Eikenprocessierups

IMG_1380Eikenprocessierups

Die rupsen zijn verschrikkelijk vervelend. Onzinnige borden, zoals deze op de foto, zijn dat ook.


Stel, je gaat op de fiets van Breda naar Terheijden (of omgekeerd).
Stel, de weg heeft aan iedere kant een fietspad.
Stel, de fietspaden hebben aan beide kanten een rij eiken
naast zich staan.
Stel, bij één fietspad staan de eikenbomen zelfs aan
beide kanten van het fietspad.

Dan kom je, regelmatig, dit bord tegen.
Je wordt gewaarschuwd voor rupsen.
En dan?
Het is niet dat je voor een beer wordt gewaarschuwd.
Die zie je uit de verte, dan kun je omkeren.
Lawaai maken, over steken of iets anders.
Ik moet op de fiets naar Terheijden, ik ken geen andere weg.
De rupsen zijn er ook al zie ik ze niet meteen.

Denk je dat het zou helpen de gemeente te bellen?
Gaan die me dan helpen om in Terheijden te komen?
Burgers waarschuwen voor iets waar je geen alternatieve oplossing
voor hebt is onzinnig.
Goed bedoeld (?) geneuzel.

BredaEikenprocessierups

Tot zo ver de informatie van de gemeente.


Kleine boekjes

In de uitgaven van de Stichting Handboekbinden staat
regelmatig de rubriek ‘Kleine boekjes’.
In de meest recente uitgave een boekje met een vorm
die ik graag een keer zie.
Ik kom later nog wel eens een keer terug op het boekje
maar het gaf me de kans een materiaal uit te testen dat
ik onlangs kocht: een soort kunststof linoleum.

Het snijdt heel vlot. Al met erg weinig kracht
bereik je mooie resultaten. Ik was een tijdje terug al
begonnen met in het achterhoofd ‘de golvende lijn’.

IMG_1286KleineBoekjesKarinCoxLino

Dit is het materiaal met de golvende lijnen.


IMG_1287KleineBoekjesKarinCoxLino

Bij het afdrukken gebruikte ik een acrylverf. Moeilijk met de warmte, het is bovendien erg droog in mijn werkplaats in de FutureDome in Breda.


IMG_1288KleineBoekjesKarinCoxDruksel

Voor het kleine boekje heb ik niet de volledige A-4 nodig. Ik hou ervan het toeval een rol te laten spelen. Dus ik maak een vorm met 4 afdrukken maar weet nog niet hoe ik het papier ga snijden. Na het drukken heb ik er ook nog met de hand een vorm op gezet. Het ligt nu te drogen. Ik ben benieuwd hoe dit straks in het kleine boekje gaat uitkomen.


Update op fietsen

Deze week plaatste ik een foto op Twitter van een fiets
die al bijna een week in het Valkenberg stond.
Op een plaats waar de meeste mensen geen fietsen plaatsen.
In de ochtend de foto op Twitter, ’s avonds weg.
Hopelijk meegenomen door de rechtmatige eigenaar.
Of mijn bericht op Twitter er iets mee te maken had weet ik niet.

IMG_1239BredaValkenberg

Zo stond de fiets bijna een week in het park.


IMG_1240BredaKasteelplein

In de avond zag ik dat er iets voor in de plaats was gekomen: op het Kasteelplein lag deze stapel fietsen en rommel, opgevist uit het water. Inmiddels is dit ook opgeruimd.


Houtmarkt vernieuwd

De winkelstraten hebben het moeilijk sinds de crisis maar
blijkbaar zien investeerders het weer zitten om in winkelvastgoed
te investeren.
Zo krijgt de Houtmarkt Passage in Breda een face lift.
Die is heel ver gereed.
Daarom ben ik er zondag even gaan kijken.

IMG_1110BredaVernoieuwdeHoutmarktPassage

Van buiten ziet het er goed uit. Het had een sombere uitstraling en binnen was het op te veel plaatsen donker.


IMG_1111BredaVernoieuwdeHoutmarktPassage


IMG_1112BredaVernoieuwdeHoutmarktPassage

Door de overkapping weg te halen heeft het een veel opener, lichter en toegankelijker gevoel.


Een dag dwalen door Middeleeuwse tuinen

Vorige week ben ik een dagje gaan dwalen door tuinen,
Middeleeuwse tuinen, om precies te zijn.
Dat deed ik onder andere in Leiden maar het begon in Breda.

IMG_1019MiddeleeuwseTuinenInHetRMOValkenbergBreda

De dag begon met een wandeling naar het station. Dan kom ik langs het Kasteel van Breda en loop ik door het Valkenberg. In de ochtend was het er rustig maar al gelijk zonnig.


IMG_1024MiddeleeuwseTuinenInHetRMODetuinVanHetRMO

Even later zat ik in Leiden in een tuin. Een tuin met extra aandacht voor de verschillende planten. Een krijgt hier ook wat aandacht vanwege de mooie vorm.


IMG_1021MiddeleeuwseTuinenInHetRMOVijgen

In de tuin, die verder helemaal leeg was, zat ik naast deze plant: een vijg. Naast de prachtige grote bladeren vallen de vruchten meteen op.


IMG_1022MiddeleeuwseTuinenInHetRMOVijgenblad

De tuinen die afgebeeld worden in handschriften volgen vaak het patroon dat je ook ziet in de tuinen uit de Perzische of Moslim-wereld. Het bestaan (of juist het niet bestaan) van dat verband intrigeert me. In New Delhi bezochten we ooit Humayun’s grafmomument. Volgens de UNESCO het eerste tuin-grafmonument. Het was pas gerestaureerd door onder andere schenkingen van het Aga Khan Development Network. Het was prachtig om in deze tuin eens al de waterwerken in werking te zien. Overal fonteinen en waterwegen. Je ziet die vaker in India maar vaak is er geen water te zien. Nu werden die mooie groenen tuinen ineens echt. Het zijn dat soort tuinen die ik me voor de geest haal als ik een handschrift zie met een Maria of een sultan in een tuin.


IMG_1023MiddeleeuwseTuinenInHetRMOVijgenblad


IMG_1025MiddeleeuwseTuinenInHetRMOGieterVanAardewerkUtrechtCa1575

De overgang van de tuin buiten naar de tentoonstelling over tuinen binnen werd prima gemaakt door deze gieter van aardewerk, Utrecht, circa 1575.


IMG_1027MiddeleeuwseTuinenInHetRMO

Middeleeuwse Tuinen
Aardse paradijzen in oost en west
1200 – 1600

 

Een lustoord wordt door een heldere stroom bevloeid,
waar vogels harmonieus hun liedjes fluiten,
waar tulpen bloeien in een rijk palet,
waar vruchten zich tot dichte trossen sluiten.
Daar draagt onder de schaduw van de bomen
de lentewind een bont tapijt naar buiten.

 

Saadi, De rozentuin, 1258.

 

Een tuin is een omheind stuk grond, afgebakend van de wilde natuur, waar water en schaduw is, beplant met bloemen en bomen.
Er bestaan in de Middeleeuwen verschillende soorten tuinen.
Sommige zijn nuttig, zoals kruidentuinen, groentetuinen en wijngaarden.
Andere zijn vooral aangenaam, met bloemen, pergola’s bomenlanen en fonteinen.
In de praktijk bevatten de meeste tuinen zowel nuttige als aangename delen, zeker bij kastelen en paleizen, waar de tuin een statussymbool is.

 

In de periode van ongeveer 1200 – 1600 zijn er veel overeenkomsten tussen tuinen in het christelijke Europa en het islamitische oosten.
Europese kloostertuinen zijn gebaseerd op Perzische vierdelige tuinen (chahar-bagh).
In beide cultuurgebieden zijn tuinen symbolen van het goddelijke.
Er is Latijnse en Arabische poëzie over rozen en liefde in de tuin en zowel de sultan als Maria wordt afgebeeld in een besloten hof.
Bovendien stellen christenen én moslims zich het paradijs voor als een prachtige tuin.

IMG_1028HetRMOBomenWaaronderPlataanEnWilgInPerzischHerbariumKitab'Aga'ibAl-makluqat1200-1400

De tentoonstelling volgt de aangekondigde thema’s. Ik ben op zoek naar bewijs dat Perzië Europa beïnvloed heeft. Bomen waaronder de plataan en wilg in een Perzisch herbarium, Kitab aga ib al-makluqat (Kitāb ‘ağā’ib al-maḫlūqāt), 1200 – 1400.


IMG_1028HetRMOBomenWaaronderPlataanEnWilgInPerzischHerbariumKitab'Aga'ibAl-makluqat1200-1400IsDitDePlaraan

Vermoedelijk is dit de plataan.


IMG_1029MiddeleeuwseTuinenInHetRMODiptamnusAdderkruidSolagoHeliotroopEnPeonyaPioenroosInHerbariaHandschriftPseudoApuleius1300-1400

Geweldig; diptamnus of adderkruid, solago (heliotroop) en peonya (pioenroos) in een herbaria handschrift, Pseudo-Apuleius (de schrijver), 1300 – 1400.


IMG_1031MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMandragoraAlruinMaruaMajoraanEnMaurubiumMarroveInGedruktBoekMetHoutsnedesHortisSanitatisMainz23Juni1491

Mandragora (alruin), Marua (majoraan) En maurubium (malrove) in gedrukt boek met houtsnedes, Hortis Sanitatis, Mainz, 23 juni 1491.


IMG_1031MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMandragoraAlruinMaruaMajoraanEnMaurubiumMarroveInGedruktBoekMetHoutsnedesHortisSanitatisMainz23Juni1491MisschienAlruin

De wortel van de alruin werd gezien als een mensvorming ding met heel bijzondere eigenschappen. Zoek het internet er maar eens op na. Hoe dan ook, het leverde mooie prenten op.


IMG_1032MiddeleeuwseTuinenInHetRMOGedruktPlantenboekMetHoutsnedesDenGrotenHerbariusMetAlSijnFiguerenAntwerpen17Juni1514

Gedrukt plantenboek met houtsnedes ‘Den Groten Herbarius met al sijn figueren, Antwerpen, 17 juni 1514.


IMG_1033MiddeleeuwseTuinenInHetRMODrsPKloostertuin

Drs P. was een verrassing maar sluit heel goed aan:

Tussen eeuwenoude muren
Waar de schoonheid bloeit en geurt
Waar men ’t fluisteren der uren
Bijna lijfelijk bespeurd
In de laatste zonnestralen
Roept het klokje mij naar ’t lof
Doch ik wil nog even dralen
In mijn stille kloosterhof.

Daar u hier nu toch bent, nodig ik u gaarne uit
Om mijn bloemen en mijn vele plantjes te bekijken
Roomse kervel, Engelgras en Benedictus-kruid
Staan er prachtig bij zoals u ziet.

Bij die Paternoster-boom ziet u de Papenschoen
Kandelaartjes, Monnikskap en Rozenkransje prijken
Mijtertje en Slofje, die het ook uitstekend doen
En allicht ontbreekt het Kaarsje niet.

Jammerlijk genoeg schiet ook het onkruid welig op
Afgodskruid en Judaspenning zijn niet uit te roeien
Heksenkrans en Tovernoot, Alruin en Duivelskop
Wist ik maar vanwaar dat ontuig kwam.

Addertong, Menistenzusje, Galgenjong, Kalvijn
Zouden in een kloostertuin niet mogen kunnen groeien
Weet u dat hier Vrouwenharen voorgekomen zijn
Zelfs een Scharrel en een Tripmadam.

Maar ik moet u nu verlaten
Dadelijk begint het lof
Anders kon ik blijven praten
Want er is voldoende stof
Dat verklaart waarom ik lieden
Gaarne in mijn tuin ontvang
Mocht u nog wat willen wieden
Gaat u dan gerust uw gang.

IMG_1034MiddeleeuwseTuinenInHetRMOFrancescoVikkamenaPortretVanTuinmanGravure1576-1624

Een tuin zonder tuinman (of vrouw) dat kan niet. Francesco Villamena, portret van tuinman, gravure, 1576 – 1624.


IMG_1036MiddeleeuwseTuinenInHetRMOOm secuur te kunnen gieten gebruik je een duimgieter, ook wel aangeduid met de Franse naam chantepleure, vanwege het zingende geluid dat hij maakt als hij 'huilt'

Dit was voor mij een grote ontdekking. Ik had nooit van een duimgieter gehoord. Gelukkig was er een filmpje met een demonstratie. eenvoudig maar heel effectief. Om secuur te kunnen gieten gebruik je een duimgieter, ook wel aangeduid met de Franse naam chantepleure, vanwege het zingende geluid dat hij maakt als hij ‘huilt’.


IMG_1038MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMaandMaartInGebedenboekLuikMaastricht1500-1525

Maand maart in een gebedenboek, Luik, Maastricht, 1500 – 1525.


IMG_1042MiddeleeuwseTuinenInHetRMOPaarTePaardJagerGondenVogelkooiInMargeGetijdenboekMeddelnederlandsVlaanderenCa1480SlechteFoto

dit boek lag een beetje moeilijk open. Goed bedoeld maar je ziet nu alle pagina’s slecht. Dat mijn foto ook niet best is helpt dan niet. Paar te paard en Jager met honden, vogelkooi in de marge, getijdenboek, Middelnederlands, Vlaanderen, circa 1480.


IMG_1044MiddeleeuwseTuinenInHetRMOStrooirandMetVogelsInHetijdenboekZuidNederland1500-1525SlechteFoto

Het maken van foto’s viel niet mee maar is een extra reden om dit zelf te gaan bekijken. Strooirand met vogels in een getijdenboek, Zuid Nederland, 1500 – 1525.


IMG_1050MiddeleeuwseTuinenInHetRMODichterGafizEnZijn'GeliefdeVanMiddernacht'InEenTuinDiwan(VerzameldeGedichten)VanHafiz1489

Dichter Hafiz en zijn ‘geliefde van middernacht’ in een tuin, Diwan (verzamelde gedichten) van Hafiz, 1489.


IMG_1051MiddeleeuwseTuinenInHetRMOTristanEnIsoldeSchakendInDeLiefdestuinDerMinnenLoep(VerloopVanLiefdes)DircPotter1486

Tristan en Isolde schakend in de liefdestuin (Der minnen loep of verloop van liefdes), Dirc Potter, 1486. De afbeelding lijkt wel met waterverf gemaakt. Dat zegt meer van mij dan van de afbeelding maar de kleuren zijn zo mooi.


IMG_1051MiddeleeuwseTuinenInHetRMOTristanEnIsoldeSchakendInDeLiefdestuinDerMinnenLoep(VerloopVanLiefdes)DircPotter1486Detail

Vooral de gekleurde rand fascineerde me.


IMG_1053MiddeleeuwseTuinenInHetRMODeSassanidischeKoningKhosrowIIEnZijnHeliefdeShitinInEenTuinOnderEenBaldakijnShahnamaVanFerdowsiIran1500-1600PrachtigHoeDeTekstErBijGeschrevenIs

Hoe stoer staat de tekst hier niet rond de afbeelding? De Sassanidische koning Khosrow II en zijn geliefde Shirin in een tuin onder een baldakijn, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1500 – 1600.


IMG_1055MiddeleeuwseTuinenInHetRMOVuurklokVanSlibaardewerkMetDuivenHanenEneenFantasieWapenAlkmaarLuttikOuddorp1560-1580

Nog een voorwerp dat ik niet kende. Even iets heel anders. Vuurklok van slibaardewerk met duiven, hanen en een fantasie wapen, Alkmaar, Luttik, Ouddorp, 1560 – 1580.


IMG_1057MiddeleeuwseTuinenInHetRMOGrootTehelveldMetArabeskenEnGestileerdeLotusbloemenSyriëDamascus1500-1600

We zijn aangekomen bij de tuin in de decoratieve kunst: groot tegelveld met arabesken en gestileerde lotusbloemen, Syrië, Damascus, 1500 – 1600.


IMG_1059MiddeleeuwseTuinenInHetRMOBlauweStervormigeTegelInLadjarvadina-waarIranKashan1250-1300

Blauwe stervormige tegel in Ladjarvadina-waar, Iran, Kashan, 1250 – 1300.

IMG_1059MiddeleeuwseTuinenInHetRMOBlauweStervormigeTegelInLadjarvadina-waarIranKashan1250-1300Detail

Detail.


IMG_1061MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetChristusInHortusConclususIneenGetijdenboekZuidHollandLeiden1480-1500 01

Maria met Christus in hortus conclusus in een getijdenboek, Zuid Holland, Leiden, 1480 – 1500.

IMG_1061MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetChristusInHortusConclususIneenGetijdenboekZuidHollandLeiden1480-1500 02DeRandIsSchitterend


IMG_1062MiddeleeuwseTuinenInHetRMOAnnunciqatieEnMariaMetKindInBloemenrandenGetijdenboekInMiddelnederlands1510-1530 01

Twee afbeeldingen naast elkaar met prachtige randen. Annunciatie en Maria met kind in bloemenranden, Getijdenboek in Middelnederlands, 1510 – 1530.

IMG_1062MiddeleeuwseTuinenInHetRMOAnnunciqatieEnMariaMetKindInBloemenrandenGetijdenboekInMiddelnederlands1510-1530 02


IMG_1063MiddeleeuwseTuinenInHetRMOEenKoningHoudtAudientieInEenTuinMetBomenEnDierenShahnamaVanFerdowsiIran1437LetOpDeFlapLinks

Let op de flap waarmee het boek afgesloten kan worden (links). Een koning houdt audiëntie in een tuin met bomen en dieren, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1437.


IMG_1065MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetKindFalnamehWaarzeggersboekIndia1550-1600

Deze was al eerder te zien maar ik kan het niet laten. Maria met kind, Falnameh (Waarzeggersboek), India 1550 – 1600.


IMG_1068MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetKindInBloemenrandenGetijdenboekInMiddelnederlands1510-1530

IMG_1069MiddeleeuwseTuinenInHetRMOAnnunciqatieGetijdenboekInMiddelnederlands1510-1530

IMG_1070MiddeleeuwseTuinenInHetRMOMariaMetChristusInHortusConclususIneenGetijdenboekZuidHollandLeiden1480-1500

Als een eerste toegift (zie het als een concert), een herhaling van drie pagina’s die hier boven al te zien waren.


IMG_1071MiddeleeuwseTuinenInHetRMONoliMeTangereInDeBloemenrandInEenHetijdenboekInHetMiddelnederlandsNeesterMetDeZwarteOgenHollandCa1490

‘Noli me tangere’ is een terugkerend thema in de kunst. De ontmoeting van Christus met Maria Magdalena in een tuin na zijn verrijzenis. Ook in boeken. Noli me tangere in de bloemenrand in een getijdenboek in het Middelnederlands. Meester met de zwarte ogen, Holland, circa 1490.


IMG_1071MiddeleeuwseTuinenInHetRMONoliMeTangereInDeBloemenrandInEenHetijdenboekInHetMiddelnederlandsNeesterMetDeZwarteOgenHollandCa1490Penwerk

Even aandacht voor ‘gewoon’ penwerk in bovengenoemd boek.


IMG_1072MiddeleeuwseTuinenInHetRMONoliMeTangereInHotaeEtPrecesMeesterVanGijsbrechtVanBrederodeCa1460KloptDitWel

Noli me tangere in Horae et preces, Meester van Gijsbrecht van Brederode, circa 1460.


IMG_1076MiddeleeuwseTuinenInHetRMONoliMeTangereIngekleurdeHoutsnedeInAlbumJacobCorneliszVanOostzanenCA1530

Noli me tangere, ingekleurde houtsnede in een album van Jacob Cornelisz van Oostzanen, circa 1530.


IMG_1078

Als afsluiting een afbeelding met tekst in het Hebreeuws. Dus de voorstellingen van tuinen beperkte zich niet tot de eerder genoemde culturen.