Domitianus, Julia Titi en Domitia Longina: deel I

Zoals altijd, ik bezoek een tentoonstelling en als het mag
maak ik foto’s van wat ik mooi vind, bijzonder, opvallend,
interessant enz.
Thuis bekijk ik de foto’s nog eens goed en lees ik de catalogus.
Dan blijkt soms dat ik veel gemist heb en soms dat ik de
voor mij interessantste objecten gefotografeerd heb.
Ga het zelf maar controleren in het Rijksmuseum van Oudheden.

DSC03426PortretVanDomitianus81-96NaChrMarmer

Portret van Domitianus, 81 – 96 na Chr., marmer.


DSC03427PortretVanDomitianusInLegeruitrusting81-96NChrMarmer-RomeinseDolkIjzerWestMaasEnWaal1eEeuwNaChr

Portret van Domitianus in legeruitrusting, 81 – 96 na Chr., marmer met een Romeinse dolk, ijzer, West Maas en Waal, 1e eeuw na Chr.


DSC03430DrieKeizersVanDeInTotaal12AanTweeArmbandenVespasianusTitusDomitianus19eEeuw

Drie van de 12 Romeinse Keizers in twee armbanden. Hier Vespasianus, Titus en Domitianus. 19e eeuw.


DSC03432WandmozaiekMetKandelaarGranaatappelstraatMidden1eEeuwGlasKalksteenSchelpen

Wandmozaïek met kandelaar, uit de Granaatappelstraat (waar de Flavius-familie woonde), midden 1e eeuw. Glas, kalksteen en schelpen.


DSC03434PortrtVanEenJongeManOostGalliëFrankrijk60-70NaChrBrons

Portret van een jonge man, Oost Gallië, Frankrijk, 60 – 70 na Chr., brons.


DSC03436HelmStagnoLombardoCremona70-96NaChrBrons

Helm, Stagno Lombardo, Cremona, 70 – 96 na Chr., brons.


DSC03438VloermozaiekCremonaPiazzaMarconiDomusDelNinfeoStanzaDiAriannaBeschadigd69NaChrDetail

Vloermozaïek, Cremona, Piazza Marconi, Domus del Ninfeo, Stanza di Arianna. Beschadigd in 69 na Chr. Detail.


DSC03440VloermozaiekCremonaPiazzaMarconiDomusDelNinfeoStanzaDiAriannaBeschadigd69NaChr

Vloermozaïek, Cremona, Piazza Marconi, Domus del Ninfeo, Stanza di Arianna. Beschadigd in 69 na Chr.


DSC03441Titus(BroerDomitianus)Rome79-81NaChrMarmer

Titus (broer van Domitianus), Rome, 79 – 81 na Chr. Marmer.


DSC03445VechtendeJongens(DeEenBijtDeAnserInHetBeen)RomeBadenVanTitus1eEeuwNaChrMarmer

Vechtende jongens (De een bijt de ander in het been), Rome, Baden van Titus, 1e eeuw na Chr. Marmer.


Domitianus: God op aarde

Vandaag wilde ik beginnen over mijn verslag
van de tentoonstelling ‘Domitianus: God op aarde’
in het RMO in Leiden maar ik ben nog helemaal niet
aan de voorbereiding begonnen.
Hopelijk kom ik daar morgen aan toe.

Wel las ik – toevallig – het avontuur
‘De vloek van de dertig zilverlingen’ in de serie van
Blake en Mortimer, uitgevoerd door Jean van Hamme,
René Sterne en Chantal Spiegeleer.
Domitianus komt daar in voor op bijvoorbeeld
pagina 29 van deel 1 (veel verder ben ik nog niet).

IMG_7432BlakeEnMortimerDeVloekVanDeDertigZilverlingen


Laat ik de man anders even voorstellen:

DSC03426RMOLeidenDomitianus

Domitianus, Romeins keizer die leefde als god op aarde.


Ik ben niet sterk in mijn Romeinse geschiedenis (en dat is een
understatement). Daarom is het goed dat ik naar een
tentoonstelling kon die over één van de keizers gaat.

Wikipedia helpt mij:

Domitianus (Latijn: Titus Flavius Caesar Domitianus Augustus; Rome, 24 oktober 51 – aldaar, 18 september 96) was van 81 tot 96 keizer van het Romeinse Rijk. Domitianus was de derde en laatste keizer van de Flavische dynastie.

Domitianus’ jeugd en vroege carrière bracht hij grotendeels door in de schaduw van zijn broer Titus, die tijdens de eerste Joods-Romeinse oorlog militaire roem had geoogst. In deze situatie kwam geen verandering onder het bewind van zijn vader Vespasianus, die in 69 na de burgeroorlog die bekendstaat als het vierkeizerjaar, keizer was geworden. Hoewel Titus onder het bewind van zijn vader een groot aantal belangrijke ambten bekleedde, kreeg Domitianus weliswaar eervolle benoemingen, maar geen verantwoordelijkheden. Vespasianus stierf in 79 en werd opgevolgd door Titus. Aan diens bewind kwam twee jaar later echter een onverwacht einde toen hij in 81 door een dodelijke ziekte werd getroffen. Nog de volgende dag werd Domitianus door de pretoriaanse garde tot keizer uitgeroepen. Zijn bewind zou vijftien jaar duren – langer dan enige keizer ten tijde van het principaat had geregeerd sinds keizer Tiberius.

Als keizer versterkte Domitianus de economie door de Romeinse munten te revalueren. Hij breidde de grensverdediging van het Romeinse Rijk uit en startte een enorm bouwprogramma om de grote schade die Rome in de jaren zestig had opgelopen te herstellen. Belangrijke oorlogen werden uitgevochten in Britannia, waar zijn generaal Agricola een poging deed om Caledonië (Schotland) te veroveren en in Dacia (Roemenië), waar Domitianus er echter niet in slaagde een beslissende overwinning op koning Decebalus te boeken. De regering van Domitianus toonde totalitaire kenmerken; hij zag zichzelf als de nieuwe Augustus, een verlicht despoot voorbestemd om het Romeinse Rijk een nieuw tijdperk van schittering in te leiden. Religieuze, militaire en culturele propaganda bevorderde een persoonlijkheidscultus. Door zichzelf als censor voor het leven te benoemen probeerde hij de publieke en private moraal te controleren. Als gevolg daarvan was Domitianus zowel bij het volk als het leger populair. Het ontbrak hem echter aan de nodige sociale vaardigheden om zich ook populair te maken bij (delen van) de elite. Door leden van de Romeinse Senaat werd hij als een tiran beschouwd. Volgens Suetonius was hij de eerste Romeinse keizer die er op stond aangesproken worden als dominus et deus (meester en god).

Aan Domitianus’ regering kwam in 96 n.Chr. een einde toen hij door medewerkers van het keizerlijk hof werd vermoord.

DSC03427RMOLeidenDomitianus

Binnenkort meer.


Je kunt niet alles weten

Het liet me niet los.
De omslag van de beursuitgave ‘Je kunt niet alles weten’,
een soort van sprookje met dieren in de hoofdrol,
geschreven door Bette Westera en met illustraties van
Henriëtte Boerendans, zat me niet lekker.

De omslag die we uitgereikt kregen op de BoekKunstBeurs
was gerild en al gevouwen. Maar door de vouwen was de titel
die op een soort van ‘achterflap’ zat niet direct leesbaar.

IMG-6666HeKuntNietAllesWeten

Eerst zocht ik de oplossing in het anders vouwen van de omslag. Probleem daarmee is dat de rillijnen zichtbaar blijven. Dan kun je een oplossing bedenken waardoor dit minder zichtbaar wordt…..


Gelukkig had ik op de beurs naast mijn ingebonden exemplaar
ook nog een niet ingebonden exemplaar meegenomen.

IMG_6668JeKuntNietAllesWeten

Ik besloot voor een heel andere oplossing te kiezen. Van een van de twee omslagen sneed ik de titel en de afbeelding uit. Die zou ik gebruiken om een eigen omslag te maken. niet iedereen zal het knip en plakwerk mooi vinden maar zie het maar als een alternatief boekontwerp. Het zou een boek worden met als eerste boekblok de tekst en illustraties en een tweede boekblok met informatie van de BoekKunstBeurs. Mooi lettertype voor de titel (LetterpressAmsterdam).


IMG_6670JeKuntNietAllesWeten

Dit is de omslag van mijn ontwerp. Als je het boek in je hand hebt zie je natuurlijk dat de titel en de afbeelding losse onderdelen zijn die er opgeplakt zitten..


IMG_6671JeKuntNietAllesWeten

Dat bond ik in precies zoals op de beurs en met het strikje dat ik bij een van de binders zag in de Pieterskerk in Leiden.


IMG_6672JeKuntNietAllesWeten

Deze stukken papier vertellen iets van het pad dat het boekje aflegde: de voorkant van de tas die op de beurs werd uitgedeeld, de instructie hoe het boek te binden en het toegangskaartje.


IMG_6673JeKuntNietAllesWeten

De losse delen vormde ik om tot een soort van katern.


IMG_6674JeKuntNietAllesWeten

IMG_6675JeKuntNietAllesWeten

Katern nummer twee.


IMG_6676JeKuntNietAllesWeten

Katern nummer een. Beide samen in één boekje.


IMG_6679JeKuntNietAllesWeten

De drie resultaten: links het boekje dat intussen de omslag opgegeven heeft, in het midden het model dat ik niet op tijd af kreeg (ook bekend als het ‘bladerboek’) en rechts mijn uiteindelijke versie met eigen ontwerp omslag en twee boekblokken.


Bladerboek

De afgelopen weken waren heel druk en heb ik te weinig
kunnen werken aan het bladerboek.
Het was een soort van geheim voorbeeld voor het boek
dat dit jaar op de BoekKunstBeurs kon worden ingebonden.
Dit boek was bedoeld om als voorbeeld te dienen maar
het kwam niet op tijd af.

Van de organisatie kreeg ik wel een beschrijving maar
de tekst was niet beschikbaar en de afmetingen
stonden niet bij de beschrijving.
Dus het was een beetje improviseren en de inhoud
verzon ik zelf.

De laatste keer liet ik zien dat ik met de omslag
bezig was. De inhoud was gespat, De omslag is met
kleurpotlood en afficheletters.

IMG-6613Bladerboek

Echte bladeren vormen het model voor een soort van ketting van herfstbladeren om de omslag. Het aspect herfst is er niet zo eenvoudig aan af te lezen. Ik gebruik verschillende kleuren om een soort van gearceerde omtrek te maken.


IMG-6614Bladerboek

Het tussenresultaat.


IMG-6615Bladerboek

Met de afficheletters zet ik een drietal ‘titels’: de teksten ‘blad’, ‘blader’ en ‘bladeren’. De titels komen op verschillende plaatsen op de omslag en welke je ziet hangt af van hoever het boek is opengeslagen. Blader.


IMG-6616Bladerboek

Eerst druk ik de tekst af in wit. Dat dekt misschien niet overal even goed maar daardoor dekt de tekst in de definitieve kleur beter. Een soort van grondverf. Een echte drukker keert zich nu om in zijn graf.


IMG-6617Bladerboek

Pas de derde of vierde afdruk is goed genoeg dus ik maak er eerst een paar in ‘klad’.


IMG-6618Bladerboek

Zo gaat het boek er dan uit zien: de gespatte bladen en de omslag. Ik moet de letters niet te vastdraaien in de pers want dan duw ik de verf onder de letters uit.


BoekKunstBeurs

Vandaag is de tweede dag van de jaarlijkse
BoekKunstBeurs. Ik was er op de eerste dag en,
zoals wel vaker, maakte ik foto’s van dit avontuur.

IMG-6571BredaValkenberg

De dag begon met dit herfstbeeld in het Valkenberg in Breda. Het was best een mooie dag. Niet stralend maar wel droog en niet al te somber.


IMG-6584MirTaqiMirSelectedGhazalsAndOtherPoemsShamsurRahmanFaruqiMurtiClassicalLibraryOfIndia

In Leiden stop ik altijd even bij deze boekhandel. De boeken die er in de etalage liggen spreken mij meestal aan. Net als bij mijn vorige bezoek aan de etalage lag er dat rode boek.


IMG-6584MirTaqiMirSelectedGhazalsAndOtherPoemsShamsurRahmanFaruqiMurtiClassicalLibraryOfIndiaDetail

Een deel uit de Murti Classical Library Of India: Selected Ghazals and other poems van de schrijver Mir Taqi Mir (februari 1723 – 20 september 1810). Die is de Engelse vertaling van Shamsur Rahman Faruqi.


IMG-6586JeKuntNietAllesWeten

Voor de bezoekers binnen komen wil ik nog een exemplaar van de beursuitgave inbinden: Je kunt niet alles weten, tekst van Bette Westera met illustraties van Henriëtte Boerendans.


IMG-6587BoekKunstBeursBetteWesteraHenriëtteBoerendans

Even het boekblok vastzetten op de omslag. Dan kan ik de gaten in beide aanbrengen om het boek in te binden.


IMG-6590BoekKunstBeursBetteWesteraHenriëtteBoerendans

Een van de deelnemers knoopte het garen niet maar legde er een strikje in. Leuke detail vond ik.


IMG-6591BoekKunstBeursPieterskerkLeiden

In de loop van de ochtend werd het steeds drukker op de beurs. Hier was het nog rustig. Na de middag ben ik zelf nog over de beurs gegaan. Heb natuurlijk weer een en ander gekocht maar moest al weer snel naar huis.


IMG-6593BredaValkenberg

Met een laatste foto uit het Valkenberg sluit ik het avontuur voor nu even af. Over de vondsten van de beurs volgt nog wel een en ander. Maar dat komt later.


Een Monument

Deze week kocht ik een prachtig boek: Streepjes Zetten.
Een monument voor het grafisch werk van Jos van der Zee.

IMG_6437StreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenUitgeverAmmonietDrukwerkMostert&VanOnderenLeiden

Het boek ‘Streepjes zetten’ met het grafisch werk van Jos van der Zee. Verzorgd door Gerard Post van der Molen met hulp van Anne-Marie Smits.


Jos van der Zee studeerde aan de St. Joost in Breda maar
zijn kunst werd nooit zijn ‘werk’ of ‘carrière’.
Gerard Post van der Molen is een bekende margedrukker in
Nederland en bekend van Margedrukker De Ammoniet.

Het boek met het werk van Jos van der Zee is prachtig uitgevoerd.
Ik kocht het met eigenlijk alleen het beeld van de stofomslag.

IMG_6436StreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenUitgeverAmmonietDrukwerkMostert&VanOnderenLeiden

Stofomslag van ‘Streepjes zetten’.


Toeval of niet maar het vorige boek dat ik deze week
liet zien op mijn blog is gedrukt bij dezelfde drukkerij:
Mostert & Van Onderen uit Leiden.

IMG_6438StreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenPentekeningZonderTitelPag105

De stofomslag is gemaakt van een soort van tweeluik dat ook in het boek staat. Dit zijn twee pentekeningen die op elkaar aansluiten als je ze een beetje uit elkaar houdt. Zoals op de afbeelding in het boek. Ze hebben geen titel en staan in het boek op pagina 105.


IMG_6439StreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenPentekeningBoekPag106

Als liefhebber van boeken sprak met deze pentekening natuurlijk erg aan: Boek. Pagina 106.


IMG_6440PotloodtekeningStreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenPotloodtekeningKnoopPag127

Het werk van Jos van der Zee kent vele sferen. Deze knoop zou ik als heel sereen willen omschrijven. Deze potloodtekening geeft denk ik een goed gevoel voor de aandacht, tijd en technische capaciteit waarover Jos van der Zee beschikte.


Ik heb geen poging gedaan de foto’s uit het boek zo mooi
mogelijk te nemen. Ik wil je uitnodigen zelf het boek
te kopen en er thuis van te genieten.
Het boek ‘Streepjes zetten’ is een monument dat prachtig
verzorgd en uitgevoerd is.
Een aanrader.

IMG_6441StreepjesZettenGrafischeKunstVanJosVanDerZeeGerardPostVanDerMolenUitgeverAmmonietDrukwerkMostert&VanOnderenLeiden


BoekKunstBeurs in Leiden

Binnenkort is het weer zover.
Je kon het al lezen hier op mijn blog.
Op 6 en 7 november 2021 is het weer
BoekKunstBeurs in Leiden in de Pieterskerk.
Dan ben ik daar zeker een halve dag te vinden.
Voor nu hangt in ieder geval de poster
in mijn werkplaats.

IMG_6409BoekKunstBeursLeiden6-7nov2021

BoekKunstBeurs in de Pieterskerk in Leiden. 6 – 7 november.


Dat wordt een mooi weekend…

BoekKunstBeurs6-7November2021

Op 6 en 7 november is het weer BoekKunstBeurs in Leiden. Dan komen de liefhebbers van papier, leer, perkament, boeken, uitgeven, grafisch ontwerp, kleur, marge drukwerk, drukpers, boekbinden, tekst en nog veel meer, bij elkaar in de Pieterskerk in Leiden. Ik ga er in ieder geval naar toe.


Doggerland

DSC03367RijksMuseumvanOudhedenDoggerlandVuistbijlenJanMeulmeester250000-200000JaarOud

Voor mij was Doggerland een onbekend fenomeen. De term ‘de Doggerbank’ had ik wel eens van gehoord. Maar het verband had ik niet gelegd. Het gebied tussen Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië is niet altijd de Noordzee geweest zoals we die vandaag kennen. Rijksmuseum van Oudheden, Doggerland, vuistbijlen gevonden door Jan Meulmeester in Great Yarmouth en Vlissingen. Hou je vast: 250.000 – 200.000 jaar oud.


DSC03370RijksMuseumvanOudhedenDoggerlandVuistbijlenJanMeulmeesterGreatYarmouthVlissingen250000-200000JaarOud


DSC03368RijksMuseumvanOudhedenDoggerlandVuistbijlenJanMeulmeester250000-200000JaarOud


DSC03365RijksMuseumvanOudhedenDoggerlandSubmergedForestsClementReid1913

In dit boek werd het Doggerland eerder beschreven door de Engelse auteur Clement Reid: Submerged Forests (ondergedoken bossen), 1913.


De vraag die bij mij opkwam was of een tentoonstelling
wel het juiste middel is om het verhaal over Doggerland
te vertellen.
Natuurlijk is het leuk voor de amateur strandjutters dat
hun vondsten in een museum te zien zijn.
Maar het verhaal van de tentoonstelling werd vooral verteld
door animaties.
Dat kan misschien wel net zo goed in een documentaire, film
of website?

DSC03369RijksMuseumvanOudhedenDoggerlandVuistbijlenJanMeulmeester250000-200000JaarOud

Neemt niet weg dat deze groep stenen erg mooi was en dat het idee van nijlpaarden als bewoners van onze streek wel is blijven hangen. Er waren natuurlijk veel meer stenen voorwerpen te zien. Deze sprongen bij mij het meest in het oog.


Tempels van Malta

Toen ik in Leiden was ging ik voor de musea.
Het kan weer dus bezocht ik er een paar tentoonstellingen.
Heerlijk.

Er was in het Rijksmuseum van Oudheden een tentoonstelling
Tempels van Malta. Niet zo mijn ding, maar hé, na
anderhalf jaar kun je niet kieskeurig zijn.
Dus toch een paar foto’s.

DSC03355RijksMuseumvanOudhedenMalta


DSC03356RijksMuseumvanOudhedenMaltaStenenBlokGedecoreerdMetSpiralenTarxienTempels3600-2500VChr

Stenen blok gedecoreerd met spiralen, Tarxien Tempels, 3600 – 2500 voor Christus.


DSC03358RijksMuseumvanOudhedenMalta


DSC03359RijksMuseumvanOudhedenMaltaBeeldStaandDiguurCorpulenteTypeMagarQimTempels3600-2500VChr

Staand figuur (waarvan het hoofd ontbreekt) van het corpulente type, Magar Qim Tempels, 3600 – 2500 voor Christus.


DSC03361RijksMuseumvanOudhedenMaltazittendFiguurXaghraCirkel3600-2500VChr

Zittend figuur, Xaghra Cirkel, 3600 – 2500 voor Christus.


DSC03363RijksMuseumvanOudhedenMaltaGemodelleerdBeeldjeMensfiguurMnajdraTempels3600-2500VChrKlei

Gemodelleerd beeldje, waarschijnlijk een mensfiguur, Mnajdra Tempels, 3600 – 2500 voor Christus, klei.


Het was weer goed om in Leiden te zijn.
De tentoonstelling over Malta was niet mijn doel.
Het was een soort van bijvangst.
De megalithische tempels deden me denken aan de
prehistorische vindplaatsen van Menorca,
al waren de beeldjes wel heel apart.

Papyrus, leer en perkament

RoMeOlezingPapyrusLeerEnPerkament


De lezing die het Rijksmuseum van Oudheden eerder deze week
organiseerde, heb ik van huis uit bijgewoond.
De lezing/presentatie werd gegeven door Eliza Jacobi.
Ze besprak het restaureren van een boek in de collectie van het RMO
dat op dit moment ook in Leiden te zien is (helaas, corona).

Op de website van het museum wordt dit topstuk als volgt beschreven:

Koptische codex uit zesde eeuw

Een van de topstukken in de tentoonstelling is een Koptische codex uit de zesde eeuw: een verzameling teksten over Christus en heiligen, met magische spreuken om beschermende amuletten mee te maken.
Het is een van de oudst bekende codices in volledig oorspronkelijke staat.
De leren band, de versiering met perkament en de binding van de papyrus-bladzijden zijn origineel.
De codex werd dit najaar gerestaureerd en is nu voor het eerst weer te zien in deze tentoonstelling.
In de zaal vindt u een vitrine met foto’s, tekst en uitleg over de restauratie.

RMOKoptischeCodes6deEeuw01

De afbeeldingen in dit bericht zijn allemaal afkomstig van een filmpje op de website van het RMO. Aan het museum heb ik een vraag gesteld over eventuele schriftelijke of digitale informatie die er over het boek beschikbaar is. Maar dat is nog even wachten.


Het boek is dus een voorbeeld van van de oudste uitvoeringen (bindwijze)
van de vorm die we in de volksmond een (ingebonden) boek noemen.
Bijzonder is dat het originele boekblok nog in de originele band
aanwezig is.

RMOKoptischeCodes6deEeuw03

Koptische codex uit de 6e eeuw.


De opzet van de lezing was heel sfeervol: in de tempelzaal
stond mevrouw Eliza Jacobi voor de originele Egyptische tempel.

In de lezing kwamen verschillende aspecten van het restaureren
aan de orde:
= (literatuur) onderzoek;
Daarbij werd bijvoorbeeld een reconstructie van een dergelijke codex
genoemd die eerder gemaakt is door Julia Miller. Over het werk
van deze Amerikaanse is het een en ander op internet te vinden.
= de samenstelling van de codex;
Er werd gesproken over de twee platten, het sluitwerk of hoe dat
had kunnen zijn, de versiering van de leren bekleding die uit
verschillende stukken leer is gemaakt, het bind- of naaiwerk,
het boekblok van papyrus, het in de rug verwerkte textiel, de
extra stroken perkament in de katernen om het broze papyrus
te beschermen en de materialiteit van al deze onderdelen en
de dierlijke lijm.

RMOKoptischeCodes6deEeuw02

= moderne onderzoeksmethodes;
= papier en papyrus restauratietechnieken;
= de door de tijd veranderende restauratiepraktijk;
= ook de naam van Karin Scheper viel in verband met de
vermoedelijke manier waarop de platten zijn gemaakt.

RMOKoptischeCodes6deEeuw04

Zicht op het bindwerk. Helaas is de lezing niet meer beschikbaar en is het museum nog geruime tijd eigenlijk alleen bereikbaar voor mensen die in Leiden en omstreken wonen. Dus voorlopig wacht ik op de reactie van het RMO en zoek ik het internet af voor meer informatie over dit boek en deze fase in de uitvoeringspraktijk van de codex.


De lezing was zeer de moeite waard!
Bij mij is in ieder geval veel interesse gewekt om te proberen
verder te zoeken naar informatie over dit onderwerp en dan speciaal
over op welke manier een reconstructie hiervan te maken is.

Tanaka Ryōhei

Toen ik in Leiden een foto stond te maken van een boekhandel
viel me de reflectie van een boom in het water van een grote plas op.
Mooie kans om die vast te leggen.
ik maakte de volgende foto, zonder veel na te denken.

IMG_2160BoomInEenPlasWaterLeiden

Let ook op de kleine blaadjes. Achteraf drukte ik net iets te vroeg af (zo zei je dat vroeger met een fototoestel). Even later vielen er meer druppels in de plas.


IMG_2160BoomInEenPlasWaterMetHetNadruppelenVanDeBuiLeiden

Nu alleen nog een paar druppels rechtsonder.


IMG_2161JapanmuseumSieboldhuisVerstildeSchoonheidJapanseEtsenVanTanakaRyōhei

Tanaka Ryōhei is de kunstenaar van wie de etsen zijn die in het Japanmuseum Sieboldhuis worden getoond.


Tanaka Ryōhei

Tanaka Ryōhei (1933) heeft in zijn vijftigjarige carrière meer dan 770 etsen gemaakt met in totaal meer dan 100.000 afdrukken.
Op een paar uitzonderingen na heeft hij alle edities zelf gedrukt, in zijn eigen studio.

Tanaka werd geboren in Takatsuki, halverwege Kyoto en Osaka.
Hij had een aangeboren hartafwijking en spendeerde daardoor veel tijd thuis.
Tekenen werd daardoor zijn hobby.
In 1963, toen hij al dertig was, nam hij tekenlessen in het stedelijk kunstatelier voor amateurs in Kyoto.
De lessen werden gegeven door Furuno Yoshio (1909-1978).
Hij was een prentmaker die ook lesgaf in etsen.
Via hem raakte Tanaka gefascineerd door de etstechniek.
Als lid van de Etsersvereniging Kyoto stelde Tanaka zijn etsen tentoon in de Perfecturale galerie Kyoto.
Tijdens de tentoonstelling van 1964 werd zijn werk ontdekt door kunsthandelaar Yamada Tetsuo (1924-1998).
Hij werd Tanaka’s agent en zorgde ervoor dat zijn werk terechtkwam bij galeries, verzamelaars en musea in Japan en later ook in de rest van de wereld.
Tanaka werkte oorspronkelijk in een van de kamers van zijn woonhuis.
In 1969 liet hij een studio aan zijn huis bouwen.
Daar ontwierp en printte hij elke ets.
In 1970 waren zijn etsen zo populair geworden dat hij zijn baan kon opzeggen en zich volledig op zijn kunst kon starten.

In de loop der jaren zijn verschillende catalogi met Tanaka’s werk uitgegeven.
In 1985 bracht Yamada een overzichtscatalogus uit in het Japans en het Engels.
Succes in het buitenland volgde.
Tanaka werd uitgenodigd om deel te nemen aan tentoonstellingen in Italië, Joegoslavië, Duitsland, België, de Verenigde Staten, Hong Kong, Finland, China, Mexico en Bulgarije.

In 2013, toen hij tachtig werd, maakte hij met een laatste krachtinspanning zijn vijf laatste etsen.
‘Boerenhuis in de zon’ was het laatste werk.
Furuno Yoshio had hem alleen de basis van het etsen geleerd.
Tanaka ontwikkelde zijn eigen technieken.
Zijn technische vaardigheden zijn bijzonder.
Al in de jaren zestig ontwikkelde hij zijn eigen, herkenbare stijl.
Hij wist deze vijftig jaar vol te houden.

IMG_2164JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiWaterkantNr1EtsEnAquatint1977

Door de belichting en de etsen die achter glas zitten, is het niet eenvoudig te fotograferen. Mijn foto’s zijn slecht. Maar toeval wil dat de eerste foto over weerspiegelde bomen gaan. Tanaka Ryōhei, Waterkant nr 1, ets en aquatint, 1977.

IMG_2165JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiWaterkantNr1EtsEnAquatint1977TXT


IMG_2167JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiErsoornsInDeHerfstKleurenetsEtsEnAquatintVanTweePlaten1989

Tanaka Ryōhei, Esdoorns in de herfst. Kleurenets – ets en aquatint van twee platen, 1989.

IMG_2168JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiErsoornsInDeHerfstKleurenetsEtsEnAquatintVanTweePlaten1989TXT

IMG_2167JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiErsoornsInDeHerfstKleurenetsEtsEnAquatintVanTweePlaten1989Detail

Dit is een klein detail van het werk. Hier krijg je een idee van de enorme inspanning en beheersing die nodig is om zo’n werk te maken.


IMG_2169JapanmuseumSieboldhuisRembrandtVanRijnLandschapMetBoerderijEnGroteBoom1641

Er waren ook twee afdrukken van etsen van Rembrandt te zien: Rembrandt van Rijn, Landschap met boerderij en grote boom, 1641.


IMG_2171JapanmuseumSieboldhuisRembrandtVanRijnLandschapMetBoerderijEnTekenaarCa1645

Rembrandt van Rijn, Landschap met boerderij en tekenaar, circa 1645.


IMG_2174JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiDeGroteGinkoboomKleurenetsEnAquatint1988

Je ziet de weerspiegeling van de verlichting in Tanaka Ryōhei, De grote ginkoboom. Kleurenets en aquatint, 1988.


IMG_2176JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiEenZomerseKamerKleurenetsEnAquatint1986

Hier zie je goed hoe zijn figuratieve werk toch een aspect van abstractie heeft. Tanaka Ryōhei, Een zomerse kamer. Kleurenets en aquatint, 1986.


IMG_2178JapanmuseumSieboldhuisTanakaRyōheiZomerdagNr1EtsEnAquatint1985

Tanaka Ryōhei, Zomerdag nr 1. Ets en aquatint, 1985.


IMG_2208JapanmuseumSieboldhuisVerstildeSchoonheidJapanseEtsenVanTanakaRyōheiChrisVanOtterloo

Mijn foto’s zijn slecht maar gelukkig is er dit boek van Chris van Otterloo.


JapanmuseumSieboldhuisVerstildeSchoonheidJapanseEtsenVanTanakaRyōhei

Of beter nog: bezoek de tentoonstelling Verstilde schoonheid – Japanse etsen van Tanaka Ryōhei in het Japanmuseum Sieboldhuis in Leiden.


Wie leest?

Afgelopen vrijdag was voor mij een dag vol
reizen, kunst en boeken.
Een van die boekmomenten was het volgende.
Ik wordt als ik in Leiden ben altijd aangetrokken
door deze boekhandel.
Vrijdag zag ik pas de naam van de boekhandel.

IMG_E2159Atleest

De boom die weerspiegeld in het raam komt in mijn volgende blogbericht nog even terug.


Cyprus – Eiland in beweging

‘Eiland in beweging’ is de naam van de tentoonstelling over de
geschiedenis van Cyprus in het RijksMuseum van Oudheden
in Leiden.
Op 9 november was ik in Leiden voor de BoekKunstBeurs en heb
toen in de middag deze tentoonstelling bezocht.
Zoals vaak maakte ik er ook wat foto’s, en nu ik terugkijk
in de catalogus, veel te weinig foto’s.

IMG_1839RMOCyprusBeeldjeTerracotta2000-1750vChr

De periode van bewoning van Cyprus is lang en er zijn dan ook voorwerpen die heel ver terug gaan in de geschiedenis. Dit beeldje met duidelijke trekken van een mens dateert van 2000 – 1750 voor Christus.


IMG_1841RMOCyprusBeeldjeVanEenVrouwMetVogelbekAardewerkazaphani1650-1050vChr

Beeldje van een vrouw met een vogelbek, aardewerk, Kazaphani, 1650 – 1050 voor Christus. Prachtige vorm.


IMG_1843RMOCyprusMengvatKraterMetOctopusAardewerk1300-1200vChrText

IMG_1843RMOCyprusMengvatKraterMetOctopusAardewerk1300-1200vChr

Mengvat of krater met octopus, aardewerk, 1300 – 1200 voor Christus.


IMG_1846RMOCyprusNaaldenEnPriemBeenKhirokitia4000-3000vChr

Kom je net van de BoekKunstBeurs en tref je op de tentoonstelling naalden en een priem aan. Basisgereedschappen voor een boekbinder. Naalden en priem van been, Khirokitia, 4000 – 3000 voor Christus.


IMG_1848RMOCyprusVrouwenportretTerracottaKyra-AyiosGeorgiosRigatos625-600vChr

Vrouwenportret, terracotta, Kyra-Agios Georgios Rigatos, 625 – 600 voor Christus.


IMG_1850RMOCyprusMannenportretGetrimdeHaardrachtEgyptischeGlimlachKalksteen575-550vChr

Mannenportret met getrimde haardracht en een lach om de lippen die aan een Egyptische glimlach doet denken. Kalksteen, 575 – 550 voor Christus.


IMG_1852RMOCyprusMannenportretKransEikenbladPriestervanZeusVraagtekenPerzischeBaardKalksteenAthienou470-460vChr

Mannenportret met een krans van eikenblad rond het hoofd. Daarom zou dit een Priester van Zeus kunnen zijn. De baard is typisch Perzisch. Kalksteen, Athienou, 470 – 460 voor Christus.


IMG_1854RMOCyprusVrouwenportretMeerDanLevensgrootOosterseStijlKalksteenMarchellosVraagtekenOmgevingPalaepaphos550-500vChr

Vrouwenportret (meer dan levensgroot) in oosterse stijl. Kalksteen, Marchellos (?), omgeving Palaepaphos, 550 – 500 voor Christus.


IMG_1856RMOCyprusKrijgersTeVoetWijgeschenkenTerracottaDiverseVindplaatsen600-500vChr

Krijgers te voet (wijgeschenken). Terracotta uit diverse vindplaatsen. 600 – 500 voor Christus.


IMG_1859RMOCyprusRitueleVaasPygos2500-2000vChrLimassolDruivenPersenPloegenDeegKneden

Cyprus, rituele vaas, Pygos, 2500 – 2000 voor Christus. Limassol. Op de vaas zijn scenes te zien die uitbeelden het persen van druiven, ploegen en bijvoorbeeld het kneden van deeg.

IMG_1858RMOCyprusRitueleVaasPygos2500-2000vChrLimassolDruivenPersenPloegenDeegKnedenFragment

Detail met zwaarbeladen ezel en het persen van druiven.


IMG_1861RMOCyprusBeeldVanAphroditeMarmer200-50vChrUitHavenVanPaphos

Beeld van Aphrodite, marmer, 200 – 50 voor Christus, gevonden in de haven van Paphos.


IMG_1863RMOCyprusGehoorndeManOpTroonKalksteen400-200vChr

Gehoornde man op troon. Kalksteen, 400 – 200 voor Christus.


IMG_1866RMOCyprusEuropaOpDestierTerracotta600-475vChr

Europa op de stier, terracotta, 600 – 475 voor Christus.


IMG_1870RMOCyprusPlankvormigFiguurtjeTerracotta2500-2000vChr

Plankvormig figuurtje, terracotta, 2500 – 2000 voor Christus.


De tentoonstelling heet niet voor niets ‘Eiland in beweging’.
Het toont de ontwikkeling in de tijd maar ook de invloeden
van omliggende landen, die op hun beurt ook voor ‘beweging’ zorgen.
Letterlijk zie je Cyprus op de golven
van de Middellandse Zee meebewegen.
Die golven werken door tot op de dag van vandaag.

IMG_1871RMOCyprusPlankvormigeDubbelfiguurTerracottaDeneia2100-2000vChr

Plankvormige dubbelfiguur, terracotta, Deneia, 2100 – 2000 voor Christus.


IMG_1873RMOCyprusTheatermaskerTerracotta330-100vChr

Theatermasker, terracotta, 330 – 100 voor Christus.


IMG_1876RMOCyprusWijnkanaardewerk600-475vChrLetOpDiePrachtigeGepmetrischeTekening

De foto is misschien niet zo mooi maar deze kan is prachtig. Al die geometrische figuren. Wijnkan, aardewerk, 600 – 475 voor Christus.


IMG_1878RMOCyprusWijnkanAardewerk1650-1050vChrLetOpDiePrachtigeGepmetrischeTekening

Wijnkan, aardewerk, 1650 – 1050 voor Christus.


IMG_1880RMOCyprusGrafbeeldVanEenJongenMetVogeltjeTerracottaPolisChrysochous400-300vChr

Grafbeeld van een jongen met vogeltje, terracotta, Polis Chrysochous, 400 – 300 voor Christus.


IMG_1882RMOCyprusGrafmonumentVoorEenOverledenVrouwInDeVormVanEenTempelKalksteenMarion450-400vChr

Grafmonument voor een overleden vrouw in de vorm van een tempel, kalksteen, Marion, 450 – 400 voor Christus.


IMG_1884RMOCyprusLeeuwKalksteenTamassos550-500vChr

Cyprus. Leeuw, kalksteen, Tamassos, 550 – 500 voor Christus.


IMG_1886RMOCyprusSchalenAardewerkMetFaience13e-15eEeuwBewedinfInGlazuur

Schalen, aardewerk met faience, 13e – 15e eeuw. Beweging in glazuur.


IMG_1888RMOCyprusSchalenAardewerkMetFaience13e-15eEeuwBewedinfInGlazuur


IMG_1889RMOCyprusSchalenAardewerkMetFaience13e-15eEeuwBewedinfInGlazuur

Op de tentoonstelling werd dit werk en ander aardewerk vergeleken met veel moderner aardewerk van bijvoorbeeld Picasso.


IMG_1890RMOCyprusKanMetGeitEnLotusAardewerk600-475vChr

Kan met geit en lotus, aardewerk, Cypro-archaïsch, circa 8e – 7e eeuw voor Christus.


IMG_1892RMOCyprusKanMetVogelAardewerk600-475vChr

Kan met vogel, aardewerk, 600 – 475 voor Christus.


IMG_1893RMOCyprusPabloPicassoPlaquetteMetGezichtAardewerk1955-1965

Pablo Picasso, plaquette met gezicht, aardewerk, 1955 – 1965.


IMG_1895RMOCyprus


IMG_1896RMOCyprusPyxisAardewerkBellepaisVounousGraf64Nr138FranseMissieMiddenBronstijdCa1900vChr

Pyxis, aardewerk. Bellepais Vounous, graf 64, nummer 138 (opgegraven door een Franse missie), Midden Bronstijd, circa 1900 voor Christus.


IMG_1897RMOCyprusYvesKleinVenusBleuePigmentOpGips1970TorsoVanAphroditeMarmer2eEeuwNaChr

Duo presentatie:  Torso van Aphrodite, marmer, 2e eeuw na Christus, links en Yves Klein: Venus bleue pigment op gips, 1970, rechts.


IMG_1921Catalogus

Als je meer wilt zien of weten: de tentoonstelling loopt nog een tijd en dit is de catalogus die er bij verschenen is. Ga kijken! De redactie van het boek was in handen van Ruurd Binnert Halbertsma en Despina Pilides.


Boekkunstbeurs: heb jij je kaartje ook al?

KaartjeBoekKunstBeurs

Nou, ik in ieder geval wel. Zaterdag ben ik te vinden op de Boekkunstbeurs. Inspiratie opdoen voor volgende projecten en zien of ik nog het een en ander kan aanschaffen.


Volgende week zaterdag……Boekkunstbeurs in Leiden

IMG_1775GezienInTilburgBoekKunstBeurs

Al even hangt de poster van de Boekkunstbeurs in Tilburg voor het raam van een woning. Of het bewust is gedaan weet ik niet maar de poster hangt niet helemaal leesbaar voor de voorbijgangers: zaterdag 9 november en zondag 10 november is er de jaarlijkse Boekkunstbeurs in de Pieterskerk in Leiden. Ik ga er naar toe!


Boekkunstbeurs 2019

Volgende maand is het weer zover.
Op 9 en 10 november is het de Boekkunstbeurs 2019.
Gezamenlijk georganiseerd door de ‘Stichting Drukwerk in de Marge’ en
de ‘Stichting Handboekbinden’.
Katinka Polderman is de schrijfster van de beursuitgave.
Een boek dat op de beurs al direct door iedereen ingebonden kan worden.
Denk niet: dat kan ik niet.
Er is altijd goede uitleg en voldoende instructeurs om je eventueel te helpen.

IMG_1644PosterBoekkunstbeursPieterskerkLeiden

De poster die ik gisteren ontving hangt al op de raam van mijn werkplaats.


IMG_1643PosterBoekkunstbeursPieterskerkLeiden


Wat liefde vermag

IMG_1091GeurtBrinkgreveNabijHartebrugkerkLeidenStFranciscusDieVriendschapSluitMetDeWolfVanGubbioGeplaatstTerGelegenheidViering500-jarigeAanwezigheidFranciscanerMonnikenLeidenReliefInSteen

Toen ik onlangs in Leiden was zag ik reliëf van Geurt Brinkgreve bij de Hartebrugkerk. Het stelt St Franciscus voor die vriendschap sluit met de wolf van Gubbio. Het relief is geplaatst ter gelegenheid van de viering van de 500-jarige aanwezigheid van Franciscaner monniken in Leiden. Dat was in 1945.


RMO lichtshow

Gisteren was ik in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.
Daar projecteert men op die prachtige tempel van Taffeh
een paar keer per dag een lichtshow.
Hier een paar foto’s daarvan.

IMG_1084RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

De grote binnenruimte van het museum wordt verduisterd en dan kan het lichtspel beginnen.


IMG_1086RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Soms zie je bijna de vormen van de Egyptische tempel niet meer.


IMG_1088RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Een Griekse strijder gaat het gevecht aan.


IMG_1089RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD


IMG_1090RMOLeidenTempelVanTaffehEgypte25BC-25AD

Een overzicht van allerlei voorwerpen die te zien zijn in dit schitterende museum. Warm vandaag? Misschien niet in het RMO.


Argusvlinder met houten letters

Op de Boek Kunst beurs, afgelopen weekend, kocht ik wat houten letters.
Een beperkt aantal, verschillend van grootte en lettertype.
Ik kan er in ieder geval 1 woord mee maken: Argusvlinder.
Vandaag heb ik die tekst afgedrukt, met drie kleuren.
De letters zijn niet perfect meer maar ik ben niet ontevreden
met de resultaten. Het worden mooie boekbanden of stofomslagen.

Van het drukwerk heb ik een paar foto’s gemaakt.
Er zijn meer afdrukken maar die ga ik eerst nog wat
verder bewerken en daarvoor moeten ze eerst drogen.

WP_20181114_14_37_01_ProArgusvlinder

Sommigen van de letters zijn een heel klein beetje minder hoog dan de andere. Een heel klein stukje papier verhielp dat probleem. Ik kan de letters ‘R’ eens verwisselen. Dat past misschien beter in het woord ‘Argus’. Daar is de ‘R’ nu erg groot en breed.


WP_20181114_14_37_17_ProArgusvlinder

Ik verdenk de ‘I’ ervan een omgedraaid uitroepteken te zijn. Maar dat is wel grappig.


WP_20181114_14_50_28_ProArgusvlinder

In het begin heb ik met rode inkt gedrukt Daarna heb ik geel ingezet voor de tekst ‘Argus’. Die kleuren lopen dan mooi door elkaar.


WP_20181114_15_05_19_ProArgusvlinder

Het lijkt zwart maar deze inkt is donkerblauw. De verschillende letter groottes en types maakt het wel speels.