Parodia Magnifica

Onze Parodia Magnifica verraste ons gisteren.
Er bleken ineens twee knoppen in deze cactus te zitten
die op punt van open gaan staan.
Dat gebeurde vandaag dan ook.
Allemaal dankzij het mooie weer van september.

IMG_6235ParodiaMagnificaIMG_6236ParodiaMagnifica

Vanochtend waren de bloemen nog dicht. Als je goed kijkt dan zie je de druppels regen nog.


IMG_6237ParodiaMagnificaMetOchtendRegenIMG_6238ParodiaMagnificaIMG_6239ParodiaMagnificaAKDM0119ParodiaMagnifica

Deze foto is door L. gemaakt. Één van de knoppen ging vanmiddag als eerste open.


IMG_6240ParodiaMagnificaIMG_6249ParodiaMagnificaIMG_6250ParodiaMagnificaIMG_6251ParodiaMagnifica

Hoe stralend is dit? Fantastisch toch.


Kracht van Kronieken IV

DSC03320OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftRijnland1450-1460

Dit is dan de manier waarop je het Berghse Kroniekenhandschrift op de tentoonstelling kunt zien. Dat valt dan altijd een beetje tegen omdat het boek natuurlijk ingebonden is en je niet al de bladzijdes tegelijk kunt tonen. Maar dat wordt dan weer goed gemaakt door het boek te tonen tussen veel andere, gerelateerde boeken en voorwerpen. Onbekende auteur, Berghse Kroniekenhandschrift, Rijnland, 1450 – 1460.


DSC03317OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftRijnland1450-1460

Dit is de openliggende tekstpagina.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460

Dit is de openliggende afbeelding. Dit is niet een afbeelding van een specifiek persoon maar een soort van archetype van ‘De Vorst’.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460 Detail01

Het gebeurde nogal eens dat een boek uit elkaar gehaald werd om bladen los te verkopen. Zou verboden moeten worden. Met de digitale mogelijkheden van nu is dat niet nodig en kun je ieder detail in beeld brengen. Daarom nog even focus op de afbeelding.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460 Detail02KlavierKlamp

Er is nog meer te zien aan het boek. Je ziet aan de zijkanten bijvoorbeeld de klavieren (zeg maar de tabbladen). Van bijvoorbeeld perkament werd een soort van knoopje gemaakt dat aan een belangrijke pagina werd vast gemaakt. Bijvoorbeeld aan het eerste blad van iedere kroniek. Je ziet het klavier in het bovenste groene vierkant. Het andere groene rechthoek laat zien dat er waarschijnlijk ook sluitwerk aan de buitenkant van het boek zit.


Bij de tentoonstelling is een boek verschenen over het
handschrift van Johan Oosterman. Het boek is bedoeld
voor een breed publiek.
In het boek staat een mooie foto van het gesloten handschrift.

BerghseKroniekenhandschrift

Daar zijn duidelijk de klavieren te zien en het boek heeft ooit sluitwerk gehad. Je ziet er ook ander beslag. In het midden en op de vier hoeken zitten metalen steuntjes. ‘Het Berghse kroniekenhandschrift – Begin van de Gelderse geschiedschrijving’ door Johan Oosterman. Pagina 20.


DSC03323KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekArnhemCa1460-1480

Getijdenboek, Arnhem, circa 1460 – 1480.


DSC03323KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekArnhemCa1460-1480 Detail

Getijdenboek, Arnhem, circa 1460 – 1480. Initiaal in detail.


DSC03325KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekBrugge1475-1500

Getijdenboek, Brugge, 1475 – 1500. Geen penwerk meer met goud in de marge maar een compleet geschilderde lijst rond de tekst.


DSC03328KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 01

Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk, circa 1250. Hiëronymus was de monnik/kerkvader die de bijbel in het latijn vertaalde. In deze versie is een soort van selfie van hem te zien in de eerste letter. Daarin zie je dat hij druk met het manuscript bezig is. Hij heeft een mes in zijn ene hand en een schrijfstift in de andere. Het mes diende om eventuele fouten weg te krabben van het perkament.


DSC03331KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250

De versiering beslaat de volledige hoogte van de tekst (en meer). Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk.


DSC03333KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250PrachtigPenwerk

Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk. Prachtig penwerk.


DSC03334KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 01

Hier zit Hiëronymus. Hij moet een beetje bukken om goed in beeld te komen. Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk.


DSC03334KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 02

Hiëronymus schrijft in de Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk, circa 1250.


DSC03342KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKroniekOverWillemIIvanBergh'S-Heerenberg1637 01

Dit is een later voorbeeld van een boek waarin gegevens staan die in een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift werden opgenomen. Dit is een kroniek speciaal rond Willem II. Gegevens (datums, gebeurtenissen) uit een dergelijk boek dienden als bron voor zo’n groter, meeromvattende kroniek. Kroniek over Willem II van Bergh, ‘s-Heerenberg, 1637.


DSC03342KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKroniekOverWillemIIvanBergh'S-Heerenberg1637 02InDeNaamVanDeVaderZoonEnHeiligeGeest

Volgens mij begint de tekst met ‘In de naam van de vader, de zoon en de heilige geest’ en op dit fragment is goed te zien dat de binding zichtbaar is geworden door een scheur in het perkament. Kroniek over Willem II van Bergh, ‘s-Heerenberg, 1637.


In Kasteel Huis Bergh waren ook de ‘reguliere’
kunstwerken te zien.
Zo zijn twee voorkanten (voorplatten) van boeken
in de collectie aanwezig.
Vond ik toepasselijk bij Kracht van Kronieken.

DSC03345KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail

Voorplat, Jezus aan het kruis met links Maria en rechts Johannes. Bovenaan het voorplat twee engelen, een met de zon en de ander met de maan, Limoges. Circa 1190 – 1210. De basis is van koper. Het kruis, de lendendoek en het andere beslag is email.


DSC03346KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail

Zelfde voorplat maar nu het bovenaanzicht. De vorige foto laat zien hoe dik de voorplat is.


DSC03346KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail EngelMetZon

Dit lijkt me de engel met de zon.


DSC03348KasteelHuisBerghVoorplatVoorplatHeiligePetrusEngeland12eEeuwKoperBergkristalHaldedelstenen 01

Nog een voorplat. Een die helemaal is opgebouwd. De belangrijke afbeelding in het midden is verzonken in de lijst met mooie stenen. Voorplat, Heilige Petrus, Engeland, 12e eeuw. Opnieuw is koper de basis met daarop bergkristal en halfedelstenen.


DSC03348KasteelHuisBerghVoorplatVoorplatHeiligePetrusEngeland12eEeuwKoperBergkristalHaldedelstenen 02

Petrus heeft in de ene hand een grote sleutel en in de andere een boek. Voorplat, Heilige Petrus, Engeland, 12e eeuw.


De tentoonstelling was zeer de moeite waard.
Ik kan die iedereen aanraden.
Bij de tentoonstelling verschijnen twee boeken:

JohanOostermanHetBerghseKroniekenhandschriftBeginVanDeGelderseGeschiedschrijving

Het Berghse kroniekenhandschrift – Begin van de Gelderse geschiedschrijving door Johan Oosterman. Dit heb ik intussen gelezen en in een nog te schrijven bericht kom ik daar nog op terug. Het boek is heel leesbaar voor iedereen.


HetBerghseKroniekenhandschriftRedactieWimVanAnrooijEnJeanneVerbij-Schillings

Het tweede boek is de meer wetenschappelijke editie. Voor alle duidelijkheid, geen van beide boeken is een echte catalogus van de tentoonstelling. Dit tweede boek is een bundeling van essays over het Berghse Kroniekenhandschrift. Ik ben al wel in dit boek begonnen en de toon van het boek is compleet anders als dat van Johan Oosterman (in het voordeel van Johan Oosterman die overigens ook één van de essays in dit boek schreef). Het Berghse Kroniekenhandschrift, redactie Wim van Anrooij & Jeanne Verbij-Schillings.


Vrolijke vrienden

Een exemplaar van dit jeugdboek uit 1940 van Jan Mens
ben ik aan het her-inbinden.
Mijn exemplaar vond ik bij de kringloopwinkel en ik vond
de afbeelding op de boekband van Bob Uschi leuk genoeg
om het boek als uitgangspunt te nemen voor het opnieuw
inbinden van het boekblok en om er een nieuwe boekband
voor te maken.

Dat leidt tot een reeks experimenten.
Nu ben ik bezig te bekijken hoe ik het best een ronde,
leren, rug kan maken met valse ribben.

IMG_6222VrolijkeVriendenValseRibben

Dit is mijn testexemplaar van de ronde rug met daarop mijn testexemplaar van een valse rib. Idee is om te zien hoe ik met koordjes het eventueel vochtige leer hierop kan lijmen en vastzetten om de vorm van de ribben (het worden er drie) er in te houden.


IMG_6223VrolijkeVriendenValseRibben

Om de koordjes vast te kunnen zetten boor ik 6 gaten in de plank waarom de ronde rug gemaakt gaat worden. Daar kan ik dan 6 lange spijkers door steken die als ankerpunten gaan dienen.


IMG_6224VrolijkeVriendenValseRibben

Tussen de restjes vond ik dit stuk blauw ‘leer’. Ik heb het ooit gekregen als leer maar ik geloof dat eigenlijk niet. Het laat zich heel erg moeilijk dunnen en als ik er vormen in druk met fileten dan veert het erg snel weer terug. Ik denk dat het een soort van namaak leer is. Dus de uitkomsten van mijn experiment zijn dadelijk niet helemaal over te nemen op een echte leersoort. Maar ik waag het er op.


IMG_6225VrolijkeVriendenValseRibben

Moeilijk perspectief maar aan de andere kant ziet het er zo uit.


IMG_6226VrolijkeVriendenValseRibben

Nu het echte experiment. Op de mal huishoudfolie. Het leer (restje eerst bijgesneden) is nat gemaakt. De rug en de valse rib is ingelijmd. Het leer is over de ronde rug gelegd en met de koordjes benadruk ik de valse rib extra. Eens zien hoe dat er uit ziet als dat eenmaal opgedroogd is.


IMG_6227OefenenMetFileten

Aansluitend heb ik nog twee dingen gedaan: het binnenste schutblad dat ik heb gemaakt, is volledig tegen het al aanwezige schutblad van het boekblok gelijmd. Eerder had ik dat alleen nog maar met een strook lijm gedaan. Nu het hele blad. Dat is zowel aan de voor- als achterkant van het boekblok gebeurd. Het boekblok ligt nu in de boekenpers te drogen. Tweede activiteit is meer ervaring opdoen met de fileten. Deze keer heb ik ze verwarmd. Als mijn experiment met de ronde rug en valse ribben lukt, ga ik proberen een heel eenvoudige decoratie op het leer van de ribben te zetten. Maar eerst nog even oefenen. Dit is wel het leer dat ik wil gaan gebruiken.


Wordt vervolg.

Kracht van Kronieken III

Er komt veel informatie tot je op de tentoonstelling ‘Kracht
van Kronieken’, die je gelukkig middels een paar boeken
thuis nog eens rustig tot je kunt nemen.
Eigenlijk wil je dan nog een keer gaan kijken.

Maar nu vervolg ik mijn fotoserie.

DSC03295KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenWapenboekVanHendrikVanHeeselHolland(DenHaag)Ca1456

In de illustraties van middeleeuwse kronieken komen veel wapenschilden terug. Er worden zelfs hele boeken aan gewijd. Wapenboek van Hendrik van Heesel, Holland (Den Haag). Circa 1456. Leuk die puntschoenen. Links het wapen van de Heren van den Bergh.


DSC03297KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekRijnlandJeulen1486

Dit is een prachtig Getijdenboek. Voor de tentoonstelling gaat het vooral om de mooie afbeelding die hieronder volgt maar die hoofdletter aan het begin van de tekst (Initiaal) is zo mooi! Getijdenboek, Rijnland, Keulen, 1486.


DSC03298KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekRijnlandJeulen1486

De rijkheid van de versieringen in een boek is vooral afhankelijk waarvoor men het boek wil gaan gebruiken. Het is minder afhankelijk van de inhoud van de tekst al bestaat daar natuurlijk wel heel vaak een relatie tussen. Een gebedenboek is vooral voor prive-gebruik en zo rijk versierd voornamelijk voor iemand van adel. Getijdenboek, Rijnland, Keulen, 1486.


DSC03300KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekMetGelijmdeTekening(Links)NoordFrankrijk(Amiens)Eind15eEeuw

Dit boek is van een andere kwaliteit dan het vorige. Het is ook een getijdenboek maar de afbeelding op de linkerpagina is er pas later ingelijmd. Niets mis mee maar minder kostbaar. Getijdenboek met ingelijmde tekening (links), Noord Frankrijk (Amiens). Eind 15e eeuw. Dis is een boek uit de collectie van Kasteel Huis Bergh.


DSC03302KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKoormantelspeldVanDeHeiligeVitusCa1335

Vanwege het linkse wapen (van de familie Van den Bergh) en omdat dit zo’n prachtig juweel is: Koormantelspeld van de Heilige Vitus, circa 1335. Een koorkap is een mantel met een speld als sluiting.


DSC03304KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenDieJeesteVanJuliusCaesarGovertVanGhemenHolland(Gouda)YmmaghenNijmegen1486-1487

Veel van de kronieken proberen te reconstrueren wat een bijzondere oorsprong de familie van hun graaf, koning of keizer is. Bij een stad als Nijmegen (Ymmaghen) is het eenvoudig de oorsprong te herleiden naar de Romeinen en wie beter dan Julius Caesar? Die jeeste van Julius Caesar, Govert van Ghemen, Holland (Gouda), 1486 – 1487. Caesar eerder als ridder dan Romeins veldheer. ‘Die jeeste’ betekent ‘het waargebeurde verhaal’.


DSC03306KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenMartinusVonTroppauPausenEnKeizerkroniekChroniconPontificumEtImperatorumHagenauCa1460

Een van de belangrijke kronieken in het Berghse Kroniekenhandschrift is de Pausenkroniek. Daarbij ging men vaak terug op een tekst die iemand anders al eerder had geschreven, om dat, indien nodig, aan te passen en te vervolmaken. De ‘Chronicon Pontificum et Imperatorum’ werd daar vaak voor gebruikt. Er bestaan dan ook veel versies van deze tekst. Ook daarin een afbeelding met de Paus en de Keizer. Dit is de versie: Martinus von Troppau, Pausen en Keizerkroniek, Chronicon Pontificum et Imperatorum, Hagenau. Circa 1460.


DSC03308KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKattendijkekroniekNoordHollandMogelijkOmgevingVanHaarlemCa1491-1493WapenBisschopUtrecht

Het wapen van de Bisschop van Utrecht is hier duidelijk te zien. Dit betreft de Kattendijkekroniek, Noord Holland. Mogelijk uit de omgeving van Haarlem. Circa 1491 – 1493. Maar let nog eens goed op die afbeelding:

DSC03309KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKattendijkekroniekNoordHollandMogelijkOmgevingVanHaarlemCa1491-1493WapenBisschopUtrechtDetail

Het is een ingekleurde houtsnede van een lezende Bisschop!


Wordt vervolgd!

Vrolijke Vrienden Ronde Rug

Een blogbericht met vorderingen op meerdere onderwerpen
van het opnieuw inbinden van een exemplaar van Vrolijke Vrienden,
een jeugdboek dat in 1940 verscheen bij De Arbeiderspers.
Geschreven door Jan Mens en met illustraties van Bob Uschi.

Je leest en ziet hier de volgende stappen op het vlak van:
= de boekenlegger;
= de ronde rug;
= het schoonsnijden van het boekblok.

IMG_6196VrolijkeVriendenBoekenlegger

Een kant van de boekenlegger bestaat uit het papier dat gekleurd is met lijm, potlood, ecoline en stift en de andere kant bestaat uit boekbinderslinnen. Die kant met boekbinderslinnen zie je hier. Opnieuw bijgesneden.


IMG_6197VrolijkeVriendenBoekenlegger

Deze kant is na het snijden ook voorzien van een laagje vernis (spuitbus).


IMG_6198VrolijkeVriendenRondeRug

Dan het experiment met de ronde rug. Zoals te zien is, is het goed gelukt om op de mal ruggebord goed rond te zetten. Bij het nogmaals passen bleek dat ik de rug twee centimeter te kort heb gemaakt. Niet erg want nu ik weet dat deze methode werkt is een nieuwe zo gemaakt.


IMG_6199VrolijkeVriendenRondeRug

Hier zie je de rug nog eens maar dan vanuit een ander perspectief. Die rug is ook best stevig. Omdat ik toch een nieuwe moet maken dacht ik dat ik deze rug goed kan gebruiken om te experimenteren met een dikker karton voor de valse ribben.


IMG_6200VrolijkeVriendenRondeRug

Maar eerst een nieuwe strook karton gesneden en die opgezet op de mal.


IMG_6202VrolijkeVriendenRondeRug

Dat zal intussen wel droog zijn. Dat ga ik morgen even bekijken.


IMG_6203VrolijkeVriendenValseRibben

Voor de valse ribben heb ik een dikker stuk karton gesneden. Dit karton zuigt langzamer het water op dus leg ik het maar even in water.


IMG_6205VrolijkeVriendenValseRibben

Die valse rib zet ik even vast met een touwtje op mijn eerste poging een ronde rug te maken uit karton.


IMG_6206VrolijkeVriendenValseRibben

Aan de onderkant is goed te zien dat het dikkere karton uit meerdere laagjes bestaat die door het water los komen van elkaar. Zeker als je het karton dan rond zet zijn de uiteinden ongelijk. Dat is prima want daardoor ontstaat een geleidelijke overgang. Ik zit er wel aan te denken om het water dat ik gebruik om het karton in te zetten om het flexibeler te maken te voorzien van een deel lijm. Daarmee hoop ik dat het opgedroogde resultaat nog beter bij elkaar blijft en nog steviger wordt.


IMG_6207VrolijkeVrienden

Op mijn werkbank was geen plaats meer voor verdere experimenten. Tijd dus om het boekblok met de schutbladen eens in de snijmachine te leggen. Vraag is of het lukt om een klein stukje van het oude boekblok af te snijden. De bladspiegel van het boek kan het best hebben. De marges vind ik wel erg breed. Maar het papier is oud en het schutblad is verhoudingsgewijs veel steviger.


IMG_6208VrolijkeVrienden

Het snij-afval.


IMG_6209VrolijkeVriendenSchutblad

Het schoonsnijden verliep erg goed. Hier zie je het voorste schutblad.


IMG_6211VrolijkeVriendenSchutblad

Zo zit het achter schutblad er nu uit. Op een paar plaatsen is zelfs een klein deel van de advertenties/artikeltjes weggesneden.


IMG_6213VrolijkeVrienden

De kop, staart en voorsnede van het boekblok zijn nu mooi aan elkaar gelijk. Als bij een nieuw boek. De foto die je nu ziet is een stuk van een advertentie die in de krant stond. Die krantenpagina gebruikte ik als basis voor mijn schutblad. Die wordt straks volledig verlijmd met het voorplat. Daar zie je straks dus niet meer van.


Van vrienden moet je het…….

IMG_E6195FokkeEnSukke

Mevrouw Ank Bijleveld en Mevrouw Sigrid Kaag waren dat even vergeten (Sywert van Lienden heeft met nog enkele medeplegers de Nederlandse Staat voor miljoenen opgelicht met leveringen van ondeugdelijke en onnodige mondkapjes aan het begin van de coronacrisis).


Zeven dagen-dagboek

Al een paar weken geleden kocht ik het boek maar
omdat afgelopen donderdag 16 september het NRC
er aandacht aan gaf, hier ook even aandacht voor
het oorlogsdagboek van Koos Speenhoff.

Speenhoff was a; voor de Tweede Wereldoorlog
een bekende Nederlander:

Jacobus Hendrikus (‘Koos’) Speenhoff was een Nederlands dichter-zanger, illustrator en kunstschilder. Voor de Nederlandse kleinkunst heeft hij een pioniersrol vervuld. In 1968 was Speenhoff een van de vier bekende namen uit de begintijd van het cabaret die de revue passeerden in het vierluik Namen die je nooit vergeet dat gepresenteerd werd door Wim Ibo.

Zijn bekendste liedjes zijn Het broekie van Jantje, Brief van een moeder aan haar zoon die in de nor zit en De schutterij (Daar komen de schutters).

In tegenstelling tot wat velen denken heeft Speenhoff zichzelf nooit Koos Speenhoff laten noemen. Deze voornaam is hem in de volksmond toegedicht.

Dat hij bekend was, dat hij over de eerste zeven dagen
van de Tweede Wereldoorlog een dagboek schreef,
en dat dit uitgebracht werd door de Statenhofpers,
was voor mij de reden dit boek te kopen.

JHSpeenhoffZevenDagenOorlogStatenhofpers

J.H. Speenhoff, Zeven dagen oorlog. Uitgeverij Statenhofpers. Bezorgd en van een nawoord voorzien door Jacques Klöters.


Al lezend treft vooral zijn directe manier van schrijven
met een heel eigen humor die niet bij iedereen altijd even
goed zal vallen.
Maar daarmee is het wel een echt verslag
van die eerste zeven dagen in mei 1940.

Hieronder het artikel van de NRC:

IMG_6215NRCKoosSpeenhofKopIMG_6215NRCKoosSpeenhofTejst01IMG_6215NRCKoosSpeenhofTejst02


Had nieuwe shirts nodig

IMG_6216MultatuliNiemandWeetHetEnZyDieBewerenHetTewetenZynTOnderlingNietEensIdee415

Multatuli, Niemand weet het en zy die beweren het te weten zyn ’t onderling niet eens. Idee 415.


IMG_6217DeStilleKrachtCouperus

Louis Couperus, De Stille Kracht.


IMG_6218DonQuixote

Miguel de Cervantes, Don Quixote.


IMG_6219VanDeMaanAfGezienZijnWeAllenEvenGrootMultatuli

Multatuli, Van de maan af gezien zijn we allen even groot.


Besloot maar iets met boeken te kopen.

Kracht van Kronieken II

Er was gisteren al te weinig tijd om het eerste bericht
af te maken. Dus pak ik vandaag de draad op.

Een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift
roept een aantal vragen op die de tentoonstelling
probeert te beantwoorden.

Vragen als:
= zijn er ook gedrukte versies van dergelijke kronieken;
= ik kende al wel miniaturen maar dit is toch een heel
andere manier van illustreren
= worden illustraties altijd speciaal voor een boek gemaakt

DSC03284KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHugoRipelinVanStraatsburgVompendiumVeritasTheologiaeDuitslandCa1400-1425LaterIngeplakteGekleurdeTekening01

De illustraties werden niet altijd speciaal voor een boek gemaakt. Soms werden ze pas later toegevoegd. Dit boek is daar een voorbeeld van. Hugo Ripelin van Straatsburg is de auteur van het boek met de titel Compendium veritas theologiae, Duitsland. Deze versie is van circa 1400 – 1425. De afbeelding is later aan de tekst toegevoegd.

DSC03284KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHugoRipelinVanStraatsburgVompendiumVeritasTheologiaeDuitslandCa1400-1425LaterIngeplakteGekleurdeTekening02Detail


DSC03286KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenNederrijnseHistoriebijbelRijnland(Keulen)1457PentekeningGeillustraardHandschrift

Een ander voorbeeld van een met pentekening geïllustreerd handschrift. Nederrijnse Historiebijbel, Rijnland (Keulen?), 1457.


DSC03288KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenWillemVanBerchenKroniekVanGelreNijmegen1457Boek

Dit boek is een voorbeeld van een kroniek (geschiedenisboek). Willem van Berchen is de schrijver en het heet Kroniek van Gelre, Nijmegen, 1457. volgens mij schreef hij het er zelf bij:

DSC03288KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenWillemVanBerchenKroniekVanGelreNijmegen1457Titel


Willem van Berchen is de belangrijkste geschiedschrijver van het middeleeuwse hertogdom Gelre. Zijn bekendste werk is de Gelderse kroniek, een hoogtepunt in zijn oeuvre, waarin hij de geschiedenis van het hertogdom Gelre vanaf het ontstaan tot in zijn eigen tijd beschrijft. Hij was ook geestelijke, maar in die hoedanigheid heeft hij aanzienlijk minder sporen in de Gelderse geschiedenis achtergelaten. We kennen hem op de eerste plaats als de auteur van een aantal kronieken en over zijn persoonlijke levenswandel weten we weinig. Geboren werd hij waarschijnlijk in Nijmegen. Hij stamde uit een Nijmeegs geslacht, zoals hij zelf in de proloog tot zijn Gelderse kroniek schrijft. Het zal een eenvoudig burgermilieu zijn geweest. Over zijn vader weten we niet meer dan dat hij in 1393 het Nijmeegse burgerrecht verwierf en van zijn moeder kennen we zelfs niet de naam.

Het biografisch woordenboek Gelderland geeft
nog veel meer informatie over Willem van Berchen.

DSC03290KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenberg1493GedruktHoutsnede

De verhoudingen tussen de kerk en de vorsten was natuurlijk ook erg belangrijk. Daarom dat in dit boek een grote illustratie die verhoudingen tussen hen duidelijk maakt. Een houtsnede. Dit is een voorbeeld van een gedrukte kroniek. Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, 1493.

DSC03290KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHartmannSchedelLiberChronicarumNeurenberg1493GedruktHoutsnedeDetail


DSC03293KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenClaesHeynenszHollantscheCronikeNoordelijkeNederlandenMidden15eEeuw

Een voorbeeld van een geïllustreerd boek, een handschrift. Met een pentekening van strijdende ridders bijvoorbeeld. Claes Heynensz, Hollantsche Cronike, Noordelijke Nederlanden, uit het midden van de 15e eeuw.

DSC03292KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenClaesHeynenszHollantscheCronikeNoordelijkeNederlandenMidden15eEeuw


Kracht van Kronieken I

‘Kracht van Kronieken’ is een tentoonstelling die ik zag
in Kasteel Huis Bergh in ‘s-Heerenberg.
Daar ben ik vorige week naar toe geweest.
Aanleiding voor de tentoonstelling is de koop in 2017 van
een handschrift met een verzameling geïllustreerde kronieken,
of geschiedverhalen. De aankoop werd gedaan door Kasteel Huis Bergh.
Het gaat om 11 kronieken die allemaal worden ‘ingeleid’
door een gekleurde tekening.

DSC03281KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKop

Het is een indrukwekkende tentoonstelling waarvan ik hier maar een paar glimpen van kan laten zien. Dan nog, dan lukt me niet in één bericht. Dus dit is het eerste bericht. Zo’n kroniek (handgeschreven!) kan je natuurlijk alleen pagina voor pagina laten zien. Daarom was ik blij dat de introductiefilm een aantal van de afbeeldingen liet zien.


DSC03278KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHertogVanGelreMetZwaardEnWapen

Dit stelt de Hertog van Gelre voor met zwaard en wapen.


DSC03279KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenBisschopVanUtrechtMetKromstafEnWapen

Dit is de Bisschop van Utrecht met kromstaf en wapen. Een belangrijk onderdeel van een geschiedenis is altijd het verklaren van de machtsverhoudingen op het moment dat de geschiedenis verschijnt. Dus zie je stambomen en een toelichting op de machthebbers: pausen, bisschoppen, keizers, koningen en de adel.


DSC03280KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGraafVanHollandMetVaanEnWapen

Dit is de Graaf van Holland, ook met vaan en wapen.


DSC03281KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenTekst


DSC03282KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenBerghseKroniekenhandschriftTijnlandCa1450-1460

Kasteel Huis Bergh, Kracht van Kronieken: Berghse Kroniekenhandschrift, Rijnland, circa 1450 – 1460. Dus een nog volledig geschreven boek uit de tijd dat de boekdrukkunst net op gang kwam in Europa.


Vrolijke vrienden

Vandaag nog een bericht met dezelfde titel…..
Beetje verwarrend……
Ik hoop van niet. Bij het inbinden van een boek
komen verschillende activiteiten aan bod die
soms op het eerste gezicht nog niets met elkaar
te maken hebben.
Daar komen steeds andere vaardigheden, kennis en
ervaringen aan te pas.
Die probeer ik een beetje uit elkaar te houden.

Ik dit stukje gaat het over het experiment met paste paper
om te komen tot schutbladen voor het boek.
De schutbladen wilde ik in eenzelfde kleurtoon hebben
als de afbeelding op het originele boek.

Daarbij heb ik bij het voorste schutblad een andere
werkwijze gevolgd als bij het achterste.
Wel komen op beide schutbladen artikeltjes en advertenties
voor die ik op Delpher gevonden heb met de zinsnede
“Vrolijke vrienden”.

IMG_6184VrolijkeVriendenSchutblad

Dit wordt het schutblad dat achterin het boek het boekblok gaat verbinden met de boekband.


IMG_6185VrolijkeVriendenSchutblad

Hier zie je nog een keer beide schutbladen en de originele afbeelding van de boekband van 1940. Als de schutbladen eenmaal in het boek verwerkt worden kan je ze niet meer in één oogopslag zien. De schutbladen worden nu dubbel gevouwen (in de breedte) en vervolgens gelijmd op de gelukkig aanwezige maar blanco, originele schutbladen. Voor nu lijm ik ze eerst vast met een strookje lijm maar later vormen het blanco schutblad en het door mij gemaakte schutblad één geheel.


IMG_6186VrolijkeVriendenSchutblad

Hier is het achterste schutblad aangebracht op het boekblok. Je ziet dat het gaas en de bandjes nog steeds aan de buitenkant uitsteken. Het gaas ga ik later aan het nu zichtbare schutblad bevestigen. Het komt dan tussen het schutblad en het eerste achterplat te zitten. De schutbladen zijn groter dan het boekblok. Als beide schutbladen bevestigd zijn ga ik het boekblok schoonsnijden aan drie kanten. Voor de oplettende lezer: De bandjes zaten eerst binnen het gaas. Door een kleine insnijding in het gaas heb ik ze naar buiten gehaald. Ik wil het gaas en de bandjes op verschillende manieren met de boekband vervlechten.


IMG_6190VrolijkeVriendenBoekenlegger

Deze paste paper droodle wordt een boekenlegger speciaal voor Vrolijke vrienden. Ik heb de vorm wat bijgesneden en vervolgens is het papier geplakt op een stuk boekbinderslinnen, blauw boekbinderslinnen. Daarna is het in de boekenpers gegaan. Zal straks nog een keer het geheel bijsnijden.


IMG_6191VrolijkeVriendenSchutblad

Ook het eerste schutblad heb ik met een strook lijm bevestigd aan het boekblok. Na het vouwen van dit schutblad moest ik nog wat stukjes lijmen. Dit schutblad is erg dik, misschien te. Het bestaat uit een pagina krantenpapier, vlechtwerk van stroken dik papier en daarop de Delpher-fragmenten. Dus hier en daar 4 lagen. Dit geheel ligt nu onder bezwaar.


Vrolijke vrienden

Aan de nieuwe boekband wil ik een leren, ronde rug maken.
Dat heb ik niet eerder gedaan.
Ik wil nu eerst met karton een ronde basis maken.
Straks daaroverheen het leer lijmen met valse ribben (ver-
dikking op de rug die suggereert dat op die plaats
de boekband gebonden is met touw of iets dergelijks)
Die ribben kan ik dan proberen te gebruiken om een
eerste decoratie met de fileten te maken.

IMG_6182BasisVoorLerenRondeRugVrolijkeVrienden

Omdat de rug van het boekblok niet rondgezet is of gaat worden maak ik een losse rug. Om die rug te vormen heb ik eerst een ronde mal gemaakt voor de rug. Twee plankjes tegen elkaar gelijmd en die rond gemaakt met een schaaf en schuurpapier.


IMG_6187BasisVoorLerenRondeRugVrolijkeVrienden

Nadat het ruggebord op maat is gesneden heb ik het onder water gehouden. Je voelt dan meteen dat het karton heel flexibel wordt. Na het te laten uitdruipen heb ik de kartonnen strook op de mal gelegd en toen vastgezet met touw.


IMG_6189BasisVoorLerenRondeRugVrolijkeVrienden

Zo staat het nu te drogen. Ik hoop dat het touw er af kan vanmiddag zodat ik een eerste stap met de valse ribben en het leer kan zetten.


De schatkamer die Huis Bergh is

Kasteel Huis Bergh is een grote schatkamer.
Ik ging er deze week naar toe voor de tentoonstelling
‘Kracht van kronieken’. Een tentoonstelling over boeken.
Maar ik werd overvallen door de veelheid van kunstvoorwerpen
met heel uiteenlopende kwaliteit.
Grote verrassingen.

Kasteel Huis Bergh is lang geleden gekocht door
een Twentse industrieel (Wikipedia):

Van Heek is een Nederlandse textielfamilie, die samen met de familie Ten Cate (wier textielfabriek werd opgericht in 1762) gezien kan worden als de grondleggers van de Enschedese textielindustrie.
Leden waren betrokken bij de oprichting van het Rijksmuseum Twenthe, en de Stichting Huis Bergh.
Het kasteel Huis Bergh en alle bijbehorende bezittingen kwamen in 1912 in eigendom van Jan Herman van Heek.

Per toeval zag ik een schilderij met een fantastisch kapsel.
Het is geschilderd door een van de vrouwen in de familie van Heek:

DSC03276KasteelHuisBerghEAJordaanMariaTheresiaVanOostenrijkKopienaarVelasquesEngelbertaAuguste(Bertha)Jordaan-van HeekCa1910-1930

E. A. Jordaan-van Heek, Maria Theresia van Oostenrijk, (Engelberta Auguste (Bertha) Jordaan-van Heek), circa 1910 – 1930.


DSC03311KasteelHuisBerghSchoolVanRiminiGekruisigdeJezusMetMariaEnJohannes1eHelft14deEeuw

Maar de Italiaanse en Duitse schilderijen wekten de meeste aandacht. School van Rimini, Gekruisigde Jezus met Maria en Johannes. 1e helft 14de eeuw.


DSC03313KasteelHuisBerghDomenicoDiMichelinoMariaMetKindjeJezusFlorenceCa1450

Domenico di Michelino, Maria met kindje Jezus, Florence, circa 1450.


DSC03315KasteelHuisBerghTaddeoDiBartoloDeVerschijningVanFranciscusInArlesSiena1403

Taddeo di Bartolo, De verschijning van Franciscus in Arles, Siena, 1403.


DSC03321HuisBergh

Kasteel Huis Bergh, ontvangstzaal. Een van de hobby’s van de familie Van Heek wordt meteen duidelijk.


DSC03322HuisBergh

Naast de schilderijen zijn er nog andere collecties. Er staan prachtige houten kasten en kisten. Er is een hele verzameling ivoor. Er is van alles te zien.


DSC03335HuisBergh

Nog is 1941 is het kasteel voor een groot deel verwoest door een brand. Dit zijn de originele delen van de grote deuropening in het kasteel.


DSC03336HuisBergh


DSC03337KasteelHuisBerghAnoniemeSchilderBrusselPortretVaneenKarmelietFragmentVaneenDrieluik1515-1525

Anonieme schilder uit de regio Brussel, Portret van een karmeliet, fragment van een drieluik. 1515 – 1525.


DSC03339HuisBergh

Houten trap in de ontvangstzaal.


DSC03340HuisBergh


DSC03341HuisBergh


DSC03344HuisBergh


DSC03350KasteelHuisBerghHoutenKistjeMetIvoorBekleedMinnekistjeZuidelijkenederlanden2eHelft15eEeuw

Minnekistje, houten kistje met ivoor bekleed, Zuidelijke Nederlanden, 2e helft 15e eeuw.


DSC03351KasteelHuisBerghHoutenKistjeMetIvoorBekleedMinnekistjeZuidelijkenederlanden2eHelft15eEeuw

Zelfde kistje, bovenaanzicht.


DSC03353KasteelHuisBerghOnbekendeZuidDuitseSchilderDeGeselingVanJezusCA1500

Onbekende Zuid Duitse schilder, De geseling van Jezus, circa 1500.


VoyagesOfDiscoveryInTheCollectionsOfHuisBerghAnnekeDeVriesRed

Er zijn nog een paar hoogtepunten te bewonderen in Huis Bergh en in dit boek kun je veel interessants teruglezen over de manier waarop de stukken in de collectie kwamen en hoe men tot de vaststelling van maker en het onderwerp kwam. Er is een Nederlandse versie van dit boek beschikbaar. Voyages of discovery in the collections of Huis Bergh, onder redactie van Anneke de Vries.


Intussen bij de Vrolijke Vrienden

IMG_6177VrolijkeVriendenSchutblad

Dat deel van de boekband dat ik ook in de nieuwe band wil later terugkomen ligt hier op het nieuwe schutblad. Vooral om de kleuren blauw te bekijken. Om te zien of ze een beetje bij elkaar horen.


Intussen moet ik nog wel het achter schutblad maken en
ben ik nog steeds niet tevreden hoe het proces verloopt om
past paper schutbladen te maken.

IMG_6178VrolijkeVriendenSchutblad
IMG_6180VrolijkeVriendenSchutblad

Twee pogingen. In het laatste geval wordt ik geholpen door twee kleuren ecoline die ik op de lijm laat vallen en vervolgens betrek bij het ‘kammen’ van de lijm.


IMG_6183PastePaperMetEffect

Nu ik de ecoline voor de dag heb gehaald droodle ik nog wat op een stuk droog paste paper waar ik niet meteen een toepassing voor heb. Daar gebruik ik ook kleurpotloden bij.


Met open mond

DSC03252KasteelHuisBergh

Afgelopen week bezocht ik de tentoonstelling ‘Kracht van Kronieken’ in Kasteel Huis Bergh. Tot voor kort wist ik niet van het bestaan van dit prachtige kasteel. Ik heb er een tijdje met mijn spreekwoordelijke open mond rondgelopen.


DSC03253KasteelHuisBerghDSC03254KasteelHuisBerghDSC03255KasteelHuisBerghDSC03256KasteelHuisBerghDSC03257KasteelHuisBerghDSC03258KasteelHuisBerghDSC03259KasteelHuisBerghDSC03260KasteelHuisBerghDSC03261KasteelHuisBerghDSC03262KasteelHuisBerghDSC03264KasteelHuisBerghDSC03265KasteelHuisBerghDSC03266KasteelHuisBerghDSC03267KasteelHuisBerghDSC03268KasteelHuisBerghDSC03269KasteelHuisBerghDSC03270KasteelHuisBerghDSC03271KasteelHuisBerghDSC03272KasteelHuisBerghDSC03273KasteelHuisBerghDSC03274KasteelHuisBerghDSC03275KasteelHuisBergh

En toen had ik nog geen boek gezien…..


Oude boeken, nieuwe podia

‘Oude boeken, nieuwe podia – Liber amicorum voor Marieke van Delft’
is de titel van een pas verschenen boek.
Daar wil ik even bij stilstaan.

IMG_6175OudeBoekenNieuwePodiaLiberAmicorumVoorMariekeVanDelft

Met zo’n boekband, en ik doe er nu ook weer aan mee,
roep je wel een beetje een stoffig beeld op.
Na het lezen van het boek ken ik het verhaal over
deze vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken
helaas nog niet.
Maar het boek is niet stoffig.
Vijftig, vaak sprankelende stukken met mooie illustraties
heb ik kunnen lezen en bekijken.

GheraertLeeuDialogusCreaturarumDatIsTwispraecDerCreaturen100VandenLeeuDieEenIagherWasDyalogusC

Een van de artikelen in het boek gaat over
een bestseller uit 1480 (!).
Een boek geschreven door Gheraert Leeu.
Meer dan 100 fabels met mensen en dieren en een
hele serie afbeeldingen (niet in iedere uitgave
en niet altijd (helemaal) ingekleurd).
Dit betreft de illustratie bij dialoog 100:
Vanden leeu die een iagher was, Dyalogus C.
De afbeeldingen die ik hier toon komen uit het boek
in het bezit van de Koninklijke Bibliotheek.
Verhaal en afbeeldingen zijn vrij toegankelijk
op de website van DBNL.

GheraertLeeuDialogusCreaturarumDatIsTwispraecDerCreaturen105VandenHaseDoctoerIndenRechtenDyalogusCv

Vanden hase doctoer inden rechten, Dyalogus Cv,

De onderwerpen die in Oude boeken, nieuwe podia aan
de orde komen beslaan allerlei onderwerpen.
Ik noem er een paar:
Natuurlijk gaan er artikelen over het STCN
(Short-Title Catalogue, Netherlands), een systematisch
overzicht van de boeken verschenen in Nederland tot 1800.
Marieke van Delft heeft een grote rol gespeeld bij het
ontstaan en de opbouw van dit overzicht.
Ook gaat een aantal artikelen over het gebruik
van internet in relatie tot het oude boek.

GheraertLeeuDialogusCreaturarumDatIsTwispraecDerCreaturen112VandenEzelEndeDenOsseDyalogusHondertEndeTwalif

Vanden ezel ende den osse, Dyalogus hondert ende twalif.
(Beetje digitaal schoongemaakte door mij)

Maar er is meer:
= over het gebruik van Twitter door conservators
van de Koninklijke Bibliotheek;
= over Delpher;
= over arbeidsverhoudingen in drukkerijen;
= over perkamentmakers in de 17e eeuw;
= over teruggave van gestolen boeken na de Tweede Wereldoorlog;
= over het Archief (kastje) van Ledeboer;
= over de productie van een (toeristische) stadskaart;
= over e-boeken;
= over de boekenkast die Bijbel heet;
= over schutbladen;

GheraertLeeuDialogusCreaturarumDatIsTwispraecDerCreaturen120VanVeelBeestenBiEenVergadertDyalogusCxx

Van veel beesten bi een vergadert, Dyalogus Cxx.

Wacht, er is nog meer:
= over boeken op schilderijen;
= over geborduurde boekbanden;
= over een moordonderzoek in 1747;
= over elektronische muziek;
= over de overgang van ANWB-route informatie naar TomTom;
= over het actief inzetten van digitaliseren;
en nog veel meer.
IMG_6176OudeBoekenNieuwePodiaLiberAmicorumVoorMariekeVanDelft

Een prachtig boek.

Nog wat opmerkingen naar aanleiding van het boek:

Om een van de artikelen heb ik toch hard moeten lachten.
Het gaat om ‘On digitising access’ door Adriaan van der Wael.
Het artikel probeert uit te leggen dat het publiek
beschikbaar maken van teksten via het internet nog niet
meteen betekent dat iedereen de tekst ook correct zal
begrijpen.
Dat is helemaal waar en ‘leesbaarheid’ van de tekst
is daarbij erg belangrijk.
Dat de tekst van Van der Wael bijna de enige is in
het boek zonder illustraties of tekeningen ter verduidelijking
van de tekst, vond ik grappig.

Het enthousiasme van de schrijvers voor het internet wil
nog niet zeggen dat ze al gerealiseerd hebben wat voor een leek
als mezelf nodig is om de wereld van het Oude boek te
kunnen begrijpen.

Veel van de sites ontsluiten slechts metadata over boeken:
naam van de schrijver, plaats van het boek, titel, drukker,
maker van de afbeeldingen, materiaal van boekblok,
materiaal van boekband, taal, jaar van uitgave enz.

Zoek maar eens via Google naar ‘id00159670’.
Je vindt geen plaatje van dit beroemde (!) boek.
Zoek je op ‘twispraec der creaturen’ dan vind je
onder andere een artikel op de site van de KB met
een populaire toelichting op dit boek met, jawel,
1 illustratie.
Pas daarna vind je de site van DBNL, waar de
afbeeldingen van dit bericht vandaan komen.

De websites waar je info over oude boeken kunt
vinden zijn vaak niet geschikt voor mobiele devices.

Al met al is er nog een lange weg te gaan.
Neemt niet weg dat ik ‘Oude boeken , nieuwe podia’
met heel veel plezier gelezen heb.

Maar wat zou nou toch het verhaal zijn achter de
vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken?

Vrolijke Vrienden (schutblad)

Het lijkt alsof ik heel regelmatig in een museum zit
maar zo erg is het niet.
Het is toeval: anderhalf jaar corona en nu een vakantie
en toevallig een serie interessante tentoonstellingen.

Intussen werk ik door aan het zelf maken van schutbladen
voor het boek Vrolijke Vrienden van Jan Mens.
Dat doe ik onder andere met een vorm van paste paper en
scheursels op basis van krantenfragmenten gevonden
op Delpher met de tekst ‘Vrolijke Vrienden’.
En het blauw van de boekband!

IMG_6159VrolijkeVriendenSchutblad

Iemand zei me ooit: “als je de keuze hebt tussen snijden, knippen of scheuren, scheur dan je papier. Dat is mooier dan al die rechte lijnen”. Indachtig die uitspraak scheur ik mijn eerste fase paste papers in stroken om die vervolgens te gaan vlechten.


IMG_6161VrolijkeVriendenSchutblad

De afmetingen zijn groter dan wat ik nodig heb maar kleiner maken kan altijd. Hier liggen de stroken nog los op een stuk krant maar dat ga ik nog aan elkaar lijmen. Ik had dat lijmen kunnen doen met een transparante papierlijm/behangerslijm. Maar ik heb zoveel blauwe lijm gemaakt dat ik ook die blauwe lijm gebruik om alles aan elkaar te lijmen. Daarmee moet ik gerichter werken anders verdwijnt het effect van het paste paper. Dan wordt misschien niet alles aan aan elkaar gelijmd en zal ik moeten blijven controleren dat het allemaal goed aan elkaar komt.


IMG_6163VrolijkeVriendenSchutblad

Onderop en bovenop huishoudfolie en onder bezwaar. Dan laat ik het een paar dagen drogen.


IMG_6171VrolijkeVriendenSchutblad

Vandaag ben ik verder gegaan. Ik heb eerst de grootte afgetekend die ik nodig ga hebben. Ruim twee keer de breedte van het boek één keer de hoogte van het boek. Als ik straks de schutbladen bevestig op het boekblok zal het papier te groot zijn en zal ik het boekblok moeten snijden. Maar dat was ik toch al van plan.


IMG_6172VrolijkeVriendenSchutblad

Vervolgens heb ik de advertenties en artikeltjes van Delpher uitgescheurd en verspreid over de oppervlakte die ik ga gebruiken. De stukken tekst ga ik met boekbinderslijm plakken op het vlechtwerk. Weer een kans om er voor te zorgen dat krant, stroken en tekst goed met elkaar verbonden worden.


IMG_6173VrolijkeVriendenSchutblad

Na het op maat snijden zijn alle teksten geplakt. Ook alle randen zijn nog eens nagelopen en gelijmd waar nodig. Ook op een paar plaatsen het vlechtwerk nog eens vast gezet. Hierna is het schutblad opnieuw onder bezwaar gegaan. De volgende keer begin ik aan schutblad twee.


Dit levert in ieder geval unieke schutbladen op
voor mijn versie van Vrolijke vrienden.
Stapje voor stapje komen we verder.