Losse bladen binden

IMG_4006KeithSmithSmith'sSewSingleSheetsPastePaperInHetMidden

Bij het binden van losse bladen tot een boek bevestig je aan voor- en achterkant een plat. De eerste van de drie types maakte ik met als centrale afbeelding twee stukken tegen elkaar passende stukken papier. Nummer twee had een fragment van een briefkaart als decoratie. Hier dient een stuk paste paper als decoratie. Dat stuk is als eerst op de voorplat gelijmd.


IMG_4007KeithSmithSmith'sSewSingleSheetsRandenGelijkSnijden

Daar komen vier ‘stroken’ papier van felle kleuren omheen. Nu we zo ver zijn kan ik beginnen de randen gelijk te snijden van de vier stroken. Dan sluiten de omslagen beter op elkaar aan.


IMG_4008KeithSmithSmith'sSewSingleSheetsZonderHoeken

Dan wordt het tijd op de hoeken op maat te snijden. Nu kan ik de achterkant van de ‘lijst’ in een keer goed in de lijm zetten en de voor- en achterkant in een keer afwerken.


IMG_4009KeithSmithSmith'sSewSingleSheetsAchterkantNaPlakken

Na het lijmen ziet de achterkant er zo uit. Deze achterkant ga ik een volgende keer afwerken met een ander stuk paste papier. Nu de zaak eerst onder bezwaar leggen en laten drogen.


Losse bladen inbinden

IMG_3819KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsVooplatVoorkantIMG_3820KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsVooplatBinnenkant


De laatste keer dat ik een bericht maakte over het voor- en achterplat
die ik aan het maken was, is al weer even geleden.
Maar langzaam maar zeker maak ik vorderingen.
Je ziet op deze foto’s wel dat ik een probleem heb met de lijm.
Die is verkleurd door de kleur die het papier heeft afgegeven
bij het insmeren met een kwast van de diverse papieren delen
die samen het voorplat vormen.
Die lijm kwam op plaatsen waar hij niet hoort te zitten.
Eerder was dat geen probleem omdat de lijm kleurloos opdroogde.
Nu hij dat niet meer doet zie je dat.
Misschien is dat wel te verwijderen maar misschien doet
dat meer kwaad dan goed. Ik laat het zo.

Het achterplat (beide kanten) en de binnenkant van het voorplat
ga ik bekleden met geel kunstleer.

IMG_3821KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsAchterplat

Dit is het achterplat bekleed met geel kunstleer (skai). De hoeken zijn al gesneden. Het materiaal is niet zo dik en daarom kies ik als methode dezelfde als wanneer dit papier of boekbindlinnen zou zijn.


IMG_3841KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsBinnenkant

Het voorplat, de binnenkant bekleed met kunstleer.


IMG_3842KeithSmithSmithsSewingSingleSheets

Vooral aan de groene strook is te zien dat de lijm die ik gebruikte niet helemaal helder meer was.


IMG_3847KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsPlattenBinnenkantIMG_3848KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsPlattenBuitenkant

De platten zijn gereed.


IMG_3849KeithSmithSmithsSewingSingleSheetsGatenPrikkenDanInbinden

Dus dit boek met losse bladen van karton kan ik morgen, na het prikken van de gaten, gaan inbinden. Daarbij ga ik methode B gebruiken voor het aanhechten van de platten.


en nu maar hopen dat het een fase is

IMG_3794ArgibaldEnNuMaarHopenDatHeteenFaseIs

Voor mijn tweede boek volgens de methodes beschreven door Keith Smith, wilde ik een afbeelding opnemen op het voorplat. Get idee was om daar deze kaart van Argibald voor te gebruiken: en nu maar hopen dat het een fase is. Maar helaas, bij het snijden ging dat helemaal mis. Dus heb ik een van de kleurvlakken opnieuw moeten snijden en heb ik een andere afbeelding gezocht. Die is niet zo vol humor als Argibald maar kan ook goed.


IMG_3795KeithSmithBoardAttachmentMethodeB

Maar voor ik de afbeelding ga snijden heb ik eerst nog even de hoeken van de kleurvlakken afgehaald. Dan kan ik straks in één keer de omslagen bevestigen.


IMG_3799TheFolioSocietyGeoffGrandfieldTheKingMustDieMaryRenault

Dit is een van de kaarten die ik ooit bij aankoop van een boek kreeg van The Folio Society. Het is een illustratie gemaakt door Geoff Grandfield voor het boek The king must die van Mary Renault. Het boek gaat over de koning Theseus, koning van Athene. Maar dat heeft niets met mijn boek te maken. Een deel van de illustratie kan ik goed gebruiken en de afbeelding is op stevig papier. Precies wat ik nodig heb.


IMG_3800KeithSmithBoardAttachmentMethodeB

De afbeelding gaat tussen drie kleurvlakken komen. Daarom heb ik die kleurvlakken aan de achterzijde met schildersplakband vastgezet aan elkaar. Zo kon ik de vorm uit de kaart en uit de kleurvlakken snijden.


IMG_3801KeithSmithBoardAttachmentMethodeB

Zo past de zwemmer dan tussen de kleurvlakken.


IMG_3802KeithSmithBoardAttachmentMethodeB

Als alles goed gaat wordt dit de bekleding van het voorplat.


IMG_3806KeithSmithBoardAttachmentMethodeBOpstellingGrijsbordOpPlastic

Het lijmen ga ik weer doen met een lijm op basis van cellulose. Een moderne versie van wat je in het Engels ‘Paste’ noemt. Niet gemaakt met bloem maar van water en een kant-en-klaar mengsel uit de hobbywinkel. Allemaal met als doel om daarmee ervaring op te doen.


IMG_3807KeithSmithBoardAttachmentMethodeBLijmen

Voorlijmen op een glazen plaat of in mijn geval een spiegeltegel die ik bij de afvalcontainer gevonden heb. Een mooi glad, eenvoudig schoon te maken oppervlak. Want een beetje kliederen is het wel.


IMG_3808KeithSmithBoardAttachmentMethodeBOokHetGrijsbordLijmen

Ook het grijsbord lijm ik voor.


IMG_3809KeithSmithBoardAttachmentMethodeBNuDeOmslagen

Na het gladstrijken en weghalen van overtollige lijm kan ik de omslagen meteen op hun plaats brengen. Het voordeel van deze lijm is dat je veel gelegenheid hebt om een en ander te corrigeren.


IMG_3810KeithSmithBoardAttachmentMethodeBDeZwemmer

Vervolgens krijgt ook de zwemmer zijn plaats.


IMG_3811KeithSmithBoardAttachmentMethodeBGroen

Tijd voor de groene strook.


IMG_3812KeithSmithBoardAttachmentMethodeBAlsDatMaarMooiDroogt

Dan volgt de paarse strook en is het voorplat gereed om in de boekenpers te gaan en te drogen.


IMG_3813KeithSmithBoardAttachmentMethodeBDeAchterkant

De achterkant ziet er dan zo uit. Keith Smith geeft aan meteen ook de achterkant te bekleden maar ik weet nog niet waarmee ik het ga bekleden en de vorige keer had ik allerlei beschadigingen waardoor de achterkant anders werd dan wat ik normaal zou doen. Ik realiseer me dat ik dan twee keer een lange periode van drogen ga krijgen.


IMG_3814KeithASmithSmithsSewingSingleSheetsNonAdhesiveBindingVolumeIV

Dit is het boek waar al deze wijsheid uit komt. Inhoudelijk is het niet verkeerd maar het slecht geschreven. De eerste 100 (!) pagina’s gaan over je gereedschap en bijvoorbeeld het maken van lijm. Het boek gaat over non-adhesive bindings dus waarom je moet lezen over het maken van lijm? De laatste 100 (!) pagina’s bevatten zwart-wit foto’s van allerlei voorbeelden en de eerder genoemde tabel van centimeters naar inches (daar heb je weinig aan, de afmetingen in het boek zijn in inches en die moet je dan alsnog of gokken of omrekenen via het internet). De tekst zelf is in redelijk archaïsch Engels en herhaald zich telkens drie keer: twee keer in de tekst en nog een keer bij de afbeeldingen. Dat doet hij dan steeds net iets anders zodat je alles moet lezen. Keith Smith, Smith’s Sewing Single Sheets, Non-adhesive binding, Volume IV. Let op het boek is ook nog eens duur.


Intussen zit het voorplat in de boekenpers.
Het achterplat krijgt van mij een kunstleren bekleding.
Ooit heb ik een groot stuk knalgeel kunstleer gekocht.
Dis ook de binnenkant kan ik daarmee bedekken maar
dat weet ik nog niet zeker.

Tweede type binding met losse bladen

Drie stapeltjes met stukken karton van gelijke grootte
maar verschillende dikte en bedrukking had ik gereed.
De eerste heb ik ingebonden volgens de methode die
Keith Smith ‘Board attachment type A’ noemt.

De tweede stapel gaat ingebonden worden via de methode
‘Board attachment type B’.
Het verschil tussen de twee boeken zit hem straks alleen
in de bekleding van de platten en de manier waarop de
‘boards’, het voor- en achterplat, zijn bevestigd.

Daarvoor kent Keith Smith drie methodes en Type C noemt hij
de klassieke Koptische binding.
Daar ben ik nog niet mee bezig.
Gisteren heb ik de platten gesneden voor Type B uit grijsbord.
Ook deze versie wordt bekleed met verschillende kleuren papier.
De meeste kleuren zijn hetzelfde als Type A.
Maar ik ga niet meer het erg slappe gele papier gebruiken
dat bij het eerste boek zoveel problemen gaf.

IMG_3790KeithSmithBoardAttachmentTypeB

Dit zijn de kleuren en dit is ook de verdeling van de vlakken op het voorplat. De schikking is anders dan het eerste boek en daar kwam het groen niet op voor. Je ziet hier dat ik nog niet alle kleuren op de juiste maat heb gesneden. Wat je niet ziet is dat de kleuren al los liggen op de juiste plaats op het voorplat en dat aan alle kanten het papier ten minste 3 centimeter uitsteekt.


IMG_3791KeithSmithBoardAttachmentMethodeB

Nu zijn alle maten correct. Wat er nu nog moet gebeuren (volgende keer) is dat de hoeken moeten worden voorgesneden. Daarnaast ga ik net als bij het eerste boek een vorm opnemen in dit mozaïek maar dat gaat ook weer iets anders zijn dan de vorige keer.


Boek van losse kartonnen bladen

Terwijl Sjaalman ligt te drogen kan ik verder met
mijn Koptische binding van losse bladen.

Soms komt het voor dat je iets wilt inbinden
dat niet te vouwen is in een katern.
Bijvoorbeeld een reeks afdrukken van lino.

Daarvoor is een speciale techniek die beschreven staat
in een van de vele boeken van Keith Smith.
Een beetje omslachtig beschreven, dat wel.
Het boek heet Smith’s Sewing Single Sheets.
Smith beschrijft twee soorten bindingen:
bindingen aan de rug zonder extra ondersteuning en
bindingen met ondersteuning.
Eerst beschrijft hij drie methodes van bindingen zonder
ondersteuning.
Ik volg nu methode A.

IMG_3749KeithSmithsSewingSingleSheetsBoardAttachmentForSingleSheetCopticsSewnAcrossTheSpinePage109

Keith Smith, Smith’s Sewing Single Sheets, hoofdstuk Board attachment for single sheet coptics sewn across the spine (Pagina 109).


IMG_3750SmithsSewingSingleSheetsGatenGepriktMetPrikmal

Eerst met behulp van de prikmal de gaten geprikt.


IMG_3751SmithsSewingSingleSheetsAvontuurMetVierNaalden

Het boek geeft aan een draad van 120 centimeter te nemen voor een boek. Omdat dit de eerste keer is dat ik dit probeer te maken heb ik draden (één draad voor een set van twee gaten) geknipt van 150 centimeter. Gewaxte draad. Om te testen gebruik in een halfronde naald aan één kant van de draad en een rechte naald aan de andere kant.


IMG_3752SmithsSewingSingleSheetsDraadInBandAanbrengen

Je begint met het aanbrengen van een draad in de achterplat, één draad door twee gaten. Bij methode A begin je daarvoor aan wat straks de binnenkant van het achterplat zal worden. Bij het binden doe je per blad twee acties: als eerste het binden van het individuele blad en als tweede het linken van het blad aan het vorige blad. Bij de eerste stap zorg je ervoor dat de twee draad-uiteinden steeds tussen de gaten eindigen en bij de tweede stap ga je buitenom en komen de draad-uiteinden weer tussen de gaten eindigen.


IMG_3753SmithsSewingSingleSheetsSteedsTweeGatenEenDraadTweeNaalden

Het eerste blad binden (stap één). Bovenlangs het blad, door het gat en dan tussen de gaten de draad-uiteinden voeren.


IMG_3754SmithsSewingSingkeSheetsBandEnEersteSheet

In mijn boek heb ik twee sets met gaten. Die bind je na elkaar. Ik begin bij de linkse set en dan volgt de rechtse set gaten.


IMG_3755SmithsSewingSingleSheetDragenBinnenDeGaten

Na de twee stappen bij beide sets gaten, volgt een volgend blad. De draad dient haaks op de achterzijde van de rug te lopen.


Mijn boek maakt geluid!

Ik heb als voorplat en achterplat een stuk karton gebruikt.
De rug heb ik niet voorzien van een strook karton.
Omdat ik bij het passen en meten zag dat je dan
helemaal van kop tot staart door het boek kunt kijken,
wilde ik dat oplossen met een soort van papieren kussen.
Nu had ik ergens een stuk rood verpakkingspapier
liggen. Niet echt vloeipapier, beetje doorzichtig.
Dat heb ik als een soort van kussen
op de rug van het boek geplakt.
Als ik nu het boek sluit of open, maakt het een
ritselend geluid omdat het papier in en uit elkaar
wordt gehaald. Ik hoop dat dit lang zo blijft.
Het is een extra, ongeplande eigenschap van het boek.

IMG_3484StukjeVloeipapierOpDeRug

Toen ik deze foto maakte had ik 1 kant van het boek al vastgeplakt op een van de platten. Het boek had een paar nachten in de pers kunnen drogen. Na het maken van de foto is de andere kant ook gelijmd en zit het boek weer in de boekenpers.


Als dit goed gaat dan is de volgende stap
het bevestigen van de leren onlays (en de stukken
perkament en papier).

Het idee van de onlays heb ik afgekeken van Mark Cockram.

Het is blauw en het zit in de boom

IMG_3365StukBoekbindlinnenOpMaatGemaakt

Het achterplat heeft in het notenhout een gat. Een heel mooi gat. Maar als ik het open laat dan kan er makkelijker vuil in komen. Daarom dat ik het wil afplakken, aan de binnenkant, met een stuk blauw boekbindlinnen. Je ziet hier dat ik het stuk op maat geknipt heb.


IMG_3366LijmAanbrengenRondHetGat

Ik gebruik houtlijm om het stuk boekbindlinnen tegen de binnenkant aan te plakken. Met de lijm probeer ik de laatste kieren dicht te maken. Samen met het linnen moet dat lukken.


IMG_3367BoekbindlinnenBevestigd

Het linnen zit op zijn plaats.


IMG_3368ZoZalHetGaterUitBlijvenZien

Van buiten af ziet het er dan zo uit. Het contrast tussen het koudere blauw en de warme bruine kleur van het hout vind ik mooi.


IMG_3369ScharnierenPlaatsenOpBoekblok

Op het boekblok heb ik vervolgens twee scharnieren geplaatst. Even voorgeboord en vervolgens met schroeven vastgezet. Het bevestigen, straks, van het voorplat is nog interessant.


IMG_3370BoekblokBevestigenAanAchterplat

Als laatste stap van deze sessie lijm ik het boekblok op het achterplat. Onder het achterplat en bovenop het boekblok heb ik bakpapier geplaatst zodat ik het geheel onder bezwaar kan plaatsen. Dit moet goed drogen.


De kamer is bekleed

IMG_3358ProefBekleding

Afgelopen vrijdag heb ik een meter stof gekocht op de markt. Een soort van voering. Beetje donkergoud van kleur. De stof heb ik op de achterkant voorzien van vlieseline. Dan hoop ik dat hij mooier blijft zitten en beter te plakken is. Hier zit de stof voor proef in het kamertje.


IMG_3359BekleedKamertje

De stof moet niet te veel ruimte innemen want dan past het boek weer niet. Maar zo gaat het prima.


IMG_3360BekleedKamertjeMetBoek

De voering heb ik aan de randen gelijmd. Maar als dit zit kan ik me gaan richten op een van de laatste hindernissen: de scharnieren en het bevestigen van het voorplat. Daarna pas ga ik het boekblok bevestigen op het achterplat.


IMG_3361HetLichtKanHeelOnvoordeligZijn

Soms is het licht ongenadig. Het perkament bolt naar binnen. Het goede nieuws is dat perkament blijft werken en er is niets dat het perkament op zijn plaats houdt. Ik zou de volgende keer de achterkant van het perkament eens proberen te voorzien van papier. Hopelijk werkt het perkament dan minder. Maar het perkament van het boekje is wel gecacheerd (er zit achterop papier geplakt) en ook dat werkt nog steeds. Als de voering goed gedroogd is ga ik nog eens naar de rand kijken.


IMG_3363

Opnieuw passen en meten.


IMG_3364MetScharnieren

Dan eens even kijken hoe de scharnieren ongeveer komen te zitten.


Weer een paar stappen gezet.

Notenhout

Mijn eerste boekobject maak ik uit twee grote stukken
notenhout. Het hout is in twee planken gekomen
waarbij de breedte steeds afneemt.
Dus het breedste stuk is zo’n 30 centimeter breed,
het smalste punt van de twee planken is smaller
dan 20 centimeter.
Maar dat is meer dan genoeg voor mijn ‘Houten Boek’.

De twee platten bestaan uit notenhout met aan beide zijdes
nog schors of sporen daarvan.
Het boekblok is gemaakt van 4 latjes geschaafd eiken.
In het boekblok past straks een klein, door mezelf ingebonden.
door private press De Witte Adelaar gezet, gedrukt en
ingekleurd ‘ABCdarium der bomen’.
Bij het boek kwam een aquarel gemaakt door
Ria Van Meulder dat in het boek ook een plaats gaat krijgen.

Het notenhout voor de platen heb ik een eerste keer gevernist.
De binnenkanten moeten nog een laatste maal.

IMG_3355BinnenkantNotenhoutTweedeLaagVernis

De tekening van het hout wordt beter zichtbaar maar belangrijker: het schors wordt steviger. Ik had eerder niet met notenhout gewerkt dus ik weet niet of dit normaal is. Ik vond de schors zonder vernis te kwetsbaar. Lossere stukken zijn met houtlijm vastgezet. Het gat blijft straks aan de buitenkant zichtbaar. Maar de ruimte die daardoor van buitenaf toegankelijk zou gaan worden (in het boekblok) is straks niet meer schoon te maken. Dus dat ga ik oplossen.


IMG_3356Kamertje

Dit is het boekblok. De kant die je nu ziet zal straks op de achterplat worden gelijmd. De zichtbare kant is voorzien van een stuk perkament. De hoek die eruit gespaard is, zal straks het door mij in perkament ingebonden boek gaan bevatten. Daarvoor ga ik morgen proberen stof te kopen op de markt, om die opbergplaats te bekleden. Als ik de stof heb, bedacht heb hoe ik die het best kan gebruiken, pas dan ga ik de ‘wandjes’, de bekleding en het boeklint plaatsen.


IMG_3357BoekobjectSteedsPassenEnMeten

Steeds opnieuw passen en meten. Na het inrichten van het boekblok moet ik ook nog bepalen hoe ik met scharnieren het voorplat aan het boekblok ga bevestigen. Het voorplat moet dan natuurlijk open kunnen. Zo iets heb ik nog niet eerder gedaan. Dus stapje voor stapje.


Dit wordt dan eigenlijk model 0.
Bij een volgende keer zou ik het hout dunner willen.
Het formaat van het boek (ingebonden ongeveer 12 cm hoog,
11 cm breed en 3 cm dik) kun je niet echt veel beïnvloeden.
Maar als de platten minder dik zijn zal het er meteen minder
kolossaal uit zien.
Maar voor deze versie is dat prima.

Bomenboek

IMG_3291NotenhoutAftekenen

De nagetekende en uitgesneden vorm van het stuk notenhout had ik in twee even grote stukken gesneden. Zo kon het me helpen het hout af te tekenen en te zagen. Het begin van mijn eerste boekobject.


IMG_3292DeTweeDelen

Dan is dit het resultaat. Deze twee stukken hout gaan het voor- en achterplat vormen van mijn holle boomboek.


IMG_3294DeOnderstePlankLigtVerkeerd

Latten geschaafd eiken vormen straks het holle boekblok. Het onderste stuk notenhout ligt hier nog wel verkeerd om.


IMG_3295Boomboek

De zijkant gaat er dan zo uitzien. Maar alles ligt nu nog los. Het ‘boekblok’ moet wel passen binnen de buitenmaten van beide stukken notenhout.


IMG_3297

Hier zie je het holle boekblok liggen. In dit boekblok moet een plaats komen om het werkelijke boek te verstoppen: ABCdarium der bomen of ABCdarium Arbores van uitgeverij De Witte Adelaar.


IMG_3298

De hoogte van het boekblok is prima. De perkamenten boekband, aangehecht met een perkamenten strengel kan rechtsboven in de hoek komen. Dat gat in het hout is interessant en daarom wil ik dat er in hebben maar zo zonder meer open laten is niet het plan.


IMG_3299

Misschien was het mooier geweest de latten verstek te zagen. Maar zonder verstekbak zag ik dat niet zo zitten.


Nu ik kan het boek niet zomaar in elkaar zetten.
De bovenkant van het boekblok moet nog dicht.
Er moet nog een ‘kamertje’ komen voor het boek.
Het ‘kamertje’ moet nog gestoffeerd worden.
De schors aan de platten moet op plaatsen die zwak lijken nog
gelijmd worden. Vernissen is waarschijnlijk de manier
om de zachte schors te beschermen.
Dat wil ik eerst nog eens uittesten.
Dan is er nog dat gat in een van de twee platten.
Het boekblok moet permanent vast komen te zitten op de achterplat.
De voorplat moet kunnen scharnieren met het boekblok.
De aquarel van Ria Van Meulder moet nog een plaats krijgen.
Het is nog niet af.

Leren flappen er af gesneden

IMG_3133Boekblokbijgesneden2PlattenIngevoegd

Zo op het eerste gezicht is aan deze foto niet zoveel te zien. Maar schijn bedriegt. Bij dit boek met zijn Gekruiste Structuur Binding heb ik het boekblok nog een stukje kleiner gesneden. Daarnaast zijn de leren flappen licht- en donkerblauw leer weggesneden.


De band die ik hier maak is lijmloos.
Maar de GSB geeft met dit materiaal te weinig stevigheid, vind ik.
Daarom ga ik een voor- en achterplat inbrengen.
Zonder lijm te gebruiken.
Dus heb ik vandaag eerst de stukken karton gesneden
die de voor- en achterplatten gaan vormen.
Toen heb ik het boekblok opnieuw op maat gesneden in de snijmachine.
Dat lukt je bij een ander type binding meestal niet meer als je al
zo ver in het bindproces bent.
Maar bij de GSB kun je het leer nog eenvoudig, bijna helemaal
naar achter vouwen en kun je het boekblok best nog wat inkorten.
Vervolgens heb ik op de nieuwe dikte van boek plus platten
het leren flappen weggesneden.
Die zijn zeker erg leuk maar ik vind het belangrijker als ik de band
wat steviger kan maken.

IMG_3134PijlpuntenDeFlappenZijnEraf

Vervolgens ga ik de komende dagen proberen of ik de platten en het leer aan elkaar kan zetten met een ‘stiksel’. Mijn naaiwerk is niet van een hoge kwaliteit dus het moet eenvoudig en effectief worden.


Wordt vervolgd.

GSB van Handboekbinderij Toon Van Camp

Bij boekbinden probeer je, met of zonder lijm,
een soort van netwerk rond of met het boekblok en de boekband
te realiseren.
Daarbij kun je naaitechnieken gebruiken maar ook vouwen of vlechten.
De Gekruiste Structuur Binding doet dat eigenlijk allemaal.
Je hebt een gewoon boekblok. Dat naai je direct aan een deel van de band,
waarna je dat resultaat vlecht met een tweede deel van de boekband.

Toen ik het eerste deel van de Gekruiste Structuur Binding van Henk Francino
aan het lezen was, realiseerde ik me dat ik ooit eens, bij een
workshop bij Toon Van Camp in Antwerpen, zo’n binding heb proberen
te maken. Dat boek kreeg ik toen niet af en heb het thuis
nooit afgemaakt. Tijd om dat nu eens te doen.

IMG_3053GekruisteStructuurBinding

Toon Van Camp liet ons twee kleuren leer uitzoeken. Één voor de voorplat en een andere voor de achterplat. Ik koos voor twee tinten blauw. Het vlechtwerk doe je door de twee stukken leer in ‘linten’ te laten uitlopen. Hier zie je bovenaan de donkerblauwe ‘linten’ met de vleeszijde naar boven. Dit stuk leer heeft de ‘linten’ die straks aan de boven- en onderkant zullen zitten. De lichtblauwe ‘linten’ zijn al aan het boekblok genaaid met rood garen. Dat garen zit rond de linten en door de katernen.


IMG_3054GekruisteStructuurBinding

Als je die twee stukken leer (één al aan het boekblok genaaid) dan in elkaar schuift, zal het er zo uit gaan zien. Beide stukken leer hebben dus ‘linten’ aan de rugzijde en in dit geval een extra flap aan de voorzijde. Ik weet nog niet of ik die er niet ga afhalen. Maar zoals het nu in elkaar geschoven zit, geeft dit nog onvoldoende stevigheid. Op zijn minst zal het donkerblauwe stuk leer wegschuiven van het boek. De ‘linten’ moeten nog vervlochten worden. Maar dat is hier nog niet gebeurd.


IMG_3055GekruisteStructuurBinding

Je ziet bij de ‘linten’, dat de bovenste en onderste strook breder zijn dan de middelste twee. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat ze straks aan de boven- en onderkant komen te zitten. Ik besluit om het uiteinde van het ‘lint’ de vorm te geven van een pijlpunt. Die pijlpunt zal straks weer uit het boek steken door een smalle insnijding in de lichtblauwe bekleding. Zo komen de linten vast te zitten zonder lijm.


IMG_3058GekruisteStructuurBinding

Alle linten gereed. Zo iets moet ook aan de lichtblauwe ‘linten’ gaan gebeuren. Volgende keer verder.


Van den vos Reynaerde in het leer

IMG_2889SluitriemEerstePuntBevestigd

Vandaag eigenlijk twee dingen gedaan: de sluitriem bevestigd in de gleuf op de voorplat en een messing plaatje aangebracht ter ondersteuning. De tweede actie was het gedeeltelijk in het leer zetten van het boek: stukje achterplat, rug en stukje voorplat. Morgen de omslagen ervan afwerken.


Dan is er nog een hoop te doen:
= kapitaalband maken;
= sluitriem afmaken;
= venster van messing maken voor titel;
= dekbladen aan de binnenkant van de platten bevestigen;
= misschien nog een ‘Van den vos Reynaerde’-versiering aanbrengen.

Ben vast nog het een en ander vergeten.

Van den vos Reynaerde

Even leek het of er heel lang niets gebeurde,
maar heel lang duurde het om de katernen te binden op
drie leren riempjes die ieder in de lengte zijn opgedeeld in twee en
aan twee perkamenten strengels.
Maar nu gaan we weer in de versnelling.

IMG_2852VanDenVosReynaerdeOndiepeGleufVoorLerenSluitriem

Het boek zal af te sluiten zijn met een leren sluitriem. Die begint op het voorplat (de plat die nu nog los is van het bindwerk en de achterplat) en zal vast gezet kunnen worden op de achterplat. Maar gisteren nog even de ondiepe uitsparing gemaakt waar de riem komt te zitten.


IMG_2853VanDenVosReynaerdeBoekValtMooiOpen

Als ik het voorplat aan de leren riempjes rijg dan zie je dat het boek mooi kan openvallen. Dit vind ik echt prachtig.


IMG_2854VanDenVosReynaerdeLerenRiempjesNogOpMaatMaken

Die leren riempjes steken van buiten het voorplat naar binnen. Daar moet ik ze op maat maken. Hier is dat nog niet gebeurd.


IMG_2855VanDenVosReynaerdeDezeStrengelIsNetTeKort

Deze strengel is eigenlijk te kort. Hij steekt in de eikenhoutenplat maar het uiteinde komt bijna aan de oppervlakte.


IMG_2856VanDenVosReynaerdePerkamentenStrengelSteektDoorEikenhoutenPlat

Deze is beter. Hoewel ook deze zeker niet te lang is.


IMG_2857VanDenVosReynaerdeLerenRiemPassen

Even de eerste versie van de sluitriem passen.


IMG_2858PerkamentenStrengelOnderDrukLatenDrogen

De riempjes zijn op maat gemaakt en geplakt. Die moeten nog met messing spijkertjes vastgezet worden. De strengel die een klein eindje uitstak heb ik weer uitgerold en op de voorplat gelijmd. Onder druk kan dat nu drogen.


Van den vos Reynaerde

IMG_2679PrimaGeplakt

Door allerlei omstandigheden ben ik wat achter met de foto’s over de voortgang van het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’. In het laatste bericht zag je dat de achterplat in de lijmtangen zit met de perkamenten strengels. Die strengels zitten intussen vast en hier zie je de ene kant van het plat. Je ziet dat het perkament mooi dun aan de buitenkant van het plat is vastgelijmd.


IMG_2680DeStrengelHeeftZichEenkleinStukjeBuitenDeAchterplatGeduwd

Aan de andere kant zie je dat door de druk het perkament een klein stukje uitsteekt buiten het plat. Dat kleine stukje heb ik er afgesneden. Je ziet dat het perkament een klein beetje doorzichtig is geworden. De nerven van het hout zijn door het perkament zichtbaar.


IMG_2681AchterplatBevestigdopNaaibankjeStrengelsEnRiempjesVastgezet

Dat betekent dat ik het achterplat in de naaibank kon positioneren. In de middeleeuwen was het gebruik van een naaibankje misschien niet gemeengoed maar ook Peter Goddijn raadt aan het bankje te gebruiken. Je ziet dat de strengels en de riempjes zijn vastgezet op de horizontale dwarsbalk. Je kunt ook zien dat ik het achterplat met schilderstape heb geprobeerd vast te zetten op de tafel van het naaibankje. Het is de eerste keer dat ik deze bank gebruik.


In het verleden heb ik deze tekening uit het boek van Goddijn al
eens laten zien.
De tekening toont onder een zijaanzicht in perspectief (een soort
van 3-D-tekening) en bovenaan zie je een vereenvoudigd bovenaanzicht.

IMG_1752TekeningUitBoekGoddijn

Knap getekend maar als instructiemateriaal vond ik het niet duidelijk genoeg. De tekeningen samen vond ik ook verwarrend. Daarom heb ik voor me zelf een paar tekeningen gemaakt.


IUitgangspunt

De kladtekeningen die ik hieronder laat zien gaan uit van dit vertrekpunt: een katern dat met de gesloten kant (de rug) naar je toe ligt als ligt hij op je naaibankje. Dan heb je aan de kop en de staart van het katern (voor de kijker links en rechts) een hoekje van het katern weggehaald: het kapitaalhoekje (als ik me niet vergis). Op de plaats van het hoekje dat is weggehaald komen de strengels. Hier gemodelleerd als twee cirkels. Tussen de kapitaalhoekjes komen straks drie riempjes die alle drie ingesneden zijn. Een van die riempjes is hier gemodelleerd als twee korte horizontale streepjes boven het woord riempje. De naaigaten staan op dit overzicht niet getekend.


IMG_2682Kladtekening02RechtsNaaiwijzeDetails

Dan zijn dit de eerste 14 stappen. In dit voorbeeld begin je met de linker kettingsteek. Van buiten het katern naar in het katern. Dan werk je naar de strengel om langs de buitenkant van het katern terug te keren naar de allereerste ingang. Vandaar ga je naar het eerste riempje, langs de binnenkant van het katern. Bij het riempje kom je naar buiten en ga je afwisselend links en rechts om het riempje heen. Dat doe je zo vaak als nodig is (achtjes) om de dikte van de katernen op te vullen op de riempjes.


IMG_2682Kladtekening02RechtsNaaiwijze

In klad ben ik dit voor me zelf gaan uitschrijven. Daar kom ik in een volgende blog nog op terug.


IMG_2683Kladtekening02RechtsNaaiwijze

Vervolgens heb ik de stappen, in klad, op papier gezet voor de tweede strengel en de overgang (met de kettingsteek) naar het volgende katern.


IMG_2684AchterpleatEnBoekblokNogLosOpMijnNaaibank

Dit is dan wat me te wachten staat. Binnenkort meer.


Van den vos Reynaerde

IMG_2672DeStrengelsPassen

De perkamenten strengels passen in de speciaal hiervoor gemaakte gaten. Het idee is nu de uiteindes aan de buitenkant weer uit te rollen en die dan daar te bevestigen. Als dat gedaan is aan de achterplat dan zitten daar de riempjes en de strengels aan en kan het echte binden beginnen. Aan het eind van het binden kan dan het voorplat bevestigd worden. Daarvoor heb ik nu natuurlijk al gekeken of de riempjes en de strengels goed passen. Alleen de riempjes me strengels zullen nog ingekort moeten worden maar dat doe ik pas na het inbinden want dan kan ik precies bepalen wat de lengte moet zijn.


IMG_2673Afgerold

Om de strengels uit te rollen maak ik de uiteinden weer vochtig en laat ik het water even inwerken. Het perkament wordt dan weer week en laat zich uitrollen.


IMG_2674Afgerold

Het hout wordt daarbij ook wat vochtig maar dat kan het eikenhout best hebben.


IMG_2676InDeLijm

Met PVA ingelijmd.


IMG_2677InDeLijmklemmen

Vervolgens heb ik de kop en de staart (de boven en onderkant), op de plaats van de strengel in lijmklemmen gezet. Daar laat ik ze een nacht in staan drogen.


Van den vos Reynaerde

Er is in Nederland al een reizende tentoonstelling met
64 versies van Van den vos Reynaerde.
Die van mij is daar niet te zien want hij is nog lang niet af.
Stap voor stap ga ik vooruit.

IMG_2658TweeStrengelsVanPerkamentKernVanIntegraalKapitaalband

Afgelopen zondag had ik geen camera bij me toen ik in mijn werkplaats was. Toen heb ik twee strengels gemaakt van perkament. Je neemt een strook perkament van 2 cm breed, drie maal zo lang als je nodig hebt. Dan plaats je voor 15 minuten het perkament in water. Het perkament wordt dan weer zacht en je kunt het oprollen en vastzetten op een plank of een stuk stevig karton.


IMG_2659StrengelVanPerkament

Deze strengels zijn ongeveer 3 mm dik. Naast de drie riempjes waarop de katernen gebonden gaan worden gaan deze strengels ook verbonden worden met de katernen, en wel aan de boven- en onderkant. Na het naaien en het aanbrengen van het leer als bekleding wordt het leer verbonden met deze gebonden strengels om zo het kapitaal te gaan vormen.


IMG_2660AchterplatBinnenkantRiempjesGelijmdenGespijkerd

Dit is de status van de achterplat zoals die zondag was. Dit is de binnenkant en je kunt zien dat de riempjes gelijmd en met messing spijkertjes vastgezet zijn. Dit verdwijnt straks uit het zicht door het perkamenten dekblad dat met het eerste en laatste katern wordt meegebonden.


IMG_2661AchterplatBuitenkantriempjesGelijmd

Dit is de buitenkant van het achterplat. De leren riempjes zijn ook hier gelijmd aan het eikenhout. Je ziet hier ook boven en onder de gaten waar de perkamenten strengels door moeten.


IMG_2666DebuitenkantVanDePlattenMetRiempjesEnStrengels

Vandaag zijn die gaten voor de strengels nog een beetje uit gevijld zodat de strengels er door kunnen. Op de buitenkant van het achterplat draai ik die strengels weer uit elkaar (eerst een beetje nat maken) en ga ik ze dan vastlijmen. Maar dat is voor de volgende keer.


IMG_2668AlleenDeStrenglesnogVastzettenOpDeAchterplat

De binnenkant van de achterplat. Als de strengels aan het achterplat zijn vastgemaakt gaat het echte inbinden beginnen. De tekst op de riempjes zijn van een eerdere test om op dit leer de naam van het boek te zetten met de verguldpers.


Van den vos Reynaerde

IMG_2651LinksZittenDeRiempjesAlHelemaalOpHunPlaatsRechtAlDoorDeTunnel

Gisteren de platten afgemaakt. Op de foto hierboven zie je dat de riempjes al helemaal op hun plaats zitten, in en aan de rechter plat. Links zijn de riempjes al door de ‘tunnel’ gevoerd. Nog niet dwars door de eikenhouten plat.


IMG_2652DatGaatGoedKomen

Nu is het tijd om de dikte van het boekblok mee in overweging te nemen. De leren riempjes moeten worden doorgesneden (in de lengte, ter hoogte van het boekblok) om het naaien mogelijk te maken.


IMG_2653EersteRiempjeGeplaktEnGespijkerdEnIngesnedenOmBindenMogelijkTeMaken

Nu de riempjes afgetekend zijn, is de eerste ingesneden en bevestigd aan de eerste plat. De katernen zullen straks op deze achterplat worden genaaid. Het riempje is gelijmd en vervolgens met drie messing spijkers vastgezet.


Van den vos Reynaerde of Reinaert de vos

Voor het eerst sinds lange tijd weer eens een foto
uit mijn werkplaats met iets van de zon erop.

IMG_2642HoutenPlattenAftekenenBuitenkant

Door carnaval en verkoudheid lag het allemaal wat stil. Eén van de houten platten voor de middeleeuwse binding is gereed. Maar aan de tweede moest ik nog beginnen. Vanmiddag dus begonnen de buitenkant af te tekenen. Dit ‘houtbewerken’ en de metaalbewerking, zijn de moeilijkste technieken. Gewoon omdat ik er nauwelijks ervaring mee heb. Maar het goede nieuws is dan dat je op die gebieden ook de meeste vorderingen maakt (in het begin).


IMG_2644DezeGaanMeBeterAfDanGedacht

Hier ben ik aan de binnenkant bezig. Kort samengevat: je maakt vanaf de rug (de smalle kant van de houten plankjes) een ‘tunnel’ naar de buitenkant van de plat. De leren riempjes die straks door de ‘tunnel’ lopen, gaan even verder, dwars door de houten plank. Daar wordt ook een anderhalve centimeter lang, ruimte gemaakt om straks het riempje vast te kunnen lijmen en spijkeren. Die laatste lengte zie je op deze foto gemaakt worden.


IMG_2645HoutenPlattenBinnenkantUitsteken

Ik durf het bijna niet te zeggen maar dat werken met een beitel valt nog niet mee. Aan het eind van de middag voel ik mijn arm.


IMG_2646HoutenPlattenBinnenkant

De gaten om van de buiten- naar de binnenkant te komen zijn gereed. De riempjes passen er door en de kleine sleuven zijn diep genoeg. Nu de ‘tunnels’ nog. Dat is het moeilijkste deel. De smalle rugkant van de platten zijn het meest kwetsbaar. Overigens zijn de riempjes qua lengte nog niet op maat. Ze zijn lang genoeg om door de platten te gaan en er op vastgezet te worden en om rekening te houden met het boekblok dat nog tussen de plankjes moet komen. Als het goed is zijn de riempjes te lang en moet ik ze straks inkorten.


IMG_2647DeKanalenNogNietGereed

Laten we zeggen de eerste versie van de drie brede ‘tunnels’. Die zie je aan de bovenkant van de foto. Dan, naar beneden, een korte sleuf met gelijke breedte en dan het gat waardoor de leren riempjes straks naar de binnenkant van de plat gaan. Volgende keer afronden.


Wil je zien hoe hedendaagse boekbinders hun fantasie de vrije loop
laten bij het maken van boekbanden voor ‘de vos’?

Grootste boekbandexpositie van het jaar in Deventer

Deventer – Op de drempel van de 85ste Boekenweek opent de stichting Handboekbinden de grootste boekbindersexpositie van het jaar: ‘De Vos Reynaerde te kijk gezet in 64 boekbanden’.

Vierenzestig boekbinders hebben het dierenepos uit de 13de eeuw, “Van den vos Reynaerde”, op een nieuwe, unieke wijze vormgegeven. Alle boeken hebben dezelfde authentieke inhoud, maar ieder boek heeft een bijzondere met de hand gemaakte boekband. Deze 64 handgebonden boeken worden, naast enkele bijzondere historische exemplaren, van 2 maart tot en met 5 mei 2020 in de Athenaeumbibliotheek tentoongesteld.

Reynaert de vos, rebel van het eerste uur, is een middeleeuws literair icoon dat ons al eeuwen in de ban houdt. Reynaert is een rebel van een speciaal kaliber. Hij is sluw, egoïstisch, leugenachtig, pervers, gewelddadig en sarcastisch. De perfecte antiheld.

De expositie laat een bijzondere mix van klassieke en hedendaagse handgebonden boeken zien. Enkele boeken zijn gebonden op traditioneel middeleeuwse wijze. Er zijn ook meer eigentijdse exemplaren te bezichtigen die gemaakt zijn met gebruikmaking van hedendaagse materialen en technieken, maar dan met een knipoog naar de middeleeuwen. Een onverwachte verzameling boekbanden die bijzonder de moeite waard is voor de ware boekenliefhebber. Een expositie waar het plezier van het ontwerpen en het maken van afspat.

Athenaeumbibliotheek, Klooster 12, 7411NH Deventer

2 maart – 5 mei 2020

Openingstijden:
Maandag 13.00 – 17.00 uur
Dinsdag 09.00 – 17.00 uur
Donderdag 13.00 – 17.00 uur
Vrijdag 13.00 – 17.00 uur

Hij lag even stil: Van den vos Reynaerde

Voor mijn verkoudheid had ik wel een begin gemaakt
met het voorbereiden van het eerste plat (houten voor- of achterkant)
van een middeleeuws boek.
Deze week kon ik er weer aan door werken.

Een middeleeuws boek is een boek waarbij de tekst tussen twee
houten planken wordt ingebonden.
In mijn geval eikenhout.
Het idee bij deze Romaanse binding is dat er met drie riempjes
en twee perkamenten strengels een verbinding ontstaat tussen de houten
planken en de tekst en de katernen van bedrukt papier en twee dekbladen
van perkament onderling.

IMG_2567RiempjeNummer1VanafDeRugDoorDeTunnelDoorDesleufDwarsDoorDePlatAanDeBinnenkantDoorEenSleuf

Hier zie je dat het leren riempje van links af, in de rug van de houten plat verdwijnt. Vanaf de rugzijde is er een ‘tunnel’ gemaakt die even verder aan de buitenkant van de plat naar buiten komt. Daar wordt het riempje door een sleuf geleid om dan dwars door de plat te gaan. Aan de binnenkant wordt hij opnieuw door een sleuf geleid. In de sleuven en de tunnel ga ik straks het leer verlijmen met het hout. Bij de sleuven wordt het riempje ook nog eens vastgezet met messing spijkertjes. Zowel aan de binnen- als buitenzijde. De tunnel is voorgeboord met een boormachine. Verder gebruik je een beitel en vijlen.


IMG_2568RiempjeNummer1

Hier zie je hoe het riempje als het aan de binnenkant uit de plat komt nog eens door een sleuf wordt geleid. De beitel ligt er bij om het leer een beetje voor de foto op zijn plaats te houden.


IMG_2569RiempjeNummer2

Hier zie je dat riempje nummer 2 ook op zijn plaats zit. Ook zie je dat het leer (van een oude tas, 3 centimeter breed en dan dubbelgevouwen om de juiste dikte te krijgen voor een riempje van iets meer dan 1 centimeter breed) terugveert. De lijm en de spijkertjes en het dekblad dat aan deze kant tegen de plat komt, zullen er voor zorgen dat het allemaal op zijn plaats blijft zitten.


IMG_2570RiempjeNummer3

De drie riempjes zitten in de plat. Een volgende keer ga ik aan plat twee beginnen. Even zien wanneer dat zal zijn met carnaval in aantocht.