11.000 maagden en een boek

Bij de Basilica di Santa Maria Novella is ook een soort
van schatkamer. Als ze hem zo niet noemen dan is dat onterecht.
De voorwerpen die er te zien zijn lijken een soort
van allegaartje maar de kwaliteit en uniciteit is hoog.

Misschien het mooiste voorwerp dat ik in Florence
gezien heb naast de ‘beroemde’ voorwerpen als de David en
de werken van Leonardo da Vinci:

DSC04448FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaUnknownSieneseSculptorReliquaryBustOneOfTheElevenThousandVirginsOfCologneEnd14thCentCarvedPolychromeAndGildedWoodGlassPaste

Onbekende beeldhouwer uit Siena, reliekhouder in de vorm van een buste van een van de 11.000 maagden van keulen. Ursula van Keulen was een koningsdochter die heilig verklaard werd. Er bestaat een legende over haar en 11.000 maagden. Unknown Sienese sculptor, Reliquary bust, one of the eleven thousand virgins of Cologne. End 14th century. Carved polychrome and gilded wood, glass paste.


DSC04450FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaBernardoDaddiMadonnaAndChildEnthronedWithSaintsPeterJohnTheEvangelistJohnTheBaptistAndMatthew1344TemperaOnPanel

Basilica di Santa Maria Novella, Bernardo Daddi, Madonna and Child enthroned with Saints Peter, John the Evangelist, John the Baptist and Matthew, 1344. Tempera on panel.

DSC04452FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaBernardoDaddiMadonnaAndChildEnthronedWithSaintsPeterJohnTheEvangelistJohnTheBaptistAndMatthew1344TemperaOnPanel


DSC04454FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPlautillaNelliLastSupperC1560OilOnCanvas 01

Een ‘Laatste Avondmaal’ van een vrouwlijke schilder. Een groot indrukwekkend werk. Het hangt er in een ruimte waar recht tegenover nog een ‘Last Supper’ te zien is. Plautilla Nelli, Last Supper, circa 1560. Oil on canvas. Rood is dé kleur die er uit springt wat een bijzonder effect oplevert. Het werk hangt hoog in de ruimte en door de breedte is het moeilijk om helemaal in beeld te krijgen. Daarom volgt hier een detail.

DSC04454FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPlautillaNelliLastSupperC1560OilOnCanvas 02Detail


DSC04455FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPaoloDiDono-PaoloUcelloTheGardenOfEdenEarly1430

Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Garden of Eden. Early 1430’s.


DSC04456FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaPaoloDiDono-PaoloUcelloOriginalSinEarly1430

Paolo di Dono beter bekend als Paolo Ucello, The Original Sin. Early 1430’s.


DSC04458FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaFlorentineGoldsmithMissalCoverFirstQuarter19thCentEmbossedChiselledAndCastSilver

Florentine goldsmith, Missal cover. First quarter 19th century. Embossed, chiselled and cast silver.


DSC04461FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaUnknownToMeLastSupper

Dit is het andere ‘Laatste avondmaal’. In de ruimte zelf kon ik niet vinden wie de maker van dit werk was. De vorm van het werk is zeker opvallend.


De Spaanse kapel (met boek)

Het complex van de Basilica di Santa Maria Novella omvat
een grote hal die ‘De Spaanse kapel’ (Cappellone degli Spagnoli)
wordt genoemd.
Het complex is tussen 1343 en 1355 en is ontworpen door
Fra Iacopo Talenti.
De fresco’s zijn gemaakt door Andrea di Bonaiuto.
Het is indrukwekkend. Fantastisch.

DSC04441FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel

Met een boek op je schouder (midden, boven).


DSC04442FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelInLimbo

Christ in limo.


DSC04443FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDuivels02DSC04443FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDuivels01DSC04444FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel

De fresco’s ‘lezen’ als een stripverhaal. Er staan meerdere scene’s die aan elkaar gepakt zijn. Samen vertellen ze niet alleen het leidensverhaal van Christus maar ze verwijzen ook naar de (ontstaans)geschiedenis van de Dominicaner orde.


DSC04445FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04446FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04447FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapelDSC04440FlorenceBasilicaDiSantaMariaNovellaTheSpanischChapel1343-1355FraIacopoTalentiFrescoAndreaDiBonaiuto


Recente titels

IMG_9242CharlesAsselineauGerritDeMorreéBobPolakWimWilminkGijsWortel

De afgelopen tijd heb ik een aantal boeken gekocht. Opvallende uitgaves, van bijzondere uitgeverijen of bij bijzondere gebeurtenissen. Tot nu toe kwam ik er maar niet aan toe om ze te presenteren op mijn blog. Vandaag doe ik dat dan maar met al die boeken tegelijk. Ook zonder dat ik ze gelezen heb want sommige hebben een kleine oplage en als je dan zo’n titel zou willen hebben, dan kun je er maar beter snel bij zijn.


Het gaat om de volgende boeken (op alfabet van boektitel):
Artis Forma
Een serie knip-, snij-, rits- en vouwmodellen van dieren
gemaakt door Gerrit de Morée hier in een herdruk door
onder andere Patrick Horward;
Cabaretliedjes
Een uitgave bezorgd door Vic van de Reijt van cabaretteksten
van Wim Wilmink, misschien bekender als Willem Wilmink.
Het is een uitgave van de Statenhofpers;
De hel van de bibliofiel
Een uitgave van Stichting Desiderata. Vertaling van Franse
verhalen voorzien van een uitgebreide toelichting. Een
van de drie Franse verhalen is geschreven door Charles Asselineau;
Heet van de naald
Een lang gedicht van Max de Jong verschijnt opnieuw
met duiding. Een uitgave van Uitgeverij Fragment en
de duiding is geschreven door Bob Polak.
Mooie boeken maak je samen
Een verslag van de carriere van meesterboekbinder Gijs Wortel.
Het boek is geschreven en samengesteld door Gijs Wortel zelf en
Alex de Vries.

De diermodellen heb ik al gerealiseerd gezien. De laatste keer
op de tentoonstelling in Het Gele Huis.
Daar zijn de volgende foto’s van.

IMG_9194GerritDeMoréeIMG_9195GerritDeMoréeIMG_9196GerritDeMorée


Zeemonnik in de Artisbibliotheek

DSC04151AllardPiersonMonstersEnMeerminnenArtisBilblioteek

Leeszaal van de Artis Bibliotheek in Amsterdam.


In augustus bezocht ik twee workshops in de Artis Bibliotheek.
Ze werden georganiseerd door het Allard Pierson Museum.

DSC04152AllardPiersonMonstersEnMeerminnenArtisBilblioteek


De eerste van de twee workshops had als titel:
‘Monsters en meerminnen in natuurhistorische werken uit de vroegmoderne tijd’.
De workshop werd gegeven door Sophia Hendrikx.
Het was een indrukwekkende middag waarvan ik een paar foto’s heb.

DSC04156AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMonstrumMarinumEffigieMonachi

Van een zeemonnik had ik nog nooit gehoord maar dit is een afbeelding van dit fenomeen. In latijn: Monstrum Marinum Effigie Monachi. Helaas waren de titels van de auteurs en boeken niet zo vanzelfsprekend voor mij. Dus die kan ik niet met zekerheid vaststellen. Ik weet zeker dat we die middag ‘Ulisse Aldrovandi, De piscibus libri V et de cetis liber I, 1640 en verzorgd door Johannes Cornelius Uiterweer’ en ‘Conrad Gessner, Historia Piscium, 1620’ zagen.


DSC04159AllardPiersonMonstersEnMeerminnenZeeAapSimiaMarina

Bij gebrek aan een betere naam, dit is een zeeaap (Simia Marina).


DSC04161AllardPiersonMonstersEnMeerminnen

Van sommige van de zeedieren werd verteld dat ze zo groot waren dat ze een boot konden aanvallen.


DSC04168AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMonstraNiliacaParei

Monstra Niliaca Parei.


DSC04170AllardPiersonMonstersEnMeerminnen


DSC04171AllardPiersonMonstersEnMeerminnenUlisseAldrovandiConradGessner

Op twee van deze boeken lag een briefje met de naam van het boek. Vandaar dat ik eerder twee makers en titels kon geven.


DSC04172AllardPiersonMonstersEnMeerminnenMeerminOfSireneInFransBoek

Het gaat nog beter worden.


Alpaca

Dat is niet alleen een donzig dier maar ook een metaal.
Tot kort geleden had ik er nooit van gehoord.
Maar zelfs Wikipedia schrijft erover.

IMG_9097AlpacaEnKoper

Deze ‘schat’ met edelmetaal kwam met de post. Twee plaatjes, tien bij tien centimeter. Links de alpaca en rechts een stuk koper. Op zich heeft dit niets met boeken te maken maar af en toe zie je op mijn weblog toch een verwijzing bij edelsmeden naar boeken. De reden is dat ik deze cursus volg om (een vorm van) boekbeslag te kunnen maken.


IMG_9098Koper

Het messingplaatje dat je eerder zag op mijn blog is voor de cursus. Dit is mijn ‘thuisproject’. Het ontwerp is overgebracht op het koper met een stalen pen. Het zagen kan beginnen.


Weer een boek?

Met enige regelmaat koop ik boeken.
Als het kan ook nieuw margedrukwerk.
Meestal laat ik die boeken hier zien nadat ik er op
zijn minst iets in gelezen heb. In dit geval is dat
nog niet het geval maar de boeken van Factortum Pers
zijn steeds zo mooi ingebonden dat ik die graag laat zien.

IMG_9049FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöring

Dit is het boek ‘Er is een tijd’. Het is uitgegeven door Factorum Pers, gebonden door Geert de Koning en heeft een inleiding gespreven door Marcel Möring.


IMG_9050FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöringIMG_9051FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöringIMG_9052FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijdMarcelMöring

Zo mooi kan ik geen boeken inbinden, zeker niet in een reeks.


IMG_9054FactotumPersGeertDeKoningErIsEenTijd

Enkele fragmenten uit het bekende bijbelboek Prediker. Prediker is een scherp waarnemer en brengt treffend onder woorden wat hij om zich heen ziet. Hij filosofeert over het leven. Van hem komt ook de uitspraak: ‘Er is niets nieuws onder de zon’. Het verkopen laat ik graag over aan Factotum Pers. Ik begrijp dat deze uitvoering nog verkrijgbaar is.


Flora Batava in Italië? (Flora Batava 4)

De afgelopen tijd was ik in Italië.
Op zich heeft dat niets met de titel van dit bericht te maken,
maar in Italië, in Florence, in het Museo Nazionale Antropologia
ed Etnologia zag ik in de boekwinkel een boek uit 2009 liggen
dat ging over de geschiedenis van de natuurwetenschappen in Italië.

Het boek was nogal prijzig en ik had al een stappeltje
museumgidsen gekocht en dat moet dan allemaal weer
mee naar huis.
Ik bladerde het even door en zag toen de volgende foto staan.

IMG_8913FlorenceMuseoNazionaleDiAntropologiaEdEtnologiaBookFilippoParlatoreFloraItaliana5Delen1848-18745DelenTeodoroCaruel

De foto op deze pagina toont de Flora Italiana. Geschreven door Filippo Parlatore. Parlatore ontwikkelde de eerste 5 delen (1848 – 1874) die daarna compleet gemaakt werden met nog eens 5 delen door Teodoro Caruel. Hoe zou dat werk zich verhouden tot de Flora Batava? Maar goed, foto’s maken van een boek in een boek/souvenirwinkel. Ik heb het boek maar gauw teruggelegd.


Op Wikipedia vind je een artikel over Filippo Parlatore.
Ook over Teodoro Caruel bestaat er een Wikipedia-pagina.
Beide pagina’s zijn niet in het Nederlands beschikbaar.

De boeken van de Flora Italiano vind je wel op internet en een
eerste, snel onderzoek levert op dat het om niet geillustreerde
werken gaat.
Daarin zie je volgens mij dat de nadruk of op de wetenschap alleen
ligt of dat er iemand zich ook zorgen maakt om de verkoop.

Maar terug naar de Flora Batava-middag van de Summerschool
History of the Book in Artis.

DSC04339MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770

Marieke van Delft liet ons het vorige project van de familie Sepp zien: Nederlandsche Vogelen door Cornelius Nozeman en uitgegeven door Christiaan Sepp en Zoon, 1770.


Het boek Nederlandsche vogelen heeft weer zo’n
fantastische titel(omschrijving):

Nederlandsche vogelen;
volgens hunne huishouding,
aert, en eigebschappen beschreeven
door
Cornelius Nozeman,
leeraer der Remonstranten
en mede-directeur van ’t Bataefsch genootschap
der proefondervindelyke wysbegeerte
te Rotterdam;
alle naer ’t leeven geheel nieuw en naeuwkeurig
getekend, in ’t koper gebragt, en natuurlyk
gekoleurd
door, en onder toezicht van
Christiaan Sepp en Zoon

DSC04340MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770MilviNidusNestWesternMarsh-HarrierBruineKiekendiefCircusAeruginosus

Met bijzondere platen zoals deze over 2 pagina’s: Milvi Nidus, staat er bovenaan de pagina, nest van de western marsh-harrier of de bruine kiekendief. De huidige wetenschappelijke naam is Circus Aeruginosus.


DSC04341MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770ColumbaAenasHolenduif

Nog een voorbeeld: de Columba Aenas of holenduif.


DSC04343MVanDelftFloraBatavaDavidDeGorterFloraVIIProvinciarumBelgiiFoederatiIndigena1781

Voor de Flora Batava (vanaf 1800 verschenen) waren er al wel flora’s. Dit is daar een voorbeeld van. David de Gorter maakte de Flora VII Provinciarum belgii foederati indigena in 1781. Maar dat is een boek zonder de prachtige afbeeldingen.


DSC04342MVanDelftFloraBatavaDavidDeGorterFloraVIIProvinciarumBelgiiFoederatiIndigena1781

Volgens mij ligt hier het boek van David de Gorter open bij de mossen.


Tijdens de middag in de Artis Bibliotheek kon ik niet iedere keer
als eerste met de camera bij de boeken staan.
Dus gebruikte ik soms de tijd om eerder getoonde boeken nog een keer
vast te leggen zoals het mij schikte. Daar was voldoende ruimte voor.
Dus…

DSC04344MVanDelftFloraBatavaCaroliLinnaeiSystemaNaturae1735TheodorumHaakJoannisWilhelmiDeGroot

Dat we dezeversie uit 1735 van Linnaeus mochten hanteren vond ik wel bijzonder. Caroli Linnaei (Carl Linnaeus), Systema Naturae, 1735, Theodorum Haak, Joannis Wilhelmi de Groot. Het ziet er zo eenvoudig uit. Het is wel groot maar dat kun je van deze foto moeilijk afleiden. De impact van dit werk is enorm.


DSC04345MVanDelftFloraBatavaAristolochiaClematitisPijpbloem

Nog een prachtige plaat uit de Flora Batava: de Aristolochia Clematitis of de Pijpbloem. Zoek eens op internet. Je zult zien dat dit soort platen, een beetje afhankelijk van kwaliteit en uit welke druk van het boek de plaat afkomstig is, gaan tussen de 300 en 1500 euro per stuk.


DSC04347MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenJanChristiaanSepp

De titelpagina van: Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten van Jan Christiaan Sepp.


DSC04346MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770GarrulusVlaamseGaai

Dit is de Vlaamse gaai uit Nederlandsche Vogelen van Cornelius Nozeman, Christiaan Sepp en Zoon waren de uitgever in 1770. Garrulus is de Latijnse naam.


DSC04348MVanDelftFloraBatavaNederlandscheVogelenCorneliusNozemanChristiaanSeppEnZoon1770SturnusSpreeuwCinclusWaterspreeuw

De laatste van vandaag: 2 vogels, de spreeuw en de waterspreeuw. Nederlandsche vogelen, Cornelius Nozeman, Christiaan Sepp en Zoon, 1770, De Sturnus en Cinclus.


Er ging echt een wereld voor me open en het werd nog beter!

Wat hebben de aardappel, aubergine en tomaat gemeen? (Flora Batava 3)

Het zijn drie cultuurvarianten die voorkomen in de nachtschade-familie.
Een andere variant van deze familie komt in dit stukje aan de orde.

We waren druk bezit met de Flora Batava en Linnaeus en toen kwam
een deel van de Flora Batava op tafel dat nog volledige uit losse
delen bestaat.

DSC04332MVanDelftFloraBatava

Dit is het voorblad van de stapel die in een daarvoor bestemde map zit die met lintjes kan worden afgesloten. Het betreft deel 6. De plant die hieronder te zien is kwam voor in aflevering 78. Zoek maar eens op op internet.


DSC04333MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschadeLijstDerPlanten

Ieder deel (ten minste dit deel) begint met onder andere een lijst met platen. Door de jaren heen wijkt dat een beetje af (vorm, lettertype), maar in grote lijnen is dat wel het geval. De plant die hier volgt heet nu ‘Bitterzoet’, maar toen ‘Klimmende Nachtschade’ of ‘Solanum Dulcamara’.


DSC04334MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschade

Plaat met beschrijving.


DSC04335MVanDelftFloraBatavaSolanumDulcamaraKlimmendeNachtschade


DSC04336MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsecten

Dit is een voorbeeld van een eerdere reeks waar uitgever Sepp ervaring mee had: ‘Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten’.


De hele ‘titel’ heeft nogal wat voeten in de aarde:

Beschouwing der wonderen Gods in de minstgeachte schepzelen of Nederlandsche insecten
naar hunne aanmerkelyke huishouding, verwonderlyke gedaantewisseling en andere wetenswaardige byzonderheden,
volgens eigen ondervinding beschreven, naar ’t leven naauwkeurig getekent,
in ’t koper gebracht en gekleurd
door
Jan Christiaan Sepp

Dus de platen werden eerst in koper gesneden (kopergravure)
en daarna met de hand ingekleurd. Dat was bij de Flora Batava ook.
Later zal de kleurenlithografie worden ingezet om het kleuren,
of ten minste de basis, te drukken.
Alles afhankelijk van de prijs.
De prijs per aflevering bepaalde de grootte en uitvoeringskwaliteit.

DSC04337MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenDSC04338MVanDelftFloraBatavaBeschouwingDerWonderenGodsInDeMinstgeachteSchepzelenOfNederlandscheInsectenDetail


In duisternis sluit ik de Boekenzoo-reeks af

De tentoonstelling is voorbij dus is het zaak
om ook mijn reeks Boekenzoo niet te lang te laten doorlopen.
Ik pak de draad op bij de insekten.

DSC04303HuisVanHetBoekBoekenzooGetijdenboekNederlandsHandschriftZuidelijkeNederlandenCa1525InsectenInDeMarge

Getijdenboek in het Nederlands. Het betreft een handschrift uit de Zuidelijke Nederlanden. Circa 1525. Insecten in de marge; en wat voor een marge!


DSC04305HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

De verhalen met allerlei monsters doen de ronde en blijven dat doen. Olaus Magnus, Historiae de gentibus septentrionalibus is een boek met dergelijke verhalen en afbeeldingen. Joannes Bellerus is de drukker van deze versie uit Antwerpen. Circa 1571. Het origineel verscheen in 1555 en Wikipedia vermeldt bijvoorbeeld dat in 1822 Sir Walter Scott er nog verwijzigen naar maakt. Dus met recht een gezaghebbend monument.


DSC04306HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

Dit zeemonster verwerkt even een heel schip!


DSC04307HuisVanHetBoekBoekenzooOlausMagnusHistoriaeDeGentibusSeptentrionalibusJoannesBellerusAntwerpenCa1571

Woorden schieten tekort.


DSC04309HuisVanHetBoekBoekenzooMoederaap

Apenliefde van een moederaap ging wel heel ver.


DSC04310HuisVanHetBoekBoekenzooJoostVanDenVondelVorstelijckeWarandeDerDierenSWybrantszJBlomAVinckADOossaenAmsterdam1682

Ook Vondel heeft er zo ideeen over: Joost van den Vondel, Vorstelijcke warande der dieren, Sander Wybrantsz, Jan Blom, Andries Vinck, en Aert Dircksz. Oossaen zijn de drukkers in Amsterdam in 1682.


De hele titel schijnt dan te zijn:
Vorstelijcke warande der dieren : waer in de zeden-rijcke philosophie,
poëtisch, morael, en historiael, vermakelijck en
treffelijck wort voorgestelt:
met exempelen uyt de oude historien, in prose;
ende Uytleggingen, in Rijm verklaert,

InterntVersieVorstelijckeWarande

Die lange titel las ik op deze copie die op internet te vinden is. Daar kun je ook een beetje uit opmaken waarom er zoveel namen bij de drukkers/uitgevers staan.


Terug naar de moederliefde bij apen:

DSC04311HuisVanHetBoekBoekenzooJoostVanDenVondelVorstelijckeWarandeDerDierenSWybrantszJBlomAVinckADOossaenAmsterdam1682


DSC04312HuisVanHetBoekBoekenzooFransCoenenJrInDuisternisIllustratorFerdinandHartNibbrigUitgLJVeenAmsterdam1902VleermuisOpDeBand

Dit is dan het laatste boek en de laatste afbeelding die ik heb vastgelegd. Er was nog veel meer te zien. Ik heb er veel plezier aan beleefd: Frans Coenen jr: In duisternis. Illustrator: Ferdinand Hart Nibbrig. Uitgever: LJ Veen, Amsterdam, 1902. Vleermuis op de band.


DSC04313HuisVanHetBoekBoekenzooFransCoenenJrInDuisternisIllustratorFerdinandHartNibbrigUitgLJVeenAmsterdam1902VleermuisOpDeBand


Krokodil eet man (Boekenzoo 12)

De reptielen kwamen aan het eind van de
tentoonstelling aan de beurt.

DSC04291HuisVanHetBoekBoekenzooBestiariumLatijnHandschriftWestFrankrijkCa1450DSC04292HuisVanHetBoekBoekenzooBestiariumLatijnHandschriftWestFrankrijkCa1450

Nog een verzameling met bijzondere afbeeldingen. Het verhaal dat er bij kwam over de tranen kende ik nog niet. Huis van het Boek, Boekenzoo, Bestiarium (Latijn), handschrift, West-Frankrijk, circa 1450.


DSC04293HuisVanHetBoekBoekenzooKrokodillentranen

Krokodillentranen als lokmiddel om een prooi dichtbij te krijgen.


DSC04295HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

Verveolgens was er aandacht voor de slang. Die komt al in het begin der tijden, in het scheppingsverhaal in de bijbel voor. Niet positief. Hier in Speculum Humanae Salvationis, een handschrift uit Keulen, circa 1450: Eva met de slang.

DSC04296HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

De andere afbeeldingen, elk boven een kolom tekst, vond ik ook interessant al hebben die niets met dieren te maken. Maar ze komen denk ik allemaal wel uit Genesis.


DSC04298HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450EvaMetDeSlang

God als matchmaker (?).


DSC04299HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450GodScheptEva

God schept Eva uit Adam (?).


DSC04300HuisVanHetBoekBoekenzooSpeculumHumanaeSalvationisHandschriftKeulenCa1450LucifertWordtVerstotenMisschien

Van deze afbeelding ben ik het mist zeker van de betekenis maar ik denk dat Lucifer wordt verstoten uit de hemel naar de hel (?). Terug naar de dierentuin. Nog een slang.


DSC04301HuisVanHetBoekBoekenzooBibliaPauperumArmenbijbelLatijnBlokboekNederlanden1466

Een deel van de afbeelding heb ik een beetje schoon gemaakt. Niet in het echt natuurlijk maar op een foto kan dat eenvoudig. Zo wordt de afbeelding misschien iets duidelijker. Weer Eva en de slang. Hier blijft de slang een dier en niet zoals op de vorige afbeelding een slang met vrouwenhoofd (!). De slang heeft wel slinkse gelaatstrekken. God overziet het schouwspel vanuit de boom. Eva heeft niet een maar zelfs twee appels. Biblia Pauperum (Armenbijbel), latijn, Blokboek, Nederlanden, 1466.


Gelukkig scheen de maan nogal helder (Boekenzoo 11)

Bleek vandaag dat ik er wat betreft de looptijd van de tentoonstelling
Boekenzoo helemaal naast zat.
De tentoonstelling is tot en met morgen nog te zien.
Vandaag is mijn onderwerp Insecten. Ik heb daar niet zo’n band mee,
dus het aantal foto’s dat ik er van gemaakt heb is beperkt.

DSC04287HuisVanHetBoekBoekenzooGodfridBomansErikOfHetKleinInsectenboekIllustrKarelTholeSpectrumUtrechtJaarOnbekend

Maar Erik mag niet ontbreken: Godfried Bomans, Erik of het klein insectenboek. De illustrator van deze versie is Karel Thole. Het boek verscheen bij Spectrum, Utrecht (jaar onbekend). De titel van vandaag is het onderschrift vandeze illustratie met Erik op de rug van een insect, met een boek in de hand).


DSC04288HuisVanHetBoekBoekenzooEHeimansJacPThijsseVanVlindersBloemenEnVogelsWVersluysAmsterdam1898

Volgens mij zitten in dit boek doorzichtige vellen voor de afbeelding met daarop, op de juiste plaats tekst zoals de namen van de vlinders. Dat ‘inlegvel’ is hier omgeslagen zodat de illustraties goed te zien zijn. Eli Heimans en Jac P Thijsse, Van vlinders bloemen en vogels, W. Versluys, Amsterdam, 1898.


Ik kende Eli Heimans niet en dat is onterecht.
Wikipedie helpt weer:

Samen schreven ze de serie Van vlinders, bloemen en vogels waarvan het eerste deel in 1894 verscheen. Daarna richtten ze het tijdschrift De Levende Natuur op, samen met J. Jaspers jr. De eerste aflevering verscheen in 1896.

In 1899 verscheen als volgende mijlpaal van hun samenwerking de eerste druk van de Geïllustreerde flora van Nederland, die later bekend zou worden als de “Heimans, Heinsius en Thijsse” (HH&T). Bij de eerste druk waren de schrijvers nog “Heimans en Thijsse”, maar aan de volgende drukken werkte ook H.W. Heinsius mee, zodat het werk meestal werd aangeduid met de naam Heimans, Heinsius en Thijsse. Deze flora was vooral ook bedoeld voor beginners. Anders dan de oudere flora’s bevatte deze flora niet alleen tekst maar ook illustraties, en bovendien werden zo min mogelijk moeilijke termen gebruikt. Heimans nam in 1901 samen met een aantal anderen het initiatief tot de oprichting van de “Nederlandse Natuurhistorische Vereniging”, later de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging. Tot zijn dood zette hij zich enthousiast voor deze vereniging in.

In 1901 solliciteerde hij voor een baan als leraar op de kweekschool, maar die werd gegeven aan zijn vriend Jac. P. Thijsse. Toen in 1904 de gemeente Amsterdam van het Naardermeer een vuilstortplaats dreigde te maken, organiseerden Heimans en Thijsse het verzet hiertegen. Uiteindelijk besloot de gemeenteraad, mede op grond van de verwachte kosten, dit plan niet uit te voeren. Heimans en Thijsse namen nu het initiatief tot het oprichten van een vereniging die het gebied moest aankopen. De Vereniging Natuurmonumenten werd in 1905 in Artis opgericht. Heimans werd echter niet in het bestuur gekozen – in tegenstelling tot Thijsse, die secretaris werd. Zowel het mislopen van zijn betrekking aan de kweekschool als het feit dat hij niet in het bestuur van Natuurmonumenten kwam, weet hij aan zijn joodse afkomst. De relatie met Thijsse bekoelde hierdoor enigszins.

DSC04289HuisVanHetBoekBoekenzooEHeimansJacPThijsseVanVlindersBloemenEnVogelsWVersluysAmsterdam1898

Nog even alle ruimte voor de vlinders (ei, rups en pop).


Ook de neushoorn komt er maar bekaaid af (Boekenzoo 8)

DSC04267HuisVanHetBoekBoekenzooDialoguCreaturarumMoralisatusGerardLeeuGouda6Juni1481NeushoornRinoceron

In de tekst lijkt het te gaan over de ‘Rinoceron’. Dit boek is gedrukt door Gerard Leeu en heet ‘Dialogus Creaturarum Moralisatus’. Er waren eerder al afbeeldingen uit deze publicatie hier te zien. Gouda, 6 juni 1481. Maar een vreemd dier op de afbeelding.


DSC04268HuisVanHetBoekBoekenzooDialoguCreaturarumMoralisatusGerardLeeuGouda6Juni1481NeushoornRinoceron


DSC04270HuisVanHetBoekBoekenzooThomasBartholinusDeUnicornuObservationesNovaeHenricusWetsteinAmsterdam1678

In deze versie van Thomas Bartholinus maakt het dier op mij wel een heel vermoeide indruk. Thomas Bartholinus, De unicornu observationes novae, Henricus Wetstein is de drukker in Amsterdam in 1678. De naam van het boek is ook een beetje verdacht want het gaat over de ‘nieuwe waarnemingen van de eenhoorn’.


Hoe ontstond dit wat vreemde beeld?

DSC04271HuisVanHetBoekBoekenzooNeushoornClara


DSC04272HuisVanHetBoekBoekenzooCPliniusSecundusVijfBoekenHandelendeVanDeNatuurJMorterreAmsterdam1770Neushoorn

C. Plinius Secundus (Plinius de Oudere): Vijf boeken handelende van de natuur. J. Morterre, Amsterdam, 1770, Neushoorn.


DSC04273HuisVanHetBoekBoekenzooCPliniusSecundusVijfBoekenHandelendeVanDeNatuurJMorterreAmsterdam1770Neushoorn

De afbeelding wordt langzaam beter maar de vele uitsteeksels horen er toch echt niet bij. De hoorn op de neus is in het echt niet gedraaid zoals op deze afbeelding. C. Plinius Secundus: Vijf boeken handelende van de natuur.


Reconstructie van een zeemeermin (Boekenzoo 3)

De opmerkelijke dieren in oude boeken riepen heel wat vragen op:
zeemonnik, zeebischop, zeemeerman, zeemeermin, eenhoorn,
reuzeslangen en nog veel meer.
Mensen willen die zien of willen de geneeskrachtige werking
ervaren van de hoorn van een eenhoorn.

Het leverde een rage op net als iedere nieuwe iPhone in
deze tijd. Alleen duurde de rage niet drie weken maar jaren.
De rage had geen vat op miljoenen mensen zoals nu maar
een interessante bovenlaag van de bevolking.

Dan zijn er altijd kwakzalvers die poeders verkopen of misschien
we het echter dier.
Zo ontstond er een handeltje in zeemeerminnen.

DSC04228HuisVanHetBoekBoekenzooNagemaakteZeemeerminDierlijkMateriaalHalfAapHalfVis2008MuzeeScheveningen

Nagemaakte zeemeermin. Gemaakt van dierlijk materiaal: half aap en half vis. Een reconstructie van de oude praktijken uit 2008. Eigendom van Muzee Scheveningen.


Op de tentoonstelling Boekenzoo in het Huis van het Boek wordt
het zo verteld:

DSC04231HuisVanHetBoekBoekenzooNagemaakteZeemeerminDierlijkMateriaalHalfAapHalfVis2008MuzeeScheveningenTXTDSC04229HuisVanHetBoekBoekenzooNagemaakteZeemeerminDierlijkMateriaalHalfAapHalfVis2008MuzeeScheveningenDSC04233HuisVanHetBoekBoekenzooNagemaakteZeemeerminDierlijkMateriaalHalfAapHalfVis2008MuzeeScheveningen


De leeuw, zijn ingewanden en de dodo (Boekenzoo 2)

Het zou logischer zijn de serie van ‘Boeken die geschiedenis schreven’
eerst af te maken maar die tentoonstelling kun je niet meer gaan zien.
De Boekenzoo nog voor een paar dagen.
Grijp je kans.

DSC04216HuisVanHetBoekBoekenzooRichardPriceGoingGoingGoneDodoInDiepdrkIllRonKingCirclePressBosham2013

De Boekenzoo slaagt er goed in het verhaal van ‘dieren in boeken’ te vertellen. Dat is een thema dat breed wordt opgepakt met oude maar ook nieuwe boeken. Allerlei technieken. Een bijzondere techniek is de diepdruk. Daar komt geen inkt aan te pas maar door de druktechniek ontstaat er een reliëf in het papier. Erg mooie techniek voor omslagen. Hier een reliëf van een dodo uit 2013: Richard Price: Going, Going .. Gone, Dodo in diepdruk. Illustraties zijn van Ron King, de uitgever is Circle Press, Bosham, 2013.


Dodo

A racket,
a melody.

Comic,
a tragedy.

That song,
that song.

DSC04218HuisVanHetBoekBoekenzooDodoTXT


DSC04219HuisVanHetBoekBoekenzooLeonardBaskinMiniatureNaturalHistoryFirstSeriesDeel4ExtinctHeinemannLonden1983

Een klein boekje: Leonard Baskin, Miniature natural history. First series, deel 4: Extinct. Heinemann, Londen, 1983.


DSC04221HuisVanHetBoekBoekenzooLewisCarrolDeAvonturenVanAliceIllJohnTennielAdDonkerRotterdam1947

Lewis Carroll, De avonturen van Alice. Met illustraties van John Tenniel. Ad Donker, Rotterdam, 1947.


DSC04223HuisVanHetBoekBoekenzooClaudePerraultMémoiresPourServirAL'HistoireNaturelleDesAnimauxImprimerieRoyaleParijs1676

In dit enorme boek komt dan de leeuw en zijn ingewanden aan bod. Claude Perrault, Mémoires pour servir a l’histoire naturelle des animaux, Imprimerie Royale, Parijs, 1676.


DSC04224HuisVanHetBoekBoekenzooClaudePerraultMémoiresPourServirAL'HistoireNaturelleDesAnimauxImprimerieRoyaleParijs1676

De leeuw’ is niet het enige dier in dit boek maar bij de leeuw ligt het boek open. Rechts deze afbeelding. Links de legenda.


DSC04226HuisVanHetBoekBoekenzooClaudePerraultMémoiresPourServirAL'HistoireNaturelleDesAnimauxImprimerieRoyaleParijs1676HetHart

Daar staat de verwijzing naar het hart: Le coeur.


De tentoonstelling gaat nog verder met van alles.
Ook wordt de fraude aan de orde gesteld als mensen niet bestaande,
opgezette ‘dieren’ maakt, verkoopt en argeloos ten toon stelt.
Maar ook neushoorns, olifanten, insecten, te veel om op te noemen.
Later meer.

Boekenzoo (1)

Vandaag ging ik naar Den Haag om de Boekenzoo te gaan bekijken,
een tentoonstelling over dieren en boeken in Het Huis van het Boek.
Deze tentoonstelling is heel erg de moeite van het bekijken waard.
Voor volwassenen maar ook voor kinderen.
Een heel mooie combinatie van boeken en activiteiten die
iedereen kan aanspreken.

Probleem: volgend weekend is het laatste weekend van de tentoonstelling.
Daarom nu al gelijk een eerste reeks foto’s van boeken die ik
interessant vind. Er zullen nog meer delen volgen met foto’s
maar tegen die tijd is de tentoonstelling beëindigd.

DSC04210HuisVanHetBoekBoekenooValentinLeCampionEenhoornHoutgravureEenhoornPersBreda1951

Huis van het Boek, Boekenzoo, Valentin le Campion, Eenhoorn, Houtgravure, Eenhoorn Pers, Breda, 1951.


Valentin le Campion is de maker van deze prachtige gravure,
natuurlijk niet vreemd dat een houtgravure met een eenhoorn
wordt uitgegeven door de Eenhoorn Pers.
Dan valt mij dat natuurlijk extra op omdat ik in Breda woon.

DSC04212HuisVanHetBoekBoekenzooBernhardVonBreydenbachPeregrinatioInTerramSanctamIllustratieErhardReuwichMainz11Feb1486 01

Bernhard von Breydenbach is de schrijver van een verslag over een pelgrimage: Peregrinatio in terram sanctam. De Illustratie is van Erhard Reuwich uit Utrecht. Mainz, 11 feb 1486.


Wikipedia helpt me verder:

De Peregrinatio in terram sanctam of Sanctae Peregrinationes van Bernhard van Breydenbach, een wiegendrukweergave van een pelgrimstocht naar Jeruzalem en is gepubliceerd in 1486 met illustraties getekend door Reuwich. Breydenbach was een rijke domheer van de Dom van Mainz die de pelgrimstocht maakte in 1483-1484 en nam, zoals het boek uitlegt: “Erhard Reuwich van Utrecht, een ‘getalenteerd kunstenaar’ mee, om tekeningen van de bezienswaardigheden te maken.” Breydenbach werd kort na zijn terugkeer diaken van de kathedraal. De groep bestond verder uit nog twee vrienden: een ridder en een kok. Veel onderzoekers geloven dat de tekst eigenlijk bedoeld was “alsof het verteld was” aan een Duitse monnik die de reis niet meegemaakt had.

De tocht duurde van april 1483 tot januari 1484 en ging via Venetië, waar men drie weken verbleef. Daarna vertrok men per schip naar Korfoe, Methone en Rodos – allemaal nog bezit van het toenmalige Venetië. Na Jeruzalem en Bethlehem en andere plaatsen in het Heilige Land, gingen ze naar de Sinaïberg en Caïro. Van daar gingen ze met een boot de Nijl af naar Rosetta en vervolgens terug naar Venetië.

Het is hoogst ongebruikelijk voor een tekenaar van deze tijd om vermeld te worden. Er is een grote kans dat Reuwich ook de drukker was. Het boek vertelt eveneens dat hij de eerste editie drukte (in Latijn) in zijn huis in Mainz.

Dit zijn alle biografische gegevens die van Reuwich tot op heden bekend zijn. Vermoed wordt dat hij ook houtsnijwerk met andere illustraties van planten ontwierp voor een kruidenboek die in Mainz in 1485 is gedrukt. In december 1486 wordt er geschreven over een Meester Erhard von Mainz die de gebrandschilderde raamlijsten in de Amtskellerei in Amorbach in Beieren installeerde; dit zou Erhard Reuwich geweest kunnen zijn.

Innovaties:

De Sanctae Peregrinationes of Peregrinatio in terram sanctam waren de eerste geïllustreerde reisboeken en markeerden een stap vooruit in boekillustratie in het algemeen. Het besteedt aandacht aan vijf grote uitvouwbare houtsnijwerken: de eersten die ooit in het Westen zijn gezien, inclusief een spectaculair stuk houtsnijwerk van 16 meter bij 3 meter met een panoramisch beeld van Venetië. Het boek bevat ook een kaart met drie vlakken van Palestina en Egypte en een beeld van Jeruzalem in het midden en panorama’s van vijf andere steden: Iraklion, Methone, Rodos, Korfoe en Parenzo. Er waren ook studies van kostuums uit het Nabije Oosten en een Arabisch alfabet – eveneens de eersten in hun soort die gedrukt zijn. Er zijn beeltenissen gemaakt van dieren, waaronder een krokodil, kameel en eenhoorn

De colofon van het boek is een levendig wapen van de aartsbisschop van Mainz, met de eerste kruisarcering in houtsnijwerk.


Op de pagina met de dieren staat onder andere deze eenhoorn:

DSC04212HuisVanHetBoekBoekenzooBernhardVonBreydenbachPeregrinatioInTerramSanctamIllustratieErhardReuwichMainz11Feb1486 02


Het valt niet mee foto’s te maken van boeken, zeker niet oude, middeleeuwse
boeken, maar dat is begrijpelijk. Papier en perkament zijn gevoelig voor licht.

DSC04214HuisVanHetBoekBoekenzooGetijdenboekVerluchterNavolgerVanDeMeestersVanDeGoudenRankenHandschriftZuidelijkeNederlandenCa1440DeHeiligeMargarethaEnDeDuivelMetHoorn 01

Getijdenboek waarvan de afbeeldingen vermoedelijk gemaakt zijn door de illustrator die wordt aangeduid als Navolger van de Meesters van de Gouden Ranken, handschrift uit de Zuidelijke Nederlanden, circa 1440. De afbeelding stelt voor: De Heilige Margaretha en de duivel met hoorn.


DSC04214HuisVanHetBoekBoekenzooGetijdenboekVerluchterNavolgerVanDeMeestersVanDeGoudenRankenHandschriftZuidelijkeNederlandenCa1440DeHeiligeMargarethaEnDeDuivelMetHoorn 02


Dit was nog maar het begin.
Echt een schitterende tentoonstelling.

Cadeau uit China

Geheel onverwacht ontving ik gisteren een cadeau uit China.
Daar beleef ik nu al veel plezier aan en ik kan er hopelijk
nog jaren plezier van hebben.

IMG_8678CadeauChina

Geen idee wat er in dit pakket zou kunnen zitten. Ik had helemaal niets in China besteld. Wel leuk om het Chinese handschrift en de Chinese karakters weer eens te zien. Op de foto zijn deze zoveel mogelijk weggehaald uit privacy overwegingen.


IMG_8679CadeauChina

Toen de zak open was, bleek er een doos in te zitten en in de doos zaten deze voorwerpen.


IMG_8680CadeauChina

Het bloempje op de buitenkant van de kaart (rechts) leek wel erg veel op de bloem die ik onlangs in Leiden plukte. Daarom heb ik ze naast elkaar gelegd maar het bleken toch heel andere bloemen te zijn. De kleur van de bloem komt wel een beetje overeen.


IMG_8683CadeauChina

Deze deels houten doos leek belangrijk. Inpakken dat kunnen ze wel in China. De materialen zijn misschien op zich niet duur maar het is een mooi resultaat.


IMG_8684CadeauChina

In de doos lag een foedraal waar een koordje met een kraaltje uit stak. We naderen de ontknoping.


IMG_8685CadeauChina

Dit is een gepersonaliseerde boekenlegger. Aan een kant staat mijn naam en aan de andere kant de aanmoediging die volgens mijn Chinese vriend zo iets betekend als ‘Stay safe’. Het geheel, inclusief de kleinere enveloppen met inhoud, staan nu op een ereplaats in de kamer. Binnenkort ga ik over tot het gebruik van de boekenlegger die dan met mij mee kan gaan op avontuur van boek naar boek.


Boekbinden in augustus (vervolg 4)

De warmte van de afgelopen tijd heeft meegespeeld
in de duur van het werk aan ‘Hoe te binden?’.
Het is de vertaling van een tweetal lezingen van
Hector de Bakker door Boris Rousseeuw,
die ook de uitgave van dit boekje verzorgde
via zijn margedrukkerij Carbolineum Pers.

Vooral afgelopen woensdag zorgde de warmte er voor
dat papier en lijm te snel droogde.
Vandaar dat in dit bericht foto’s van drie werkdagen
bij elkaar gebracht zijn.

Waar waren we ook alweer?

IMG_8608HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Het boekblok zat al ver in elkaar inclusief leeslint maar mist nog de schutbladen en de kapitaalbandjes. De boekband is ongeveer halverwege: de hoeken van de bekleding moeten nog op maat gesneden worden. Dan kan de omslag met het bekledingsmateriaal gemaakt worden. Dan kunnen we het hoogteverschil tussen de randen en het middenstuk van de platten gaan overbruggen.


IMG_8609HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Voor het op maat maken van de hoeken heb ik een klein hulpmiddel. Dat zorgt ervoor dat je voldoende ruime overlaat om de hoek mooi om te slaan maar ook niet te veel materiaal over laat.


IMG_8610HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Als je linnen gebruikt als bekledingsmateriaal dan kun je dat vaak gewoon dubbelslaan bij de rug. Maar heb je dikker bekledingsmateriaal, zoals nu, dan is het goed er voor te zorgen dat er straks niet te veel materiaal in de scharnier komt te zitten. Dus snij ik daar wat materiaal weg.


IMG_8621HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Voor het opvullen van de binnenkant van de platten (straks komt daar het schutblad nog over) gebruik ik ‘afvalpapier’. Ik heb het dubbelgeslagen zodat de kopkant (boven) en de buitenkant passen en alleen aan de staartkant (onder) en de rugkant nog wat papier weggesneden moet worden.


IMG_8623HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Als schutblad gebruik ik effen papier dat ik nog had liggen. De kleur is bijna gelijk aan het boekblok maar is anders, qua kleur en structuur.


IMG_8634HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Vanmorgen ging ik verder, nog een kant op te vullen met wit papier. Dan schutbladen en kapitaalband. Het geheel is dan zo ver dat de boekband en het boekblok in elkaar gezet kan worden.


IMG_8635HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Helemaal aan het eind (waarschijnlijk pas morgen) ga ik ‘boekhoekjes’ plaatsen. Dat is ook voor mij een eerste keer. Ben benieuwd hoe dat in zijn werk gaat. Ik heb twee ‘kleuren’ gekocht: zilverkleurig en goudkleurig. Vermoedelijk ga ik de goudkleurige aan dit boek zetten.


IMG_8636HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Beide platten zijn opgevuld. Als ik eerlijk ben kan dit nog een stuk beter. Maar ik wil het boek zondag afhebben en zou meer tijd nodig hebben. Roeien met de riemen die ik heb….


IMG_8638HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Het boek zit in elkaar. Je ziet dat de vleug in het fluweel voor verkleuringen zorgt die je wel of niet ziet afhankelijk van hoe het boek vastgehouden wordt. Drukken op de band laat al meteen sporen achter. Om er voor te zorgen dat het vocht van de lijm niet in het hele boek trekt moet er nog een maatregel genomen worden.


IMG_8639HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Die maatregel is om met bakpapier het ‘vochtige’, het gelijmde, deel van het boek te isoleren van de rest. Dat doe je dus aan de voor- en achterkant van het boek.


IMG_8641HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Dan kan het geheel tussen een plank en karton (en beschermend materiaal) in de boekenpers. Daar ga ik het morgen, zondag uithalen om de metalen boekenhoekjes te plaatsen.


Boek 2 en 4

Wat er precies mis ging weet ik niet.
Misschien heb ik zitten slapen.
Het gaat nog wel om twee topboeken.

Dus laat ik eerst even stilstaan bij boek nummer twee.

DSC03961JosephusScaligerOpusEmendarioneTemporumChristoffelRaphelengiusLeiden1598

Het boek ziet er misschien niet sensationeel uit maar als je beter kijkt dan zul je snel zien dat die boek van Josephus Scaliger, Opus Emendatione Temporum, gedrukt door Christoffel Raphelengius in Leiden in 1598 is als object en vanwege de inhoud heel bijzonder.


Hoe bijzonder beschrijft Kasper van Ommen in zijn essay:

De emendatione temporum verscheen een jaar na de invoering van de kalenderherziening door Paus Gregorius XIII. De gregoriaanse kalender werd direct in de katholieke landen Spanje en Portugal ingevoerd. Andere katholieke landen volgden binnen enkele jaren. Dit riep bij de protestante Scaliger verzet op en de publicatie van zijn boek kan dan ook worden gezien als een betoog tegen de katholieke kalenderherziening.
De uitgave was een knap staaltje vakmanschap van de boekdrukker, met een in rood en zwart gedrukte tekst, in hout gesneden initialen, kop- en staartversieringen en twee uitslaande tabellen. In de tekst werden Hebreeuwse, Griekse en lettertypes in het Ge’ez (Ethiopische) toegepast. Scaligers De emendatione temporum onderscheidde zich van andere publicaties over antieke chronologie doordat hij zich bij de studie van de klassieke geschiedenis niet beperkte tot het tijdperk van de Grieken en Romeinen. Hij toonde aan dat die ook de geschiedenis van de Babylonische, Perzische, Egyptische en het Joodse volk diende te omvatten. Tot dan toe werd de geschiedenis van deze volken beschouwd als ‘heilig’ en daarom behandeld als een apart onderwerp. Hij presenteerde een synthese van nieuwe astronomische ontdekkingen en filologische interpretaties van oude westerse én oosterse bronnen. Scaliger betrok de kalenders van deze volken in een groter systeem, dat hij beschouwde als het correcte systeem van de chronologie. Hij toonde hiermee aan dat de overeenkomsten tussen verschillende oude kalenders konden worden benut voor het dateren van specifieke historische gebeurtenissen.

Pagina 25, Boeken die geschiedenis schreven.

DSC03962JosephusScaligerOpusEmendarioneTemporumChristoffelRaphelengiusLeiden1598


Boek 4 is nog bekende bij het grote publiek.
Het boek is groot, heel vaak gedrukt en eigenlijk iedereen
kent er wel een versie van.
Is het niet uit de eigen boekenkast dan wel uit de la
van een nachtkastje in een hotel.

DSC03965BooksThatMadeHistoryStatenvertalingPaulusAertszVanRavensteynLeiden1637 01

De Statenvertaling, de protestantse bijbel in de versie gedrukt door Paulus Aertsz van Ravensteyn, Leiden, 1637.

DSC04035BooksThatMadeHistoryStatenvertalingPaulusAertszVanRavensteynLeiden1637DSC03966BooksThatMadeHistoryStatenvertalingPaulusAertszVanRavensteynLeiden1637TXTDSC03965BooksThatMadeHistoryStatenvertalingPaulusAertszVanRavensteynLeiden1637 02


Boekbinden in augustus en Charles Dickens helpt mee

De temperaturen zijn weer op een boekbind-niveau.
Dus ben ik vanmorgen begonnen het boekblok en het
enveloppenboek af te maken.

IMG_8589EnveloppenboekBoekblok

Alle envelopkaternen zijn aan elkaar genaaid en omdat het materiaal zo verschillend is en ik er nog van alles ingeplakt heb, lijkt het me verstandig dat ik gaas aan de rug bevestig. Daarna kan het onder bezwaar.


IMG_8590EnveloppenboekCharlesDickensHelptMee

Daar helpt Charles Dickens dan een handje. Het boek over hem en zijn werk dat mijn moeder onlangs op de tweede hands boekenmarkt kocht dient als presse papier.


IMG_8592HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Vervolgens kan ik verder met ‘Hoe te binden?’, door Boris Rousseeuw vertaalde lezingen van Hector de Backer. Eerst de platten gesneden.


IMG_8593HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBindenPassenEnMeten

Dan de rug en passen en meten. De bekleding van de boekband wordt een stuk fluweel. Daar plak ik eerst vlieseline tegen aan.


IMG_8594HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Passen en meten.


IMG_8595HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Ik heb niet eerder gewerkt met fluweel. Ik ben benieuwd hoe dat zal gaan met die vleug in de stof.


Een vleug wil zeggen dat de richting en het licht,
de kleur bepalen.
De kleur kan donkerder lijken of juist lichter.

IMG_8599HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

De vlieseline is bevestigd en de platten en de rug zijn afgetekend.


IMG_8607HectorDeBackerBorisRousseeuwVertalingTitelHoeTeBinden

Die lichtere strepen zijn het gevolg van het aftekenen. Als dat maar goed komt.


Boekbinden in augustus (vervolg 2)

Het is gelukkig weer wat frisser.
Vandaag zelfs weer regen.
Dat gaf mij de kans om verder te gaan met mijn enveloppenboek.

IMG_8574EnveloppenboekVerschillendeAfmetingen

Het prikken van gaten in de katernen van enveloppen valt niet mee. Een van de katernen heeft bubble foam aan de binnenkant. Als je het kunt vermijden: doen. Maar ik denk dat het wel leuk is als het lukt. De enveloppen verschillen van grootte per katern. Dat is mijn keuze maar het maakt het prikken meer ingewikkeld, het inbinden dadelijk ook.


IMG_8575EnveloppenboekGeprikt

Voor een hobbybinder als ik kan dit er mee door. Maar een echte boekbinder zal zeggen: niet goed genoeg. Maar ik reken er op dat met het binden de gaten mooi bij elkaar komen. Iets wat niet lukt vanwege de verschillende afmetingen van de katernen door het opstoten van de katernen.


IMG_8577EnveloppenboekLengtePerKatern

Om de lengte van de draad te bepalen waarmee de katernen worden gebonden neem je de lengte tussen de twee uiterste gaten en vermenigvuldig dat met het aantal katernen. In mijn geval 15 katernen maal 15 centimeter plus 15 centimeter voor het geval dat (knopen en doorhalen).


IMG_8578EnveloppenboekNaaibankjeKnoppen

De knoppen op mijn moderne naaibank dienen om zoals hier een draad vast te zetten of om linten vast te zetten waaraan een boek kan worden gebonden. Dat doe ik hier niet. Dan had ik mijn gaten op andere plaatsen moeten maken.


IMG_8579EnveloppenboekNaaibank

Hier zie je de bubble foam op de moderne naaibank. Met een extra voorziening om je katern open te houden terwijl je aan het binden bent of foto’s maakt.


IMG_8580EnveloppenboekDraaienEnKnopen

Dit is de draad die ik gebruik bij het inbinden. Raak niet in paniek als je draad zichzelf opdraait (zoals je hierboven ziet gaan beginnen) of zelfs als je denkt dat de draad in een knoop zit. Rustig terug draaien en het probleem verdwijnt. Voor even want het door een gat halen van de draad zorgt ervoor dat de draad gaat draaien.


IMG_8581EnveloppenboekHalverwege

Bijna halverwege. Binnenkort meer.