Foundations of black

‘Foundations of black’ zijn eigenlijk uitprobeersels.
Mooie uitprobeersels dat moet gezegd worden.
Maar ze vormen de aanloop naar een werk dat te zien is in Breda.

Helaas zijn de probeersels spannender en mooier dan het eindproduct:
Guernica de la ecologia.
Laat ik het netjes zeggen: de naam van het werk is niet zo geslaagd en het
werk zelf is mooi maar verbeeld nauwelijks ‘het einde van de
ecologie zoals wij dat kennen’.

Maar oordeel zelf (het liefst door zelf te gaan kijken natuurlijk.

IMG_8095ClaudyJongstraFoundationsOfBlack2019DrentseHeidewolMerinoWolMohairRuweZijdeOrganzaZijdeTxt

Foundations of black, de toelichting.


Het werk bestaat uit 6 ‘doeken’.
Ze paste niet per drie helemaal op een foto,
maar zo werden ze wel een soort van drieluiken.

IMG_8093ClaudyJongstraFoundationsOfBlack2019DrentseHeidewolMerinoWolMohairRuweZijdeOrganzaZijdeIMG_8094ClaudyJongstraFoundationsOfBlack2019DrentseHeidewolMerinoWolMohairRuweZijdeOrganzaZijde


Dan het werk waar het om begonnen is:

IMG_8092ClaudyJongstraGuernicaDeLaEcologia2021DrentseHeidewolMerinowolRuweZijdeTule

Claudy Jongstra, Guernica de la ecologia, 2021. Het bestaat uit: Drentse heidewol, Merino wol, Ruwe zijde, Tule. Te zien in de Grote Kerk van Breda.


IMG_8090ClaudyJongstraGuernicaDeLaEcologia2021DrentseHeidewolMerinowolRuweZijdeTuleTxt


Kara Walker, bij wijze van intro

DSC03693KaraWalkerABlackHoleIsEverythingAStarLongsToBe

Kara Walker, A Black Hole Is Everything a Star Longs to Be, is te zien in De Pont in Tilburg. Daar ging ik vorige week kijken. ‘bij wijze van intro’ suggereert dat ik snap wat ik gezien heb maar dat is niet de boodschap van de titel. Het is de introductie op mijn avontuur….


De tentoonstelling,
A Black Hole Is Everything a Star Longs to Be,
is georganiseerd door Kunstmuseum Basel,
in samenwerking met Schirn Kunsthalle Frankfurt
en De Pont museum, Tilburg.

Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus:
‘Kara Walker – A Black Hole Is Everything a Star Longs to Be,
Drawings 1992–2020′,
maar die heb ik in de museumwinkel niet gezien.
Dus voor mijn berichten kan ik daar nu niet op terugvallen.

Mijn foto’s hebben minder licht dan in andere situaties
maar dat heeft te maken met de belichting van de tentoonstelling
die waarschijnlijk die is aangepast omdat de werken
van Kara Walker bijna altijd op papier gemaakt zijn.
Papier is vaak gevoelig voor licht.
Net als in veel andere tentoonstellingruimtes zorgt het licht
voor veel spiegeling. Helaas niet alleen voor als je foto’s maakt.

Het is niet eenvoudig om de naam van het werk vast te stellen.
Deze tentoonstelling toont werk uit haar archief dat niet bedoeld
is als ‘eindproduct’, als tentoonbaar werk.
Daarom zie je vaak werk in vitrines liggen die wel bij elkaar horen
maar niet persé een naam hebben.

Ik heb ze wel een naam gegeven maar dat is alleen om ze terug
te kunnen vinden, voor privégebruik dus.
Daarnaast bestaan sommige werken uit een groter aantal
schilderingen of tekeningen op losse bladen papier.
Dat is moeilijk om hier te laten zien, maar belangrijker,
moeilijker om als één geheel te interpreteren.
Daar waar mogelijk hanteer ik de naam van het werk zoals
dat op de tentoonstelling vermeld staat.
Dat zal best wel eens fout gegaan zijn.

DSC03692KaraWalkerABlackHoleIsEverythingAStarLongsToBe

Kara Walker, dus.


DSC03694KaraWalkerIWasBornAManFebMarch2000 Overview

Dit is een deel van een vitrine. Je ziet kaarten met getypte tekst, geschreven tekst, teksten en schilderingen met verschillende technieken, soms met kleur. Wat zag ik zoal?


Getypt:

I was born a man
and became a woman quite by accident. When
I realized I had the biology for it.
this is not i

Handgeschreven:

……..Always attempting
………to
……fill these
….huge blank
..moments
..with an
….external
……form of
……..love.

Becomes so
impossible…

De puntjes in het stuk handgeschreven tekst zijn van mij.
Ik kan niet snel de tekst zo positioneren zoals de tekst
op papier staat met WordPress.

Verder daar waar een vrouw en een man staan afgebeeld
op één tekening is er geweld.

DSC03694KaraWalkerIWasBornAManFebMarch2000 DetailISelfportretAsA19thCBlackMam

Een van de tekeningen van het overzicht uit de vitrine. Er staat bij: ‘Self portrait as a 19th century black man’, February 2020.


DSC03694KaraWalkerIWasBornAManFebMarch2000 DetailII


DSC03695KaraWalkerPaperCut

Kara Walker maakt gebruik van de kniptechniek. Dat doet ze voor werk op papier maar ook in de vorm van film. Ze maakt de films op een manier die doet denken aan Wajang (vorm van poppenspel, waarin gebruik wordt gemaakt van schaduw- of lichteffecten). Dit is overigens niet een man die iets aanreikt aan een vrouw. De uiteindelijke afbeelding is veel complexer.


DSC03696KaraWalkerTimeToMakeDrawings

Vlak onder de papierknipsels liggen tekeningen en schilderingen en een kaartje. Hier toon ik twee tekeningen en het kaartje met getypte tekst.


Time to make drawings Time to draw.
love me.

make love to me. sex me up, loverboy.

DSC03697KaraWalkerFilmStill

Dit zijn een paar film stills om de knipseltechniek te zien in een film.


DSC03698KaraWalkerFilmStillDSC03699KaraWalkerFilmStill

Kara Walker schuwt het gebruik van stereotypen niet in haar werk.


DSC03701KaraWalkerGeorgiaCrackers

Deze tekening van een hoofd ligt naast een verpakking van koekjes. Die koekjes zijn te vergelijken met onze negerzoenen (denk ik).


DSC03700KaraWalkerGeorgiaCrackers

Georgia Crackers.


De tekst op de doos:

Georgia Crackers, a Southern Traditional Taste to be used in
snacks, soups, hors d’oeuvres, dips and all occasions that call for
a truly “Crackin’ Good Cracker”.

Hoe de koekjes smaken weet ik niet maar ik kan me voorstellen
dat mensen de tekst smakeloos vinden.

DSC03702KaraWalker

De eerdere knipsel is een voorbereiding van een werk waarvan op een van de afbeeldingen dit te zien is. De hand van de man verdwijnt achter in de vrouw om via haar mond een hart aan zich zelf aan te bieden.


Genoeg om over na te denken, lijkt me.

Kara Walker

Daar waar Aelbert Cuyp een echte people pleaser is
kun je dat van Kara Walker niet zeggen.
Dat heeft in de eerste plaats te maken met de onderwerpen
waar over ze haar werken maakt.

Een willekeurige beschrijving zegt het als volgt:

In her diverse practice, Kara Walker riffs on contemporary and historical mythologies of race, gender, sexuality, slavery, and violence.

Deze tekst las ik hier.
De tekst is opgesteld in het opgeklopte marketing taaltje
dat de kunstwereld gebruikt om interessant te klinken en
niet direct iedereen tegen de schenen te schoppen.

Het werk van Kara Walker gaat naar mijn gevoel minder over
‘hedendaagse en historische mythes over ras, gender, seksualiteit,
slavernij en geweld’ maar meer over rassendiscriminatie,
discriminatie van vrouwen, seksueel misbruik, slavernij en
het geweld dat onlosmakend is verbonden deze praktijken.

Dat maakt dat een bezoek aan een tentoonstelling van haar werk
niet een blij, zorgeloos evenement is.
Het is indrukwekkend, verwarrend, vermoeiend, inspirerend maar
roept tegelijk veel vragen op, zet aan tot nadenken, zet aan
tot het opzoeken van informatie, enz.
Kortom: het is hard werken.

Als een soort snuffelstage een kleine introductie.

IMG_8071KaraWalkerDePont

Afgelopen zaterdag bezocht in de tentoonstelling: ‘A Black Hole Is Everything a Star Longs to Be’ (een zwart gat is alles waar een ster naar verlangd om te zijn). Let op: bij Kara Walker is wat je ziet meestal niet wat de boodschap is. Ga op zoek naar de donkere humor, het cynisme, de rang te onthullen, te schokken, te verbazen.


Op de tentoonstelling kocht ik een boek.
Volgens mij was het boek dat verschijnt bij de tentoonstelling
niet voor handen. ‘Book of Hours’ was dat wel.
De term Book of Hours kennen we als getijdenboek.
De soort boeken waarin voornamelijk religieuze teksten staan,
geordend aan de hand van de gebeurtenissen van het kerkelijk jaar.
Bedoeld voor privégebruik, een bron van inspiratie en devotie
voor de lezer. Een genre dat in de middeleeuwen ontstond.

In het ‘Book of Hours’ staan geen teksten, alleen werken van
de kunstenares. Er is een indeling in het boek maar die
moet ik nog eens goed doornemen.
Het boek is mooi uitgevoerd en er is een soort van inlegposter.

IMG_8073KaraWalkerBookOfHours3AMVision2020

3 AM Vision. Is de afbeelding verticaal bedoeld, of horizontaal. Er is iets met de knot in haar haar en dan die handen.


De afbeelding staat ook in het boek. Dat beantwoordt de
eerste vragen:

IMG_8074KaraWalkerBookOfHours3AMVision2020

Zo kijk je naar de afbeelding en ‘de knot’ in het haar is een hoofd. Een hoofd om je goofd op te laten rusten.


Nog even naar het internet:

Kara Walker’s 3am Vision is a cut-paper work that references the Kunstmuseum Basel’s Body of the Dead Christ in the Tomb, by Hans Holbein the Younger. Unlike Holbein’s representation of Christ, Walker’s figure is not dead, but is raised slightly from her supine position, propped up at the neck by a disembodied head—a literal head rest, supporting the body of another.

Binnenkort gaat ons avontuur hier verder.

Schilder uit Dordrecht

Los van de manier waarop de tentoonstelling in elkaar is
gezet blijft Aelbert Cuyp een schilder die de moeite waard
is om te bekijken. Dus laten we eens een begin maken
met zijn verhaal en zijn omgeving.

DSC03617SchilderUitDordrecht

Het schilderen heeft hij van zijn vader, Jacob Gerritsz Cuyp. Die schilderde portretten en dat kon Aelbert ook maar hij kon meerdere genres aan: vee, bijbelse taferelen, ijsplezier, landschappen en interieurs.


DSC03612ReinierVanPersijnNaarJacobCuypTweeOssenSerieDiversaAnimaliaQuadrupedia1641

Al vroeg waren er volgelingen van hem en/of zijn familie. Hier het voorbeeld door Reinier van Persijn. Naar Jacob Cuyp: Twee ossen uit de Serie Diversa Animalia Quadrupedia, 1641.


DSC03615AelbertCuypDeBekeringVanSaulusCa16451646OlieverfOpPaneel

Bijbels voorbeeld. Aelbert Cuyp, De bekering van Saulus, circa 1645 – -1646. Olieverf op paneel.

DSC03614AelbertCuypDeBekeringVanSaulusCa16451646OlieverfOpPaneelDetailDecorstuk

Detail.

DSC03616AelbertCuypDeBekeringVanSaulusCa16451646OlieverfOpPaneelTXT


DSC03621AelbertCuypDeDoopVanDeKamerlingCa1655

Nog een voorbeeld. Aelbert Cuyp, De doop van de kamerling. Circa 1655.

DSC03622AelbertCuypDeDoopVanDeKamerlingCa1655TXT


DSC03623AelbertCuypIJsgezichtBijDeRuïneVanHuisTeMerwedeCa1655OlieverfOpPaneel

Aelbert Cuyp, IJsgezicht bij de ruïne van Huis te Merwede. Circa 1655. Olieverf op paneel.

DSC03624AelbertCuypIJsgezichtBijDeRuïneVanHuisTeMerwedeCa1655OlieverfOpPaneelTXT


The large Dort

Het moet gezegd worden, het schilderij
‘Gezicht op Dordrecht met vee en een melkmeid’
dat door de Engelsen ‘The large Dort’ wordt genoemd,
is groot.

DSC03605AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEnEenMelkmeidCa1650

Aelbert Cuyp, Gezicht op Dordrecht met vee en een melkmeid, The large Dort, olieverf op doek, circa 1650.

DSC03620AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEneenMelkmeidTheLargeDortCa1650


Dordrecht ligt bijna verscholen achter koeien.
Een van de kenmerken van de opbouw van schilderijen
van Aelbert Cuyp die wij gewoon Albert Cuyp noemen.
Die van de markt in Amsterdam.

DSC03618AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEneenMelkmeidTheLargeDortCa1650Detail
DSC03619AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEneenMelkmeidTheLargeDortCa1650Detail


In het licht van Cuyp – setting the stage

De tentoonstelling ‘In het licht van Cuyp’ bezocht ik
al weer een tijdje geleden.
Er een blogbericht over maken lukte maar niet.
Ik zit er een beetje tegen aan te hikken.

Volgens mij zijn daar een paar redenen voor:
= het Dordrechts Museum hebben wel erg veel noten op hun zang.
De organisatie van de tentoonstelling is opgezet om
drommen mensen te verwerken. Maar die waren er niet.
De prijs was wel erg hoog. Zeven euro vijftig extra
per kaartje.
= in dat licht viel de hoofdact: Aelbert Cuyp, ook nog
eens tegen.

Laten we eens beginnen met de introductie.

DSC03603nHetLichtVanCuyp

Aelbert Cuyp staat centraal in een tentoonstelling met daarnaast Thomas Gainsborough, John Constable en JMW Turner.


De eerste paar schilderijen moeten duidelijk maken
wat voor een schilder Aelbert Cuyp eigenlijk was.

DSC03604nHetLichtVanCuyp

Aelbert Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649. Hij schilderde portretten.


DSC03605AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEnEenMelkmeidCa1650

Maar beroemd werd hij met landschappen met dieren. Aelbert Cuyp, Gezicht op Dordrecht met vee en een melkmeid. Circa 1650.

DSC03606AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEnEenMelkmeidCa1650TXT


DSC03607AelbertCuypGezichtOpDordrechtMetVeeEnEenMelkmeidCa1650

Maar om nou te zeggen dat dit allemaal heel sterk is…..


DSC03608AelbertCuypPortretVanDe20JarigeEendSijctghen16471650

Aelbert Cuyp, Portret van de 20-jarige eend ‘Sijctghen’, 1647 – 1650. Aandoenlijk en anekdotisch.

DSC03609AelbertCuypPortretVanDe20JarigeEendSijctghen16471650


Als het gaat om het werk van Aelbert Cuyp is hiermee de
toon wel gezet.
Veel van de schilderijen van Aelbert Cuyp volgen een strak
schema (en de foto’s in volgende berichten gaan dat aantonen):
landschappen met op de achtergrond een berg of bergen en een zon,
links en/of rechts of op beide flanken decorstukken,
soms in het midden een tafereel, vaak met vee.

Dordrecht heeft een rijke historie maar met Aelbert Cuyp
hebben we te maken met een middenmoter.
Dat is niet erg, dat is nog steeds een goede reden om
er een tentoonstelling aan te wijden, maar enige
zelfreflectie en relativering is dan wel op zijn plaats.

Overigens: Aelbert Cuyp,
Dordrecht, 20 oktober 1620 – aldaar begraven op 15 november 1691.
Ook de Engelse schilders zijn een goede reden om te gaan kijken.

Kunstwerk goed verstopt

In het artikel over de ‘Vrijheidsboom’ uit BN De Stem
maakte ik op dat er een kunstwerk ligt
op de hoek van de Claudius Prinsenlaan en de
Wilhelminasingel in Breda. Tanksporen.
In herinnering aan de Poolse bevrijders.
Maar het werk kende ik niet. Had er nooit van gehoord.
Dus ben ik gaan kijken.

IMG_7990TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Ik moest goed zoeken. Het werk ligt namelijk in de bestrating. Nu met de bloesem van de bomen viel het nog niet mee om te zien waar het spoor precies liep. Ruimte voor veel associaties.


IMG_7991TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Het werk, Pamięć (volgens Google translate: ‘Geheugen’. Op internet zag ik ook de vertaling ‘Herinnering’) is van de Poolse kunstenaar Tomasz Tomaszweski. Het is bij gelegenheid van ’75 jaar bevrijding van Breda’ in 2019 aangelegd.


IMG_7992TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Het werk is het cadeau van de Poolse zusterstad van Breda, Wroclaw.


IMG_7993TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Op sommige plaatsen is het spoort uitgeslepen, op een andere plaats lijken ze gegoten.


IMG_7994TomaszTomaszweskiPamięćGeheugenTanksporen2019

Als idee vind ik het sterk. Ben benieuwd of de Vrijheidsboom op dezelfde manier werkt.


Marcel Pinas; een kronkel onder aan de pagina

De tentoonstelling van Marcel Pinas is nog
te zien in Breda.
Vorige week was er een lezing van zijn neef/broer Ronald Dijkman
over het Afákaschrift.
Naast de vormgeving van de tekens werd stilgestaan bij
het ontstaan van het schrift in 1908 en hedendaags gebruik.
Veel gebruikers zijn er niet van het schrift maar
des te meer verdienen de ‘verdedigers’ van het
schrift onze bewondering.

IMG_7860ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschrift

Ronald Dijkman bij het begin van de lezing waar een grote groep mensen op af gekomen was.


IMG_7862ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschriftIMG_7863ClubSoloMarcelPinasRonaldDijkmanAfákaschrift

Ik moet me schamen want ik weet nu al niet meer war hier staat. Wat me wel bij gebleven is dat ieder teken staat voor een aantal klankcombinaties. Dat heeft tot gevolg dat je uit de context moet opmaken hoe een tekst eigenlijk bedoeld is. En de kronkel uit te titel heeft betrekking op een van de conventies om altijd aan de onderkant van een tekst een kronkellijntje op te nemen, om aan de tegen dat dit de onderkant van de tekst is.


IMG_7866ClubSoloMarcelPinas

Na de lezing was er tijd om stil te staan bij al het werk dat verzet is door Club Solo en de vrijwilligers. Marcel Pinas had zich achter in de zaal opgesteld maar kwam naar voor toen het zijn beurt was voor een speech.


IMG_7868ClubSoloMarcelPinasIMG_7869ClubSoloMarcelPinas


IMG_7871ClubSoloMarcelPinasGoontapu

Het resultaat zou je bijna vergeten maar dat mag er zijn: Club Solo, Marcel Pinas, Goontapu.

IMG_7873ClubSoloMarcelPinasGoontapuIMG_7875ClubSoloMarcelPinasGoontapu


Flessenpost

LucetteTerBorgNRCFlessenpostUitMoengo20220421Volledig

Afgelopen donderdag stond er een 5-bollen-recentie in het NRC over de tentoonstelling van Marcel Pinas in Club Solo in Breda. Een waardering waar ik me helemaal in kan vinden maar dat zal de trouwe bezoeker niet verbazen. Hieronder een meer leesbare versie van het artikel van Lucette ter Borg.


LucetteTerBorgNRCFlessenpostUitMoengo20220421


Natasja Kensmil

Afgelopen week ben ik toch naar het Dordrechts Museum
geweest. Ik schrijf ‘toch’ omdat een opslag van 7,50 euro
op de toch al hoge prijs van 15 euro wel veel is.
Aelbert Cuyp is een redelijk bekende schilder, geen topper.
Dan is 22,50 veel geld en het zal een van de elementen
zijn die zorgen voor tegenvallende bezoekersaantallen.
Verlenging of niet.

Maar ik ging eigenlijk voor de Engelse schilders en dan
met name Turner.

Terwijl ik de trap opliep naar de tijdelijke tentoonstelling
zag ik een werk van Natasja Kensmil.
Het hangt op een ongelukkige plaats waar het niet goed
tot zijn recht komt. Maar het werk is opmerkelijk.

DSC03600DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Natasja Kensmil, Huwelijksportret, Johan de Witt en Wendela Bicker, 2020.


DSC03598DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker


DSC03599DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

De manier waarop Johan de Witt en Wendela Bicker elkaar de rug toekeren is een sterke boodschap.


DSC03599DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBickerDetail

Als iemand denkt dat dit een ‘normaal’ huwelijksportret is dan moet je toch nog eens goed naar de hoofden van de hoofdrolspelers kijken.


DSC03601DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Mooi aan het werk is dat veel elementen uit portretten terugkomen in dit werk dat uit een hele serie doeken bestaat.


DSC03602DordrechtsMuseumNatasjaKensmilHuwelijksportretJohanDeWittWendelaBicker

Het is een verrassend werk waar je meer van wilt weten. Maar ook internet geeft weinig prijs.


De geschiedenis is geen lijn maar een zandbak….

De geschiedenis is geen lijn maar een zandbak.
Laag op laag stapelen de gebeurtenissen zich op en vermengen ze zich met elkaar.
Ze raken verloren in het geheel of steken juist scherp af ten opzichte van andere lagen.
Dat geldt zeker voor gewelddadige geschiedenissen.

Steven ten Thije (conservator collecties, Van Abbemuseum).

IMG_7785ErzenSkhololliStevenTenThijeConservatorCollectiesVanAbbemuseumDeGeschiedenisIsGeenLijn

Club Solo organiseert bij iedere tentoonstelling een soort van
antwoord, reactie, reflectie, met werken van grotere
musea in Vlaanderen of Nederland.
Deze keer een antwoord waarbij de oorspronkelijke gemeenschap,
de materialen en de vormentaal op elkaar reageren.

IMG_7786ErzenSkhololliPatchwork1998

Erzen Shkololli is een kunstenaar afkomstig uit Kosovo. Zijn werk en zijn activiteiten hebben te maken met dat vorige grote conflict in Europa: de oorlog in voormalig Joegoslavië. Meer precies, in zijn geval, in Kosovo. Erzen Shkololli, Patchwork, 1998.


Maar de woorden van Steven ten Thije brengen meteen
de beelden van de oorlog in de Oekraïne op het netvlies.
Erzen Shkololli heeft gewerkt met kinderen in Kosovo die
hij vroeg ervaringen vast te leggen in tekeningen.
Hartverscheurend.

IMG_7787ErzenSkhololliKosovaarseKindertekeningenIMG_7788ErzenSkhololliKosovaarseKindertekeningen

Erzen Shkololli, Kosovaarse kindertekeningen, 2000.


Marcel Pinas op canvas

Een ander interessant aspect waar Marcel Pinas
in zijn werk gebruik van maakt is taal.
Aanstaande zondag wordt daar een lezing over gehouden
bij Club Solo. Kunst en taal is voor mij altijd
een intrigerende combinatie.

Op zijn canvassen verwerkt hij stukken pangi-textiel en
teksten in het Afakaschrift.

IMG_7773MarcelPinasTiDoo2021MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Tu Doo, 2021, mixed media op canvas.


IMG_7780MarcelPinasAfakaBosikopu2021MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Afaka Bosikopu, 2021, mixed media op canvas.


IMG_7782MarcelPinasBosikopuAfakaIII2016MixedMediaOpCanvas

Marcel Pinas, Bosikopu Afaka III, 2016, mixed media op canvas.


Het zal duidelijk zijn dat de kennismaking met Marcel Pinas
een geweldig avontuur was. Misschien is het een avontuur
waar u zich ook in wilt storten?

Marcel Pinas: Kibii wi koni -> Goontapoe

Met als uitgangspunt de textiel van de Marrons in
Suriname bedacht Marcel Pinas het werkatelier.
Bedoeling is om een installatie die gemaakt is in Suriname
te ontmantelen. Daarbij komen stukken textiel beschikbaar
die door vrijwilligers in Club Solo kunnen omzetten
naar een nieuwe werk Goontapoe II

IMG_7789MarcelPinasPosterClubSolo

In de activiteiten en het resultaat van het werkatelier draait het materiële aspect allemaal om pangi (traditionele omslagdoeken). Een cultuuruiting die een lange geschiedenis kent bij de Marrons en een die Marcel Pinas wil behouden.


IMG_7776MarcelPinasKobiiWiKoni

Kobii Wi Koni is een installatie die bestaat uit flessen die ‘verpakt’ zijn in pangi en slierten textiel.


IMG_7778MarcelPinasKobiiWiKoni

Er staan er veel in Club Solo. Bij de Marrons was het gebruikelijk flessen met zelfgemaakte medicijnen op deze manier te verpakken.


IMG_7775MarcelPinasKobiiWiKoni-GoontapoeII

Vrijwilligers verwijderen het textiel van de flessen. ‘Voor Marcel Pinas gaat dit werk over de vraag hoe de voorouderlijke kennis van de Marrons een blijvende rol kan spelen in de lokale cultuur, maar ook elders in de wereld.’


IMG_7777MarcelPinasKobiiWiKoni-GoontapoeII

Even verder op wordt het textiel gebruikt om de lappen aan elkaar te zetten.


IMG_7779MarcelPinasGoontapoeII2022

Het resultaat zijn grote, bonte lappen.


IMG_7781MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Uiteindelijk kunnen deze lappen gepresenteerd worden als een installatie. Goontapoe I is te zien op de bovenverdieping in Club Solo. Dit is een eerder werk (2022) gemaakt in Suriname van pangies en slierten.


IMG_7783MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Marcel Pinas, Goontapoe I, Club Solo, Breda.


IMG_7784MarcelPinasGoontapoeI2022PangiesEnSlierten

Marcel Pinas, Goontapoe I, Club Solo, Breda.


De komende dagen volgen nog twee kortere verhalen
over de tentoonstelling.

Club Solo – Thomas Polimé

Club Solo is een klein centrum voor moderne kunst in Breda.
Ik probeer de tentoonstellingen te bezoeken en eerlijk gezegd
ben ik meestal positief verrast.
Door het werk, door de opstelling, door de gewoonte een werk
van een andere kunstenaar commentaar te laten leveren en
door het verhaal.

Nu is er werk te zien van Marcel Pinas.
Zijn werk is voor mij onbekend.
Maar dat is voor mij geen reden om niet te gaan kijken
want Club Solo heeft er een goede reputatie als het gaat
om het samenstellen van tentoonstellingen.

Marcel Pinas is geboren in Suriname en hij wil (in mijn
woorden) met zijn werk de Marroncultuur bij een breder
publiek bekend maken.

Tijdens de tentoonstellingsperiode in Club Solo is
er sprake van een ‘werkatelier’. Dit maakt mij wat
sceptisch, maar Club Solo dus voor nu okay.
Maar eens gaan zien.

Gisteren was er een lezing door cultureel antropoloog
Thomas Polimé over de Marroncultuur.
Dat was goed te combineren met een bezoek aan het
werkatelier.

Verspreid in het (groter) Caraïbisch gebied komen
groepen Marrons voor.
Het zijn groepen afstammelingen van gevluchte slaafgemaakten.
Ze woonden aanvankelijk in onherbergzame gebieden waar
een eigen cultuur ontstond. In de cultuur van de
Surinaamse Marrons speelt onder andere textiel
een belangrijke rol. Welke? Dat hoopte ik te leren
tijdens de lezing.

Het textiel wordt gebruikt als kleding maar heeft ook
nog een aantal andere functies.
Daarbij spelen zaken als knopen, vouwen en afbeeldingen
en/of tekst op het textiel een rol.

IMG_7793ThomasPoliméMaeeonsVrouwenEnHunCreativiteitMetTextiel

De slides van Thomas Polimé hebben als titel ‘Marrons vrouwen en hun creativiteit met textiel’. Om een indruk te geven van de lezing laat ik hier een paar slides zien. Voor de complete lezing verwijs ik graag naar Thomas Polimé. Voor mij is het belang van deze informatie natuurlijk vooral te zoeken in relatie tot het werkatelier en Marcel Pinas.


IMG_7795ThomasPoliméMarronsBoodschap

Dit is een voorbeeld van hoe tekens op het textiel een boodschap kan bevatten.


IMG_7796ThomasPoliméMarronsFunctiesTextielKledingCommunicatieVerhalenKunstGeschenkSymboliekLevensfaseRouw

Dit is een belangrijke slide om te begrijpen waarom Marcel Pinas nu juist dit aspect van de Marroncultuur neemt als uitgangspunt voor zijn kunst: kleding, communicatie, verhalen, kunst, geschenk, symboliek, levensfase, rouw.


IMG_7797ThomasPoliméMarronsVerschillendeKnopen

Hier wordt een voorbeeld gegeven hoe het verschillend knopen van textiel een signaal kan afgeven.


IMG_7799ThomasPoliméMarronsVormenTaal

Voor mij is de relatie tussen tekst en kunst van belang en dat speelt ook een rol in het werk van Marcel Pinas. Hier zien we een voorbeeld van de vormentaal van de Marrons.


IMG_7800ThomasPoliméMarronsKamisaPangiKweiBanjaKosu

Deze namen van de verschillende textielvormen kunnen handig zijn om bij de hand te hebben wanneer we naar kunstuitingen gaan kijken: kamisa, pangi, kwei en banja kosu.


Als je denkt ‘Wanneer krijg ik nou iets te zien van de
kunst van Marcel Pinas?’
Dan vraag ik om binnenkort nog een keer terug te komen
naar mijn weblog want een verslag van het werkatelier en
tentoonstelling volgt.

Het staat natuurlijk ook iedereen vrij om een kijkje
te gaan nemen bij Club Solo.
Dat wil ik iedereen zo-wie-zo aanraden!

IMG_7789MarcelPinasPosterClubSolo


…en stuur een hond

AfficheCarolineCoolen

Club Solo heeft komend weekend de laatste dagen van een tentoonstelling rond het werk van de Belgische beeldhouwster Caroline Coolen. Ik ging kijken. De tentoonstelling zou kunnen heten: één met de pioniers.


IMG_7527CarolineCoolenOnsIsSchadeToegebracht

Net als distels zijn berken pioniersplanten. De schors van berkenbomen gebruikte Caroline Coolen als basis voor het werk Chum. Een Chum is een nomadentent die door inwoners van Siberië uit berk wordt opgebouwd. De berken ‘dakpannen’ zijn hier uitgevoerd in porselein met teksten er in gekerfd. Kunst met teksten kan rekenen op extra aandacht van mij. ‘Ons is schade toegebracht’.


IMG_7528CarolineCoolenChum2016PorseleinRoestvrijStaal

Caroline Coolen, Chum, 2016, porselein en roestvrij staal.


IMG_7529CarolineCoolenChumWeWillenHemNietHijIsNietVanOns

‘We willen hem niet. Hij is niet van ons’.


IMG_7530CarolineCoolenChumStuurEenAndereManHijKomtNietVootOnsOpEnStuurEenHond

‘Stuur een andere man, hij komt niet voor ons op… en stuur een hond’.


IMG_7531CarolineCoolenThistleOnopordum2020aluminiumPorselein

Caroline Coolen, Thistle (Onopordum, is de soortnaam van de distel), 2020, aluminium en porselein. In dit geval op basis van op maat gesneden verpakkingsmaterialen. De bladeren spraken mij het meest aan.


IMG_7532CarolineCoolenThistleOnopordum2020aluminiumPorselein

Caroline Coolen, Thistle, 2020, aluminium en porselein.


IMG_7533CarolineCoolenArsian2022HoutsnedeOpPapier

Caroline Coolen, Arsian, 2022, houtsnede op papier.


IMG_7534CarolineCoolenThistles1En22021Brons

Caroline Coolen, Thistles 1 en 2, 2021, brons. Deze distels zijn gemaakt op basis van het plantmateriaal zelf.


IMG_7535CarolineCoolenThistles1En22021Brons

Caroline Coolen, Thistles 1 en 2, 2021, brons.


IMG_7536CarolineCoolenTreeOfLife2022HoutsnedeOpPapier

Caroline Coolen, Tree of life, 2022, houtsnede op papier.


IMG_7537CarolineCoolenBlackSwan2021Brons

Van autoband naar beeldhouwwerk: Caroline Coolen, Black Swan, 2021, brons.


Kennismaking met Arabische kalligrafie

Een vaste schrijfhand heb ik niet.
Mijn handschrift is een ramp.
Toch heb ik al meerdere malen deelgenomen aan een
workshop kalligrafie.
Maar nog nooit Arabische kalligrafie.
Toen zich onlangs de kans voordeed een workshop te
combineren met een bezoek aan de tentoonstelling
‘Groeten uit de Oriënt’ in het Huis van het Boek,
heb ik meteen ingeschreven.

DSC03561MohamadBadenjki

De workshop werd gegeven door Mohamad Badenjki. Ik zat vrij ver vooraan maar helemaal links van zijn presentatie. De foto’s die ik er van gemaakt heb zijn daarom in een beetje vreemde vorm. Maar het gaat om de inhoud.


Wat ik leuk vond aan de workshop was:
= je weet dat het Arabisch van links naar rechts
geschreven wordt. Dat geldt niet alleen voor het
Arabisch. Maar weten en ervaren zijn twee dingen.
Dus nu je begint aan een eerste poging een letter in
het Arabisch te schrijven is dat meteen wennen.
– het Arabisch heeft een hele ontwikkeling doorgemaakt
en net als de Arabische dialecten van Noord-Afrika
kent men een serie van schriftstijlen die zich
ontwikkeld hebben in de rijd en naar geografische locatie.
– het Arabische schriften richten zich in eerste instantie
op de medeklinkers. Ook daar zijn andere voorbeelden van maar
voor mij blijft het altijd enorm wennen. Welke klinker
bij een medeklinker hoort wordt in het Arabisch aangegeven
met ‘streepjes’.

Een abjad of consonantschrift is een schrift waarin (in tegenstelling tot ”echte” alfabetten) elke letter of glief staat voor een medeklinker, en waarbij het aan de lezer wordt overgelaten om zelf een geschikte klinker erbij te lezen.

– de Arabische letter kent ook verhoudingen om de grootte
van de verschillende onderdelen van een letter.
In ons westers schrift kennen iets vergelijkbaars (de
lijntjes en hulplijntjes waartussen we leren schrijven).
In het Chinees gebruiken mensen die karakters leren schrijven
een soort van ruitjespapier.
Die verhoudingen blijven gelijk wanneer je de tekst
klein of groot schrijft.

DSC03563Schrijfstijlen

Arabische schriftstijlen. Mohamad Badenjki is een meester in onder andere het Sulus. Mohamad Badenjki is afkomstig uit Syrië en de namen die hij gebruikt houden verband met zijn afkomst. Je vindt de naam ‘Sulus’ wel op internet maar waarschijnlijk zijn er meerdere schrijfwijzes voor hetzelfde schrift. Zo begint deze lijst met ‘Al Kufi’ en lees ik op internet daarvoor ook de naam ‘Kufic’.


DSC03564KalligrafieWerkplaatsMetBamboePen

Na de introductie gaan we zelf aan de slag. Dit is de werkplaats met een pen van bamboe en een kleine voorraad inkt (heel slim in een potje met daarin een stukje zijde: beter voor de pen en geen druppels inkt knoeien.


DSC03565GereedschapVanEenKaligraaf

Het gereedschap (en de handen) van een kalligraaf.


DSC03567SulusDerde

‘Sulus’ betekent ook ‘één derde’. Dus dat dicteert de helling van het schrift (hoe schuin je schrijft).


ArabischeKalligrafie04 Probeersels

Je kunt wel zien dat ik aan het oefenen ben geweest maar dat het nog heel lang gaat duren voor het iets wordt.


ArabischeKalligrafie03 BeginAlfabet

Dit is een deel van het Arabisch alfabet. Het begin dus rechts met de eerste letter: Alif.


ArabischeKalligrafie02 Argus

De laatste oefening was dat Mohamad Badenjki je naam zou voorschrijven zodat we dat zelf ook eens konden proberen. Ik vroeg hem niet mijn naam maar om ‘Argus’ te schrijven. Van naschrijven kwam het bij mij niet. Ik was nog te druk met de eerste oefeningen.


ArabischeKalligrafie01 MohamadBadenjki

Het was een heel leuke workshop en Mohamad Badenjki geeft die met enige regelmaat.


Afgietsel

Misschien heeft het woord ‘afgietsel’ een negatieve bijsmaak.
Voor mij geld dat niet bij de afgietsels in het Allard Pierson.
Al heel lang wilde ik de afgietsels zien in de collectie
van het Allard Pierson Museum in Amsterdam.
De afgietsels werden gemaakt en gebruikt als tekenmodel
in kunstacademies.
De laatste keer dat ik het Allard Pierson bezocht was voor de
coronacrises en er was een verbouwing in volle gang.
Twee weken geleden kreeg ik de kans ze eens te zien.
Een grote collectie, heel indrukwekkend.

DSC03533AllardPierson

Overzicht van een deel van de collectie.


DSC03534AllardPierson

Afgietsel van een deel van de westfries van het Parthenon met een ruiter en een paard. Anders alleen te zien in Londen en hoewel ‘maar een afgietsel’ completer dan het origineel dat in Londen terecht is gekomen.


Lees ook deze blog.

Poetin verslindt Oekraïne

Tot nu toe heb ik nog niets geschreven over Oekraïne.
De miljoenen experts in Nederland zijn al oorverdovend.
Maar als er dan een treffend beeld langs komt dat ook
nog eens is gebaseerd op een tijdloos kunstwerk van
een groot kunstenaar……

IMG_7504NRCHajoPoetinVreetOekraïneOpGebaseerdOpFranciscoDeGoyaSaturnusVerslindtZijnZoon1820-1823

NRC, Hajo (Poetin verslindt Oekraïne), 05/03/2022.


FranciscoDeGoyaSaturnusVerslindtZijnZoon1820-1823

Francisco de Goya, Saturnus verslindt zijn zoon, 1820 – 1823. Zie ook zijn reeks etsen en schilderijen over de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog: bijvoorbeeld ‘Los Desastres de la Guerra’ (de verschrikkingen van de oorlog).