Boodschappenboekje

IMG_7754Boodschappenboekje

De bandjes (meer voor de sier dan voor de structuur) heb ik er vanmorgen als eerste op gemaakt. Dan is meteen duidelijk hoeveel ruimte er nog is voor de decoratie.


IMG_7756BoodschappenboekjeEersteSchutblad

Dit is het schutblad zoals dat met het voorplat is verbonden. Veel geluk gehad met het vinden van dit papier. Twee kommetjes en twee theepotten (voor achterin het boek).


IMG_7757BoodschappenboekjeVoorplat

Dit is zoals het voorplat geworden is.


IMG_7758BoodschappenboekjeAchterplat

Dit is de achterkant van mijn eerste boodschappenboekje geworden (met dank aan Borre Akkersdijk en het NRC).


De enveloppen die ik in dit eerste boekje gebruikt heb
zijn allemaal enveloppen van wenskaarten.
De afmetingen zijn heel uiteenlopend.
Ik heb ze in groepen bij elkaar gebracht, in katernen
en vervolgens per katern op één maat gesneden.
Bij een tweede groep enveloppen is dat niet nodig.
Ze komen ook van meerdere afzenders maar zijn
allemaal van dezelfde maat.
Daarmee heb je andere mogelijkheden.

IMG_7759Boodschappenboekje

Hier zie je 4 enveloppen waarvan ik een smalle reep links en rechts van de envelop gesneden heb. Als ik dat gedaan heb, open ik alle enveloppen. Daarmee controleer ik of dat ze helemaal open zijn (de ene envelop wordt anders open gemaakt dan de andere). Ik zie dan ook meteen dat de envelop helemaal leeg is. Dan leg ik ze om en om in elkaar. Dus dan zit het adresvenster aan de voorkant, dan aan de achterkant. Dan sluit ik het ‘katern’ en als laatste snij ik dan de bovenkant recht. Dan zijn de 4 enveloppen aan elkaar gelijk en het katern is gelijk. Het katern gaat op de stapel. Ook die katernen leg ik om en om.


IMG_7760Boodschappenboekje

Hier zie je goed dat ook een beperkt aantal van 4 katernen aan de bovenkant (die we normaal als ontvanger van de envelop openen) er al een verschil zit. Daar deze rand als laatste te snijden valt dat verschil natuurlijk weg.


IMG_7761Boodschappenboekje

In de stapel enveloppen die ik kreeg zaten er erg veel van één afzender. Geheel witte enveloppen. Maar een beperkt aantal waren anders (oa blauw, nou dan weet je het wel….). De verschillende kleuren heb ik verdeeld over de katernen.


IMG_7762Boodschappenboekje

Deze envelop ontving ik afgelopen week. Zoals je kunt zien is hij van Drukwerk in de Marge. Die weten hoe je drukwerk verstuurd: in een ruime, stevige, kartonnen envelop. Die kan ik nu als voor- en achterplat gebruiken.


IMG_7763Boodschappenboekje

Hoe nu verder. Ik heb 20 katernen. Maar het formaat is misschien minder geschikt voor boodschappenbriefjes. Daarom ga ik daar een andere oplossing voor toepassen. Bovendien zitten er ook niet witte binnenkanten van enveloppen tussen. Ook dat heeft mogelijkheden.


IMG_7764Boodschappenboekje

Wellicht kunnen deze stempels en lino’s daar nog bij helpen. Het kan nog een heel creatieve Pasen worden.


Het geïllustreerde boekbindersboek

IMG_7618HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Op de achterplat komt ook een leesbare ‘B’. Dit is het patroon. Een papieren versie om te passen en meten en dadelijk ook de perkamenten versie te kunnen snijden.


IMG_7619HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De bandjes had ik van begin af aan wel bedoeld om aan de buitenkant van de boekband te laten zien. Maar op welke manier heb ik pas bedacht terwijl ik met de boekband bezig was. De lengte van het onderste bandje op de achterplat is dan ook te kort. Ik moet dus iets doen aan de insnijdingen waar de bandjes door geregen gaan worden. Daarmee wordt het achterplat in meer opzichten anders dan het voorplat. Op de foto zie je dat het bandje tenminste anderhalf tot twee centimeter te kort is.


IMG_7620HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Het boek komt steeds dichter bij de uiteindelijke vorm. De bandjes rijg ik door de boekband. Ik denk dat ik die bandjes er niet meer uit ga halen.


IMG_7621HetGeïllustreerdeBoekbindersboek


IMG_7622HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Het wordt belangrijk voldoende ruimte te laten voor de bandjes binnen de boekband. Maar ook weer niet te veel. De schutbladen behouden dus de originele functie om stevigheid aan het boek te geven en het boekblok met de boekband te verbinden. De bandjes gaan dat alleen maar ondersteunen. Ik ga dus straks ook eerst de schutbladen verbinden met de boekband. Pas daarna ga ik de decoraties op voor- en achterplat afwerken en daarmee de bandjes vastleggen.


IMG_7623HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Uit het stuk perkament (rechts) ga ik het patroon uitsnijden (links).


IMG_7624HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De verzameling decoratieve elementen.


IMG_7625HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Het eerste bandje zit op zijn plaats op het achterplat.


IMG_7626HetGeïllustreerdeBoekbindersboekAchterplat

Achterplat.


IMG_7627HetGeïllustreerdeBoekbindersboekVoorplat

Voorplat.


IMG_7628HetGeïllustreerdeBoekbindersboek


IMG_7629HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Ter afronding van deze sessie ook nog even geëxperimenteerd met drukken van de letter ‘B’.


Het geïllustreerde boekbindersboek

Vandaag weer verder met verven en passen en meten.

IMG_7589HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De eerste reeks met bandjes was natuurlijk droog na zo’n drie dagen drogen. Dus hem ik het katern op de juiste hoogte in de boekband gelegd (marge aan kop en staart ten opzichte van de boekband is aan elkaar gelijk). Zo kan ik zien waar de gleuven in de boekband moeten komen, die kan ik dan snijden en uitproberen.


IMG_7590HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Bandje nummer 1 heb ik door de boekband gekregen. De insnijding is pal tegen het voorplat gemaakt in de scharnierruimte tussen voorplat en rug. Kunst gaat worden die insnijding op de juiste maat te maken en zorgen dat die insnijding zo mooi mogelijk blijft en bijvoorbeeld niet gaat rafelen.


IMG_7592HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De band gaat dan door het perkament. Als ik dat uiteindelijk definitief ga doen dan moeten ook de schutbladen gelijmd worden en zal het perkament op de boekband gelijmd gaan worden. Eigenlijk heb ik dat nog niet eerder geprobeerd.


IMG_7593HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Nu het er op lijkt dat wat ik bedacht heb ook uitvoerbaar is verf ik de bandjes aan de achterplat.


IMG_7594HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De laatste drie kunnen nu ook een tijdje drogen. Ben het vernissen bijna vergeten. Nog even zien of ik dat ga doen en wanneer.


IMG_7595HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Ik ben blij dat ik besloten heb met drie delen perkament te werken en niet met een brede strook. Zonder extra ingrepen had dat te veel spanning op de rug gegeven. Op termijn zou dat zeker gevolgen voor het perkament en de rug gehad hebben. Om nog maar niet te spreken over het leesgemak.


IMG_7596HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Of ik nog nagedacht heb over een decoratie op de rug. Ik zal je een hint geven op bovenstaande foto.


Het geïllustreerde boekbindersboek

Een soort van dubbelaflevering.
Aan het boek heb ik afgelopen woensdag al gewerkt
maar je ziet me hier wel vaker een basis voor
een boekband in elkaar zetten.
Dus die foto’s zijn niet heel bijzonder.

Vandaag heb ik er ook aan gewerkt en vandaag is
de vormgeving best wel veranderd. en wie weet
gaat dat morgen nogmaals gebeuren.

IMG_7561HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Woensdag was ik nog aan het experimenteren met mijn dummy boekband. Maar perkament – los op de rug of niet – op de boekband van een bandzetter aanbrengen op voor, achterplat en rug, is volgens mij geen goed idee. Dat idee heb ik dus voor nu laten varen. Ik ga werken met drie stukken perkament: een voor op het voorplat, een voor op het achterplat en een op de rug. Op deze foto zie je dat ik de dummy vouw zoals een boekband dat moet kunnen en je ziet dat het perkament op de rug los zit en dus bol gaat staan. Niet erg maar niet erg praktisch voor de lezer.


IMG_7563HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Rug gesneden en de drie delen (voorplat, achterplat en rug) met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier.


IMG_7564HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Steeds opnieuw passen en meten.


Dat was woensdag.
Vandaag de draad opgepakt.

IMG_7565HetGeïllustreerdeBoekbindersboekBoekbindlinnen

De basis beplakken met boekbindlinnen en dadelijk de hoeken snijden.


IMG_7571HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Als de hoeken gesneden zijn kun je de omslagen vastmaken.


IMG_7572HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De ondergrond is gewijzigd. Ik heb een schone, oude handdoek onder het boek gelegd om zoveel mogelijk de band te beschermen tegen eventuele lijm- of verfresten.


IMG_7573HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Weer passen en meten. Zie dat er een leeslint is aangebracht. Hierna is een kapitaalband aan de rugzijde van de boekband aangebracht.


IMG_7574HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

De vorige keer had ik bedacht hoe ik er voor kan zorgen dat de bandjes waar de katernen op zijn genaaid, zichtbaar kunnen worden op de boekband. Daarbij had ik een stuk stevig papier gebruikt en had daar de insnijdingen gemaakt. Dat stuk papier was erg geometrisch. Misschien niet zo’n goed idee. Hier probeer ik door wat extra papier te plakken, het oppervlak te vergroten en te zien of ik een betere vorm kan maken met het perkament waarbij de insnijdingen wel gerespecteerd worden. Hier is de schets een soort van glooiende lijn. Maar nog niet tevreden.


IMG_7575HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Hier probeer ik een vorm die wel wat weg heeft van de letter ‘B’. Dat past wel bij een (geïllustreerd) BoekBindersBoek.


IMG_7576HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Nog wat experimenteren. Wat nu als ik de bandjes blauw verf, vallen ze dan beter op in het perkament? Het blauwe bandje ligt links op de foto. Ander idee is op het perkament te verven. In beide gevallen gebruik ik een acrylverf.


IMG_7577HetGeïllustreerdeBoekbindersboek

Het wordt denk ik de ‘B’-vorm. Hier is de vorm al uit het perkament gesneden.


IMG_7578HetGeïllustreerdeBoekbindersboekBandjeGeverfd

Als ik het blauw geverfde bandje straks in het perkament rijg geeft dat zo’n soort effect (hier een bandje in stevig papier gestopt).


IMG_7579HetGeïllustreerdeBoekbindersboekPerkamentVerven

Hier ligt het stukje blauw geverfd perkament. Daar heb je de keuze heel dekkend te verven of grover, minder dekkend. Dit gaat hem niet worden denk ik maar dat beslis ik denk ik morgen.


Boekblok van papieren zakken

IMG_6865PapierenZakken

Het boek is ver gereed. Dat wil zeggen, de structuur. Er is nog geen tekst opgenomen in het boek. Dat gaat nog wel gebeuren. Bij dit boek gebruik ik de Koptische binding zoals die beschreven staat bij type A in het boek van Keith Smith: Smith’s sewing single sheets. Daarnaast heb ik een blouse gebruikt om er boekbindlinnen van te maken en er de twee platten mee te bekleden. De papieren zakken heb ik gekregen van verschillende winkels in Breda bij het doen van boodschappen.


IMG_6866PapierenZakken

Eerlijk gezegd heb ik dit type binding nog niet kunnen maken zonder problemen met het voorplat. Je begint te binden bij het achterplat en dan voeg je pagina voor pagina toe. Tot dat je nog één pagina en het voorplat over hebt. Dan geeft de methode van Smith aan dat je moet gaan binden beredeneert vanaf het voorplat, terug naar waar je bezig was. De binding zoals ik hem nu gemaakt heb is te strak. Het kan maar net.


IMG_6867PapierenZakken

Om geen reclame te maken voor een specifieke winkel, de zakken komen van: Noten & noten, Dikke mik, Bakkerij Hizmet, Deva, Noordzee en DenD Delicatessen (die op vrijdag op de weekmarkt op de Grote Markt staat). Van een paar zakken weet ik niet meer van wie die komt en er staat geen naam van het bedrijf op.


IMG_6869PapierenZakkenIMG_6870PapierenZakkenIMG_6871PapierenZakken

Er past een tekst in 9 van de tien zakken. De tiende zak is door het strijken dicht geplakt. Bovendien zitten er op de twee platten nog twee zakken. Door het gebruik van de delen textiel van de blouse als boekbindlinnen is er niet heel veel ruimte in die twee zakken maar daar kun je best wat geheimen in kwijt.


De volgende keer zou ik uitgaan van 5 centimeter draad
per gat. Dus voor één set van twee gaten voor een boek met
10 losse bladen en een voor- en achterplat:
12 maal 5 centimeter= 60 centimeter draad voor één gat.
Voor een set gaten is dat dus 2 maal 60= 1 meter 20.
Zo heb je voor dit boek dan 4 draden nodig.

Voor wat betreft de tekst heb ik nu al het volgende lijstje:
01 Introductietekst bij het boek
02 een stuk tekst uit het boek over Afghanistan dat ik
op dit moment lees van William Dalrymple (Return of a king)
03 een citaat uit een door Joost Prinsen samengesteld
boek van Godfried Bomans (In alle ernst)
04 een foto
05 een krantenknipsel
06 een verhaal over Japans papier
07 een verhaal over hergebruik
08 een citaat uit het boek Empires of the Indus van
Alice Albinia
09, 10 en 11 zijn nog niet bepaald.
Dat is ook het geval met de volgorde. Deze lijst
lijkt een volgorde te hebben maar de telling is er
alleen maar om er voor te zorgen dat ik niet
te veel tekst heb.

Papieren zak (met bloed)

IMG_6826PapierenZakken

De eerste actie vandaag was het uit de boekenpers halen van het voorplat. Beide platten zijn zoals ik ze graag wilde hebben.


IMG_6828PapierenZakken

De volgende stap was een mal maken om de gaten te kunnen prikken en die dan ook daadwerkelijk te prikken. Hier zie je de els in actie.


IMG_6830PapierenZakken

Dat prikken gaat wel eens mis. Zie dan je werk vrij van bloed te houden.


IMG_6831PapierenZakken

Dan begint het binden van het boek. De binding die ik gebruik is de Koptische binding. Niet eenvoudig zoals Keith Smith die laat zien in zijn boek. Voor de details verwijs ik naar zijn boek. Deze binding is bijzonder geschikt voor boeken die uit losse bladen bestaan.


IMG_6832PapierenZakken

Ik kon zo gauw geen instructie vinden over de lengte van de draad garen. Dus hoop ik dat de draden lang genoeg gaan blijken te zijn. Gezien de hoogte van het boek (ongeveer 34 centimeter) zijn er vier paren met gaten nodig. Die ga je binden met vier draden en acht naalden. Hier steek ik de naalden nog tussen de onderlegger en de werktafel.


IMG_6834PapierenZakken

Maar het is denk ik handiger als ik ze gewoon laat hangen (to dangle). De draad ging niet eenvoudig in het oog van de naald en dat heeft als voordeel dat hij er ook niet snel uit gaat.


IMG_6835PapierenZakken

Bij deze methode wordt ieder ‘blad’ met zijn voorganger verbonden maar ook zelf wordt het verweven met de draad. Een ingenieuze constructie waardoor de bladen straks helemaal open kunnen. Het voorplat is dan straks weer een ander verhaal.


Knoopsgaten

IMG_6799PapierenZakkenKnoopsgatenAchterplat

Voor het geval dat het in het laatste gericht niet duidelijk was. Op de achterplat zit dat deel van de blouse waar een strook textiel de knoopsgaten verbergt. Zo kwam het achterplat na een paar dagen uit de boekenpers. Nu kan ik door met het voorplat.


IMG_6800PapierenZakkenVlieselinePlusTextielOpMaat

De vorige keer had ik het textiel en de vlieseline al op elkaar gestreken. Dus deze week kon ik de stukken mooi recht snijden. Door de ervaringen met het achterplat kon ik er nu voor zorgen dat er meer materiaal was voor op de binnenzijde van het plat. Dan kun je het textiel lijmen op de plat.


IMG_6801PapierenZakken

Je kunt ook veel beter de hoeken afsnijden. Dan past het allemaal beter en komt het textiel aan de voorzijde ook beter te zitten.


IMG_6803PapierenZakkenVoorplat

Uiteindelijk zitten op het voorplat drie stukken textiel: eerst links het effen witte stuk, daarna deels over het linkse stuk, de zak. Die zit aan de rechterkant. Dan als laatste nog een smalle strook met knoopjes. Twee rijen knoopjes dus, om en om.


IMG_6804PapierenZakken

Een eerste indruk hoe het boek er uit komt te zien. De rug ligt beneden op de werktafel. Het voorplat laat ik hier even meedoen maar moet aan de binnenzijde nog beplakt worden. Daarna kan het in de boekenpers.


IMG_6805PapierenZakken

Terwijl het voorplat in de boekenpers zat heb ik nog geëxperimenteerd met de grootte van de gaten in platten en dragers, daarna heb ik een mal gemaakt voor de vier maal twee plaatsen waar de gaten moeten komen te zitten. Bij deze Koptische binding is de verdeling van die gaten belangrijk want de binding is straks het enige mechanisme dat het boek bij elkaar moet houden. Als inspiratiebron dient Keith Smith’s boek: Smith’s sewing single sheets.


Papieren zakken

IMG_6766PapierenZakken

Ook de laatste drie dragers zijn voorzien van hun papieren zak. Zo bestaat dit boek straks uit een boekblok met 10 papieren zakken en een voor- en achterplat met ieder een zak afkomstig van een blouse. Het karton dat ik heb gebruikt voor de dragers is van verschillende dikte. Niet bewust gekozen maar gewoon wat ik op voorraad heb. Bij de binding die ik ga gebruiken van Keith Smith maakt dat niet uit maar je blijft het altijd zien.


IMG_6769PapierenZakken

Het idee was om de zak in de richting van de langste zijde van de achterplat te bevestigen. Maar het werd me steeds duidelijker dat dit niet ging lukken. De breedte van de blouse moet passen bij de afmetingen van de platten. Dus puzzelen, puzzelen.


IMG_6770PapierenZakken

Zo is het uiteindelijk geworden. Twee stroken textiel die elkaar in het midden overlappen. Rechts de zak, het linkerdeel eindigt met aan de rechterkant een reep textiel die de knoopsgaten verstopt. De strook textiel blijft omklapbaar.


IMG_6771PapierenZakken

Dit geeft een eerste beeld van hoe het boek er uit komt te zien. De platten moeten hier nog bekleed worden.


IMG_6772PapierenZakken

Om de bekleding voor het voorplat zo ruim mogelijk te maken (in het licht van de afmetingen van een voorpand van de blouse), heb ik de delen meteen los van elkaar gesneden. Één deel wit textiel zonder extra’s, een deel met een zak en een strook met knoopjes. Alle drie worden voorzien van vlieseline.


IMG_6773PapierenZakken

Eerst ook alles een keer strijken voordat de vlieseline in het spel komt.


IMG_6774PapierenZakken

Dit zijn de drie delen waarmee ik het voorplat ga bekleden. Intussen heb ik ook nog papier uitgezocht om de binnenkant van de platten te bekleden. Bij de achterplat is die al gelijmd en zit nu in de boekenpers.


Vrolijke Vrienden nadert afronding

Het boek is nu ver gereed.
De kapitaalbandjes moeten nog afgemaakt worden
en op de rug van het boekblok worden gelijmd.
Dan ga ik de leren rug met valse ribben bevestigen.
Vervolgens kunnen de buitenste platten met de
originele afbeelding wordt gelijmd.

De meeste van die stappen zijn nu gedaan:

IMG_6399VrolijkeVriendenKapitaalband

Dit geeft een beetje een idee waar ik naar toe werk. Maar hier zijn boekblok, kapitaalband en rug nog los van elkaar. Dat heb ik gisteren aangepast. Het met een stift markeringen op leer aanbrengen is geen goed idee. Ik moet nog eens navragen wat ik daar het best voor kan gebruiken.


IMG_6400VrolijkeVriendenKapitaalband

Hier zie je dat het kapitaalband op de rug van het boekblok is gelijmd. Je ziet ook meteen het probleem dat ik niet meer opgelost heb: eigenlijk is de kapitaalband te breed of geven de platten onvoldoende ruimte om de kapitaalband te laten verzinken in de platten. De meeste mensen zullen dat niet zien als het boek gereed is maar dat is een punt dat beter kan.


IMG_6401VrolijkeVriendenKapitaalband

Nog eens vanuit een ander perspectief. Ik ben wel blij met de blauwe kleur. Die heb ik op zicht gekozen en dat kan fout aflopen.


IMG_6404VrolijkeVriendenRugLijmen

Toen het kapitaalband was bevestigd en de leren rug nogmaals gepast was, kon ik die daar waar nodig nog een beetje bijsnijden. Dan lijmen en aan het boek bevestigen. Vervolgens even in de boekenpers. Terwijl het boek in de boekenpers zat had ik tijd om te beginnen met het uit elkaar halen (tornen) van een blouse. Voor het volgende project.


IMG_6404VrolijkeVriendenLijstje

Stap voor stap werk ik mijn lijstje af.


IMG_6404VrolijkeVriendenLijmen

Een voor een de platten lijmen en voorzien van het laatste onderdeel van de platten. In het geval van de achterplat is dat een met papier bekleed stuk karton. In het geval van het voorplat is dat een vergelijkbaar stuk karton waar een rechthoek uit gesneden is ter grootte van de originele afbeelding van de voorkant van het boek. Het zo ontstane ‘raamwerk’ met de originele afbeelding is het voorplat.


IMG_6404VrolijkeVriendenPlatPlaatsenKeukenpapier

Dat ziet er dan als volgt uit. De originele afbeelding is door mij nog wel even bespoten met vernis. Die afbeelding is niet helemaal schoon geworden maar de aanraking met water zorgde er al snel voor dat ook de kleuren verdwenen. Dat had ik ervaren bij de titel op de rug van de originele boekband. Om de afbeelding te beschermen tegen verdere vervuiling en tegen verlies van kleur is wat spuitvernis aangebracht. Deze kant was de laatste van de boekband. Er zit al keukenpapier in het boek om het vocht niet in het boekblok te laten trekken.


IMG_6408VrolijkeVriendenInDeBoekenpers

In de boekenpers en dan zien we na 24 of 48 uur het resultaat. Ik ben benieuwd.


Vrolijke Vrienden: kapitaalband

Deze week liet men me ergens 30 minuten wachten zodat
ik tijd had om nog eens goed na te denken over wat ik nog
moet doen om mijn versie van ‘Vrolijke Vrienden’ af
te maken.

‘Vrolijke Vrienden’ is een boek voor de jeugd dat
in 1940 verscheen bij De Arbeiderspers en dat gemaakt
is door Jan Mens (tekst) en Bob Uschi (illustraties).

De aandachtige luisteraar ziet op de foto’s wel ergens
het lijstje liggen dat ik nu volg.

IMG_6372VrolijkeVriendenBlauwBinnenRandje

Het voorplat zal straks bestaan uit een kartonnen ‘raamwerk’, bekleed met papier, waar een deel van de originele voorkant van de boekband in gaat komen. Zowel de originele afbeelding als het ‘raamwerk’ zijn met de hand gesneden. Om de twee zo mooi mogelijk in elkaar te laten passen maar ik de binnenkant van het ‘raam’ en de buitenkant van de afbeelding donkerblauw. Blauw is de kleur die ik op veel plaatsen laat terugkomen.


IMG_6373VrolijkeVriendenBlauwRandje

Dit is de originele afbeelding van de boekband.


Het maken van de kapitaalband verliep niet zo als
ik wilde. Dus probeer ik iets anders. Kapitaalband kent
iedereen waarschijnlijk wel als het roof/witte bandje
dat aan de rugkant van een boek tegen het boekblok zit.
In middeleeuwse boeken was het kapitaalband onderdeel van
de constructie van het boek. Soms zelfs onderdeel van het
naaiwerk aan het boekblok. Tegenwoordig zitten ze alleen
ter versiering aan het boek.

In mijn geval, bij Vrolijke Vrienden, wil ik het kapitaalband
met de hand maken maar het gaat mij om het decoratieve aspect.
Ik maak het niet om de rug steviger te maken, te beschermen
bij het uit de boekenkast halen van het boek of tegen het stof.
Daarom maak ik het kapitaalband ook achteraf en los van het boek.

Dus misschien moet ik meer kijken naar de moderne manier
waarop kapitaalband wordt gemaakt en aangebracht, dan naar
de middeleeuwse manier.

IMG_6375VrolijkeVriendenMetLerenKern

Dus ik neem een stuk lint en daar plak ik dan een materiaal op zodat het een ronde verdikking aan het lint oplevert. Daar ga ik dan de zijde draad om wikkelen. Hier probeer ik dat nog te doen met een leren kern (die had ik toch al gemaakt.


IMG_6376VrolijkeVriendenMetLerenKern

Het leer wordt op het lint gelijmd en dat lint wordt een beetje opgerold.


IMG_6377VrolijkeVriendenMetLerenKern

Ik wikkel hier met dubbele draden zijde.


IMG_6384VrolijkeVriendenTeDik

Zo gaat dat dan ongeveer op het boekblok komen. Maar ik vind het te dik en van iedere kleur ook te veel steken waardoor er maar weinig gekleurde blokjes op het boek komen. Daarnaast is wat ik hier uitprobeer veel te breed. Dat moet anders.


IMG_6384VrolijkeVrienden2StukjesDraad

Nog een poging. Zelfde lint maar nu met daarin twee stukjes touw.


IMG_6385VrolijkeVriendenDubbeleDraad

Dat levert een beter volume op maar met de dubbele draad is dat nog niet mooi.


IMG_6386VrolijkeVriendenEnkeleDraad

Het algemene beeld is al wel beter.


IMG_6387VrolijkeVrienden

De losse onderdelen (boekblok, rug en platten) liggen voor het raam van mijn werkplaats.


IMG_6388VrolijkeVriendenKapitaalband

Lint beter op maat, de touwtjes liggen gereed en op het lint is aangegeven waar de verdikking gaat komen en waar de naalden met draad doorheen gestoken gaan worden.


IMG_6389VrolijkeVriendenKapitaalband

Dit zijn de kernen voor mijn kapitaalband. De schuine hoekjes aan de bovenkant zijn er aan gesneden om zo weinig mogelijk dikte op te leveren in de boekband.


IMG_6390VrolijkeVriendenKapitaalband

Nummer één is zo goed als gereed. Je ziet nu ook welke kleuren ik gebruik voor het kapitaalband. Morgen moeten die stukken kapitaalband op het boek belanden. Dan kan de rug en de buitenste platten bevestigd worden. Met de afbeelding op het voorplat zou het boek dan weer in de boekenpers kunnen om te drogen. Dan zou het boek bijna gereed moeten zijn.


Wordt vervolgd.

Vrolijke Vrienden

De afgelopen tijd ben ik ook bezig geweest met het
nadenken over en proberen te maken van kapitaalband.
Het is lang geleden dat ik dat een keer met
de hand zelf gemaakt heb.
Een eenvoudige kapitaalband is goed te doen voor iedereen.

Het begint met het kiezen of maken van de kern.
Je kunt je draad wikkelen om een strook papier of perkament,
maar ik probeer twee andere materialen uit:
vlas (touw) of leer.

Naast werken aan kapitaalband heb ik nog een paar stapjes
gezet om de rug en de platten af te maken.

IMG_6293KapitaalbandLerenKernVochtig

Een smalle strook, vochtig gemaakt leer, laat zich prima oprollen waarna je dat kunt vastzetten op de hoek van iets (in mijn geval een stuk karton). Dan laat je het daar drogen.


IMG_6295VrolijkeVriendenKapitaalbandVlasKern

De strengen zijde die ik heb komen uit een erfenis. Ik heb dus maar een beperkt kleurspectrum voorhanden. Sinds dat ik deze foto gemaakt heb, ben ik al op zoek geweest naar de kleuren die ik wil hebben. Die heb ik ook gekocht. Maar om te oefenen doen deze prima hun werk. Het touw heeft nogal wat rafels. Die krijg ik onder controle door met een beetje boekbinderslijm de buitenkant in te smeren. De kern is daardoor compacter en er steken straks geen verdwaalde vezels uit.


IMG_6301VrolijkeVriendenKapitaalbandLerenKernDroog

De leren kern voor een test kapitaalband is droog. Je kunt natuurlijk ook kapitaalband kopen. Immers voor de constructieve functie (bescherming tegen stof en bij elkaar houden van de rug bij gebruik) ga ik de band niet maken. Het is puur voor de sier. Maar ik heb nu meer keuze (kleur, grootte, volume, enz).


IMG_6366VrolijkeVriendenKapitaalband

Op internet zijn veel filmpjes te vinden waarin uitgelegd wordt hoe je dit maakt. Groot verschil is dat de meeste filmpjes het tonen terwijl men een boek bij de hand heeft waarop het kapitaalband wordt gemaakt. Dit heb ik in de hand gemaakt en zonder hulpstuk is het resultaat dan slordiger dan wat mogelijk is. Dat denk ik toch. Dus ik denk nog na over een soort van statief van karton, hout of iets dergelijks, waar ik het op kan gaan maken.


Ik ga de leren, ronde rug met valse ribben bevestigen
op de eerste platten. Daar komen dan straks de
uiteindelijke platten op. Zodat het leer tussen de
platten vast komt te zitten.
Het hoogteverschil wat daardoor gaat ontstaan in de
buurt van de rugzijde van de platten, is te groot om
te negeren. Dat moet ik opvangen.

IMG_6363VrolijkeVriendenBlinddrukMetFileten

Hier zie je de leren rug rond de binnenste plat zitten. Het dunne blauwe karton komt tussen de twee platten aan de voor- en achterkant van het boek. De blauwe kleur zal als een smal lijntje
aan de kop, staart en voorkant van de platten te zien blijven. Constructief vangt het, het hoogteverschil dat door het leer ontstaat op (dat moet allemaal nog wel blijken maar dat is het idee).


IMG_6364VrolijkeVriendenBlinddrukMetFileten

Zo zal dan het eindresultaat er uit moeten gaan zien. Maar hier ligt alles nog los en dit is zoals de achterkant er uit kan gaan zien.


IMG_6366VrolijkeVriendenBlinddrukMetFileten

Eigenlijk wil ik de valse ribben proberen te versieren met een paar simpele blinddruk-lijntjes met de fileten die ik pas geleden kocht. Die wil ik dan afwerken met een beetje goudverf. Maar ik heb nog te veel vragen dus ik denk dat ik dat achterwege laat.


Wordt vervolgd.

Papier/karton snijden eenvoudig? Echt niet!

De laatste keer zag je het natte leer voor de ronde rug
met valse ribben op de mal liggen. Ingesnoerd.
Het resultaat….

IMG_6339VrolijkeVriendenLeerGedroogd

De ronde rug met valse ribben. Bijna gereed om op het boek te bevestigen.


IMG_6340VrolijkeVriendenRondeRugMetValseRibbenGedroogd


IMG_6341VrolijkeVriendenRondeRugOmvouwen

De kop en staart van de leren bekleding van de rug nog omvouwen en vastlijmen.


IMG_6343VrolijkeVrienden

Het voorplat dekt straks de plaats af waar de rug bevestigd wordt aan de rest van de boekband en ook de linten. Maar de originele afbeelding moet er in komen te vallen. Dus ga ik een vorm uitsnijden waarin de afbeelding precies valt.


Tijd om de voorplat langzaam maar zeker voor te bereiden
op het bevestigen van de voorplat op het boek samen met
de afbeelding van de voorplat van de originele boekband.

IMG_6344VrolijkeVrienden

Er moet een groot stuk uit de voorplat gesneden worden en past dan straks de afbeelding?


IMG_6345VrolijkeVrienden

De delen komen in ieder geval mooi los van elkaar. Het uitgesneden deel zou zomaar een andere boekband kunnen worden.


IMG_6346VrolijkeVrienden

Zo past dan de originele afbeelding in het voorplat. Misschien de binnenkant van het voorplat en de afbeelding nog van een blauwe kleur voorzien?


IMG_6347VrolijkeVrienden

Hopelijk gaat dat dit beeld opleveren. Maar nu eerst verder aan de rug….


Vrolijke Vrienden

Het werk is verder gegaan aan de rug met valse ribben
en de platten van het boek Vrolijke Vrienden.
De laatste keer dat is er over schreef had ik de valse
ribben opgespannen en te drogen gezet. Daarnaast had
ik de eerste platten bevestigd aan de schutbladen.
Ook daarvoor was het tijd om te drogen. In de boekenpers.
Dus wat is het resultaat.

IMG_6285VrolijkeVriendenGedroogdeGevormdeEnIngekorteValseRibben

Zo zijn de ribben geworden. Ze zijn gedroogd en ingekort. Dat was de veiligste optie. Nu ik bijna aan het eind ben is het beter niet te veel risico’s meer te nemen. de ribben liggen hier nog los maar die ga ik direct vastlijmen op de rug.


IMG_6286VrolijkeVriendenUitDeBoekenpers

Zo komt het boekblok uit de boekenpers. Mooi recht en strak. De linten zijn nog los en het keukenpapier kan ik uit het boek nemen.


IMG_6287VrolijkeVriendenVoorsteSchutblad

Dit is het schutblad voor. Met de gele rand van het voorplat. Rechts zit het schutblad gelijmd tegen het originele schutblad.


IMG_6288VrolijkeVriendenTitelblad

Voorbij het schutblad de frontispiece en het titelblad met tekeningen van Bob Uschi. Het originele boekblok.


IMG_6289VrolijkeVriendenAchtersteSchutblad

Achterin weer een zelfgemaakt schutblad dat bevestigd is aan het achterplat.


IMG_6290VrolijkeVrienden

Dan passen en meten. Even kijken wat de beste positie is voor de valse ribben. Gaat de breedte van het leer dadelijk passen. Is de hoogte van de rug en het leer goed.


IMG_6290VrolijkeVrienden

Nadat ik de ribben op de rug heb gelijmd kan ik beginnen met de linten. Een derde mechanisme om het boekblok en de boekband met elkaar te verbinden: 1: het gaas dat de rug verbind met schutblad en plat, 2: het schutblad dat zich verbind met het originele schutblad en de platten en dan nu 3: de lintjes die het naaiwerk verbind met de platten.


IMG_6292VrolijkeVrienden

Dat gaat zowel aan de voor- als aan de achterkant gebeuren.


IMG_6296VrolijkeVriendenPassenEnMeten

De onderdelen van de rug nog even droog en zonder lijm passen en meten.


IMG_6297VrolijkeVrienden

Hier is het leer bevochtigd en de ronde rug met ribben ingelijmd. Dan plaats ik ze op elkaar om ze hierna op de mal te plaatsen.


IMG_6299VrolijkeVrienden

Op de mal kan ik nu met een koordje de ribben extra goed in het leer zetten.


IMG_6300VrolijkeVriendenGelijmdVochtigLeerIMG_6302VrolijkeVriendenGelijmdVochtigLeer

Nu wachten tot het allemaal droogt.


Vrolijke Vrienden – platten en valse ribben

De laatste keer dat ik in mijn werkplaats aan het werk
was aan Vrolijke Vrienden van Jan Mens (tekst) en
Bob Uschi (illustraties) heb ik de eerste platten,
voor en achter, aangebracht en heb ik een volgende
stap gezet voor de valse ribben.

IMG_6269VrolijkeVrienden

Bij de platten moest ik de omslagen nog op maat maken. Ik gebruik daarbij een kleine tool die ik gekocht heb bij iBookbinding. Die tool bestaat uit een kleine ‘hoeklineaal’ (op de foto blauw) die specifiek op dikte is gemaakt. Met een 3d-printer. Ik maak platten van karton in twee diktes dus heb ik twee van dergelijke tools gekocht. Werkt uitstekend.


IMG_6270VrolijkeVrienden

Hier ligt het boekblok gereed om de platten er op te lijmen. Het boekblok ligt op een schone handdoek. Het bovenste vel papier dat je ziet is de enige kant van het schutblad dat nog niet gelijmd is aan een onderdeel van het boek. Tussen schutblad en boekblok ligt een lijmvel wat later, na het lijmen, vervangen wordt door keukenpapier. Gaas en linten liggen weggeslagen maar na het aanbrengen van de lijm bevestig ik eerst het gaas en vervolgens, met de mooie kant naar beneden, het eerste achterplat. Het geheel met een plat aan beide kanten ligt nu in de boekenpers.


IMG_6271VrolijkeVriendenValseRibben

Voor de valse ribben snij ik eerst drie stroken karton. Twee centimeter breed en zes centimeter lang. Voor of na dat ik het leer op de rug bevestig ga ik de ribben inkorten. De ribben mogen geen belemmerende factor worden bij het openen en sluiten van het boek. Maar misschien helpen ze wel bij het mooi vormen van de ribben. Nog even over nadenken. Veilig is snel inkorten. Op de stroken heb ik het midden aangegeven om ze dadelijk op hun juiste plaats te krijgen.


IMG_6272VrolijkeVriendenValseRibben

Dan leg ik ze in een bakje met water. Duw ze even onder water. Dan wachten…….


IMG_6273VrolijkeVriendenValseRibben

Ik had verwacht dat het karton zou blijven drijven. Maar dat doet het niet. Als het zinkt dan heb ik ze uit het water gehaald en ben ik ze op de kartonnen, voorgevormde, rug gaan plaatsten. Nog zonder lijm.


IMG_6275VrolijkeVriendenValseRibben

Nu staan ze te drogen onder de touwen. Morgen zal het wel droog zijn en kan ik het resultaat zien. Dan kan een volgende stap gezet worden. Intussen heb ik trouwens het leer voor de rug al op maat gesneden en ben ik 1 rand gaan dunnen.


Vrolijke vrienden

Het is heel spannend aan het worden.
Steeds een stapje verder betekent dat ik steeds
dichter bij het uur van de waarheid kom.
Gaat mijn plan werken?

Het goede nieuws is dat de schutbladen mooi gelijmd
zijn tegen de originele schutbladen.
Het eerste experiment met de valse ribben is ook goed gelukt.

IMG_6228VrolijkeVriendenSchutblad

Hier zie je het eerste schutblad. De linkerhelft komt straks tegen de voorkant van de boekband te zitten. Maar het rechterdeel is mooi gelijmd op het originele, blanco schutblad van Vrolijke vrienden.


IMG_6229VrolijkeVriendenSchutblad

Ook het schutblad achter zit mooi vast. Dat geeft veel stevigheid om het originele en oude boekblok. Idee is dat het boek weer heel wat jaren onbeschadigd door het leven kan.


IMG_6230VrolijkeVriendenValseRibben

Met een stuk leer en een mal en wat karton heb ik een valse rib gemaakt en dat allemaal aan elkaar gelijmd. Alles is hier goed gedroogd en je ziet hier de kant die je normaal nooit ziet: de binnenkant.


IMG_6231VrolijkeVriendenValseRibben

Als ik met deze test een boek zou maken dan zou de rug er zo uit komen zien. De rib is goed zichtbaar. De vorm blijft goed in het leer. Straks als de echte rug wordt gemaakt moet ik misschien meer aandacht schenken aan de plaats waar het koord loopt. Dat mag nog dichter tegen de rib en strakker qua vorm.


IMG_6232VrolijkeVriendenPassenEnMeten

De mal die ik gemaakt heb is bedoeld voor het boekblok van Vrolijke vrienden. Dus steeds passen en meten. Vooral ook omdat de rug mooi om het boekblok moet passen maar dat het boek ook nog open moet kunnen. Ik denk nog na over kapitaalband. Die zal ik moeten maken voordat het kapitaalband en de rug, tegelijk, aan het boekblok worden gezet.


IMG_6233VrolijkeVriendenValseRibben

De rechterkant is minder mooi dan de linkse kant.


IMG_6245VrolijkeVriendenPlatten

Dit is een saaie foto maar bedoeld om duidelijk te maken dat ik de boekband ga maken met opgelegde platten. Dat wil zeggen dat ik de rug en de platten los van elkaar maak. De voorkant en de achterkant van het boek, zal steeds bestaan uit twee platten die ik op elkaar lijm. Dat doe ik bijvoorbeeld om de linten van het boekblok weg te werken en goed aan de band te bevestigen. Ook het leer van de rug ga ik tussen de twee plathelften bevestigen. Bovendien ga ik volgende ruimte in de buitenste plathelft van de voorkant uitsparen om de afbeelding van de originele boekband in de nieuwe boekband op te nemen. Grote plannen. Nu nog uitvoeren…..


IMG_6246VrolijkeVrienden

Zoveel als mogelijk probeer ik de originele voorkant van Vrolijke vrienden in de nieuwe boekband op te nemen.


IMG_6248VrolijkeVrienden

Voor nu zijn alle platten beplakt met papier. De omslagen moet ik nog wel aanbrengen. Maar nu ligt alles in de boekenpers om mooi vlak op te drogen. Ik denk dat ik beter één voorplat nog niet had moeten beplakken maar weghalen is vaak nog wel mogelijk.


Wordt vervolgd.

Kracht van Kronieken IV

DSC03320OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftRijnland1450-1460

Dit is dan de manier waarop je het Berghse Kroniekenhandschrift op de tentoonstelling kunt zien. Dat valt dan altijd een beetje tegen omdat het boek natuurlijk ingebonden is en je niet al de bladzijdes tegelijk kunt tonen. Maar dat wordt dan weer goed gemaakt door het boek te tonen tussen veel andere, gerelateerde boeken en voorwerpen. Onbekende auteur, Berghse Kroniekenhandschrift, Rijnland, 1450 – 1460.


DSC03317OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftRijnland1450-1460

Dit is de openliggende tekstpagina.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460

Dit is de openliggende afbeelding. Dit is niet een afbeelding van een specifiek persoon maar een soort van archetype van ‘De Vorst’.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460 Detail01

Het gebeurde nogal eens dat een boek uit elkaar gehaald werd om bladen los te verkopen. Zou verboden moeten worden. Met de digitale mogelijkheden van nu is dat niet nodig en kun je ieder detail in beeld brengen. Daarom nog even focus op de afbeelding.


DSC03318OnbekendeAuteurBerghseKroniekenhandschriftVorstenfiguurRijnland1450-1460 Detail02KlavierKlamp

Er is nog meer te zien aan het boek. Je ziet aan de zijkanten bijvoorbeeld de klavieren (zeg maar de tabbladen). Van bijvoorbeeld perkament werd een soort van knoopje gemaakt dat aan een belangrijke pagina werd vast gemaakt. Bijvoorbeeld aan het eerste blad van iedere kroniek. Je ziet het klavier in het bovenste groene vierkant. Het andere groene rechthoek laat zien dat er waarschijnlijk ook sluitwerk aan de buitenkant van het boek zit.


Bij de tentoonstelling is een boek verschenen over het
handschrift van Johan Oosterman. Het boek is bedoeld
voor een breed publiek.
In het boek staat een mooie foto van het gesloten handschrift.

BerghseKroniekenhandschrift

Daar zijn duidelijk de klavieren te zien en het boek heeft ooit sluitwerk gehad. Je ziet er ook ander beslag. In het midden en op de vier hoeken zitten metalen steuntjes. ‘Het Berghse kroniekenhandschrift – Begin van de Gelderse geschiedschrijving’ door Johan Oosterman. Pagina 20.


DSC03323KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekArnhemCa1460-1480

Getijdenboek, Arnhem, circa 1460 – 1480.


DSC03323KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekArnhemCa1460-1480 Detail

Getijdenboek, Arnhem, circa 1460 – 1480. Initiaal in detail.


DSC03325KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenGetijdenboekBrugge1475-1500

Getijdenboek, Brugge, 1475 – 1500. Geen penwerk meer met goud in de marge maar een compleet geschilderde lijst rond de tekst.


DSC03328KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 01

Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk, circa 1250. Hiëronymus was de monnik/kerkvader die de bijbel in het latijn vertaalde. In deze versie is een soort van selfie van hem te zien in de eerste letter. Daarin zie je dat hij druk met het manuscript bezig is. Hij heeft een mes in zijn ene hand en een schrijfstift in de andere. Het mes diende om eventuele fouten weg te krabben van het perkament.


DSC03331KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250

De versiering beslaat de volledige hoogte van de tekst (en meer). Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk.


DSC03333KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250PrachtigPenwerk

Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk. Prachtig penwerk.


DSC03334KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 01

Hier zit Hiëronymus. Hij moet een beetje bukken om goed in beeld te komen. Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk.


DSC03334KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenHiëronymusbijbelNoordFrankrijkCa1250 02

Hiëronymus schrijft in de Hiëronymusbijbel, Noord Frankrijk, circa 1250.


DSC03342KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKroniekOverWillemIIvanBergh'S-Heerenberg1637 01

Dit is een later voorbeeld van een boek waarin gegevens staan die in een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift werden opgenomen. Dit is een kroniek speciaal rond Willem II. Gegevens (datums, gebeurtenissen) uit een dergelijk boek dienden als bron voor zo’n groter, meeromvattende kroniek. Kroniek over Willem II van Bergh, ‘s-Heerenberg, 1637.


DSC03342KasteelHuisBerghKrachtVanKroniekenKroniekOverWillemIIvanBergh'S-Heerenberg1637 02InDeNaamVanDeVaderZoonEnHeiligeGeest

Volgens mij begint de tekst met ‘In de naam van de vader, de zoon en de heilige geest’ en op dit fragment is goed te zien dat de binding zichtbaar is geworden door een scheur in het perkament. Kroniek over Willem II van Bergh, ‘s-Heerenberg, 1637.


In Kasteel Huis Bergh waren ook de ‘reguliere’
kunstwerken te zien.
Zo zijn twee voorkanten (voorplatten) van boeken
in de collectie aanwezig.
Vond ik toepasselijk bij Kracht van Kronieken.

DSC03345KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail

Voorplat, Jezus aan het kruis met links Maria en rechts Johannes. Bovenaan het voorplat twee engelen, een met de zon en de ander met de maan, Limoges. Circa 1190 – 1210. De basis is van koper. Het kruis, de lendendoek en het andere beslag is email.


DSC03346KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail

Zelfde voorplat maar nu het bovenaanzicht. De vorige foto laat zien hoe dik de voorplat is.


DSC03346KasteelHuisBerghVoorplatJezusAanHetKruisMariaJohannes2EngelenZonMaanLimogesCa1190-1210KoperKruisLendedoekBeslagEmail EngelMetZon

Dit lijkt me de engel met de zon.


DSC03348KasteelHuisBerghVoorplatVoorplatHeiligePetrusEngeland12eEeuwKoperBergkristalHaldedelstenen 01

Nog een voorplat. Een die helemaal is opgebouwd. De belangrijke afbeelding in het midden is verzonken in de lijst met mooie stenen. Voorplat, Heilige Petrus, Engeland, 12e eeuw. Opnieuw is koper de basis met daarop bergkristal en halfedelstenen.


DSC03348KasteelHuisBerghVoorplatVoorplatHeiligePetrusEngeland12eEeuwKoperBergkristalHaldedelstenen 02

Petrus heeft in de ene hand een grote sleutel en in de andere een boek. Voorplat, Heilige Petrus, Engeland, 12e eeuw.


De tentoonstelling was zeer de moeite waard.
Ik kan die iedereen aanraden.
Bij de tentoonstelling verschijnen twee boeken:

JohanOostermanHetBerghseKroniekenhandschriftBeginVanDeGelderseGeschiedschrijving

Het Berghse kroniekenhandschrift – Begin van de Gelderse geschiedschrijving door Johan Oosterman. Dit heb ik intussen gelezen en in een nog te schrijven bericht kom ik daar nog op terug. Het boek is heel leesbaar voor iedereen.


HetBerghseKroniekenhandschriftRedactieWimVanAnrooijEnJeanneVerbij-Schillings

Het tweede boek is de meer wetenschappelijke editie. Voor alle duidelijkheid, geen van beide boeken is een echte catalogus van de tentoonstelling. Dit tweede boek is een bundeling van essays over het Berghse Kroniekenhandschrift. Ik ben al wel in dit boek begonnen en de toon van het boek is compleet anders als dat van Johan Oosterman (in het voordeel van Johan Oosterman die overigens ook één van de essays in dit boek schreef). Het Berghse Kroniekenhandschrift, redactie Wim van Anrooij & Jeanne Verbij-Schillings.


Vrolijke vrienden

Het beeld bestaat misschien dat een boekbinder aan het begin
van de werkzaamheden aan een boek, precies weet wat z/hij
gaat doen. Bij mij is dat niet zo.

Ik wist dat ik de katernen uit elkaar zou halen en de vouwen
zou moeten verstevigen om daarna het boekblok weer in elkaar
te zetten.
Ik wist dat ik de afbeelding op het voorplat wilde behouden
en hergebruiken.
Maar hoe de boekband in elkaar zou worden gezet wist ik niet
en ondanks een eerste tekening weet ik dat nog steeds niet 100%.

Wat ik wel weet is dat het boekblok weer goed in elkaar zit
en dat ik een idee heb voor het schutblad.
Voor dat idee moet ik wel wat gaan experimenteren.

IMG_6073VrolijkeVriendenJanMensBobUschi1940

Zo kwam het boekblok uit de boekenpers. Het zit stevig in elkaar. De rug is mooi recht. Het gaas is wat aan de grote kant en de bandjes zijn lang maar dat kan de boekband straks best hebben. Om de boekband te kunnen gaan maken moet ik een beter gevoel hebben voor de grootte en de afbeelding van het voorplat heeft nog wat lelijke randen. Dus ik ga die afbeelding nog iets kleiner maken.


IMG_6075VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

Hier ligt de afbeelding op het boekblok. Kleiner maken kan niet. Maar hiermee heb ik een idee van de afmetingen. Voor het schutblad wil ik paste paper maken met een lijm met blauwe kleur. Dat is ook de hoofdkleur van de afbeelding op het voorplat.


IMG_6076VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

Dat begint met water.


IMG_6077VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

De lijmpoeder.


IMG_6078VrolijkeVriendenJanMensBobUschi1940

Dan de kleur.


De volgende keer meer over het experiment en de resultaten.

Vrolijke vrienden

Gisteren gelukkig tijd gehad om het boekblok van
de Vrolijke vrienden verder af te maken.
De keer ervoor was ik ongeveer halverwege gekomen.
Gisteren zijn alle katernen genaaid op drie bandjes.
Daarnaast is de rug ingelijmd. Daarmee zijn de bandjes
vast aan de rug komen te zitten.
Naast de bandjes heb ik ook een fors stuk gaas gebruikt
op de rug.
De rug en het gaas, misschien wat dubbel maar ik wil het
broze papier van de katernen zoveel mogelijk steun geven
en de eventuele krachten die op de boekband komen te staan,
zo veel mogelijk opvangen met de bandjes en het gaas.

IMG_6066JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Alle katernen ingenaaid en de uiteinden van het garen met elkaar verbonden.


IMG_6067JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Hier zijn de bandjes nog los ten opzichte van de rug en heb ik de lengte verdeeld over de voor- en achterkant van het boekblok. Straks wordt een deel bevestigd op het voorplat en het andere aan het achterplat.


IMG_6068JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De onder- en bovenkant van het boekblok (kop en staart) laat ik zoals het nu is. Maar de frontzijde, de kant die op de foto naar boven uitsteekt, die is ongelijk. Dat is het gevolg van de nu rechte rug (die eerder rond was) en het aanbrengen van Japans restauratiepapier in de katernen. Ik denk dat ik dat recht ga snijden.


IMG_6070JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Hier ligt het intussen gelijmde boekblok met daarom heen het gaas op vetvrij papier dat op een plankje ligt. Het plankje en zijn tweelingbroer die nog zou volgen, zijn de rechte vormen waartussen het boekblok geperst gaat worden in de boekenpers. Daar laat ik het goed drogen, enkele dagen. Dat is misschien een wat lange periode maar daar is een praktische reden voor. Ik kom niet iedere dag in mijn werkplaats.


Dromen van een boek schrijven en de titel al weten: ‘Het wonderbare geheim van den jongen Chinees’

Dat overkomt de hoofdpersoon in het jongensboek ‘Vrolijke vrienden’,
geschreven door Jan Mens in 1940.
De uitgever was De Arbeiderspers.
Het boek verscheen in een moeilijke tijd.
De uitgeverij wordt in 1940 overgenomen door de NSB.
Dan zal een Joodse illustrator Bob Uschi 1911 – 1995
(pseudoniem van Victor Silberberg) en een opdracht aan
de ‘Nederlands schrijver, onderwijzer, socialistisch politicus
en esperantist’ Theo Thijssen niet helpen.
Ik kocht het boek in de kringloopwinkel in de buurt.
Niet om het te restaureren maar als grondstof voor een nieuw
boek.

Al komt het boek dan uit een vooruitstrevende hoek, een
eerste scan van de afbeeldingen en de tekst toont ons
dingen waarbij wij vandaag onze wenkbrauwen zouden fronsen.

Dus een restauratie wordt het niet. Het is meer een herbouw.

IMG_5937JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De titelpagina van het boek Vrolijke vrienden. Geschreven door Jan Mens. Jan Mens zal later De kleine waarheid schrijven (trilogie, 1960 – 1964). een boek dat in Nederland heel bekend werd door de televisieserie van Willy van Hemert (1970 -1973) met Willeke Alberti als Marleen Spaargaren. Uitgegeven bij De Arbeiderspers en Bob Uschi maakte de illustraties.


IMG_5938JanMensUschiVrolijkeVriendenOverweldigdBleefJanStaan

Een echte binnenkomer: frontispice ‘Overweldigd bleef Jan staan’. Dit had ook de titel van mijn blogbericht kunnen zijn.


IMG_5939JanMensUschiVrolijkeVriendenSituatieInEenKatern

De katernen bestaan uit 4 bladen die in het midden met garen zijn ingenaaid. Het garen zit wat los.


IMG_5941JanMensUschiVrolijkeVrienden

Dat het een echt jongensboek is maken de illustraties heel duidelijk.


IMG_5945JanMensUschiVrolijkeVrienden

De meeste tekeningen zijn niet voorzien van een aanduiding van de maker. Hier is dat wel het geval.


IMG_5946JanMensUschiVrolijkeVriendenHetWonderbareGeheimVanDenJongenChinees

Hier komt de titel van mijn bericht vandaan. De hoofdpersoon fantaseert zelf een schrijver te worden en heeft ook al een titel van zijn boek bedacht: Het wonderbare geheim van den jongen Chinees. Hoe sympathiek dat allemaal mag klinken, we zouden er vandaag niet meer zo’n tekening bij maken denk ik.


IMG_5948JanMensUschiVrolijkeVriendenExlibris

In het boek zit een sticker met de naam van een vorige eigenaar. Het adres en telefoonnummer heb ik maar even weggehaald.


IMG_5961JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Rug

Het voorplat gaat eenvoudig van de boekband. Het gaas dat de band bij elkaar houdt is verduurd, is aan het vergaan. Er zit kapitaalband aan boven- en onderkant. De lijm die gebruikt is om de katernen bij elkaar te houden is hard en bruin geworden. Het voorplat schoonmaken met een beetje zeep en water is gevaarlijk. De kleur laat eenvoudig los. Zeker de rug is aan de buitenkant erg vuil. Die ga ik dan ook niet meer gebruiken. Net als het achterplat.


IMG_5962JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Voorplat

De voorplat heeft een kartonnen platkern. Geen grijsbord. De bekleding lijkt op een gaas met daarop/in een vulmiddel en vervolgens de afbeelding die er op gedrukt is. Maar hier heb ik geen ervaring mee. Ik weet niet hoe dit materiaal heet en of dat ook vandaag nog wordt gebruikt.


IMG_5963JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Voorplat

Het idee was die afbeelding van het karton af te halen. Maar dat idee moet ik al snel laten gaan. Misschien zijn er manieren om dat te doen maar ik besluit de afbeelding in een rechthoek te snijden en dan zoveel mogelijk karton langs de achterkant te verwijderen.


IMG_5964JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Dit is de voorkant van de boekband na het schoonsnijden.


IMG_5965JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940EersteKaternLos

Dan ga ik katern voor katern losmaken.


IMG_5975JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AchterkantVoorplatSchuren

Afwisselend schuur ik de achterkant van de voorplat. Ik heb dan zoveel mogelijk laagjes van het karton weggehaald. Het schuren is dan om het zo glad mogelijk te maken waardoor de voorplat straks beter te verwerken is.


IMG_5976JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940KaternVootKaternLosmaken

De lijm is hard en ook als je die zacht maakt met een beetje water laat die zich moeilijk verwijderen. Daarmee beschadig ik dus wel het buitenste van de vier bladen van elk katern. Maar ik weet geen andere manier. Die bladen ga ik in ieder geval versterken aan de vouw voor dat ik het boekblok weer in elkaar da zetten. Het boek had iets van een ronde rug met kneep. Dus ik heb ieder katern zo glad mogelijk proberen te maken. Ik ga het zonder kneep inbinden.


IMG_5977JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AlleKaterneneLos

Redelijk schoon maar nog niet mooi glad.


IMG_5978JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AlleKaternenLosEnVoorplat

De grondstof.


IMG_5981JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940OpdrachtTheoThijssenMooieJ

Het boek is volgens mij met best wat aandacht gemaakt. Links zie je de opdracht aan Theo Thijssen. Bij het begin van een nieuw hoofdstuk is de eerste letter een grote kapitaal die meerdere regels groot is. Daar wordt met het zetwerk iedere keer rekening gehouden.


IMG_5982JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Opvoedend

De schrijver wil de lezer ook iets leren. In het boek komen dan (heel weinig maar toch) voetnoten voor.


IMG_5984JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De marges zijn breed maar niet helemaal onbenut. Ik denk dat ik het boekblok opnieuw ga snijden maar dan is het wel opletten. De paginanummers staan ver genoeg van de rand van het papier maar sommige van de afbeeldingen staan op de hoek van de tekst/hoek van het papier. Veel dichter aan de rand dan de tekst.


IMG_6008JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940OuderwetseWagens

‘Ouderwetse auto’s’.


IMG_6011JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940HorasNonNumeroNisiSerenas

‘Horas non numero nisi serenas’, blijkbaar een vaker voorkomende inscriptie bij zonnewijzers. De vertaling die het boek er aan geeft ‘Ik tel slechts de heldere uren’ is misschien erg correct maar op internet vond ik ‘Ik tel slechts de onbewolkte uren’. Naar mijn smaak duidelijker.


IMG_6017JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940IMG_6019JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940IMG_6020JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Boekblok

Nadat ik alle katernen zo vlak mogelijk heb proberen te maken is het boekblok in de boekenpers gegaan. Straks een kijken hoe het er uit komt. Dan kan de versterking van de vouwen beginnen.


Papieren boekband

IMG_5819PapierenBoekband

Zo trof ik het object gisteren aan dat bedoeld is als decoratie voor het achterplat. Je ziet dat links onder lijm en ecoline zijn weggelopen, op tafel (en dat kun je hier niet zien) op de vloer. De rechthoekige vorm is ook een beetje krom getrokken. Maar dat maakt me niet uit. De decoratie voor het achterplat is anders dan die voor het voorplat (minder papier, maar wel met ecoline boven op de lijm). Dat was een bewuste keuze. Op ten minste twee plaatsen is de lijm nog niet helemaal droog. Toch heb ik beide decoraties van het huishoudfolie afgehaald. De decoratie voor de achterplat heb ik wat bijgesneden en aan de linkerzijde opnieuw op een nieuw stuk huishoudfolie gelegd. Vandaag zal het wel helemaal droog zijn.


IMG_5820PapierenBoekband

Als ik zo’n decoratie tegen het licht hou dan zie je dat er nogal wat (bijna) transparante delen in zitten. Dus er is een kans dat als ik de decoraties zo op de platten plaats dat er veel grijs van het karton blijft doorschijnen.


IMG_5821PapierenBoekband

Als ik de decoraties op de platten leg dan zie je dat door krimp en vervorming de decoraties niet de grijze ondergrond volledig afdekken. Dat is niet erg maar daar ga ik toch iets aan doen.


IMG_5822PapierenBoekband

Ik begin bij het voorplat. Met acryl, gemend met ecoline, groen en geel, verf ik, in stroken de grijze ruimte tussen de Arbatex. Dat geeft best een mooi beeld. Soms denk ik: zonde om daar straks de decoraties overheen te plaatsen. Maar goed dit is misschien een idee voor een volgend boek.


IMG_5823PapierenBoekband

Op het achterplat kies ik voor heel andere kleuren: rood en oranje.


IMG_5824PapierenBoekband

De titel van het boek wordt: ‘Groene vingers’. De affiche letters kreeg ik niet goed in het papier-mâché gedrukt maar ik ga nu proberen ze op het papier-mâché te drukken. Eerst een proefdruk op een stuk papier. Ik zie dat het schilderstape probeert mee te drukken (onderaan bij de letter N). Als dat is verholpen rol ik nogmaals inkt over de letters en plaats ze op de decoratie.


IMG_5825PapierenBoekband

De ruimte waar de afficheletters hebben gezeten zie je nog wel door de kleine ophoping van papier aan de randen van waar de tekst zat.


IMG_5826PapierenBoekband

De letters er op en dan kan het geheel zo in de boekenpers. Eventuele ongelijkheden in de decoratie worden dan ten minste tijdelijk platgedrukt om de inkt kans te geven zich op de decoratie af te drukken.


IMG_5827PapierenBoekband

Dat valt dus nog niet mee. Hier zie je het eerste resultaat. Dit is een mengsel pantone inkt: geel en blauw.


IMG_5828PapierenBoekband

De tweede drukgang geeft verbetering maar ik zal het met de hand gaan afwerken. De contouren staan in ieder geval.