Workshop Persvergulden

Ik wil nog een aantal foto’s laten zien van de workshop Persvergulden
die georganiseerd en gegeven werd door de Stichting Handboekbinden.
Het doel van het werken met een verguldpers is natuurlijk
om een groot aantal boekbanden op dezelfde manier te bedrukken
met een titel, een afbeelding of decoraties.

Mijn mijn eigen kleine foliepers heb ik dat al een geprobeerd.
Maar de kniehevelpers heeft veel meer kracht.
Daardoor kun je een reliëf in het basismateriaal krijgen die je dan
wel of niet (blinddruk) voorziet van een kleur (goudblad of de vele
kleuren die mogelijk zijn met de moderne folies).
Dat basismateriaal kan bijvoorbeeld bekleed grijsbord zijn met
boekbinderslinnen of leer of iedere ander bekledingsmateriaal.
De kracht van de pers gebruik je in combinatie met de temperatuur
die je kunt regelen. De stempel(s) wordt verwarmd.
Dat zorgt er voor dat de lijm die aan de folie zit smelt en
vervolgens de kleur vastzet op het te bedrukken materiaal.

Om meerdere boekbanden op een pers, op dezelfde manier te bedrukken,
moet de positie van je tekst/afbeelding ten opzichte van het
te bedrukken materiaal steeds dezelfde blijven.
Daarom plak je de stempel (dat kan 1 plaatje zijn maar ook een
combinatie van afbeeldingen en letters enz) vast aan de verguldpers.
Dan moet je er nog voor zorgen dat het te bedrukken materiaal steeds op
dezelfde plaats op de tafel van de verguldpers komt te liggen.

Kortom, er komt wel wat bij kijken.
En dan heb ik het nog niet gehad over het feit dat al die materialen
steeds weer anders op elkaar reageren.
De ene folie is anders dan de andere.
Houdfolie kan het goed doen op linnen maar kan een langere verwarming
nodig hebben op leer enz.

IMG_0218DeStempelsDieIkWilGebruiken
De Stichting Handboekbinden heeft een hele serie stempels waar we uit konden kiezen. Ik vroeg of er ook afbeeldingen van dieren tussen zaten. Toen zag ik deze vlinder. Vlinder en geen vlinders, want deze twee stempels vormen samen 1 afbeelding. Je kunt ze stempelen met bijvoorbeeld twee kleuren. De rechtse stempel leek me de basis en de linkse voor kleur 2.


IMG_0220VoorbeeldMetStempelVanStichtingHandboekbinden

Globaal bespraken we boekbandontwerpen. Van dat onderwerp alleen kun je al een hele studie maken. Als voorwerp diende de stempel van de Stichting Handboekbinden.


IMG_0221EenCompositeur

We bespraken de verschillende mogelijkheden om dergelijke bedrukkingen te maken. Het kan bijvoorbeeld met de hand met behulp van deze compositeur/letterhaak. Hier kun je 1 regel tekst in opnemen en die dan met de hand op het basismateriaal plaatsen.


IMG_0223Verguldpers

Eigenlijk heb ik geen goede foto van de pers gemaakt. Je ziet hier maar een deel van het apparaat. Je ziet de tafel waarop een kartonnetje zit geplakt om het te bedrukken materiaal steeds op dezelfde plaats te hebben. Daarboven met de houten handel (links) en de thermostaat (rechts) is het verwarmingselement en het deel van de pers waar je de stempel tegen bevestigd. De tafel is in hoogte verstelbaar. Dat is een heel belangrijk gegeven want daarmee bepaal je onder andere hoe diep de stempel in het basismateriaal gaat drukken.


IMG_0224MijnOntwerp

Dit is mijn ontwerp. De tekst staat een beetje gebogen, ieder woord begint langs een diagonaal. Onderaan komt dan de vlinder. De tweede stempel van de vlinder ligt hier bij maar maakt geen deel uit van dit eerste ontwerp. De tweede vlinder gebruik je pas bij een tweede drukgang.


IMG_0231ContramalMaken

Je plaatst je ontwerp omgekeerd in de pers met daaronder een stuk grijsbord. Dat wordt de contramal genoemd. Die gebruik je even later om je ontwerp op de juiste plaats in de pers te lijmen. Om de stempels op papier en in de pers te lijmen gebruik je een speciale lijm. De stichting heeft dergelijk lijm laten ontwikkelen want die lijm moet en sterk zijn maar toch eenvoudig te verwijderen zijn.


IMG_0232ContramalDieVastgeplaktLigtopDeTafel

Dit is de contramal. die bepaalt dadelijk waar de stempel aan de pers worden geplakt maar ook waar je straks het te bedrukken materiaal moet leggen om steeds opnieuw hetzelfde resultaat te krijgen.


IMG_0233OvertolligPapierWeggekniptStempelsAanPersPlakken

De contramal ligt nu op zijn plaats. Tussen kartonnetjes ingeklemd zodat het basismateriaal straks op de juiste plaats te leggen is. Van het ontwerp is het teveel aan papier afgeknipt. Dat werkt makkelijker.


IMG_0234VierPogingenVerschillendeMaterialen02

Iedere deelnemer kreeg 4 verschillende materialen om het ontwerp op af te drukken met verschillende (kleuren) folies. dit zijn 2 voorbeelden van de resultaten. Dit zijn resultaten na de eerste drukhang. Bij twee ontwerpen zou ik nog afdrukken maken met een andere kleur en de andere vlinderstempel.


IMG_0234VierPogingenVerschillendeMaterialen01

En nog eens twee voorbeelden.


IMG_0270Folies

Dit zijn de folies die ik gebruikte.


IMG_0278DeAvonturenVanDeArgusvlinder

Door het glimmend vermogen van de folies is het niet altijd eenvoudig een foto te maken van het resultaat.


IMG_0281DetailVanDeVlinder

Dit is de vlinder op boekbindlinnen. Voor je met folie gaat drukken en na het blinddrukken kun je nog een of meerdere extra persgangen uitvoeren met bijvoorbeeld bakpapier om het linnen zo egaal mogelijk te krijgen. He ziet bij de vlinder dat het nog niet zo eenvoudig is om een egaal beeld te krijgen. Daar speelt de warmte van de pers, de soort folie en de lengte van het contact tussen de stempel, de folie en het basismateriaal een rol. Te kort dan kun je het effect krijgen wat je hier ziet. Te lang kan als resultaat geven dat de folie gaat uitlopen. Overigens vind ik het rastereffect bij een vlinder wel leuk. Komt dicht tegen de kwetsbare structuur van een vlindervleugel aan.


Al bij al een hele leuke cursusdag, veel goede informatie
en voldoende tijd om de dingen uit te proberen.
Nu kan ik in mijn werkplaats weer verder.

Persvergulden: blinddruk

Bij de workshop Persvergulden hebben we gebruik mogen
maken van een fantastische en krachtige kniehevelpers.
Door de constructie van de pers ontwikkelt de pers een
grote druk zodat een metalen voorwerp (een afbeelding of
een of meerdere letters) relatief eenvoudig in een harde
oppervlakte kan worden geperst.
Wanneer je dat doet zonder gebruik van kleur, folies of goudblad
dan krijg je dus een kale afdruk.
Dat noemt met ‘Blinddruk’ (er zijn vast veel betere definities).

Afgelopen zaterdag maakten we er meerdere.
Van twee heb ik een foto gemaakt:

IMG_0276BlinddrukStichtingHandBoekBinden

Dit is een blinddruk in grijsbord van het logo van de Stichting HandBoekBinden. Een mooie techniek als je die bijvoorbeeld bij een boekband gebruikt die met boekbindlinnen in ingebonden.


IMG_0277BlinddrukDeAvonturenVanDeArgusvlinder

Er was een stempel van een vlinder. Een stempel die uit twee delen bestaat die je over elkaar heen moet gebruiken. Die stempel wilde ik gebruiken in combinatie met een tekst die een beetje rond staat. Nog even oefenen. Zoals je ziet had ik een onderkast ‘D’ (kleine letter ‘D’) te weinig. Ik was zo druk bezig te begrijpen in welke stappen de verguldpers ging werken dat ik te weinig aandacht voor het ontwerp had. De ‘D’ van ‘ArgusvlinDer’ had in moeten omwisselen met de ‘D’ van ‘de’. Van een hoofdletter ‘V’ voor ‘van’ en de letters waren beter benut. Ook had ik meer moeten concentreren op het beter rond zetten van de vierkante letters.


Workshop Persvergulden van de Stichting Handboekbinden

IMG_0213Persvergulden

Het afgelopen weekend was het rustig op bloggebied. De reden daarvoor is dat ik deelnam aan de cursus Persvergulden die in Amersfoort werd gegeven. Met heel veel plezier heb ik met 3 andere cursisten de hele dag gewerkt aan boekbanden, bandontwerpen, blinddrukken en werken met de kniehevelpers. Super! Je ziet hier een deel van de materialen die werden uitgedeeld met onder andere een boekje geschreven door Gijs Wortel.


IMG_0235GemeenschappelijkResultaat

De komende dagen meer over deze cursus maar hier alvast het gemeenschappelijke resultaat. Vier boekbandontwerpen per cursist. De dag was erg goed verzorgd, iedereen kwam uitgebreid aan de beurt om ervaring op te doen. Uitstekende docent. Proficiat Stichting Handboekbinden met dit initiatief waarmee over het afgelopen jaar meer dan 75 boekbind(st)ers de kans kregen kennis en ervaring op te doen van de technieken die bij Persvergulden een rol spelen.

Weer een stapje met Mooi Marginaal

Mijn eerste stap was eigenlijk een experiment.
Maar nu dat experiment lukt loop ik er tegen aan dat ik eigenlijk
verkeerd begonnen ben.
Ik heb de letter ‘M’ uit een klein stuk karton gesneden.
Ik had meteen het formaat van de voorplat moeten gebruiken.
Nu moet ik dat zien te corrigeren.
Maar dat heeft ook zijn charmes. Dan moet je extra inventief zijn.

IMG_0052PassenEnMeten

Dit geeft een beetje het idee waar ik naar toe werk. De bovenste letter ‘M’ komt verlaagd in de voorplat terwijl de onderste er boven op komt te liggen. Wat je nu hier ziet zijn meerdere lagen op elkaar.


IMG_0053AlleDelenVanMijnVoorplat

Hier zie je al die lagen: links liggen drie rechthoeken, twee van karton en een van eenvoudig papier. De meest rechtse van de drie is de basis. Daar komt straks de middelste plat bovenop. Daar is een gat in uitgespaard waar mijn verdiepte letter ‘M’ in komt te liggen. Om de snijschade ‘onzichtbaar’ te maken gaat daar het eenvoudige papier overheen met een gat kleiner dan in de tweede plat. Het eenvoudige papier verbergt het feit dat de letter en de plat twee stukken karton zijn. Dit ga ik bekleden met boekbindlinnen. De bedoeling is dat je daar niet kunt zien dat het in werkelijkheid meerdere stukken karton zijn. Rechts liggen 4 dingen: twee vierkanten (grijs en geel), de verdiepte letter ‘M’ en de zacht gele letter ‘M’ die bovenop komt te liggen. Het stukje grijs papier is om het hoogteverschil tussen de twee soorten karton die ik gebruikte op te vangen (stom van mij). Het gele papier zorgt straks voor een gele verdiepte ‘M’ in rood.


IMG_0054TweePlatdelenMetRug

De twee kartonnen platten die samen de kern van het voorplat gaan vormen hebben twee verschillen: de bovenste heeft een uitsparing waar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik de letter meteen in een goed formaat karton had gesneden was dat niet nodig geweest. Maar een ander, belangrijker verschil is dat de plat die de achterkant van het voorplat gaat vormen smaller is. Op de foto is dat het karton dat bovenop ligt. Daar moet het leer van de rug in gaan passen. Zo vang ik de dikte van het leer op. Het leer (met gaas) gaat het scharnier van de platten vormen. Op de foto ligt het leer al in de sleuf op de onderste paar centimeter na om te laten zien wat ik bedoel. Zie ook dat er nog ruimte is tussen de stippellijn op het leer/gaas en het begin van het onderste stuk karton. Dat wordt een lijmrand. Alle delen zijn nu nog los van elkaar. Na het snijden van het boekbindlinnen is het assembleren van al die losse delen tot 1 voorplat, de volgende stap.


Nou, ik hoop dat ik me begrijpbaar heb gemaakt.
Anders dan zie je in de volgende series misschien wel wat ik probeer te doen.
Ben ook aan het kijken geweest of ik de platten moet afronden
om het scharnieren beter te laten verlopen.
Waarschijnlijk kan dat er voor zorgen dat je de platten nog verder kunt omvouwen.
Maar of dat nodig is, daar ben ik nog niet aan uit.

Mooi Marginaal 2012 – 2017

Via de Stichting Handboekbinden ben ik de catalogus van
‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ aan het inbinden.
Maar ik ga voor het eerst werken met ‘opgelijmde platten’.
De voorkant wil ik extra versieren met twee maal de letter ‘M’.
Een keer een negatieve, dat wil zeggen dat de letter
verzonken zit in de band.
En een keer een positieve, dat wil zeggen dat de letter op de
boekband komt te liggen.

De letters zijn gesneden en nu is het tijd om de letters
te bekleden. Ik heb gekozen voor papier om de platten te bedekken.
Ik hoop dat het papier zich eenvoudig laat vormen.
De eerste resultaten zijn hoopgevend.

IMG_0016M

Ik heb de letter ‘M’ (karton) en het bekledingspapier, beide met lijm ingesmeerd nadat ik het bekledingspapier al in de vorm van een ‘M’ gesneden had. Het papier laat zich vrij eenvoudig aan de zijkant van de letter aanbrengen. Het overtollig papier snij ik weg. Alleen in de scherpe hoeken heb ik met een mes een insnijding gemaakt. Vervolgens het bekledingspapier op de juiste plaats gedubd met een vouwbeen.


IMG_0017MooiMarginaalMInZachtGeel

De onderste ‘M’ is nu in het zachtgeel bekleed. Eens zien hoever ik hier vanmiddag nog mee kan komen.


De Papieren Eenhoorn op Strengels & Letters

Vorige week was ik op de tentoonstelling
Strengels & Letters in Kasteel Wijchen.
De tentoonstelling gaat over middeleeuwse boeken en een paar
typische zaken zoals klavieren, leeswieltjes, het inbinden van
meerdere teksten in één band enz.

Er waren ook kaarten te koop van een paar boekbindateliers.
Een zo’n boekbindwerkplaats is Middeleeuwse Boekbinderij De Papieren Eenhoorn.
De kaarten gebben mooie foto’s van boeken maar de kaart
vermeldt niet wat je precies ziet.
Dat is wel jammer want het zijn close-up opnames.
Altijd een uitdaging op te duiden.

Kaarten01MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn01

Een opengeslagen boek. De nadruk ligt bij de kop (bovenkant van het boek). Je ziet in het midden de rug. Links en rechts een (dikke) plat en de bladen van het boek waaieren mooi open. Een moderne uitvoering van een middeleeuws boek ?


Kaarten01MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn02

Detail van een op strengels leer of perkament ingebonden boek ?


Kaarten02MiddeleeuwseBoekbinderijDePapierenEenhoorn

Vanuit een ander perspectief ?


Gelukkig is het thema van de Stichting Handboekbinden dit jaar
‘Het Middeleeuwse Boek’. Dus volgens haar rond deze tijd weet ik er meer van.

StrengelsEnLettersPoster02AchterkantKop


Mooi Marginaal

Al een tijdje, terwijl ik een ander boek aan het inbinden ben,
loop ik te broeden op het boek ‘Mooi Marginaal’, de catalogus van
van de wedstrijd met die naam.
Nu las ik in de twee laatste nummers van het lijfblad van de
Stichting Handboekbinden een artikel over opgelijmde platten.

Nu maak ik vaak een boek waarbij de hele band eerst helemaal
wordt gemaakt en bekleedt waarna het in een keer aan de boekband
wordt bevestigd.
Een niet al te moeilijke methode.
Maar als je meer versiering aan wil brengen op de platten dan
heb je met zo’n hele boekband weinig bewegingsvrijheid.
Dus het idee om een rug aan een boekblok te maken, zonder gelijk
de platten te moeten bevestigen spreekt me wel aan.

In de artikelen ‘Een bindwijze met opgelijmde platten’ van Sün Evrards
noemt hij het boek: ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith.
Dat boek heb ik toevallig. Ik had er nog nooit iets mee gedaan.
Dus heb ik dat boek er eens bijgehaald.
Het is eigenlijk niet geschreven voor een beginnende boekbinder.
Het is geschreven door iemand die wil laten zien hoe moeilijk de dingen
allemaal zijn die hij en zijn collega’s opgelost hebben.
Voor een beginnend binder kan dat afschrikwekkend zijn.

PhilipSmithNewDirectionsInBookbinding

Mijn exemplaar van ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith heeft een ex libris met de naam van P.J.J. Peijnenburg. Een bekende Nederlandse boekbinder.


Maar ik ben begonnen met een eerste werktekening voor een boek
met opgelijmde platten. Ik ben er nog niet maar het begin is gemaakt.

WP_20190125_20_00_45_ProOntwerpOpgelijmdePlatten

Het idee is een leren rug. Wel met een ruggebord. In het artikel van Sün Evrards wordt gesproken van een leren rug die direct op het boekblok is aangebracht. Dan in een andere hoofdkleur de platten. Ik denk aan een papieren bekleding (op de tekening staat nog linnen).


WP_20190125_20_23_33_ProBewustUitDeHandGesneden

De versiering van de band bestaat uit twee letters ‘M’. Bewust met de hand getekend en met de hand uitgesneden. er is geen liniaal aan te pas gekomen. Een ‘M’ als negatief, een als positief. Het is gesneden uit dun karton zodat de platte straks uit twee lagen kan bestaan. Daardoor is de aanhechting aan het leer van de rug beter te realiseren.


De ‘negatieve M’ krijgt een afwijkende kleur als ondergrond terwijl
de positieve weer met een andere (?) kleur wordt bekleed.
Ik denk eraan papier te gebruiken omdat ik vermoed dat dit zich
het eenvoudigst laat verwerken. Maar dat is slechts een vermoeden.
De ‘negatieve M’ heb ik uit een klein stuk grijs bord gesneden.
Misschien was het beter geweest die te snijden uit een stuk dat op
maat is voor een hele platte. Maar dat komt goed.