Het is blauw en het zit in de boom

IMG_3365StukBoekbindlinnenOpMaatGemaakt

Het achterplat heeft in het notenhout een gat. Een heel mooi gat. Maar als ik het open laat dan kan er makkelijker vuil in komen. Daarom dat ik het wil afplakken, aan de binnenkant, met een stuk blauw boekbindlinnen. Je ziet hier dat ik het stuk op maat geknipt heb.


IMG_3366LijmAanbrengenRondHetGat

Ik gebruik houtlijm om het stuk boekbindlinnen tegen de binnenkant aan te plakken. Met de lijm probeer ik de laatste kieren dicht te maken. Samen met het linnen moet dat lukken.


IMG_3367BoekbindlinnenBevestigd

Het linnen zit op zijn plaats.


IMG_3368ZoZalHetGaterUitBlijvenZien

Van buiten af ziet het er dan zo uit. Het contrast tussen het koudere blauw en de warme bruine kleur van het hout vind ik mooi.


IMG_3369ScharnierenPlaatsenOpBoekblok

Op het boekblok heb ik vervolgens twee scharnieren geplaatst. Even voorgeboord en vervolgens met schroeven vastgezet. Het bevestigen, straks, van het voorplat is nog interessant.


IMG_3370BoekblokBevestigenAanAchterplat

Als laatste stap van deze sessie lijm ik het boekblok op het achterplat. Onder het achterplat en bovenop het boekblok heb ik bakpapier geplaatst zodat ik het geheel onder bezwaar kan plaatsen. Dit moet goed drogen.


Notenhout

Mijn eerste boekobject maak ik uit twee grote stukken
notenhout. Het hout is in twee planken gekomen
waarbij de breedte steeds afneemt.
Dus het breedste stuk is zo’n 30 centimeter breed,
het smalste punt van de twee planken is smaller
dan 20 centimeter.
Maar dat is meer dan genoeg voor mijn ‘Houten Boek’.

De twee platten bestaan uit notenhout met aan beide zijdes
nog schors of sporen daarvan.
Het boekblok is gemaakt van 4 latjes geschaafd eiken.
In het boekblok past straks een klein, door mezelf ingebonden.
door private press De Witte Adelaar gezet, gedrukt en
ingekleurd ‘ABCdarium der bomen’.
Bij het boek kwam een aquarel gemaakt door
Ria Van Meulder dat in het boek ook een plaats gaat krijgen.

Het notenhout voor de platen heb ik een eerste keer gevernist.
De binnenkanten moeten nog een laatste maal.

IMG_3355BinnenkantNotenhoutTweedeLaagVernis

De tekening van het hout wordt beter zichtbaar maar belangrijker: het schors wordt steviger. Ik had eerder niet met notenhout gewerkt dus ik weet niet of dit normaal is. Ik vond de schors zonder vernis te kwetsbaar. Lossere stukken zijn met houtlijm vastgezet. Het gat blijft straks aan de buitenkant zichtbaar. Maar de ruimte die daardoor van buitenaf toegankelijk zou gaan worden (in het boekblok) is straks niet meer schoon te maken. Dus dat ga ik oplossen.


IMG_3356Kamertje

Dit is het boekblok. De kant die je nu ziet zal straks op de achterplat worden gelijmd. De zichtbare kant is voorzien van een stuk perkament. De hoek die eruit gespaard is, zal straks het door mij in perkament ingebonden boek gaan bevatten. Daarvoor ga ik morgen proberen stof te kopen op de markt, om die opbergplaats te bekleden. Als ik de stof heb, bedacht heb hoe ik die het best kan gebruiken, pas dan ga ik de ‘wandjes’, de bekleding en het boeklint plaatsen.


IMG_3357BoekobjectSteedsPassenEnMeten

Steeds opnieuw passen en meten. Na het inrichten van het boekblok moet ik ook nog bepalen hoe ik met scharnieren het voorplat aan het boekblok ga bevestigen. Het voorplat moet dan natuurlijk open kunnen. Zo iets heb ik nog niet eerder gedaan. Dus stapje voor stapje.


Dit wordt dan eigenlijk model 0.
Bij een volgende keer zou ik het hout dunner willen.
Het formaat van het boek (ingebonden ongeveer 12 cm hoog,
11 cm breed en 3 cm dik) kun je niet echt veel beïnvloeden.
Maar als de platten minder dik zijn zal het er meteen minder
kolossaal uit zien.
Maar voor deze versie is dat prima.

Boekobject: ABCdarium der bomen

IMG_3344VernissenNotenhout

Het gaat niet snel. Het is nodig het notenhout te vernissen. Niet omdat het de tekening in het hout meer benadrukt maar omdat de stukken schors aan de zijkant zacht zijn en makkelijk van het hout te stoten zijn. Sommige stukken heb ik eerst vaster gelijmd. Het vernis moet de rest doen. Er is een geadviseerde droogtijd tussen de lagen (2 lagen bij voorkeur) en ik kan natuurlijk niet voor- en achterkant tegelijk doen.


IMG_3345VernissenVanHetNotenbout

Maar de tijd heb ik ook nodig om na te denken over het scharniermechanisme. Het voorplat moet straks open kunnen. Ga je dan een pianoscharnier gebruiken of gewoon losse scharnieren. De doe-het-zelf-markt bracht uitkomst. De pianoscharnieren die ze verkochten waren bijna allemaal gebogen en het oppervlak niet mooi strak. Dus ik ga proberen dit boekobject te maken met 2 losse vermessingde scharnieren. Men verkocht er geen schroefjes bij. Dus op de gok schroefjes meegenomen.


IMG_3346RandInPerkamentMoetnogOmgevouwenWorden

Het boekblok bestaat uit 4 balkjes geschaafd eiken. Om dan toch het boekblok idee te krijgen bedek ik het boekblok met een stuk perkament. Dat heb ik uitgesneden zodat het midden van de rug van het dier schuin over het boekblok loopt. Op de plaats van het ‘kamertje’ is het perkament extra breed zodat ik dit kan omvouwen en straks tegen de muren van het kamertje kan bevestigen.


IMG_3347DonkereSteepInHetPerkament

De aquarel komt straks binnen tegen het voorplat. Dus niet hier op het boekblok.


IMG_3348InkijkInHetKamertje

Inkijk in het kamertje. Je ziet de omgevouwen stroken.


IMG_3349BoekblokMetPerkament

Even het boekje er in passen. Deze foto’s zijn al van gisteren. Vandaag heb ik het perkament op het kamertje geplakt. Het ligt nu onder bezwaar te drogen.


Bomenboek

IMG_3291NotenhoutAftekenen

De nagetekende en uitgesneden vorm van het stuk notenhout had ik in twee even grote stukken gesneden. Zo kon het me helpen het hout af te tekenen en te zagen. Het begin van mijn eerste boekobject.


IMG_3292DeTweeDelen

Dan is dit het resultaat. Deze twee stukken hout gaan het voor- en achterplat vormen van mijn holle boomboek.


IMG_3294DeOnderstePlankLigtVerkeerd

Latten geschaafd eiken vormen straks het holle boekblok. Het onderste stuk notenhout ligt hier nog wel verkeerd om.


IMG_3295Boomboek

De zijkant gaat er dan zo uitzien. Maar alles ligt nu nog los. Het ‘boekblok’ moet wel passen binnen de buitenmaten van beide stukken notenhout.


IMG_3297

Hier zie je het holle boekblok liggen. In dit boekblok moet een plaats komen om het werkelijke boek te verstoppen: ABCdarium der bomen of ABCdarium Arbores van uitgeverij De Witte Adelaar.


IMG_3298

De hoogte van het boekblok is prima. De perkamenten boekband, aangehecht met een perkamenten strengel kan rechtsboven in de hoek komen. Dat gat in het hout is interessant en daarom wil ik dat er in hebben maar zo zonder meer open laten is niet het plan.


IMG_3299

Misschien was het mooier geweest de latten verstek te zagen. Maar zonder verstekbak zag ik dat niet zo zitten.


Nu ik kan het boek niet zomaar in elkaar zetten.
De bovenkant van het boekblok moet nog dicht.
Er moet nog een ‘kamertje’ komen voor het boek.
Het ‘kamertje’ moet nog gestoffeerd worden.
De schors aan de platten moet op plaatsen die zwak lijken nog
gelijmd worden. Vernissen is waarschijnlijk de manier
om de zachte schors te beschermen.
Dat wil ik eerst nog eens uittesten.
Dan is er nog dat gat in een van de twee platten.
Het boekblok moet permanent vast komen te zitten op de achterplat.
De voorplat moet kunnen scharnieren met het boekblok.
De aquarel van Ria Van Meulder moet nog een plaats krijgen.
Het is nog niet af.

Wollen sjaal

IMG_3275VlieselineZitGoedOpDeWollenSjaalGeplakt

Afgelopen zondag had ik de vlieseline al tegen de sjaal gestreken. Dat was best goed gelukt. Ook de hoeken zitten goed vast.


IMG_3276PlattenMeten

Het testboek wordt maar een klein boek. Zo’n 12 bij 11 centimeter. De basis voor de platten en de rug heb ik al gemaakt dus even passen.


IMG_3280Uitsnijden

Wat nu volgt is naar mijn gevoel de grootste uitdaging: het stuk met vlieseline los snijden uit de sjaal.


IMG_3281HetUitsnijdengaatEenvoudig

Gelukkig gaat dat goed. Dat zegt misschien wel iets over wat de stof geleden heeft in het wasmachine.


IMG_3282DeWarmereKleurenOpDeVoorplat

Met deze strook wollen sjaal ga ik de boekband bekleden.


IMG_3288EvenPassenVoorHetPlakken

Nog even passen. Ik gebruik meestal de meest smalle kneep. Maar bij dikkere materialen wil dat wel eens zorgen voor een scharnier dat niet lekker open en dicht gaat. Dus eens een keer experimenteren met een kneep die veel breder is dan ik gewoon ben.


IMG_3290GereedVoorDeBoekenpers

Geplakt, gesneden hoeken. Gereed om in de boekenpers goed te laten drogen. Het boekblok heb ik ook nog even schoongesneden in de snijmachine.


Boekobject – Bomen

Voor ik gisteren verder ging met mijn boekobject ben ik eerst
naar een bouwmarkt gegaan.

Ik heb een stuk hout nodig dat ik als kern van het boekobject
kan gaan inzetten. Omdat ik niet makkelijk kon kopen wat ik
wilde hebben, heb ik een andere oplossing bedacht.

Het idee is om voor het intussen ingebonden boek, een ABCdarium
rond namen van bomen, een soort van houten boek te maken
met mooi hout als voor- en achterkaft.
Daar ga ik het notenhout gebruiken.

Het boekblok had ik graag uit één stuk hout met een lichte kleur
willen maken (essen bijvoorbeeld).
Maar ik kan het ook maken met een serie latjes van ruim 3 cm breed.
Vandaar dat ik naar de bouwmarkt ging.

Toen ik bij de bouwmarkt aankwam (zondagmiddag, rond 13:00 uur),
stond de parkeerplaats vol en stond er een rij wachtenden
van ongeveer 100 meter lang, voor van die party tenten.
Het zag eruit als een corona drive-inn teststraat.

Daar ga ik dus niet in staan wachten. Even verder op zit
een andere bouwmarkt. Daar niet van die overspannen taferelen.

IMG_3267Bouwmarkten

Bij de Gamma kocht ik een lat geschaafd eiken. Eigenlijk heel mooi hout. Daarna kon ik dus naar mijn werkplaats om verder aan het object te werken. Omdat het notenhout niet echt een rechthoek vormt (en dat wil ik ook niet) moet ik een manier vinden om te zien wat het doorzagen van het hout voor effect heeft. Vooral ook of dan het boekje en de aquarel goed in het boekblok te verwerken zijn.


IMG_3269

Ik heb het stuk notenhout op een vel papier gelegd en met potlood de omtrek nagetekend. Het idee is dat ik dan dadelijk het vel kan dubbelvouwen op de plaats waar ik straks het hout ga zagen te bepalen. Dan krijg ik ook zich op hoeveel de twee panelen van elkaar verschillen.


IMG_3270

Daarna heb ik de vorm uitgesneden. Dubbelgevouwen zodat de bovenkant en de onderkant van het ‘hout’ op elkaar vallen. Op de vouw die zo ontstaat heb ik het papier doorgesneden.


IMG_3271

Vervolgens heb ik de twee delen zo op elkaar gelegd zoals ik straks het object wil gaan maken. Op de ‘netto ruimte’ van het object heb ik vervolgens de aquarel en het boek geplaatst. Het ‘boekblok’ van latten moet rond het boek passen en er niet uitsteken. Het moet binnen de kleinste gemeenschappelijke ruimte van de twee helften notenhout passen met voldoende marge voor de latten. Dat gaat lukken.


IMG_3272

Door het bovenste vel een paar centimeter op te tillen krijg ik een nog beter beeld van wat ik van plan ben te gaan doen.


IMG_3274

Volgende keer kan ik de zaag meenemen naar de werkplaats.


Daarnaast heb ik een klein stuk van de sjaal voorzien van Vlieseline.
Heb ik de achterkanten van de vellen in het test boekblok allemaal
beplakt met een dun soort papier. Papier dat vooral bij
restauratie wordt gebruikt.
De achterkanten van al die pagina’s zijn niet altijd mooi leeg.
Dat verbloem ik zo een beetje en geef ik gelijk meer stevigheid
aan het boekblok.
Ook het karton voor voor- en achterplat en de rug is gesneden.

Sjaal

Staat intussen het werk stil waarbij ik een wollen sjaal,
na een wasongelukje, wil gebruiken als boekbekleding?

Nee, natuurlijk niet.
Op dit moment ben ik bezig met het maken van een klein boekblok,
om dat dadelijk in te binden en een deel van de sjaal
te gebruiken als boekbekleding.

IMG_3263DasSjaalProefboekje

Het boekblok bestaat uit ongeveer 10 velletjes. Het boekje heeft de titel ‘Boek in een doos’. Het zijn lino-afdrukken en één of meerdere kleuren. Soms daarna nog wat verder ingekleurd. Het zijn geen katernen. Slechts een kant van de velletjes is bedrukt. Ik heb zowel aan de voor als de achterkant een extra schutvel ingevoegd en meegebonden. Al de pagina’s zijn daarna gelijmd.


Tijd om te drogen zodat we morgen verder kunnen.

Een beetje gekreukeld

Het polyurethaan is een beetje gekreukeld omdat het bakpapier
waartussen het geklemd zat in de boekenpers eerder al gekreukeld was geraakt.
Hopelijk trekt dat een beetje weg nu het boek niet meer in de pers zit.

IMG_3216BeetjeGekreukeld

Zo gaat het boek er uit zien.


IMG_3217OmslagenVastgezet

De omslagen zijn vastgezet.


IMG_3218Scgoongesneden

Dan wordt het tijd om het boekblok schoon te snijden.


IMG_3220

Dan weer even passen of het boekblok van ‘Gekruiste Structuur Binding’ goed gaat passen in de boekband. Het lijkt er wel op. Niet gek voor een mouw uit een oud jasje?


Verder met polyurethaan

Het jasje dat ik onlangs kreeg is gemaakt uit
polyurethaan. Het jasje heb ik uit elkaar gehaald
en ik gebruik nu één mouw als bekleding voor een boekband.

IMG_3209

Maar eerst moet ik de katernen, die ik gekocht heb van het Atelier de Ganzenweide, tot een boekblok vormen door ze aan elkaar te naaien.


IMG_3210

Na het naaien is de rug gelijmd en breng ik een strook gaas aan. Vervolgens gaat dit geheel in de boekenpers. Als dit goed gedroogd is gaat dit straks nog even in de snijmachine om het boek schoon te snijden.


IMG_3211Elleboog

Intussen heb ik de maat van de boekband afgemeten op de mouw. De stof laat hier duidelijk zien dat op de elleboog de stof is opgerekt. Hopelijk zie je dat straks niet op de boekband maar ik heb goede hoop. Ik kies er bewust voor één naad te laten vallen op de buitenkant van de boekband.


IMG_3212

Het voorplat eerst vastgelijmd en dan eens kijken hoe de boekband er uit komt te zien. Die oneffenheid als gevolg van de naad, verdient extra aandacht.


IMG_3213

Het lijkt goed te gaan. Op dit moment ligt deze boekband onder de boekenpers. Morgen eens zien of het goed gegaan is.


Vanmorgen heb ik ook nog geprobeerd om in de polyurethaan
met een guts een tekening te maken. Maar daarvoor is de stof
te dun en ook al ziet het oppervlak er uit als linoleum
het laat zich niet bewerken.
Dus van dat idee ben ik afgestapt.
Idee was om op de boekband de contouren van een Gekruiste
Structuur Binding uit te snijden. Maar helaas.

Leren flappen er af gesneden

IMG_3133Boekblokbijgesneden2PlattenIngevoegd

Zo op het eerste gezicht is aan deze foto niet zoveel te zien. Maar schijn bedriegt. Bij dit boek met zijn Gekruiste Structuur Binding heb ik het boekblok nog een stukje kleiner gesneden. Daarnaast zijn de leren flappen licht- en donkerblauw leer weggesneden.


De band die ik hier maak is lijmloos.
Maar de GSB geeft met dit materiaal te weinig stevigheid, vind ik.
Daarom ga ik een voor- en achterplat inbrengen.
Zonder lijm te gebruiken.
Dus heb ik vandaag eerst de stukken karton gesneden
die de voor- en achterplatten gaan vormen.
Toen heb ik het boekblok opnieuw op maat gesneden in de snijmachine.
Dat lukt je bij een ander type binding meestal niet meer als je al
zo ver in het bindproces bent.
Maar bij de GSB kun je het leer nog eenvoudig, bijna helemaal
naar achter vouwen en kun je het boekblok best nog wat inkorten.
Vervolgens heb ik op de nieuwe dikte van boek plus platten
het leren flappen weggesneden.
Die zijn zeker erg leuk maar ik vind het belangrijker als ik de band
wat steviger kan maken.

IMG_3134PijlpuntenDeFlappenZijnEraf

Vervolgens ga ik de komende dagen proberen of ik de platten en het leer aan elkaar kan zetten met een ‘stiksel’. Mijn naaiwerk is niet van een hoge kwaliteit dus het moet eenvoudig en effectief worden.


Wordt vervolgd.

GSB van Handboekbinderij Toon Van Camp

Bij boekbinden probeer je, met of zonder lijm,
een soort van netwerk rond of met het boekblok en de boekband
te realiseren.
Daarbij kun je naaitechnieken gebruiken maar ook vouwen of vlechten.
De Gekruiste Structuur Binding doet dat eigenlijk allemaal.
Je hebt een gewoon boekblok. Dat naai je direct aan een deel van de band,
waarna je dat resultaat vlecht met een tweede deel van de boekband.

Toen ik het eerste deel van de Gekruiste Structuur Binding van Henk Francino
aan het lezen was, realiseerde ik me dat ik ooit eens, bij een
workshop bij Toon Van Camp in Antwerpen, zo’n binding heb proberen
te maken. Dat boek kreeg ik toen niet af en heb het thuis
nooit afgemaakt. Tijd om dat nu eens te doen.

IMG_3053GekruisteStructuurBinding

Toon Van Camp liet ons twee kleuren leer uitzoeken. Één voor de voorplat en een andere voor de achterplat. Ik koos voor twee tinten blauw. Het vlechtwerk doe je door de twee stukken leer in ‘linten’ te laten uitlopen. Hier zie je bovenaan de donkerblauwe ‘linten’ met de vleeszijde naar boven. Dit stuk leer heeft de ‘linten’ die straks aan de boven- en onderkant zullen zitten. De lichtblauwe ‘linten’ zijn al aan het boekblok genaaid met rood garen. Dat garen zit rond de linten en door de katernen.


IMG_3054GekruisteStructuurBinding

Als je die twee stukken leer (één al aan het boekblok genaaid) dan in elkaar schuift, zal het er zo uit gaan zien. Beide stukken leer hebben dus ‘linten’ aan de rugzijde en in dit geval een extra flap aan de voorzijde. Ik weet nog niet of ik die er niet ga afhalen. Maar zoals het nu in elkaar geschoven zit, geeft dit nog onvoldoende stevigheid. Op zijn minst zal het donkerblauwe stuk leer wegschuiven van het boek. De ‘linten’ moeten nog vervlochten worden. Maar dat is hier nog niet gebeurd.


IMG_3055GekruisteStructuurBinding

Je ziet bij de ‘linten’, dat de bovenste en onderste strook breder zijn dan de middelste twee. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat ze straks aan de boven- en onderkant komen te zitten. Ik besluit om het uiteinde van het ‘lint’ de vorm te geven van een pijlpunt. Die pijlpunt zal straks weer uit het boek steken door een smalle insnijding in de lichtblauwe bekleding. Zo komen de linten vast te zitten zonder lijm.


IMG_3058GekruisteStructuurBinding

Alle linten gereed. Zo iets moet ook aan de lichtblauwe ‘linten’ gaan gebeuren. Volgende keer verder.


ABC der Bomen in perkament

Het ABCdarium ‘ABC der Bomen’ is ingebonden met een kettingsteek.
Daarna wil ik het met een strengel van perkament binden aan een
omslag van perkament.
Dan ben ik nog niet gereed maar nu weet ik wel precies
wat de afmetingen van het boekje geworden zijn.

IMG_3042

ABC der Bomen met een kettingsteek ingebonden. De rug is ingelijmd en voorzien van een stuk gaas.


IMG_3043ABCDerBomenDeWitteAdelaar

Er lagen nog perkamenten strengels van een vorig project die ik toen niet gebruikt heb. Een er van ga ik gebruiken om het boekblok te binden aan de perkamenten omslag. De strengel steek ik eenvoudig in het midden van het boekblok, niet horizontaal zoals gebruikelijk, maar verticaal, rond de twee series met kettingsteken en zo achter het gaas langs.


IMG_3049ABCDerBomenInPerkament

Dan door de perkamenten omslag om het op de rug een beetje met zichzelf te verstrengelen. De rug van het boekblok is ingelijmd voordat de strengels door de omslag gingen. Het boekblok sluit mooi aan op het perkament.


IMG_3050ABCDerBomen

Ook de verstrengeling is een beetje ingelijmd. Hier liggen de abcdarium van de Private Press De Witte Adelaar en de aquarel van Ria Van Meulder bij elkaar. Deze twee onderdelen moeten in een volgende stap één geheel gaan vormen. Wordt vervolgd.


ABC der Bomen

IMG_2998DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Intussen ben ik al weer wat verder met het inbinden van de katernen gemaakt door Private Press De Witte Adelaar. Het boekje ´ABC der Bomen´ bestaat uit 26 katernen met steeds een mooie kapitaal, een titelkatern en een colofon. Op deze foto zie je dat dit exemplaar er een is uit de serie met de rode ´A´. Er is ook een serie met een gouden eerste letter. Daar heb ik ook een exemplaar van. Dat ga ik later inbinden. Nu nog twee katernen. Het katern met de letter ‘A’ is voorzien van een vel doorschijnend papier. Ter bescherming.


IMG_2999DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Met de kettingsteek ingebonden. Het boekblok, stap 1, is gereed. Bij ieder exemplaar is ook een aquarel toegevoegd. Met bomen natuurlijk. De afmetingen van de aquarel zijn groter dan van het boekblok en ik wil de aquarel niet kleiner snijden. Toen ik dit kocht heb ik niet gevraagd hoe men het boekblok met de aquarel wilden combineren. Dus bedenk ik een eigen oplossing.


IMG_3001DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Bovenaan zie je nu een stuk perkament liggen. Ik ga het boekblok in een band van perkament zetten. Ik heb besloten de kleine verschillen in hoogte van de katernen te laten zoals het is. Dat geeft een beetje een ruw beeld misschien maar je mag zien dat dit allemaal handwerk is. Maar als het boekblok in het perkament zit, ben ik er nog niet. Daarover hopelijk binnenkort meer.


Begonnen aan een nieuw boek

Vandaag ben ik begonnen aan een nieuw boek.
Het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’ is nog niet helemaal af
maar is wel ver. Ik heb alleen van de laatste stappen van vandaag
geen foto’s. Van het nieuwe boek wel.

Een tijdje terug kocht ik in België twee exemplaren van een
ABCdarium over bomen.
Ieder blad (het boek is ongeveer 10 bij 10 centimeter groot)
heeft een afdruk van een mooie kapitaal (hoofdletter).
Op een andere zijde staat dan de naam van een boom die begint
met de hoofdletter.
Zo heb ik dus 26 bladen + titelblad + colofon.
Het eerste blad van exemplaar 1 is met rood ingekleurd.
Het eerste blad van exemplaar 3 is met goud ingekleurd.
Bij beide boekjes zit een waterverftekening…..van bomen.

Ik heb een speciale presentatie van boek en tekening in gedachten
maar de eerste stap is het boekblok inbinden.
Daar ben ik vandaag mee begonnen.

IMG_2988HetSchietAlOpIkBenAlBijDeZ

Het colofon en de letter Z zijn al ingebonden. Nog een klein eindje te gaan.


IMG_2989ABCdariumOpHetNaaibankje

Hier ligt het boekje en de tekening op het naaibankje.


De volgende keer meer aandacht voor de makers en de boom waarvan
de naam begint met een Z.

De vos Reynaerde te kijk gezet in 64 boekbanden

DeVosReynaerdeTeKijkGezetIn64Boekbanden

De catalogus van de tentoonstelling georganiseerd door de Stichting Handboekbinden. Deze week ontving ik hem en ik moet zeggen het is een zeer geslaagd boekwerk.


Het afgelopen jaar stond in het teken van de middeleeuwen
bij de Stichting Handboekbinden.
Een actieve groep mensen met meer dan 1000 leden die allemaal
op de een of andere manier geïnteresseerd zijn in boeken en boekbinden.
De leden werden uitgedaagd om het boek ‘Van den vos Reynaerde’
in te binden met een knipoog naar de middeleeuwen.

De inzendingen zijn te zien op een tentoonstelling in Nederland
(nu even opgeschort) en later ook in België.
De details staan op de website van de Stichting.

De tentoonstelling heb ik nog niet gezien maar met het boek
beleef je ook een hoop plezier.
Iedere boekband wordt toegelicht door de binder en is voorzien
van foto’s.
Het plezier en de inspiratie spat van de pagina’s.

IMG_2835DeVosReynaerdeTeKijkGezetIn64Boekbanden

Het boek is in een kartonnen band gezet. De band staat vol met afbeeldingen die in het boek uitgebreid voorgesteld worden.


De band is zo bevestigt dat het naaiwerk op de rug
zichtbaar blijft. Een mooie bindwijze.
Het boek wordt ingeleid door een bespreking van het
middeleeuwse boek door Henk Francino.
Daarna gaat Rik van Daele in op de betekenis van het boek
voor de cultuur van de Lage Landen door een aantal
verschillende aspecten van de tekst toe te lichten.

IMG_2836DeVosReynaerdeTeKijkGezetIn64BoekbandenTitelpagina

Naast foto’s van de boekbanden wordt het boek verlucht met afbeeldingen die speciaal voor de ‘Van de vos Reynaerde’ gemaakt zijn.


IMG_2837DeVosReynaerdeTeKijkGezetIn64BoekbandenHarrieKnoorsRobKoch

Vervolgens is er voor iedere inzending een pagina om de boekband te bespreken. Hier een voorbeeld van een band van Harrie Knoors en een van Rob Koch. De creativiteit bij de banden is overweldigend. Van traditioneel tot moderne technieken. Negende-eeuwse inspiratiebronnen en platten gemaakt met een fused deposition modeling 3D-printer.


IMG_2838DeVosReynaerdeTeKijkGezetIn64BoekbandenRobKoch

Waar ik dan helemaal diep van onder de indruk ben is dat er ten minste drie mensen zijn die niet 1 boek hebben ingezonden maar twee. Een voorbeeld is Rob Koch. Bij al dat moois is het me nog eens heel duidelijk geworden dat ik echt nog maar een prille beginneling ben in het handboekbinden. Er is nog heel veel te leren en te doen!


IMG_2834HetWerkVordert

Een terechte vraag is dan ook: waar sta ik met mijn Van den vos Reynaerde? Nou dat zie je op bovenstaande foto. Het werk op de naaibank zit er bijna op. Ik vermoed dat komend weekend ik ook de tweede eikenhouten plat kan bevestigen aan het boekblok. Dit is de tweede keer dat ik dit doe en het gaat al veel beter, met een veel mooier, vooral rustiger, resultaat als de eerste keer.


Van den vos Reynaerde (vervolg)

Dit wordt het derde boek in deze reeks.
Het eerste was een klein maar dik boek met houten platten,
leren bekleding en een sluiting (die ik gekocht had).
Geen tekst.

Het tweede was het boek ‘The art of bookbinding’. Dus een
bedrukt boekblok, houten platten met rood leer. Met een sluiting
van leer en messing. Eenvoudige integrale kapitaalband.
Met als versiering een messing beslag dat ik gekocht had.

Het derde boek is dan uiteindelijk Van den vos Reynaerde.
De tekst die geleverd is door een samenwerkingsverband van
de Stichting Handboekbinden, Atelier de Ganzenweide van Rob Koch
en Jannie de Groot. Hier wil ik het chevronkapitaal op
maken en met een messing titelvenster. Deze laatste twee
waren bij boek twee of niet gelukt of was ik gewoon niet aan begonnen.

IMG_2509EikenhoutenPlattenPrikmalLerenRiempjes

Dit is het vertrekpunt voor dit bericht: twee eikenhouten platten, drie leren riempjes (uit een oude tas) en een prikmal die ik voorbereid heb.


IMG_2525BoorgatVoorKapitaalkern

Aan de kop en de staart (aan de boven- en onderkant van de platten) zijn de hoeken van eikenhouten platten afgeplat. Er is een stukje afgezaagd. Door dat te doen ontstaat er voldoende ruimte om een kapitaalkern van gedraaid perkament aan te kunnen brengen. Die kapitaalkern zal later omwikkeld worden met twee kleuren draad om zo het chevronkapitaal te realiseren. De kapitaalkern verbindt de twee platten met het boekblok dus is er niet alleen voor de versiering maar ook voor de stevigheid van de binding.


IMG_2526EvenInDeKlem

Een timmerwerkplaats is mijn werkplaats niet dus moet ik steeds een beetje improviseren.


IMG_2527BoorgatVoorKapitaalkern

Je kijkt hier tegen de buitenkant van een van de platten. Straks, nadat de bekleding is aangebracht, kun je de aanhechting van het perkament op de platten zien. Dat is ook het geval bij de riempjes.


IMG_2528Kapitaalhoekje

Het stukje dat op de hoek van de platten is weggehaald, haal ik ook van het dekblad en de rest van het boekblok af. Daardoor ontstaat er ruimte om straks het kapitaal te omwikkelen en vast te maken aan de kapitaalkern en het leer.


IMG_2529AftekenenInDePers

Het boekblok (met de perkamenten dekbladen) zit in de blokpers. Hier zijn de plaatsen aangegeven waar ik het boekblok ga inzagen.


IMG_2531Inzagen

Drie tot vijf millimeter diep zaag ik het boekblok in.


IMG_2538GatenBoren

Het is de bedoeling dat het boekblok aan de leren riempjes wordt genaaid. Daarbij zullen de leren riempjes door een soort tunnel de platten ingaan om er aan de buitenkant uit te komen om vervolgens door het hout te gaan en aan de binnenkant van de platten bevestigd te worden. Lees Goddijn. Hier zie je een en ander afgetekend en de eerste gaten zijn geboord als begin van de ‘tunnel’.


IMG_2539SleuvenEnVerdiepingen

De binnenkant van een plat. De riempjes komen straks door het gat naar binnen en worden dan tegen de binnenkant van de plat bevestigd. Het dekblad, eenmaal tegen de binnenkant van de plat bevestigd, zal dit aan het oog onttrekken.


IMG_2540AftekenenBorenBeitel

Een afgetekende buitenkant van een plat. Je ziet de boorgaten van de rug afkomen. Die moeten een ‘tunnel’ gaan vormen. Door de brede gaten gaan de riemen dan naar de binnenkant om vastgezet te worden met messing spijkers.


IMG_2543DeGatenMoetenKanaaltjesWorden

Laat ik maar beginnen met de eenvoudige dingen. Dat maken van de tunnel. Daar ben ik een beetje voorzichtig mee. Als ik te veel kracht gebruik ben ik bang dat het ‘dak’ van de tunnel afgaat. Op zich is dat geen ramp. Dan kun je nog steeds het boek inbinden maar je ziet dat dan wel. Ook dat kun je dan wel weer oplossen maar volgens het boek moet het met een tunnel. Dat wil ik proberen. Bij mijn tweede boek lukte dat niet maar dat had vooral met het materiaal te maken. Dit is een massief eiken plank. Bij boek twee was het een uit meerdere lagen samengestelde plank.


De komende tijd kan ik me dus wel vermaken in de werkplaats.

Na weken terug naar ‘Van den vos Reynaerde’

De deelnemers hebben hun boeken al allemaal ingediend
voor de wedstrijd van de mooiste uitvoering van ‘Van den vos Reynaerde’.
Ik moet nog beginnen maar dat is niet erg.
Ik heb heel erg genoten van al die weken dat ik van papier
kerstversieringen maakte of bezig was met de voorbereiding
van de Cultuurnacht.
Nu is er weer ruimte om aan dit grote avontuur te gaan werken:
een middeleeuwse binding naar de richtlijnen van Goddijn.

IMG_2422NogTeSnijden

Om mensen te laten zien, tijdens de Cultuurnacht, hoe een boek gedrukt wordt (plano) en hoe het papier vervolgens wordt gevouwen, had ik het boek nog niet op- maat gesneden. Maar deze week was het zo ver. Bij het boek is 1 blanco katern meegeleverd. Dat heb ik in 2 gedeeld en één als eerste katern en het tweede als laatste katern opgenomen. Daarom kan ik makkelijk de plaats met potlood markeren waar ik ga snijden.


IMG_2423SchoongesnedenVersieVanVanDenVosReynaerde

Schoongesneden ziet het er dan als volgt uit. Altijd een spannend moment. Nu begint het op een boek te lijken. Als dekblad (schutblad dat met als doel extra bescherming te geven aan de katernen, bij het eerste en laatste katern wordt meegebonden) dienen twee stukken perkament.


IMG_2424Snijafval

Het snijafval. Helaas was het boek net iets dikker dan mijn snijmachine aankon. Ik heb het dus in twee keer gesneden. Dat kan eigenlijk niet zonder dat je dat achteraf ziet. Maar het vroeg snijden heeft zo-wie-zo nadelen en werd in de Middeleeuwen pas later gedaan.


IMG_2425SchoongesnedenVosOnderBezwaar

‘Onder bezwaar’ betekent in mijn geval: tussen twee planken en onder een stapel zware boeken. Hier ligt mijn exemplaar van ‘Van den vos Reynaerde’ inclusief de perkamenten dekbladen. Die dekbladen zitten met een rand van ongeveer 1 centimeter om het betreffende katern gevouwen. Maar perkament heeft wat tijd en druk nodig om zich te laten temmen. Zo zijn mijn handen vrij voor andere dingen.


IMG_2426EikenhoutenPlattenMetKapitaalhoekjesEnAfgerondeBuitenRanden

De twee eikenhouten platten zijn 1 centimeter dik. aan wat de rugzijde gaat worden (op de foto in het midden) zullen drie leren riempjes en twee perkamenten strengels de platten met elkaar en met het boekblok verbinden. De perkamenten strengels gaan de kapitaalkern vormen, het hart van het kapitaalband. Een van de grote uitdagingen die ik bij de vorige dummy niet helemaal kreeg zoals ik het wilde. De strengels komen aan de kop (bovenkant) en staart (onderkant) van het boek, daar waar nu een kapitaalhoekje is weggehaald. Ook de scherpe randen aan de buitenkant (waar straks de leren bekleding over komt) heb ik met een stukje schuurpapier wat afgerond.


IMG_2438TweeVanDeDrieLerenStroken

Uit de resten van een oude leren tas maak ik drie leren riempjes. Ruim 1 centimeter breed en 2 millimeter dik. Deze zitten inmiddels in de pers want mijn leer was maar 1 millimeter dik, dus heb ik een bredere strook dubbel gevouwen en gelijmd. Inderdaad dit leer is eerder gebruikt om de titel te oefenen met vergulden voor een ander boek (Bradel). Maar daar zie je straks toch niets van. De riempjes zijn misschien te lang maar de 15 centimeter uit het boek van Goddijn was vorige keer te weinig. We gaan het zien.


Best veel gedaan voor een eerste middag.

Boekband Cultuurnacht afronden

CultuurnachtZwarteVos

Cultuurnacht Breda 2020 is op 25 januari en ik doe mee. In de FutureDome de voormalige Koepelgevangenis (Nassausingel 26). Kom en help mee mijn manuscript te schrijven. Ik ben al een tijd de bladen aan het voorbereiden. Het perkament, het zware en lichte papier en het hergebruikt papier van een boek (van een kringloopcentrum).


IMG_2346ResultaatBoekbandEnMalNaastElkaar

De boekband, met het logo van de vos van de Cultuurnacht, is nu gereed. Nu moet alleen het boekblok nog volgeschreven of -getekend worden. Mijn gasten kunnen me daar op zaterdag 25 januari mee helpen. Daarna zal ik het inbinden en dat is dan te zien hier op mijn blog. De techniek die daarbij komt kijken is op 25/01 al in de FutureDome te zien. Rechts op de foto zie je de gebruikte mal.


IMG_2347BoekbandGaatOnderBezwaar

De boekband gaat nu nog even onder bezwaar. Te zien is dat op drie plaatsen de boekband wordt ondersteund met stukken karton. Zo zal het Vosje de band niet beschadigen of vervormen.


IMG_2348MalVanKrantenpapierGessoEcolineEnHerbruikVanBoek

Hier zie je hoe ik bladen uit een bestaand boek ga bewerken door een mal te maken van een oude krant. Deze keer kies ik er voor niet een rechthoekig vlak te voorzien van gesso (met een beetje ecoline voor de kleur). Ik maak de mal met veelvormige vlakken. Dat is misschien niet zo efficiënt maar misschien wel leuk.


IMG_2349HergebruiktePagina

Dit is een van de resultaten van vandaag. De vlekken zijn nu nog te onduidelijk. Dat moet beter maar ik heb nog 10 dagen. Ik laat bewust nog een aantal letters goed zichtbaar. Maar mij gaat het straks om de handschriften van mijn gasten.


VerlangDeNacht

Verlang de nacht!


Dubbele wikkelnaaiing, rondslag en kettingsteek

Weer even stilstaan bij het inbinden van ‘The Art of Bookbinding’.
De tweede dummy voor het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’.

IMG_1734EvenPassen

De leren riempjes waarop het boekblok straks moet worden genaaid, zijn bevestigd aan het voorplat. Even passen of dit dadelijk allemaal goed gaat werken.


IMG_1736InPlaatsVanGaatjeBoren

In plaats van een gaatje boren van de hoek aan de rugzijde van beide houten platten om straks het basiskapitaal aan te bevestigen, maak ik een insnijding. Dat werkt beter bij dit materiaal. Al bij beperkte druk loop ik het risico dat er stukken van de platten afbreken.


IMG_1737RuimteVoor2CmRiemGemaakt

In het voorplat is ook een stuk uit het voorplat gehaald waar straks de sluitriem bevestigd zal worden.


IMG_1738RiempjesIngesneden

De leren riempjes zijn ingesneden. Bij de vorige dummy had ik de tekening in het boek van Goddijn verkeerd geïnterpreteerd en het insnijden gedaan terwijl de voorplat al op het naaibankje lag. Dat is een stuk eenvoudiger als je het wat eerder doet.


IMG_1740MijnBelangrijksteStukGereedschap

Door het materiaal van de platten, dat geen massief hout is, is dit mijn beste stuk gereedschap: een guts.


IMG_1741TweeStrokenPerkamentWekenInWater

De kern van het kapitaal (Goddijn noemt het ‘het basiskapitaal’) is van perkament. Hier zie je twee stroken perkament in het water liggen weken om er dadelijk strengels van te maken.


IMG_1742TweeStrengelsPerkamentTeDrogen

Omdat ik zo zuinig mogelijk ben met het perkament en omdat de instructies van Goddijn niet altijd heel helder zijn, zijn de stroken ongelijk van lengte. Ik weet namelijk niet precies welke lengte ik had moeten nemen. Goddijn zegt: ‘die zo lang zijn als driemaal de dikte van het boekblok’. Maar is dat exclusief of inclusief de platten? In mijn geval is het boek 2 cm dik, zijn de platten ieder 1 cm dik. Moet je dan 3 maal 2 of 3 maal 4 nemen? Volgens mij heb ik ongeveer 11 cm nodig. Dus de rekensom is volgens mij inclusief de dikte van de platten (3×4=12). Maar altijd zelf passen en meten!


IMG_1744NietMooisteStrengelsTerWereldMaarLangsteWaarschijnlijkTeLang

De strengels zijn niet moeders mooiste maar ik denk dat het er mee door kan. Het lijkt me in ieder geval geen slecht idee om het perkament in een stukje papier te rollen.


IMG_1746PerkamentOmwikkeldMetStrookjePapier

Dan ziet dat er zo uit.


IMG_1747KernBasiskapitaalLijmenMetKlem

Na het perkament ingelijmd te hebben zet ik het nog even vast met een tang. Daarmee kan ik het perkament ook goed in de sleuf stoppen en wordt het heel plat.


IMG_1748KernBasiskapitaalAanVoorplatBevestigd

Dit is dan het resultaat.


IMG_1749VoorplatMetKernKapitaalEnLerenBindingdriempjesGereed

Hier zie je dat de voorplat gereed is om het boekblok te gaan naaien: het basiskapitaal en de leren bindingen zitten aan het voorplat vast.


IMG_1750TheArtOfBookbinding

‘The art of Bookbinding’ van Joseph Zaehnsdorf in een uitgave van Atelier de Ganzenweide.


IMG_1751NaaibankInStelling

Hier ligt het voorplat met het eerste katern op het naaibankje.


IMG_1752TekeningUitBoekGoddijn

Dit is de tekening in het boek van Goddijn (pagina 27). In de tekst staat dan het volgende: ‘De katernen worden aan de ingesneden bindingen vastgemaakt met een dubbele wikkelnaaiing. Aan kop en staart worden ook de kapitaalkernen mee genaaid met een rondslag via het gat voor de kettingsteek’. Dat is prima maar dan moet je natuurlijk wel weten/begrijpen wat een dubbele wikkelnaaiing, een rondslag en een kettingsteek zijn. Het boek van Goddijn is vooral goed voor mensen die de kunst van het boekbinden al onder de knie hebben. Het is geen stap-voor-stap instructieboek.


IMG_1753EersteKaternMetPerkamentenOmslagIngenaaid

Het eerste katern is genaaid en met het tweede is een begin gemaakt. Gelukkig zijn het niet zo veel katernen.


Maar die overige katernen volgen volgende keer.

Het huidige boekbindavontuur

Terwijl ik aan een dummy aan het werken was,
lag onder bezwaar het volgende boekblok al klaar.
Het boekblok betreft ‘The Art of bookbinding’ van
Joseph William Zaehnsdorf (1853 – 1930).
Het boek is van 1880 en de versie die ik als dummy
ga inbinden is uitgegeven door Atelier de Ganzenweide.
Het is geen middeleeuws boek maar de afmetingen
komen bijna exact overeen met de beschrijving van Peter Goddijn
bij zijn beschrijving van ‘Band met houten platkernen,
gesloten scharnieren, opliggende bindingen, vaste rug,
romaanse aanrijging, chevronkapitaal, platsluiting en
titelraampje (11e eeuw)’.
De beschrijving probeer ik te volgen.

IMG_1671PerkamentenDekbladEnBoekblokMetGroterKapitaalhoekje

Volgens de beschrijving van Goddijn (Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden, pagina 24) hoort de kapitaalsnede 2 bij 2 mm te zijn. Dat had ik ook aangebracht. Maar na de ervaring met de eerste dummy maak ik het toch groter: 5 bij 5 mm. Je ziet op deze foto ook het perkamenten dekblad dat om het eerste katern zit.


De beschrijving van dit boek (‘The Art of bookbinding’) dat je
gewoon in de boekhandel kunt kopen is op de website van Bol als volgt:

Originally published in 1880 this early work on book binding is a comprehensive and informative look at the subject. The contents are extensively illustrated, The information on book binding makes for absorbing reading throughout. Many of the earliest books, particularly those dating back to 1900s and before, are now extremely scarce and increasingly expensive.

IMG_1672KaternVoorKaternKapitaalhoekjeAangebracht

Met platten. Ik heb 1 voor 1 de katernen ontdaan van het hoekje. Met een mes een boekblok in een keer doorsnijden lukte me de vorige keer niet. Nu zitten er wel kleine verschillen tussen de hoekjes maar de functie is om voldoende ruimte te maken voor het kapitaalband. Dat is er nu.


IMG_1673BoekblokInDeBlokpersPlaatsen

Hier wordt het boekblok in de houten blokpers gezet. Ik ga voor het eerst een boek niet prikken in de rug maar ik ga op de plaatsen waar de bindingen komen (3 plaatsen) en de plaatsen waar de kettingsteek komt (2 plaatsen voor het basiskapitaal) inzagingen maken.


IMG_1674ZaagsnedenInDeHoutenBlokpers

Vijf zaagsneden in de rug van het boekblok terwijl het in de blokpers geklemd ligt.


IMG_1675PlattenEnBoekblokVoorzienVanVergrootKapitaalhoekje

Het resultaat.


IMG_1676HoutenPlattenIngezaagdBoekblokLerenRiempjes

Compleet met houten platten en de drie leren riempjes (van een oude tas). De perkamenten kapitaalkernen moet ik nog maken.


IMG_1677ZoHebIkMijnWerkAchtergelaten

De volgende stap is het aftekenen van de platkernen zodat daar de gaten in geboord kunnen worden. Dat is een spannend moment. Vooral de twee gaten voor de kapitaal kern. De platten zijn geen massief hout maar een soort multiplex. Toen ik bij de eerste dummy probeerde deze gaten te maken dreigde de hoek af te breken. Dat moet ik hier zien te voorkomen. Bij de dummy heb ik toen de pogingen gestaakt. Hier wil ik dat het wel lukt.