Het boekbinden voor allen

‘Het boekbinden voor allen’ is een klein, dun boekje
waarvan ik een paar jaar geleden de losse bladen/katernen kocht.
Nu ga ik dit boek van Maurice van Esschen inbinden.
Het idee is om leer van een oude jas te gebruiken om
de band te bekleden.

WP_20180212_10_49_50_ProDeLerenJasWaarmeeDeBandBekleedGaatWorden

Vandaag heb ik de jas nog eens beter bekeken. Ik ben begonnen de voering er uit te halen Dus het tornmesje is weer in gebruik geweest.


WP_20180212_11_08_41_ProDeKleurVanHetLeerEnHetSchutblad

Als schutblad heb ik dit blauwe papier op maat gesneden. Dat blauw geeft een mooi contrast met de kleur van het leer.


WP_20180212_11_20_33_ProSchutbladenBevestigdOpHetBoekblok

Dit is zo ongeveer de meest saaie foto die ik in lange tijd heb gemaakt. Dit is het boekblok met aan de voor- en achterkant het blauwe schutblad. Dit boekblok moet nog op maat gesneden worden. Ik moet straks eerst de maar van de bedrukte pagina’s overnemen op het schutblad. Maar dat is geen probleem.


Het boekblok van saa-papier voor het boekje Cambodja – Laos,
heb ik uit de boekenpers gehaald.
Het boek is veel compacter dan voordat het de pers inging en blijft mooi in vorm.
Dus kan ik het straks mooi op maat snijden voordat ik het ga inbinden.

Het vlaggenboek over Plantin is gereed op het vermelden
van de bronnen van de ansightkaarten na.

Bladerboek: boekband met bekleding van Zaansch Bord

Zaansch bord is een papiersoort gemaakt in Zaandam.
Het is een grof, stevig papier om te zien, haast karton.
Maar het voelt zacht aan en is verkrijgbaar in zachte tinten.
Voor mijn bladerboek heb ik het plan opgevat om de boekband
te bekleden met een stuk zachtgroen Zaansch Bord.
Om het Zaansch Bord aand de kop en de staart van de rug meer stevigheid
te geven, verwerk ik een koordje in de boekband.

WP_20180128_13_03_14_ProExtraVerstevigingVoorBandMetBekledingVanZaanschBord

Hier zie je hoe een kort stukje koord de platten (klein stukje van de hoeken weggehaald) en de rug verbindt en tegelijkertijd extra stevigheid gaat geven aan het Zaansch Bord dat ik nog moet omslaan en lijmen.


WP_20180128_13_41_27_ProBoekblokEnBand

Niet eerder maakte ik een bandztter met papier als bekleding. Ik moet zeggen het voelt best zacht aan. Probleem is alleen dat de scharnierende delen aan de rug minder flexibel zijn dan bij linnen. Hier zie je het boekblok en de boekband naast elkaar liggen.


WP_20180128_13_54_35_Pro

Aan een kant zit het boekblok al in de boekband gelijmd.


Update over bladerboek

Dat snijden van het bladerboek was geen goed idee.
Doordat het boekblok niet massief is krijgt het papier
de kans om alle kanten uit te gaan.
De kracht die je op het snijapparaat zet
komt ook verkeerd op het boek terecht.
Ik ga het boek wel gewoon afmaken maar het is er niet mooier
op geworden. Ik had de bladen moeten snijden toen
de herfstbladen er nog niet op bevestigd waren en de bladen niet
ingebonden waren. Les voor de volgende keer.

Vandaag de platten gesneden.
Als ik het boekblok er tussen leg ziet het er als volgt uit:

WP_20180127_10_17_54_ProBladerboekMetBasisVoorDeBand

Uit Laos heb ik pas een stapel papier meegebracht.
Het heet saa-papier.
Dat wordt gemaakt van de schors van de moerbei-boom.
Je ziet het in allerlei vormen op meerdere plaatsen in Azie.
In dit geval is het papier gedecoreerd met bloemblaadjes
en grassoorten.
Het is mooi papier. Niet heel erg sterk denk ik.

WP_20180127_10_41_36_ProSaaPapierHeelVerschillendGedecoreerd

De decoratie is heel verschillend. Hier een paar velletjes als voorbeeld.


WP_20180127_10_45_25_ProSaaPapierUitLaos

Hier zie je de 24 dubbelgevouwen vellen saa-papier. Nummer 25 heb ik gebruikt om als kaart te versturen.


Van deze vellen ga ik een boekje maken.
Waarschijnlijk ga ik het vullen met foto’s uit
Cambodja en Laos. Maar daar moet ik nog even over nadenken.

Boektotaal: Werken met leer

Afgelopen zaterdag heb ik een workshop gevolgd bij Boektotaal.
Een of twee keer per jaar volg ik ergens in Nederland of
Belgie een workshop die een relatie heeft met boekbinden.
‘Werken met leer’ paste dus precies in het plaatje.
Ik heb eigenlijk geen ervaring met het werken met leer en
had behoefte aan een overzicht: wat komt er allemaal bij kijken,
wat is nou schalmen, wat dun je nou aan leer, hoe laat zich dat verwerken?
Allemaal beginnersvragen en ik kreeg heel veel antwoorden.

De Boekenmarkt is een gezellige winkel in een van de winkelstraten
in het centrum van Steenwijk. Boektotaal is de naam van hun website.
Tweede hands boeken, een scheepsmodel, dozen (want we veranderen met de tijd mee),
papier, karton, atelierruimte, veel boekbindgereedschap, lijm, garen en
natuurlijk leer.
De workshop werd heel vakbekwaam geleid door de eigenaar en ik ging
aan het eind van de dag tevreden naar huis met een in leer ingebonden boek
dat op een haar na gereed was.

Dat het gezellig was met de eigenaars van de winkel, de hond en de cursisten
is duidelijk.

Zo gingen we aan het werk:

WP_20171125_11_06_09_Pro2PlattenRuggebordKraftpapierEnEenVoorbereidBoekblokLetOpDeAfgehoektePlatten(DiePreciesVerkeerdLiggen)

Het boekblok hebben we niet met de hand gemaakt. Dan kan natuurlijk wel maar dat zou te veel tijd kosten. We willen met het leer aan de slag. Dus snel twee platten gemaakt (de voor- en de achterkant van de band), het ruggebord gesneden en het kraftpapier op maat gemaakt om een en ander met elkaar te verbinden. De platten liggen hier precies verkeerd. Aan iedere plat zijn twee hoeken afgerond. Dat is om het scharnierend leer straks meer ruimte te geven en de zijde die is afgerond moet dan ook aan de rugkant zitten. Maar hier is alles nog los, dus geen probleem.


WP_20171125_11_11_39_ProNetAndersDanWerkenMetLinnenBoekband

Als je met leer gaat werken leg je het ruggebord aan de andere kant van het kraftpapier dan wat je zou doen als je een linnen band maakt. De reden daarvoor is dat je de achterkant zo glad mogelijk wil maken. Alle oneffenheden die onder het leer zitten, zie je straks door het leer heen (Prinses op de erwt-effect).


WP_20171125_11_14_01_ProRuggebordjeOpKraftpapier

Eerst plak je het ruggebord op het kraftpapier.


WP_20171125_11_15_20_ProKneeplatje

Dan gebruik je een kneeplatje om te bepalen waar je de platten gaat lijmen. Wat een uitvinding!


WP_20171125_11_23_10_ProHierLiggenDeAfgehoektePlattenCorrect

De afgeronde hoeken van de platten komen aan de rugzijde.


WP_20171125_11_23_23_ProOpDeAndereKantZitHetRuggebord

Er ging iets mis met het kraftpapier maar dat is geen ramp. Het ruggebord zit aan de andere kant van de platten.


WP_20171125_11_24_09_ProPassenIsNetZoBelangrijkAlsMeten

Het begint in de verte al op een boek te lijken. Passen is overigens net zo belangrijk als meten en het helpt je een beeld te vormen van waar je naar toe aan het werken bent.


WP_20171125_11_45_30_ProDeBasisVoorHetAvontuurVanVandaag

Liggend ziet het er zo uit.


WP_20171125_12_01_09_ProDitIsDeMalOmDeVerdelingVanDeRibbenGoedTeKrijgen

We gaan valse ribben op de rug van het boek maken. De verdeling van die ruibben op het boek is zo dat de onderste rib op buiten proportie veel ruimte vanaf de onderkant van het boek wordt gemaakt. Om de positie van de ribben te bepalen gebruiken we een mal.


WP_20171125_12_02_54_ProDeMalBepaaltWaarDeRibbenKomenNietGelijkVerdelen

Door de boekband op de mal te leggen kun je de positie van de ribben bepalen.


WP_20171125_12_07_52_ProDaarKomenDeValseRibben

Hier gaan ze dus komen.


WP_20171125_13_39_10_ProMetDeValseRibben

De basis van de valse ribben kun je maken met verschillende materialen: karton, vlastouw of gewoon stukjes draad in een coating. Die zijn al mooi rond. Dan hoef je niet veel te schuren (denk aan de prinses op de erwt!).


WP_20171125_13_53_09_ProHetLeer

Dit is dan het leer. Op de ruwe zijde is het boek al afgetekend.


WP_20171125_13_56_35_ProBoekbindenIsErgRegionaalMessenUitDuitslandEngeland

Dat leer gaan we schalmen of dunnen. Dat kan op verschillende manieren. Een van die manieren is met een scherp mes. Boekbinden is een heel regionaal georienteerd ambacht. Het gereedschap is dan ook anders per regio. Het resultaat is steeds gelijk. Hier zie je Duitse, Engelse, Franse en Zwitserse messen. Let op, niet alle messen zijn voor linkshandigen geschikt.


WP_20171125_14_15_35_ProHetDunnenKanMetEenMachine

Schalmen kan ook met een machine. Maar denk dan niet dat het volledig automatisch gaat. De machine is meer een combinatie van een mes en een derde handje. Het machine geeft je de mogelijkheid de schuinte en de diepte van het mes vast te zetten. Met de hand zul je dat zelf moeten doen. Als je een machine als deze gaat gebruiken moet je eigenlijk ook een mes hebben. De machine kan niet altijd overal bij.


WP_20171125_14_38_31_ProLeerSchalmenAanDeRandenDeBovenkantGingEvenMis

Een van mijn grote vragen was: wat dun je dan precies aan het leer. Het antwoord: om te beginnen de randen. Hier zie je mijn stuk leer waar de randen van zijn gedund. Je ziet ook (helaas) dat het aan de bovenkant (links) mis ging. Ik heb dit leer met de machine gedund. Voor een eerste poging ben ik heel tevreden.


WP_20171125_14_50_44_ProNuOokDunnenOpDeScharnieren

De tweede plaats om het leer te dunnen is op de scharnier. Dan kan ook weer met de machine. daar zijn bijzondere hulpmiddelen voor bij geleverd. Voor beginners als ik. is er ook een andere oplossing.


WP_20171125_14_53_37_ProSchalemenMetMachine

Hier demonstreert de instructeur het gebruikt van het machine voor een sleuf.


WP_20171125_14_54_38_ProSchuineKantenOfSleuven

Op dit voorbeeldstukje leer zie je de sleuf (onderste twee) maar ook een schuine kant aan de rand (boven aan).


WP_20171125_15_01_02_ProInPlaatsVanSchalmenMetEenMesKanSomsSchurenOok

Hier toont een medecursist de andere methode: schuurpapier. Werkt prima.


WP_20171125_15_16_59_ProLeerGereedOmAanTeBrengen

Het resultaat. Dit is nu gereed om de band mee te gaan bekleden. Maar de basis van de band is nog niet helemaal gereed.


WP_20171125_15_30_10_ProVoorstrijkenMetVerdundePVA

Eerst het leer voorlijmen met een verdunde boekbinderlijm (PVA).


WP_20171125_15_44_00_ProInLijmen

Na kort drogen van het voorlijmen, definitief het leer inlijmen.


WP_20171125_15_48_52_ProNoestHandwerk

Als het leer op de basis van de band is gelijmd ga je direct de ribben modelleren. Het leer is nu extra soepel door de lijm en met een vouwbeen kun je de ribben een mooi aanzicht geven. Dit is het noeste handwerk van de ambachtsman. Een kunststof vouwbeen werkt beter want laat geen verkleuringen na.


WP_20171125_15_53_24_ProDeRibbenEnTouwsporenModelleren

Vroeger ontstonden de ribben omdat touw gebruikt werd om het boek te binden. Dat liet sporen na en die kun je nu ook in het leer aanbrengen.


WP_20171125_16_07_03_ProHierIsDeBasisVoorDeExtraVerdikkingAlaangebracht

Aan de rug gaan we een heel kleine verdikking aanbrengen. De basis daarvoor is een klein strookje karton. Hier is het al aangebracht. Dat gaat er voor zorgen dat het leer hier dikker wordt (Prinses op de erwt). Als het boek dan dichtgevouwen wordt dan schuift die verdikking over het kapitaalbandje en zorgt en zo voor dat er geen stof in de rug kan komen.


WP_20171125_16_08_08_ProBijPincetLigtBasisExtraVerdikkingGereed

Het is echt maar een heel klein en dun strookje karton. Hier ligt het naast de pincet.


WP_20171125_16_22_55_ProExtraStofbewerking

Als je dan het leer om de band vouwt kun je de verdikking direct ook modelleren. Bij het omslaan van het leer om de band moet je ook zorgen voor mooie hoeken. Ook daarvoor heeft de instructeur meerdere oplossingen. Ik weet zeker dat hij die graag aan je wil uitleggen.


WP_20171125_16_54_15_ProEvenPassenDeKapitaalbandKomstStraksAchterDeExtraStofbescherming

Even passen. Het kapitaalbandje is hier zichtbaar. Als de band straks aan het boekblok wordt bevestigd zal de rug helemaal dicht zijn. Alleen als het boek opengevouwen wordt bij het lezen zal de rug open staan. Superslim!


WP_20171125_16_54_27_ProDitGeeftEenBeeldVanDeRibben

Zo zien de valse ribben er uit. Ik ben heel blij!


Bladerboek weer een stap verder

Vandaag heb ik de geritste strook van de drager
van de herfstbladen voorzien van een stapeltje
op elkaar geplakte stroken groen papier.
Het groen geeft misschien een accent.
Als de bladen straks aan elkaar genaaid zijn
dan ga ik de geritste strook dichtplakken
en het groene papier garandeert me dan
een bepaalde dikte die er voor moet zorgen dat
het boek mooi dicht kan.

Genoeg gepraat. Wat bedoel je nou?

WP_20171108_15_34_57_ProOpElkaarGeplakteStukjesGroenPapierOpDeDrager

Hier zie je een willekeurige pagina als voorbeeld. Vijf kleine strookjes groen papier zijn gelijmd tot een dikke strook papier van zo’n 6 centimeter lang. Zowel aan de bovenkant als aan de onderkant van de pagina is zo’n dikke strook groen papier geplakt. De kant van de groen strook die je nu ziet wordt na het inbinden ingesmeerd met lijm en naar binnen geklapt op de drager. Dan gaat er iets ontstaan zoals je op de volgende foto ziet.


WP_20171108_15_35_12_ProDikteGroenPapierMaaktStevigereRug

Het wordt een boek. Ik gebruik een aantal technieken die bij het maken van een boek worden toegepast. Maar sommige ook niet omdat de herfstbladen een aparte aanpak nodig hebben. De pagina’s zijn niet allemaal gelijk. Ik denk niet dat ik het boekblok straks kan schoonsnijden. Deze verschillen zal ik moeten accepteren. Toch zeker bij deze eerste versie.


WP_20171108_15_39_23_ProBladerboekEersteStapeling

Op deze foto is dat niet te zien. Dit is alleen een ander zicht op de stapel van het boekblok. Maar het boek krijgt schutbladen. Hetzelfde papier als de drager. Maar een deel ervan ga ik ‘illustreren’ met bladmotieven. Sommige bladeren zijn groter dan de drager. Dat is een bewuste keuze. Eigenlijk zou ik het liefst het boek maken zonder de drager. Maar inbinden wordt dan ingewikkeld. Bewust hou ik het gedeelte van het blad dat niet ondersteund wordt door de drager zo klein mogelijk. De drager geeft steun en bescherming aan de kwetsbare, want droge, bladeren. De schutbladen aan voor- en achterkant hebben de grootte van het grootste blad.


Update Boek Behoud Bericht

De afgelopen tijd was mijn grootste zorg of de rug
van de kunstleren band wel goed op zijn plaats zal vallen.
Letterlijk.
Toen ik het boek uit de boekenpers haalde en het eens
helemaal open vouwde bleek de methode Johan Potgieter
prima te werken.

 photo WP_20170705_001BoekKanPlatOpenEnLeerOpDeRugVouwtZichMooiWeg.jpg

Hier moet de kunstleren omslag om de platten nog gemaakt worden maar het materiaal zit al wel op de platten bevestigd. Je ziet dat als je het boek helemaal openvouwt er een soort tunnel ontstaat omdat het kunstleer bij de rug naar buiten wijkt. Precies wat ik gehoopt had. Nu is het een kwestie van het kunstleer goed om de platten te krijgen. Om de rug zo stevig mogelijk te maken vouw ik de flapjes die overblijven bij de rug, na lijmen, terug naar binnen. Het materiaal zit daar dan dubbel (= steviger) en vast aan zichzelf en de extra strook boekbindlinnen die ik er aangebracht hebt.


 photo WP_20170705_002DeHoekenOpMaatSnijden.jpg

Hoekjes afsnijden. Bij de rug is het kunstleer ook doorgesneden. Om het naar binnenvouwen goed mogelijk te maken is daar een klein strookje, ter dikte van het karton weggesneden.


 photo WP_20170705_003GeenExtraSchutbladGewoonNetjesDeHoekenAfgewerkt.jpg

Je kunt hier natuurlijk een extra sierpapier aanbrengen maar dan moet je iets vinden wat bij dat geel past. Ik vind het zo mooi. De ‘rugflapjes’ die ik later ga invouwen zijn hier te zien.


 photo WP_20170705_004ZilverpapierTekenPlakkenRugNaarBinnengevouwenEnGeplakt.jpg

Ik stop er aluminiumfolie tussen de band en het boekblok om te voorkomen dat het papier tegen het kunstleer aan plakt en dan kan het nog even in de boekenpers. Te zien is dat het naar binnenvouwen van het kunstleer aan de rug goed werkt. Was een eenvoudige handeling.


 photo WP_20170705_005NuGauwWeerInDeBoekenpers.jpg

Na het drogen in de boekenpers ziet het boek er als volgt uit. Ik ben tevreden. Wat ik minder vind is dat het gele kunstleer een beetje doorschijnt. Het rode textiel dat ik gebruikt heb om de katernen op te naaien, kun je door het kunstleer zien. Daar moet ik iets op verzinnen bij de volgende twee exemplaren.


 photo WP_20170705_006GeenStrookjesKartonAlsNaaiHulpmiddelMaarSateprikkers.jpg

Terwijl boek 1 ligt te drogen kan ik beginnen aan het naaien van boek twee. Gebruikte ik de vorige keer strookjes karton als hulpmiddel, nu ben ik overgestapt op sateprikkers. In drie maten. Ervaren wat het beste werkt (de kleinste maat).


 photo WP_20170705_009BoekNummer2Ingenaaid.jpg

Boek 2 ingenaaid.


 photo WP_20170705_011BoekNummer1MetLeelint.jpg

Hopelijk worden boeken 2 en 3 net zo mooi of mooier.


Fladderboek

De afgelopen dagen heb ik ook wat gewerkt aan het Fladderboek.
De naam en het ontwerp zijn niet van mij, maar van de
Stichting Handboekbinden.

 photo WP_20170531_007StichtingHandboekBinden.jpg

Stichting Handboekbinden.


Regelmatig publiceert de stichting instructies voor het maken
van een boek of boekje.
Dit keer bij de gelegenheid van de jaarlijkse open donateursdag.

 photo WP_20170531_005FladderboekDeMaterialen.jpg

Dit zijn de materialen voor het fladderboek. Om je een idee te geven de hoogte van het boekje is 6 cm en de breedte 5.


 photo WP_20170603_002VierStrokenFladderbladenOpInstructie.jpg

Hier zie je de vier stroken met fladderpagina’s op de goed geillustreerde en nauwkeurige instructie.


 photo WP_20170603_003VierStrokenFladderbladen.jpg

Nogmaals de vier stroken met fladderpagina’s.


 photo WP_20170603_004BlauweBuitenkaftMetKaftBinnenwerkTweeRodeLinnenKaftdelenNogTeMonteren.jpg

Hier is het boekje al ver gereed. De voor- en achterkant van het boekje bestaan ieder uit twee platten, een blauw en een rood, waartussen de bevestiging van de twee kaftdelen en het bevestigingsmechanisme voor de fladderpagina’s zitten. Zo ontstaat een heel sterke binding.


 photo WP_20170603_005DeKaftVanHetFladderboek.jpg

Dit is de kaft voor het fladderboekje. Je ziet duidelijk de rode en blauwe kaftdelen, de verbinding in de rug (perkamentpapier) en het bevestigingsmechanisme voor de fladderpagina’s.


 photo WP_20170603_006FladderendeBladenBevestigenAanKaft.jpg

De vier stroken fladderpagina’s zijn een (1) boekblok geworden. Hier ligt het gereed op de kaft om vastgeplakt te worden.


 photo WP_20170603_007FladderboekBovenaanzicht.jpg

Bovenaanzicht fladderboek, kaftzijde.


 photo WP_20170603_008FladderboekGereed.jpg

Bovenaanzicht fladderboek, boekblokzijde. Op dit moment ligt het boekje nog onder bezwaar.


 photo WP_20170603_009FladderboekInstructiesVanStichtingHandboekBinden.jpg

Dit is dan de instructie Fladderboek. Gemaakt door de Stichting Handboekbinden.