Mooi Marginaal

De week zag er wat anders uit dan anders.
Daarom heb ik gistermiddag en vandaag aan mijn
versie van de catalogus ‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ gewerkt.

IMG_0055LijmMalVoorRug

Deze mal gebruik ik om een smalle strook van de rug in te kunnen lijmen. Achteraf moet ik nog eens goed nadenken over de volgorde van activiteiten. Ik heb nu eerst de schutbladen bevestigd aan het boekblok en ga straks de rug aan het boekblok met schutbladen bevestigen. Vraag is of dat niet beter andersom kan.


IMG_0057VoorplatMetGatOpBoekbindlinnen

Het boekbindlinnen voor de voorplat is uitgesneden en die lijm ik vast aan de voorplat. Daar is een vierkant in uitgespaard omdat daar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik opnieuw zou doen zou ik de ‘M’ direct uit de voorplat gesneden hebben en niet uit een kleiner stuk karton. Maar goed, ik ga hierna een stuk boekbindlinnen er uit snijden en dan de verdiepte letter ‘M’ hier inpassen en dan de gele achterkant aanbrengen.


IMG_0058VoorplatMetBoekbindlinnenAlleenOpVoorkantBevestigd

Dan is dit het resultaat. Je ziet dat het boekbindlinnen nog niet omgeslagen is. Dat is ook een beetje ingewikkelder dan normaal omdat het voorplat twee hoogtes kent. Dit om de voorplat te kunnen plakken op het leer van de rug zonder een bobbel te veroorzaken.


IMG_0059LerenRug

De leren rug is op het boekblok gelijmd. Door de mooie structuur op de achterkant van het schutblad, vindt ik dit ook al een mooi boek. Maar dit is natuurlijk veel te kwetsbaar.


IMG_0061PassenEnMetenMetNogLosseM

Passen en meten. De verhoogde ‘M’ ligt hier nog los op het voorplat. Maar de voorplat past wel mooi op het leer. Hoe het straks gaat scharnieren moet ik nog zien.


IMG_0062VoorplatHelaasZieJeTochHetVierkantInVierkantEffect

Nu is de verhoogde ‘M’ ook vastgezet.


IMG_0063VoorplatPassenAchterplatNogMaken

En weer passen en meten. Het leer is al een paar keer bijgesneden om het helemaal goed te krijgen. Misschien had de verhoogde ‘M’ meer kleur moeten krijgen. Misschien is dat beter voor het ontwerp. Dat kan ik nog altijd proberen. Nog even over nadenken.


Mooi Marginaal uit de pers

IMG_0037UitDePers

Het ingenaaide boekblok heeft drie nachten in de pers gezeten. Dus het is gereed om met een stuk gaas nog steviger te maken. Daarna kan ik het gaan snijden. Dit gaas noem ik het binnengaas. Omdat ik dit boek wil maken met opgelijmde platten breng ik eerst een rug aan. Die rug wordt bekleed met dun leer. Dat leer versterk ik met het, u raadt het al: het buitengaas.


Tot nu toe maakte ik boeken met een boekband die voordat
hij werd aangebracht op het boekblok, helemaal was voorbereid:
Van karton sneed ik de platten (voor en achterkant van een boek)
en de rug. Die drie delen werden met elkaar verbonden met een stuk
kraftpapier en vervolgens bekleed met 1 stuk boekbindlinnen.
Dat vormt een stevig geheel waarbij de platten verbonden worden
met het boekblok door schutbladen.

Nu maak ik een losse rug van karton bekleed met leer.
Dun leer. Om de katernen bij elkaar te houden.
Het leer vormt zo dadelijk ook de bevestigingsplaats
en het scharnier voor de opgelijmde platten.
Om dat steviger te maken lijm ik daar een extra stuk
gaas tegen.

IMG_0038Inlijmen

Het boekblok gaat dus opnieuw in de pers maar deze keer niet zozeer om het papier te persen maar om de katernen tegen elkaar te drukken terwijl het gaas er op wordt gelijmd.


IMG_0041InDeSnijmachine

Als het boekblok en het gaas goed gedroogd zijn, kan het boek in de snijmachine. Het boekblok heeft nog niet de goede maat. De katernen zijn ongelijk en niet alle pagina’s van het boek gaan open vanwege de vouwen in de katernen. Die gaan er nu af.


IMG_0042InDeSnijmachine

In de snijmachine. Langs drie kanten wordt het boek schoongesneden.


IMG_0043UitDeSnijMachine

Dit is altijd een mooi moment. Als het goed gaat is het boekblok aan alle gesneden zijdes mooi glad. Alle pagina’s gaan nu ook goed open.


IMG_0045EersteSchubladGelijmdMet3MMlijm

Ik ga het schutblad maar met een randje van 3 millimeter lijm op het eerste (en laatste) katern bevestigen. Dat is minder stevig dan normaal.


IMG_0047SchutbladVoorEnAchterGelijmd

Hier zie je dat er een schutblad aan de bovenkant en aan de onderkant van het boekblok is aangebracht. Dat deel van het dubbelgevouwen schutblad dat tegen een katern komt is een paar millimeter korten aan boven- en onderzijde dan het deel dat straks tegen de platten komt. Daarom zie je hier en daar dat mooie blauw van de bloemen op de binnenkant van het papier.


IMG_0048RugEnBuitengaasGelijmd

Dit wordt de rug. Een reep karton op een dun stuk leer. Aan een kant is het leer rond. Dat is omdat ik het stuk zo gunstig mogelijk uit een huid gesneden heb. Voor het boek was dit niet nodig. Over het karton en het leer is vervolgens gaas gelijmd. Gewoon om dit stuk zo stevig mogelijk te maken. Naast de rug heb ik al met een stippellijn de kneep gemarkeerd. Dat deel zal niet gelijmd worden op het boekblok. Dat is de ruimte die de rug krijgt. Opnieuw met een lijmrand van een aantal millimeter om vervolgens de scharnier te worden voor de platten. Die bekleed ik toch met linnen. Ook rood. Die platten komen morgen aan de beurt.


IMG_0049SchutbladEnBinnengaasGelijmd

Er restte mij niets anders dan het binnengaas vast te plakken op de schutbladen. Dat kan nu goed drogen.


Strengel & Letters: laatste deel

WP_20190126_12_42_25_Pro

Er is in Kasteel Wijchen een mooie tentoonstelling over het middeleeuwse boek. Daar ben ik onlangs geweest en wil daar nog wat informatie over delen.


WP_20190126_13_03_10_ProKasteelWijchen

Als de poorten dan opengaan ziet het kasteel er zo uit.


WP_20190126_14_01_28_ProKladtekstenVankopiisten

Een vertaalde lijst met klachten van middeleeuwse kopiisten.


De tentoonstelling bestaat grofweg uit drie delen:
= verhalen over de mensen die bij het maken van boeken betrokken waren/zijn;
= voorbeelden van middeleeuwse boeken, leeshulpen enz;
= boeken van hedendaagse boekbinders.

In het eerste deel, heel geschikt voor kinderen, komt de productie van
perkament en het leven van de (over)schrijvers en illustratoren (illumineren).
Dat leven van de mensen die oude teksten overschreven was niet altijd
even prettig, blijkt uit hun oefenzinnen die je af en toe
in oude boeken kunt vinden,
Ze schrijven bijvoorbeeld:

Ik heb het koud.

Nu ben ik klaar met schrijven…..Geef me een neut.

Gelukkig, het zal snel donker zijn.

Schrijven is extreem gezwoeg. Het trekt je rug krom, het verdoezelt je zicht, het verdraait je maag en je zijkanten.

Sint Patrick of Armagh, verlos mij van het schrijven.

Zoals de haven wordt verwelkomd door de zeeman, zo ook de laatste zin door de schrijver.

Wat een verdriet. Oh klein boek. Er komt een dag wanneer iemand over jouw bladzijden zal zeggen: de hand die dit schreef is niet meer.

WP_20190126_14_36_53_ProDenBoschJohannesTurnhoutEusebiusHieronymusArgumento1551AntwerpenJohannesHeleniusEnchiridion1542VoorsteSchutbladPerkamentFragmentOfficiale15eEeuwRegionaalArvhiefNijmegen

Dit boek bestaat uit twee teksten: een tekst uit Den Bosch, Johannes Turnhout, Eusebius Hieronymus Stridonensis, Libri duo contra Joviniam cum argumento, 1551; en een tweede tekst uit Antwerpen, Johannes Helenius, Enchiridion uit 1542. Het voorste schutblad bestaat uit een perkamenten fragment van een Officiale, 15e eeuw. Regionaal Archief Nijmegen.


De tekst bij dit boek is als volgt:

Papieren boekblok met 264 folio. Het voorste schutblad is een perkamenten fragment van een Officiale uit de 15e eeuw.
Het achterste schutblad is een papieren blad uit een gedrukte Latijnse spraakkunst uit de eerste helft van de zestiende eeuw.
De katernen zijn gebonden op drie dubbele, bruine leertjes.
Het boek heeft een perkamenten aangehaalde omslag met doorgehaalde bindingen.
De sluiting wordt gevormd door een overslag met een smalle inslag en een klampslot.
Op de rug van het boekblok zijn aan de bovenste kettingsteek twee dunne linnen draadjes vastgeknoopt welke dienst deden als leeslint.
Ooit waren ze veel langer en pasten ze tussen de bladzijden.
1551, NL-NmRAN_546_37

WP_20190126_14_41_01_ProSchepenprotocolNijmegen1422RegionaalAtchiefNijmegen

Schepenprotocol, Nijmegen, 1422. Regionaal Archief Nijmegen.


Schepenprotocol gebonden in goedkoop perkament.
De overslag is het laatste stukje van een vel perkament, namelijk een stuk poot van een geit.
Op de voorkant zitten veel gaten.


WP_20190126_14_41_36_Pro

Van dit boek kon ik helaas de toelichting niet meer terugvinden. De band ligt los om het boekblok. Hoe het ingebonden is, kun je hier goed zien.


WP_20190126_14_54_35_ProBoekenleggersKapittelstokjeKolomwijswieltje

Dit vond ik bijzonder. Drie verschillende leeshulpen. Het meest linkse zijn meerdere boekenleggers. Ze zitten bovenaan met een soort sieraad aan elkaar. Of zoveel boekenleggers handig zijn ? Maar twee of drie kan ik me goed voorstellen: bijvoorbeeld een voor de pagina waar je leest, een voor de noten en een voor de literatuurlijst in je boek. Het middelste voorwerp heet een kapittelstokje. Dan als laatste, rechts, een Kolomwijswieltje.


Dada-boek is gereed

Het is een heel avontuur geweest maar nu is het dan zo ver.
Het boek is gereed en ik ben tevreden.
Een volgende keer kan het nog beter, dat zie je zo dadelijk.
Maar ik ben er blij mee.

IMG_0005DadaBoekIsGereed

Mijn dada-boek, boek met dadadichten. Begonnen met een instructie op een kaart van een collegadrukker die ik zag op internet. Nu ben ik een dummy en een boek verder. Heb weer veel geleerd.


IMG_0006AansluitingBandBoekblokGoedGelukt

Veel heb ik nagedacht over hoe ik de aansluiting tussen de band en het boekblok mooi kon krijgen. Dat is goed gelukt.


IMG_0007Dadadicht

Het gebruik van het spinnenwebpapier, moeilijk, is uiteindelijk goed gekomen. De kleuren van het spatwerk met ecoline zijn mooi. Ook de stukken handgeschept papier doen het mooi in dit boek.


IMG_0008Dada

Ik begon heel trouw volgens de instructie van Tristan Tzara (Sami Rosenstock) maar moest dat wel loslaten. Dat leidde tot mooie pagina’s.


IMG_0009


IMG_0010BoekInBoek

De stappen die genomen zijn om tot de afbeeldingen in dit boek te komen, staan toegelicht in een klein boekje dat op de achterste plat bevestigd is. Een late vondst. Echt dadaïstisch: het was toeval. Ik was vergeten de tekst in het boekblok op te nemen dus ik moest op het laatste moment iets anders bedenken.


IMG_0011EenVolgendeKanNogBeter

Het boek is pas een paar keer geopend. Misschien kan het nog wat mooier komen te liggen door het nog een paar keer te openen.


IMG_0012TenOpzichteVanDeDummy

Als je de constructie van de dummy (onder) vergelijkt met het eindresultaat dan zie je zo de verbetering die heeft plaatsgevonden. Maar een volgende keer kan het nog beter.


Dada

WP_20181215_09_10_50_ProZoLagHetRuim2DagenOnderBezwaar

Het boek heeft ruim 2 dagen onder bezwaar gelegen. Maar om het boek niet verkeerd te platten heb ik een aantal stukken vulwit zo opgesteld dat het boekblok er precies tussen past en het boek niet verder dan de hoogte van het boekblok wordt ingedrukt.


WP_20181215_09_36_09_ProSchoonsnijdenAanDrieKanten

Tijd om het boekblok schoon te snijden. Dat viel nog noiet mee bij smalle randjes. Het spinnenweb papier is weerbarstig. Het laat zich niet zo eenvoudig snijden.


WP_20181215_10_48_55_ProSchoongesneden

Het boekblok is schoongesneden. Ik klem de concertina, van Zaansch bord waarop de katernen zijn genaaid, met een metalen knijper een beetje bij elkaar. Zo blijft voor nu het boekblok het best in vorm.


WP_20181215_11_37_42_ProMetPlatten

Vervolgens heb ik de platten gesneden. Stapje voor stapje gaan we naar het eindresultaat. Ik zit er aan te denken om de band te bekleden met een rode Geit skiver (dun geitenleer).


Knoopjes en druppels lijm

WP_20181212_14_38_37_ProKnoopjesEnLijm

De knoopjes in het naaigaren en de druppels lijm hebben zo hun eigen dynamiek. Dus toen ik vandaag het opgedroogde boekblok oppakte bleven de katernen eenvoudig staan.


WP_20181212_14_43_04_ProDitLigtNuOnderBezwaar

Maar door de vouwen nog een keer aan te zetten komt het allemaal weer op zijn plaats. Nu ligt dit boek in spe onder bezwaar. Ik heb rond het boek metalen voorwerpen gelegd (vulwit) met een acceptabele hoogte. Allemaal dezelfde hoogte. Dus het gewicht van het bezwaar kom niet vol op het boek.

De Bradelbinding

WP_20181125_13_20_31_ProHulpmiddelVoorHetSnijdenVanHoeken

Omdat ik nog geen foto had van het hulpstuk dat ik op de Boek Kunst Beurs in Leiden gekocht heb van IBookbinding, hier een foto van dit eenvoudige, in mijn geval, blauwe hulpmiddel. eenvoudig te maken met een 3D-printer.


WP_20181125_13_49_01_ProBandzetterMoetNogDePersIn

Nu alle randen zijn gelijmd en het boekblok in de band is gezet kan het geheel een paar dagen in de boekenpers om goed te drogen. Daarna ga ik nog eens kijken of ik de tekst op de boekband scherper kan krijgen.