Boektotaal: Werken met leer

Nog een laataste update over de workshop
‘Werken met leer’ bij Boektotaal.
Het boewk was nog niet helemaal gereed toen ik de winkel
annex atelierruimte in Steenwijk verliet op zaterdag.
De overgang van het leer naar de kartonnen platten was nog te groot.
Die dikte ga ik opvangen met een stuk karton dat ik had
meegekregen vanuit de cursus.

WP_20171128_19_22_51_ProOvergangLeerPlatTeGroot

Ook al is het maar millimeterwerk, de dikte van het leer ten opzichte van de platten zul je altijd zien in het schutblad als het boekblok in de band wordt geplaatst. Op zich is dat niet erg maar als het verschil te groot is, is dat niet mooi. Omdat ik erg zuinig ben geweest met de afmeting van het leer en het schalmen soms niet 100% perfect was, moet ik het karton een beetje modelleren naar de open ruimte.


WP_20171128_19_23_10_ProEvenPassenEnMeten

Even passen en meten.


WP_20171128_19_26_34_ProKartonIngeplakt

Dan lijmen. Een van de twee kanten van de band is nu gereed. De tweede kant is door onregelmatiger leer iets moeilijker.


WP_20171128_19_44_31_ProNuIsDeBandGereed

Die onregelmatigheid is onder aan de foto te zien. Nu is de mand gereed om het boekblok te plaatsen. Na het in de band plaatsen van het boekblok zie je daar nauwelijks iets van.


WP_20171129_16_13_18_Pro

Hier staat het boek trots naast de voormalige Chinese theedoos. Het boek lijkt wel op zijn kop te staan.


Chinese theedoos

WP_20171129_15_24_26_ProHetCompleteBinnenwerk

Nu de hele binnenkant opnieuw is beplakt zie je de Chinese teksten niet meer en komen de Gelli-prints in het midden beter tot hun recht. De bedoeling is dat je die uit de doos kunt nemen en de prints een voor een kunt bekijken. Door de extra bekleding past de doos niet meer uit zichzelf dicht. Er is niet veel nodig om hem mooi dicht te krijgen daarom bedenk ik een sluiting.


WP_20171129_16_07_11_ProSluiting

De sluiting is een klein houten knopje en een gesplitste leren veter. Het knopje heb ik gemaakt van hetzelfde hout waar ik eerder een boekrol mee maakte. Het knopje is aan de onderkant een beetje weggesneden waardoor de veter beter blijft zitten.


WP_20171129_16_12_49_ProSluitingBedacht

Voor de binnenkant heb ik al een korte tekst geschreven. De komende tijd ga ik die zetten met de hand en afdrukken zodat ik de doos als gereed kan beschouwen.


WP_20171129_16_15_25_ProChineseTheedoosHerfst

Op een iets minder mooie plaats heb ik wat blaadjes en gras toegevoegd.


Boektotaal: Werken met leer

Afgelopen zaterdag heb ik een workshop gevolgd bij Boektotaal.
Een of twee keer per jaar volg ik ergens in Nederland of
Belgie een workshop die een relatie heeft met boekbinden.
‘Werken met leer’ paste dus precies in het plaatje.
Ik heb eigenlijk geen ervaring met het werken met leer en
had behoefte aan een overzicht: wat komt er allemaal bij kijken,
wat is nou schalmen, wat dun je nou aan leer, hoe laat zich dat verwerken?
Allemaal beginnersvragen en ik kreeg heel veel antwoorden.

De Boekenmarkt is een gezellige winkel in een van de winkelstraten
in het centrum van Steenwijk. Boektotaal is de naam van hun website.
Tweede hands boeken, een scheepsmodel, dozen (want we veranderen met de tijd mee),
papier, karton, atelierruimte, veel boekbindgereedschap, lijm, garen en
natuurlijk leer.
De workshop werd heel vakbekwaam geleid door de eigenaar en ik ging
aan het eind van de dag tevreden naar huis met een in leer ingebonden boek
dat op een haar na gereed was.

Dat het gezellig was met de eigenaars van de winkel, de hond en de cursisten
is duidelijk.

Zo gingen we aan het werk:

WP_20171125_11_06_09_Pro2PlattenRuggebordKraftpapierEnEenVoorbereidBoekblokLetOpDeAfgehoektePlatten(DiePreciesVerkeerdLiggen)

Het boekblok hebben we niet met de hand gemaakt. Dan kan natuurlijk wel maar dat zou te veel tijd kosten. We willen met het leer aan de slag. Dus snel twee platten gemaakt (de voor- en de achterkant van de band), het ruggebord gesneden en het kraftpapier op maat gemaakt om een en ander met elkaar te verbinden. De platten liggen hier precies verkeerd. Aan iedere plat zijn twee hoeken afgerond. Dat is om het scharnierend leer straks meer ruimte te geven en de zijde die is afgerond moet dan ook aan de rugkant zitten. Maar hier is alles nog los, dus geen probleem.


WP_20171125_11_11_39_ProNetAndersDanWerkenMetLinnenBoekband

Als je met leer gaat werken leg je het ruggebord aan de andere kant van het kraftpapier dan wat je zou doen als je een linnen band maakt. De reden daarvoor is dat je de achterkant zo glad mogelijk wil maken. Alle oneffenheden die onder het leer zitten, zie je straks door het leer heen (Prinses op de erwt-effect).


WP_20171125_11_14_01_ProRuggebordjeOpKraftpapier

Eerst plak je het ruggebord op het kraftpapier.


WP_20171125_11_15_20_ProKneeplatje

Dan gebruik je een kneeplatje om te bepalen waar je de platten gaat lijmen. Wat een uitvinding!


WP_20171125_11_23_10_ProHierLiggenDeAfgehoektePlattenCorrect

De afgeronde hoeken van de platten komen aan de rugzijde.


WP_20171125_11_23_23_ProOpDeAndereKantZitHetRuggebord

Er ging iets mis met het kraftpapier maar dat is geen ramp. Het ruggebord zit aan de andere kant van de platten.


WP_20171125_11_24_09_ProPassenIsNetZoBelangrijkAlsMeten

Het begint in de verte al op een boek te lijken. Passen is overigens net zo belangrijk als meten en het helpt je een beeld te vormen van waar je naar toe aan het werken bent.


WP_20171125_11_45_30_ProDeBasisVoorHetAvontuurVanVandaag

Liggend ziet het er zo uit.


WP_20171125_12_01_09_ProDitIsDeMalOmDeVerdelingVanDeRibbenGoedTeKrijgen

We gaan valse ribben op de rug van het boek maken. De verdeling van die ruibben op het boek is zo dat de onderste rib op buiten proportie veel ruimte vanaf de onderkant van het boek wordt gemaakt. Om de positie van de ribben te bepalen gebruiken we een mal.


WP_20171125_12_02_54_ProDeMalBepaaltWaarDeRibbenKomenNietGelijkVerdelen

Door de boekband op de mal te leggen kun je de positie van de ribben bepalen.


WP_20171125_12_07_52_ProDaarKomenDeValseRibben

Hier gaan ze dus komen.


WP_20171125_13_39_10_ProMetDeValseRibben

De basis van de valse ribben kun je maken met verschillende materialen: karton, vlastouw of gewoon stukjes draad in een coating. Die zijn al mooi rond. Dan hoef je niet veel te schuren (denk aan de prinses op de erwt!).


WP_20171125_13_53_09_ProHetLeer

Dit is dan het leer. Op de ruwe zijde is het boek al afgetekend.


WP_20171125_13_56_35_ProBoekbindenIsErgRegionaalMessenUitDuitslandEngeland

Dat leer gaan we schalmen of dunnen. Dat kan op verschillende manieren. Een van die manieren is met een scherp mes. Boekbinden is een heel regionaal georienteerd ambacht. Het gereedschap is dan ook anders per regio. Het resultaat is steeds gelijk. Hier zie je Duitse, Engelse, Franse en Zwitserse messen. Let op, niet alle messen zijn voor linkshandigen geschikt.


WP_20171125_14_15_35_ProHetDunnenKanMetEenMachine

Schalmen kan ook met een machine. Maar denk dan niet dat het volledig automatisch gaat. De machine is meer een combinatie van een mes en een derde handje. Het machine geeft je de mogelijkheid de schuinte en de diepte van het mes vast te zetten. Met de hand zul je dat zelf moeten doen. Als je een machine als deze gaat gebruiken moet je eigenlijk ook een mes hebben. De machine kan niet altijd overal bij.


WP_20171125_14_38_31_ProLeerSchalmenAanDeRandenDeBovenkantGingEvenMis

Een van mijn grote vragen was: wat dun je dan precies aan het leer. Het antwoord: om te beginnen de randen. Hier zie je mijn stuk leer waar de randen van zijn gedund. Je ziet ook (helaas) dat het aan de bovenkant (links) mis ging. Ik heb dit leer met de machine gedund. Voor een eerste poging ben ik heel tevreden.


WP_20171125_14_50_44_ProNuOokDunnenOpDeScharnieren

De tweede plaats om het leer te dunnen is op de scharnier. Dan kan ook weer met de machine. daar zijn bijzondere hulpmiddelen voor bij geleverd. Voor beginners als ik. is er ook een andere oplossing.


WP_20171125_14_53_37_ProSchalemenMetMachine

Hier demonstreert de instructeur het gebruikt van het machine voor een sleuf.


WP_20171125_14_54_38_ProSchuineKantenOfSleuven

Op dit voorbeeldstukje leer zie je de sleuf (onderste twee) maar ook een schuine kant aan de rand (boven aan).


WP_20171125_15_01_02_ProInPlaatsVanSchalmenMetEenMesKanSomsSchurenOok

Hier toont een medecursist de andere methode: schuurpapier. Werkt prima.


WP_20171125_15_16_59_ProLeerGereedOmAanTeBrengen

Het resultaat. Dit is nu gereed om de band mee te gaan bekleden. Maar de basis van de band is nog niet helemaal gereed.


WP_20171125_15_30_10_ProVoorstrijkenMetVerdundePVA

Eerst het leer voorlijmen met een verdunde boekbinderlijm (PVA).


WP_20171125_15_44_00_ProInLijmen

Na kort drogen van het voorlijmen, definitief het leer inlijmen.


WP_20171125_15_48_52_ProNoestHandwerk

Als het leer op de basis van de band is gelijmd ga je direct de ribben modelleren. Het leer is nu extra soepel door de lijm en met een vouwbeen kun je de ribben een mooi aanzicht geven. Dit is het noeste handwerk van de ambachtsman. Een kunststof vouwbeen werkt beter want laat geen verkleuringen na.


WP_20171125_15_53_24_ProDeRibbenEnTouwsporenModelleren

Vroeger ontstonden de ribben omdat touw gebruikt werd om het boek te binden. Dat liet sporen na en die kun je nu ook in het leer aanbrengen.


WP_20171125_16_07_03_ProHierIsDeBasisVoorDeExtraVerdikkingAlaangebracht

Aan de rug gaan we een heel kleine verdikking aanbrengen. De basis daarvoor is een klein strookje karton. Hier is het al aangebracht. Dat gaat er voor zorgen dat het leer hier dikker wordt (Prinses op de erwt). Als het boek dan dichtgevouwen wordt dan schuift die verdikking over het kapitaalbandje en zorgt en zo voor dat er geen stof in de rug kan komen.


WP_20171125_16_08_08_ProBijPincetLigtBasisExtraVerdikkingGereed

Het is echt maar een heel klein en dun strookje karton. Hier ligt het naast de pincet.


WP_20171125_16_22_55_ProExtraStofbewerking

Als je dan het leer om de band vouwt kun je de verdikking direct ook modelleren. Bij het omslaan van het leer om de band moet je ook zorgen voor mooie hoeken. Ook daarvoor heeft de instructeur meerdere oplossingen. Ik weet zeker dat hij die graag aan je wil uitleggen.


WP_20171125_16_54_15_ProEvenPassenDeKapitaalbandKomstStraksAchterDeExtraStofbescherming

Even passen. Het kapitaalbandje is hier zichtbaar. Als de band straks aan het boekblok wordt bevestigd zal de rug helemaal dicht zijn. Alleen als het boek opengevouwen wordt bij het lezen zal de rug open staan. Superslim!


WP_20171125_16_54_27_ProDitGeeftEenBeeldVanDeRibben

Zo zien de valse ribben er uit. Ik ben heel blij!


Chinese theedoos

WP_20171128_19_08_58_ProBovenkantVersierdInHerfststijl

De voorkant van de doos is versierd in een herfststijl met echte bladeren. Aan het binnenwerk ben ik ook begonnen.


WP_20171128_19_09_30_ProBinnenzijdeAanEenKantBekleed

Een kant is voorzien van marmerpapier. De andere kant volgt vanmiddag. Dan is de doos gereed. De verkleuringen rechts zijn het gevolg van te dunne lijm. Daardoor is er te veel water aan het papier gekomen. Op sommige plaatsen schijnt daarom de glanzend gouden buitenkant van de theedoos door. Daar ga ik nog wel iets op verzinnen.


Chinese theedoos

Gisteren had ik nog even tijd om verder te werken
aan de Chinese theedoos. Deze theedoos wordt
omgewerkt naar een Herfstdoos met zo’n 15
Gelli-prints die ik vorige herfst gemaakt heb.

WP_20171126_14_05_19_ProPodiumHalfAf

In de vorige blogpost over de Chinese Theedoos was het misschien niet zo goed te zien wat ik aan het doen was. Ik maak een ‘podium’, een verhoog om de ongeveer 15 Gelli prints op te kunnen leggen. De theedoos is zelf veel te diep en dan kun je de prints er niet eenvoudig uithalen. Dus ik maak een ‘podium’, zwart, met vier opstaande wanden. Twee van die wanden had ik de vorige keer gelijmd. Haal ja dan alle steuntjes weg dan is dit het resultaat.


WP_20171126_14_20_00_ProPodiumOpZijnKop

Vervolgens heb ik daar nog twee wanden bijgezet. Ik plaats ze met de wentelwiek methode. Die heb ik geleerd op een cursus over het bouwen van dozen. De uitleg daarvan is op mijn weblog nog wel te vinden.


WP_20171126_14_20_14_ProHetPodiumIsCompleet

Van boven af ziet het podium er dan zo uit. Heel stevig.


WP_20171126_14_21_01_ProGelliPrintsopHetPodiumpje

Als ik het podium in de doos plaats dan passen de Gelli prints er precies op. Het podium is alleen iets te breed. Hierdoor kunnen de prints gaan ‘zwerven’ door de doos. Dat wil ik niet. Daar ga ik nog iets op verzinnen.


WP_20171126_14_28_36_ProChineseTheedoosOmtoveren

Hier zie je dat het ‘podium’ precies in de theedoos past en dat de Gelli prints er goed op passen. Ze komen qua hoogte precies tot aan de bovenrand van de doos. Aan het buitenwerk is nog een en ander te doen en dat geldt ook voor de binnenkant. Ik ga er voor zorgen dat niets je straks nog doet terugdenken aan een Chinese theedoos.


Gezien: Murder on the Orient Express

De film is overladen met bekende acteurs.
Dat levert niet perse een goede film op.
Dat bewijst Murder on the Orient Express.

Waarom maak je een detective-film waarvan iedereen al weet
wie de moord gepleegd heeft en die al vele malen verfilmd of
in series te zien is geweest?
Wat denk je dan extra te kunnen bieden?

Als je bijvoorbeeld de film Oliver Twist (1946) van David Lean
(met een onvergetelijke rol van Alec Guinness) vergelijkt met
de versie Oliver Twist (2005) van Roman Polanski.
Het acteerwerk wordt niet overtroffen maar de 2005-versie
heeft wel het einde dat de originele roman ook heeft en de
versie van 1946 niet. Een stuk dat ik niet kende (en veel mensen niet,
denk ik) omdat van Dickens houden en Charles Dickens lezen
twee verschillende dingen zijn.

Die vraag ‘Wat denk je dan extra te kunnen bieden?’
blijft onbeantwoord in ‘Murder on the Orient Express (2017)’
en daarmee is de film voor mij gelijk minder interessant geworden.
Het acteerspel is niet zodanig dat je denkt dat moet ik zien.
Het gebruik van computer animatie past niet bij deze detective.
Dat kan prima als je bijvoorbeeld een film-versie van
een musical maakt of een surrealistische film als “The Grand Boedapest Hotel”.
Hier volledig ongepast, het haalt de aandacht weg van de twee
kernen van het boek van Agatha Christie:
exotisme en de detevtivepuzzel.

Als je een avond naar de film wil, zonder na te hoeven denken,
dan heb je een redelijke avond met Kenneth Branagh.

**