparel fabrics
and leisure crafts.
It also occupies a strong market position in household textiles
and trimmings for the clothing industry.

Company History:

A household name among the world’s needlepointers,…

=================================================================

Overigens zegt ‘schaatsenband’ me ook niet veel.
Ook daar brengt het internet uitkomst al kon ik het al wel vermoeden:

De ouderwetse schaatsband, per meter. Om je Friese doorlopers mee vast te maken.