Verder met polyurethaan

Het jasje dat ik onlangs kreeg is gemaakt uit
polyurethaan. Het jasje heb ik uit elkaar gehaald
en ik gebruik nu één mouw als bekleding voor een boekband.

IMG_3209

Maar eerst moet ik de katernen, die ik gekocht heb van het Atelier de Ganzenweide, tot een boekblok vormen door ze aan elkaar te naaien.


IMG_3210

Na het naaien is de rug gelijmd en breng ik een strook gaas aan. Vervolgens gaat dit geheel in de boekenpers. Als dit goed gedroogd is gaat dit straks nog even in de snijmachine om het boek schoon te snijden.


IMG_3211Elleboog

Intussen heb ik de maat van de boekband afgemeten op de mouw. De stof laat hier duidelijk zien dat op de elleboog de stof is opgerekt. Hopelijk zie je dat straks niet op de boekband maar ik heb goede hoop. Ik kies er bewust voor één naad te laten vallen op de buitenkant van de boekband.


IMG_3212

Het voorplat eerst vastgelijmd en dan eens kijken hoe de boekband er uit komt te zien. Die oneffenheid als gevolg van de naad, verdient extra aandacht.


IMG_3213

Het lijkt goed te gaan. Op dit moment ligt deze boekband onder de boekenpers. Morgen eens zien of het goed gegaan is.


Vanmorgen heb ik ook nog geprobeerd om in de polyurethaan
met een guts een tekening te maken. Maar daarvoor is de stof
te dun en ook al ziet het oppervlak er uit als linoleum
het laat zich niet bewerken.
Dus van dat idee ben ik afgestapt.
Idee was om op de boekband de contouren van een Gekruiste
Structuur Binding uit te snijden. Maar helaas.

Gekruiste Structuur Binding?

Ik weet het niet.
Is dit nou een aanwinst?
De poging die ik gedaan heb heeft nogal wat nadelen.
Maar ligt dat aan het materiaal? Mijn interpretatie van de instructie?

Daarom besloot ik het boek ‘Gekruiste Structuur Binding’
geschreven door Henk Francino en uitgegeven door Atelier de Ganzenweide
versneld in te binden. Even snel. Recht toe, recht aan.

IMG_3194PlattenGereed

De hulplijntjes voor het snijden van het boekblok heb ik overgenomen op de buitenste katernen. Ik heb de platten en de rug uit karton gesneden en die op juiste afstand van elkaar (nee, geen corona) met elkaar verbonden met pakpapier (kraftpapier).


IMG_3195VolgendeStapNaaien

De katernen voorgeprikt. De volgende stap is de katernen op de naaibank naaien en vervolgens met de snijmachine op maat snijden. Dan de bekleding uitsnijden en kan het binden beginnen. De katernen hebben eerder al in de boekenpers gelegen en de katernen liggen al een paar jaar te wachten op inbinden.


Wellicht dat ik eind volgende week de meerdere manieren kan lezen
die in het boek zijn vastgelegd.
Hopelijk groeit daarmee het begrip van de binding en kunnen we een
nieuwe poging doen.
Er ligt nog voldoende polyurethaan uit het oude jasje om nog
een paar pogingen te doen.
Ligt het aan het materiaal dan gaan we nog eens verder kijken.

ABC der Bomen

IMG_2998DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Intussen ben ik al weer wat verder met het inbinden van de katernen gemaakt door Private Press De Witte Adelaar. Het boekje ´ABC der Bomen´ bestaat uit 26 katernen met steeds een mooie kapitaal, een titelkatern en een colofon. Op deze foto zie je dat dit exemplaar er een is uit de serie met de rode ´A´. Er is ook een serie met een gouden eerste letter. Daar heb ik ook een exemplaar van. Dat ga ik later inbinden. Nu nog twee katernen. Het katern met de letter ‘A’ is voorzien van een vel doorschijnend papier. Ter bescherming.


IMG_2999DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Met de kettingsteek ingebonden. Het boekblok, stap 1, is gereed. Bij ieder exemplaar is ook een aquarel toegevoegd. Met bomen natuurlijk. De afmetingen van de aquarel zijn groter dan van het boekblok en ik wil de aquarel niet kleiner snijden. Toen ik dit kocht heb ik niet gevraagd hoe men het boekblok met de aquarel wilden combineren. Dus bedenk ik een eigen oplossing.


IMG_3001DeWitteAdelaarRiaVanMeulderABCDerBomen

Bovenaan zie je nu een stuk perkament liggen. Ik ga het boekblok in een band van perkament zetten. Ik heb besloten de kleine verschillen in hoogte van de katernen te laten zoals het is. Dat geeft een beetje een ruw beeld misschien maar je mag zien dat dit allemaal handwerk is. Maar als het boekblok in het perkament zit, ben ik er nog niet. Daarover hopelijk binnenkort meer.


Van den vos Reynaerde

Even leek het of er heel lang niets gebeurde,
maar heel lang duurde het om de katernen te binden op
drie leren riempjes die ieder in de lengte zijn opgedeeld in twee en
aan twee perkamenten strengels.
Maar nu gaan we weer in de versnelling.

IMG_2852VanDenVosReynaerdeOndiepeGleufVoorLerenSluitriem

Het boek zal af te sluiten zijn met een leren sluitriem. Die begint op het voorplat (de plat die nu nog los is van het bindwerk en de achterplat) en zal vast gezet kunnen worden op de achterplat. Maar gisteren nog even de ondiepe uitsparing gemaakt waar de riem komt te zitten.


IMG_2853VanDenVosReynaerdeBoekValtMooiOpen

Als ik het voorplat aan de leren riempjes rijg dan zie je dat het boek mooi kan openvallen. Dit vind ik echt prachtig.


IMG_2854VanDenVosReynaerdeLerenRiempjesNogOpMaatMaken

Die leren riempjes steken van buiten het voorplat naar binnen. Daar moet ik ze op maat maken. Hier is dat nog niet gebeurd.


IMG_2855VanDenVosReynaerdeDezeStrengelIsNetTeKort

Deze strengel is eigenlijk te kort. Hij steekt in de eikenhoutenplat maar het uiteinde komt bijna aan de oppervlakte.


IMG_2856VanDenVosReynaerdePerkamentenStrengelSteektDoorEikenhoutenPlat

Deze is beter. Hoewel ook deze zeker niet te lang is.


IMG_2857VanDenVosReynaerdeLerenRiemPassen

Even de eerste versie van de sluitriem passen.


IMG_2858PerkamentenStrengelOnderDrukLatenDrogen

De riempjes zijn op maat gemaakt en geplakt. Die moeten nog met messing spijkertjes vastgezet worden. De strengel die een klein eindje uitstak heb ik weer uitgerold en op de voorplat gelijmd. Onder druk kan dat nu drogen.


Van den vos Reynaerde

Af en toe lijkt het net breien.
Ik was begonnen met het inbinden van Van den vos Reynaerde.
Bij het derde katern was ik bezig maar het beviel me niet.
Er waren twee problemen:
= bij de eerste gang langs strengels en riempjes had ik maar
één wikkeling aangebracht. Dat is te weinig. Je moet steeds de
dikte van het katern, en bij het eerste katern, de helft
van die dikte overbruggen. Je wil op de rug een ononderbroken
wikkeling van garen zien.
= het garen zat te los en te slordig.

Daarom heb ik het ‘uitgetrokken’.
Ik heb de draad helemaal losgemaakt en ben opnieuw begonnen.

IMG_2715Onvoldoende

Dit vond ik onvoldoende.


IMG_2726VanafEersteBindingMeerdereOmslagen

Bij de tweede poging heb ik bij de strengel meteen meerdere omwikkelingen gemaakt. Vijf om precies te zijn. Het juiste aantal wikkelingen is natuurlijk afhankelijk van de dikte van de katernen. Hier doe ik dat op gevoel maar ik heb bij de riempjes wel steeds de wikkelingen genoteerd om te proberen het juiste aantal wikkelingen te maken.


IMG_2727VeelBeter

Dit vind ik er beter uitzien.


Van den vos Reynaerde

In een van mijn vorige blogs heb ik dit kladje opgenomen.
vandaag doe ik een poging om de tekening duidelijker
weer te geven.

IMG_2682Kladtekening02RechtsNaaiwijzeDetails

Dit is de kladversie van de manier waarop je een romaanse binding maakt. Het is misschien niet moeilijk als handeling maar de handelingen zijn steeds weer net iets anders. Om dat te leren is een docent wel handig maar als die er niet is moet je jezelf de weg wijzen. Ik heb steeds een tekening gemaakt van een actie en vervolgens een foto. Eens kijken hoe dat bevalt.


IMG_2690NaaldViaLinkseKettingsteekgatvanBuitenNaarBinnenSteken02

De vorige keer heb ik de elementen die op de tekening staan geprobeerd uit te leggen: een katern waar het kapitaalhoekje is weggehaald. Het gat voor de kettingsteek (meest linkse) en het gat voor het binden aan de riempjes. Die drie riempjes waarvan er hier 1 is voorgesteld, is doorgesneden in de lengte en daarom hier gepresenteerd als twee stroken leer. Dan de kapitaalkern (perkamenten strengel) van wat straks een integrale kapitaalband wordt. Eerste actie: steek de naald door het gat van de kettingsteek.


IMG_2690NaaldViaLinkseKettingsteekgatvanBuitenNaarBinnenSteken

Hier steek ik de naald met het zwarte boekbindersgaren door het gat van de kettingsteek. Let op: het dekblad ligt op de achterplat en is met een smalle rand van 1 centimeter, aan de rugzijde van het katern, on het katern geslagen. Die rand staat ook al heeft hij weken onder bezwaar geleden, nog steeds makkelijk omhoog. Dat maakt het naaien moeilijker.


IMG_2691DraadVanuitKaternNogVoordeKapitaalkernNaarJeToehalen02

Haal de draad door het katern richting perkamenten strengel en naar je toe (tussen katern en kapitaalkern).


IMG_2691DraadVanuitKaternNogVoordeKapitaalkernNaarJeToehalen


IMG_2692VanuitOpenstaandKaternDraadNaarjeToeTussenKaternEnKapitaalkernDraadWeerVanJeAf02

IMG_2692VanuitOpenstaandKaternDraadNaarjeToeTussenKaternEnKapitaalkernDraadWeerVanJeaf

Ik realiseer me dat door de verschillende posities van waaruit de foto’s gemaakt is, het nog steeds een legpuzzel blijft om dit precies te volgen.


IMG_2693TussenKapitaalKernEnKaternNaarDeRugzijdeToe02

Nu rondt je de kapitaalkern.

IMG_2693TussenKapitaalKernEnKaternNaarDeRugzijdeToe


IMG_2694LangsDeBuitenkantGatKettingsteekWeerIn02

Dan weer opnieuw door het gat van de kettingsteek. Je ziet dat op deze manier zowel aan de binnen- als de buitenzijde de inbinddraad komt te zitten. De methode kost dus nogal wat draad maar het is een echt ‘netwerk’ wat rond de katernen, de kapitaalkernen en de riempjes gebonden wordt. Volg volgende series foto’s en je zult steeds beter dat beeld krijgen.

IMG_2694LangsDeBuitenkantGatKettingsteekWeerIn


Dat is het eerste gat.

Van den vos Reynaerde

IMG_2679PrimaGeplakt

Door allerlei omstandigheden ben ik wat achter met de foto’s over de voortgang van het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’. In het laatste bericht zag je dat de achterplat in de lijmtangen zit met de perkamenten strengels. Die strengels zitten intussen vast en hier zie je de ene kant van het plat. Je ziet dat het perkament mooi dun aan de buitenkant van het plat is vastgelijmd.


IMG_2680DeStrengelHeeftZichEenkleinStukjeBuitenDeAchterplatGeduwd

Aan de andere kant zie je dat door de druk het perkament een klein stukje uitsteekt buiten het plat. Dat kleine stukje heb ik er afgesneden. Je ziet dat het perkament een klein beetje doorzichtig is geworden. De nerven van het hout zijn door het perkament zichtbaar.


IMG_2681AchterplatBevestigdopNaaibankjeStrengelsEnRiempjesVastgezet

Dat betekent dat ik het achterplat in de naaibank kon positioneren. In de middeleeuwen was het gebruik van een naaibankje misschien niet gemeengoed maar ook Peter Goddijn raadt aan het bankje te gebruiken. Je ziet dat de strengels en de riempjes zijn vastgezet op de horizontale dwarsbalk. Je kunt ook zien dat ik het achterplat met schilderstape heb geprobeerd vast te zetten op de tafel van het naaibankje. Het is de eerste keer dat ik deze bank gebruik.


In het verleden heb ik deze tekening uit het boek van Goddijn al
eens laten zien.
De tekening toont onder een zijaanzicht in perspectief (een soort
van 3-D-tekening) en bovenaan zie je een vereenvoudigd bovenaanzicht.

IMG_1752TekeningUitBoekGoddijn

Knap getekend maar als instructiemateriaal vond ik het niet duidelijk genoeg. De tekeningen samen vond ik ook verwarrend. Daarom heb ik voor me zelf een paar tekeningen gemaakt.


IUitgangspunt

De kladtekeningen die ik hieronder laat zien gaan uit van dit vertrekpunt: een katern dat met de gesloten kant (de rug) naar je toe ligt als ligt hij op je naaibankje. Dan heb je aan de kop en de staart van het katern (voor de kijker links en rechts) een hoekje van het katern weggehaald: het kapitaalhoekje (als ik me niet vergis). Op de plaats van het hoekje dat is weggehaald komen de strengels. Hier gemodelleerd als twee cirkels. Tussen de kapitaalhoekjes komen straks drie riempjes die alle drie ingesneden zijn. Een van die riempjes is hier gemodelleerd als twee korte horizontale streepjes boven het woord riempje. De naaigaten staan op dit overzicht niet getekend.


IMG_2682Kladtekening02RechtsNaaiwijzeDetails

Dan zijn dit de eerste 14 stappen. In dit voorbeeld begin je met de linker kettingsteek. Van buiten het katern naar in het katern. Dan werk je naar de strengel om langs de buitenkant van het katern terug te keren naar de allereerste ingang. Vandaar ga je naar het eerste riempje, langs de binnenkant van het katern. Bij het riempje kom je naar buiten en ga je afwisselend links en rechts om het riempje heen. Dat doe je zo vaak als nodig is (achtjes) om de dikte van de katernen op te vullen op de riempjes.


IMG_2682Kladtekening02RechtsNaaiwijze

In klad ben ik dit voor me zelf gaan uitschrijven. Daar kom ik in een volgende blog nog op terug.


IMG_2683Kladtekening02RechtsNaaiwijze

Vervolgens heb ik de stappen, in klad, op papier gezet voor de tweede strengel en de overgang (met de kettingsteek) naar het volgende katern.


IMG_2684AchterpleatEnBoekblokNogLosOpMijnNaaibank

Dit is dan wat me te wachten staat. Binnenkort meer.


Na weken terug naar ‘Van den vos Reynaerde’

De deelnemers hebben hun boeken al allemaal ingediend
voor de wedstrijd van de mooiste uitvoering van ‘Van den vos Reynaerde’.
Ik moet nog beginnen maar dat is niet erg.
Ik heb heel erg genoten van al die weken dat ik van papier
kerstversieringen maakte of bezig was met de voorbereiding
van de Cultuurnacht.
Nu is er weer ruimte om aan dit grote avontuur te gaan werken:
een middeleeuwse binding naar de richtlijnen van Goddijn.

IMG_2422NogTeSnijden

Om mensen te laten zien, tijdens de Cultuurnacht, hoe een boek gedrukt wordt (plano) en hoe het papier vervolgens wordt gevouwen, had ik het boek nog niet op- maat gesneden. Maar deze week was het zo ver. Bij het boek is 1 blanco katern meegeleverd. Dat heb ik in 2 gedeeld en één als eerste katern en het tweede als laatste katern opgenomen. Daarom kan ik makkelijk de plaats met potlood markeren waar ik ga snijden.


IMG_2423SchoongesnedenVersieVanVanDenVosReynaerde

Schoongesneden ziet het er dan als volgt uit. Altijd een spannend moment. Nu begint het op een boek te lijken. Als dekblad (schutblad dat met als doel extra bescherming te geven aan de katernen, bij het eerste en laatste katern wordt meegebonden) dienen twee stukken perkament.


IMG_2424Snijafval

Het snijafval. Helaas was het boek net iets dikker dan mijn snijmachine aankon. Ik heb het dus in twee keer gesneden. Dat kan eigenlijk niet zonder dat je dat achteraf ziet. Maar het vroeg snijden heeft zo-wie-zo nadelen en werd in de Middeleeuwen pas later gedaan.


IMG_2425SchoongesnedenVosOnderBezwaar

‘Onder bezwaar’ betekent in mijn geval: tussen twee planken en onder een stapel zware boeken. Hier ligt mijn exemplaar van ‘Van den vos Reynaerde’ inclusief de perkamenten dekbladen. Die dekbladen zitten met een rand van ongeveer 1 centimeter om het betreffende katern gevouwen. Maar perkament heeft wat tijd en druk nodig om zich te laten temmen. Zo zijn mijn handen vrij voor andere dingen.


IMG_2426EikenhoutenPlattenMetKapitaalhoekjesEnAfgerondeBuitenRanden

De twee eikenhouten platten zijn 1 centimeter dik. aan wat de rugzijde gaat worden (op de foto in het midden) zullen drie leren riempjes en twee perkamenten strengels de platten met elkaar en met het boekblok verbinden. De perkamenten strengels gaan de kapitaalkern vormen, het hart van het kapitaalband. Een van de grote uitdagingen die ik bij de vorige dummy niet helemaal kreeg zoals ik het wilde. De strengels komen aan de kop (bovenkant) en staart (onderkant) van het boek, daar waar nu een kapitaalhoekje is weggehaald. Ook de scherpe randen aan de buitenkant (waar straks de leren bekleding over komt) heb ik met een stukje schuurpapier wat afgerond.


IMG_2438TweeVanDeDrieLerenStroken

Uit de resten van een oude leren tas maak ik drie leren riempjes. Ruim 1 centimeter breed en 2 millimeter dik. Deze zitten inmiddels in de pers want mijn leer was maar 1 millimeter dik, dus heb ik een bredere strook dubbel gevouwen en gelijmd. Inderdaad dit leer is eerder gebruikt om de titel te oefenen met vergulden voor een ander boek (Bradel). Maar daar zie je straks toch niets van. De riempjes zijn misschien te lang maar de 15 centimeter uit het boek van Goddijn was vorige keer te weinig. We gaan het zien.


Best veel gedaan voor een eerste middag.

Verlang de nacht

Het thema van de Cultuurnacht 2020 op 25 januari in Breda
is ‘Verlang de nacht’.

De eerste keer dat ik familie en bekenden uitnodigde om een
kijkje te nemen in mijn werkplaats, al weer meer dan 3 jaar geleden,
vroeg ik hen iets te schrijven over het bezoek.
Mij ging het in eerste instantie niet om de inhoud van
de geschreven teksten maar om de handschriften.

Nu ik meedoe met de Cultuurnacht, ga ik mijn bezoekers vragen iets te
schrijven rond ‘Verlang de nacht’.
Wat betekent die tekst voor jou?
Staat het “verlangen” of het “verlengen” centraal.

Als tegenprestatie maak ik een kleine tentoonstelling over
hoe je zelf een bandzetter (basis handgebonden boek) kunt maken
en laat ik voorbeelden zien en kan ik een tipje van de sluier optillen
over vormen van handgebonden boeken die verder gaan dan die
je maakt met een paar basis handelingen.
We kijken naar leer, linnen, perkament, papier.
Misschien kan ik ook nog iets leren van mijn bezoekers.

Het schrijven kan op verschillende soorten ondergrond.
Die stukken tekst zal ik later inbinden tot een boek.
Eén soort papier bestaat uit krantenpapier dat ik op maat
gesneden heb, waarop ik een schrijfruimte wit gemaakt heb
met gesso en waar ik vandaag de schrijfruimte heb
ingericht door het te voorzien van kantlijnen en regels.
Maar aan regels hoeven mijn bezoekers zich niet te houden.
Ze kunnen ook schrijven op perkament, printerpapier, zwaarder papier
of ……
Ze kunnen schrijven met pen of kwast, met inkt of verf, of…..

IMG_2300VerlangDeNacht

Dichtgevouwen katern van krantenpapier met een witte schrijfruimte met daarop kantlijnen en regels.


IMG_2301VerlangDeNachtPapier

Opengevouwen katern van krantenpapier met gesso schrijfruimte met kantlijnen en regels. De kantlijn versieren mag natuurlijk ook. De katernen die niet gevuld zullen worden met handgeschreven teksten zal ik zelf vullen met ‘drukwerk’.


IMG_2302MijnNieuweNaaibankje

Een van de stappen bij het maken van een boek is het naaien van de katernen. Hier ga ik een boek voorbereiden op mijn nieuwe naaibankje.


Wil je meer weten waar zo’n bankje voor dient en waarom dat handig is?
Wil je misschien ook eens proberen zelf een boek in te binden?
Vind je het schrijven misschien leuker?
Wil je eens je creativiteit op pagina’s van een boek loslaten?
Wil je eens een boekband ontwerpen en maken?

Breda, FutureDome (voormalige Koepelgevangenis), Nassausingel 26.
25 Januari 2020, 16:00 uur -0:00 uur, Verlang de nacht!

CNB2020


Middagje boekselen

Vanmiddag ben ik actief geweest in mijn werkplaats.
Ik was nog buiten en het begon al gelijk goed.
Ik zette mijn fiets weg in een fietsenrek in de FutureDome en
zie op de grond, naast mijn voorwiel een kerstbal liggen.
Nat en aan alle kanten zand.
Die geeft waarschijnlijk al een hele nacht daar gelegen.
Eerste werk: afdrogen en schoonmaken.
Vervolgens heb ik de kerstbal op mijn kerstvensterbank
gelegd en een Facebook bericht uitgestuurd:
mist iemand een kerstbal dan ligt hij bij mij op de vensterbank.

Vervolgens heb ik het ‘echte’ boekselen gecombineerd met
het maken van sterren.
Dit is snij afval van een kerstboom die ik aan het maken ben.
Toen ik de sterren had uitgesneden ben ik op zoek gegaan naar
woorden in de tekst die ik er uit wil laten springen.
Ik zag ‘oog’ en even later ‘hand’.
De achterkant is op vergelijkbare manier geboekseld.

IMG_2112BoekselenKerststerren

Wat ik met de sterren ga doen weet ik nog niet. Misschien aan een koordje ophangen. Volgende keer even zien.


IMG_2113PapierenKerstboomMetNaalden(Spelden)

Vervolgens heb ik de boom afgemaakt waar ik aan was begonnen. Ik gebruik 21 katernen. Bij 7 katernen teken ik een kerstboom af met 5 takken, bij 7 katernen snij ik de katernen in een rechthoekige driehoek en de laatste 7 snij ik als een boom met 4 takken. Bomen zijn niet overal gelijk dus wil ik afwisseling. Om en om van serie 1, dan 2 en als laatste serie 3 neem ik een boom en plak die op de vorige. De laatste twee bomen plak ik op elkaar. Ik zag de spelden op mijn werkbank liggen met de gekleurde knopjes. Dus het idee van de metalen naalden (spelden) in een papieren boom was geboren.


IMG_2114KerstbalEnPapierenKestboomMetNaalden(spelden)

Nog gauw even een plateau gemaakt van stevig papier zodat de kerstboom op mijn venster meer plaats heeft. Hier zie je naast de kerstboom de kerstbal liggen.


IMG_2115GlazenKerstboomStondInDeSneeuw

Het was een middag met heel verschillende activiteiten. Ik heb de glazen kerstboom bewerkt zodat het lijkt alsof de boom in de sneeuw heeft gestaan.


IMG_2116NaGlazenKerstboomTijdVoorGlazenSter

Werkend met het glas bracht me op het idee om ook een glazen kerstster te maken. De basis ligt hier te drogen. Maar zien of dat gaat lukken maar ik vermoed van wel.


Snel gaat het niet

IMG_1754MetDrieKaternenBenIkNogNietVeelOpgeschoten

Deze week geprobeerd nog wat tijd te besteden aan het inbinden van ‘The Art of Bookbinding’ op een middeleeuwse manier. Er zijn nu 3 katernen genaaid. De draad waar ik mee werk is erg lang en daarom stropt de draad steeds. Binnenkort eens uitzoeken of werken met meerdere kortere draden niet effectiever is. Maar de kapitaalkernen gaan er mooi uitzien. Of het zo ook hoort weet ik niet maar dit resultaat kan ik straks met leer bekleden.


Dubbele wikkelnaaiing, rondslag en kettingsteek

Weer even stilstaan bij het inbinden van ‘The Art of Bookbinding’.
De tweede dummy voor het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’.

IMG_1734EvenPassen

De leren riempjes waarop het boekblok straks moet worden genaaid, zijn bevestigd aan het voorplat. Even passen of dit dadelijk allemaal goed gaat werken.


IMG_1736InPlaatsVanGaatjeBoren

In plaats van een gaatje boren van de hoek aan de rugzijde van beide houten platten om straks het basiskapitaal aan te bevestigen, maak ik een insnijding. Dat werkt beter bij dit materiaal. Al bij beperkte druk loop ik het risico dat er stukken van de platten afbreken.


IMG_1737RuimteVoor2CmRiemGemaakt

In het voorplat is ook een stuk uit het voorplat gehaald waar straks de sluitriem bevestigd zal worden.


IMG_1738RiempjesIngesneden

De leren riempjes zijn ingesneden. Bij de vorige dummy had ik de tekening in het boek van Goddijn verkeerd geïnterpreteerd en het insnijden gedaan terwijl de voorplat al op het naaibankje lag. Dat is een stuk eenvoudiger als je het wat eerder doet.


IMG_1740MijnBelangrijksteStukGereedschap

Door het materiaal van de platten, dat geen massief hout is, is dit mijn beste stuk gereedschap: een guts.


IMG_1741TweeStrokenPerkamentWekenInWater

De kern van het kapitaal (Goddijn noemt het ‘het basiskapitaal’) is van perkament. Hier zie je twee stroken perkament in het water liggen weken om er dadelijk strengels van te maken.


IMG_1742TweeStrengelsPerkamentTeDrogen

Omdat ik zo zuinig mogelijk ben met het perkament en omdat de instructies van Goddijn niet altijd heel helder zijn, zijn de stroken ongelijk van lengte. Ik weet namelijk niet precies welke lengte ik had moeten nemen. Goddijn zegt: ‘die zo lang zijn als driemaal de dikte van het boekblok’. Maar is dat exclusief of inclusief de platten? In mijn geval is het boek 2 cm dik, zijn de platten ieder 1 cm dik. Moet je dan 3 maal 2 of 3 maal 4 nemen? Volgens mij heb ik ongeveer 11 cm nodig. Dus de rekensom is volgens mij inclusief de dikte van de platten (3×4=12). Maar altijd zelf passen en meten!


IMG_1744NietMooisteStrengelsTerWereldMaarLangsteWaarschijnlijkTeLang

De strengels zijn niet moeders mooiste maar ik denk dat het er mee door kan. Het lijkt me in ieder geval geen slecht idee om het perkament in een stukje papier te rollen.


IMG_1746PerkamentOmwikkeldMetStrookjePapier

Dan ziet dat er zo uit.


IMG_1747KernBasiskapitaalLijmenMetKlem

Na het perkament ingelijmd te hebben zet ik het nog even vast met een tang. Daarmee kan ik het perkament ook goed in de sleuf stoppen en wordt het heel plat.


IMG_1748KernBasiskapitaalAanVoorplatBevestigd

Dit is dan het resultaat.


IMG_1749VoorplatMetKernKapitaalEnLerenBindingdriempjesGereed

Hier zie je dat de voorplat gereed is om het boekblok te gaan naaien: het basiskapitaal en de leren bindingen zitten aan het voorplat vast.


IMG_1750TheArtOfBookbinding

‘The art of Bookbinding’ van Joseph Zaehnsdorf in een uitgave van Atelier de Ganzenweide.


IMG_1751NaaibankInStelling

Hier ligt het voorplat met het eerste katern op het naaibankje.


IMG_1752TekeningUitBoekGoddijn

Dit is de tekening in het boek van Goddijn (pagina 27). In de tekst staat dan het volgende: ‘De katernen worden aan de ingesneden bindingen vastgemaakt met een dubbele wikkelnaaiing. Aan kop en staart worden ook de kapitaalkernen mee genaaid met een rondslag via het gat voor de kettingsteek’. Dat is prima maar dan moet je natuurlijk wel weten/begrijpen wat een dubbele wikkelnaaiing, een rondslag en een kettingsteek zijn. Het boek van Goddijn is vooral goed voor mensen die de kunst van het boekbinden al onder de knie hebben. Het is geen stap-voor-stap instructieboek.


IMG_1753EersteKaternMetPerkamentenOmslagIngenaaid

Het eerste katern is genaaid en met het tweede is een begin gemaakt. Gelukkig zijn het niet zo veel katernen.


Maar die overige katernen volgen volgende keer.

Boek in blik

Het staat niet stil rond het ‘Boek in blik’-project
maar de vorderingen zijn niet spectaculair.

IMG_1329BoekblokInBoekenpersEnGaasOpDeRugGelijmd

Hier zie je het gesneden boekblok in de boekenpers met op de rug een stukje gaas gelijmd. De katernen zitten aan één kant aan elkaar genaaid. Het gaas moet de rest doen.


IMG_1337BlikInBankschroefjeGezetEnAanDeLangeKantenTweeGatenGeboord

Dan heb ik het blik in een bankschroef gehad en met een handboor, een oude handboor, drie gaatjes bijgemaakt. Op iedere lange kant van het blik, zitten nu twee gaatjes: één net onder de rand en één vlak bij de bodem. Het idee is om leer te bevestigen op de rug van het boekblok met aan iedere kant een gat. Dan aan de buitenkant van het blik, aan de ronde kant, ook een stuk leer te bevestigen met weer twee gaten. Een koord kan zo via de buitenkant van het blik het boekblok bevestigen. Vermoedelijk meer voor de show dan voor de stevigheid. Ik denk dat ik de achterkant van het boekblok op de bodem van het blik ga bevestigen. Maar dit zijn allemaal nog maar ideeën.


IMG_1338OudeHandboor

Dit is de handboor die ik gebruikt heb. In het kokertje zitten de boortjes. Het lijkt wel een echte hobby te worden.


The Art of Bookbinding (in het kader van Van den vos Reynaerde)

Gisteren natuurlijk gewerkt aan mijn nieuwste project.
Een middeleeuwse binding voor een boek in losse
katernen dat ik gekocht heb bij Atelier de Ganzenweide:
The Art of Bookbinding.
De versie van deze tekst dateert uit 1903 dus een
middeleeuwse band is dan niet helemaal op zijn plaats.
Zie het als een hommage.

Eén plat was gereed. Gisteren tijd om nummer twee uit te zagen.
Dat heb ik gedaan met een figuurzaag en ik moet zeggen:
ik slaag er steeds beter in de lijntjes te volgen bij het zagen,
de zaadbladen schieten minder vaak los en
de zaagbladen breken minder.
Dat betekent volgens mij dat ik de zaag beter zijn werk laat doen
en ik dus minder kracht zet.

Na het zagen volgde het schuren.
Met het eindresultaat ben ik nog niet ontevreden.
War nog moet gebeuren is dat de randen aan de buitenkant nog
wat afgevlakt moeten worden.

IMG_1328VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingDeAchterplatIsOokGereedFiguurzaagEnSchuren

Hier zie je voor- en achterplat met ertussen de katernen van het boekblok.


Maar er was nog een klein karweitje: aan het boekblok,
aan de rugzijde moet een kapitaalsnede gemaakt worden.
Van ieder katern wordt een klein driehoekje van
2 x 2 millimeter afgesneden aan zowel de kop (bovenkant)
als de staart (onderkant).
Dat moet straks er voor gaan zorgen dat het kapitaal
(de bescherming tegen stof aan boven- en onderkant van
een boekblok en een kleine versiering aan het boek)
de juiste ruimte gaat krijgen.
Eigenlijk moet je dat voor het hele boekblok in één keer
afsnijden. Daar had ik geen goed mes voor bij me.
Dat gaat de volgende keer anders.
Nu heb ik steeds 4 of 5 katernen in een keer gedaan.
Dat levert verschillen op.

IMG_1330VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingKapitaalSnede


IMG_1331VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingKapitaalSnede

Tussen de platten ziet dat er dan zo uit.


Ik probeer zo veel mogelijk de werkzaamheden te doen
die ik kan doen totdat ik moet gaan boren.
Daar heb ik zelf geen machine voor en ook geen ervaring.
Dus dat wordt spannend.

Maar als je een papieren boekblok gebruikt voor deze binding
is het beter een perkamenten dekblad aan te brengen.
Een dekblad met een kim (een omgevouwen rand).
Het scharnier van de boekband schijnt het papier makkelijk
te beschadigen. Perkament is dan sterker. Dus je neemt een
stuk perkament ter grootte van een enkele bladzijde
met aan de rugzijde 1 centimeter extra.
Die extra centimeter past dan straks om het eerste katern.

IMG_1332VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingPerkamentenDekbladMetKim

Het perkamenten dekblad met aan de linkerkant een kim, een omgeslagen randje van 1 centimeter. Ik heb twee van deze dekbladen gemaakt, één voor elk buitenste katern. Die liggen nu in de boekenpers zodat de vouw er goed in zit.


Van den Vos Reynaerde

IMG_1243BoekbindleerGeitEnKalf

Leer voor mijn volgende project. Daar zitten zoveel nieuwe dingen in dat ik eerst een boek ga maken bij wijze van test. De inhoud zal wel degelijk uit echte katernen bestaan. Maar pas het tweede boek zal Van den Vos Reynaerde zijn. Dit boek dat waarschijnlijk geschreven is tussen 1200 en 1300 verdient een middeleeuwse binding. die ga ik proberen te maken.


Het rode leer is geit. De leverancier noemt de kleur oxblood
(ossenbloed). De natuurlijke huid is een halve kalfshuid.
Als het goed is kan ik daar nog een aantal boeken uit maken.

Elias P. van Bommel

Door de levertijd op een aantal dingen die ik binnen moet krijgen
voordat ik met het volgende boek uit Peter Goddijns
‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’
kan beginnen, probeer ik een boek in te binden met
afdrukken van de nalatenschap van de boekbinder
Elias P. van Bommel.

IMG_1230BoekEliasPVanBommelTulp


Ik schreef er al eerder over. Het boek is deze keer uitgegeven
door de Stichting Handboekbinden.
De katernen zijn al genaaid.
Voor de band heb ik een afdruk van één van de clichés die
Van Bommel in zijn verzameling had gekozen.
Het is een tulp.
Die afdruk heb ik geprint en uitgesneden uit karton.

IMG_1231BoekEliasPVanBommelTulpDeelsUitgesneden


Het idee is dat deze tulp op de band komt te liggen en
dat de band bedekt wordt met boekbinderslinnen.
Dan moet die vorm mooi uitsteken op de band.
Eerder heb ik zoiets al eens geprobeerd maar door
een vraag te stellen op het boekbindersforum, heb
ik tips gekregen hoe je dit eigenlijk behoord te doen.
Het resultaat moet daarmee beter worden.
Het probleem is dat je op alle plaatsen langs de tulp
het linnen mooi tot op de voorplat vast wil hebben zitten.
De kwaliteit van het bedekkingsmateriaal speelt daarbij
een grote rol vermoed ik.

IMG_1232BoekEliasPVanBommel TulpRelief


Binnenkort lees je hier welke twee methodes ik aangereikt kreeg
en welke ik toepas en wat het resultaat is.
Ik ben zelf héééél benieuwd.

Nog wat strengels bijmaken

Om verder te komen met mijn Omslagband met directe strengeling
moest ik nog een paar strengels bijmaken,

IMG_1127OmslagbandMetDirecteStrengelingNieuwePerkamentenStrengelsInhetWaterLatenZachtWorden

In tegenstelling tot vorige keer heb ik nu eens geen lijm aan het water toegevoegd. Ik wil het verschil ervaren. Hier zie je de smalle stroken perkament liggen in een bakje met schoon water. Het duurt maar even. Het perkament begint spontaan te krullen. Even daarna heb ik ze verwerkt en ‘opgedraaid’ waarna ze na droging nog het meest weghebben van een hard touwtje.


IMG_1128OmslagbandMetDirecteStrengeling

Als je een paar bindingen met de perkamenten strengels gedaan hebt, ontwikkel je vanzelf een eigen stijl. Na een eerste doorgang ga ik met de els nogmaals door het gat om het breed genoeg te maken voor een tweede doorgang. Daarbij steek ik de els altijd aan de ‘buitenkant’ van de perkamenten strengel die al door het gat zit. Op die manier is de kans kleiner (denk ik) het perkament te beschadigen dat al het eerste deel van de binding vormt. Het vouwbeen ligt er alleen maar bij op de foto om de strengels niet te laten terugschieten terwijl ik zelf de foto maak.


IMG_1129OmslagbandMetDirecteStrengelingVoorbeeldEersteDoorgangNuVolgtStrengeling

Als je dan het perkament bij de tweede doorgang door het eerste gat hebt gehaald, ziet de boekband er zo uit aan de buitenkant. Dan ga je weer strengelen. Dit keer met het perkament dat je net door de band hebt gehaald en als basis het perkament van de eerste doorgang. Hoe vaak je die twee om elkaar heen draait weet ik niet. Ik heb hier op een lengte van 3,5 centimeter gekozen voor 4 keer en steeds in dezelfde richting draaiend. Maar je kunt dit ook veel vaker doen. Peter Goddijn geeft daarover, in de stukken die ik gelezen heb, geen hints. Zal ook voor een deel worden bepaald door wat je zelf mooi vindt.


IMG_1130OmslagbandMetDirecteStrengeling

Alle katernen zitten vast. Ik ben best tevreden. Ik zie nog wel wat verbetermogelijkheden maar dit is het voor nu. Graag wil ik nu beginnen aan de sluiting maar de glazen kralen die ik besteld heb zijn nog steeds niet aangekomen. Ik ga morgen eens bellen.Na de kralen kan ik de schutbladen vastzetten tegen de voor- en achterplat. Dan ga ik nog een schutblad bedenken voor de sectie die de frontsnede en de flap vormen. Dan kan ik naar het volgende boek.


Omslagband met directe strengeling

Ik ben wat aan het treuzelen geweest met het maken
en toepassen van een mal met de gaten om voor te prikken
om er dan met de strengels de katernen aan vast te maken.
Maar uiteindelijk is het er dan toch van gekomen.
Ik zie ook al wat er fout gaat maar ik maak het toch af.

IMG_1113OmslagbandMetDirecteStengelingBeginnenBijHetLaatsteKatern

Je begint het inbinden bij het laatste katern. Je ziet de voorgeprikte gaten al zitten. Bij het inbinden zullen die af en toe nog wat groter gemaakt moeten worden maar dat lukt best.


IMG_1114OmslagbandMetDirecteStengelingDeEersteStrengel

De eerste strengeling.


IMG_1115OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet er dat dan aan de binnenkant uit.


IMG_1116OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet het er uit voordat je de eerste doorgang met perkament gaat omstrengelen met de tweede doorgang. Aan de buitenkant.


IMG_1117OmslagbandMetDirecteStengelingVierKaternenIngebonden

De eerste vier katernen zijn in de omslagband gestrengeld. Er moeten er nog drie volgen. Dat komt waarschijnlijk later deze week.


IMG_1118OmslagbandMetDirecteStengelingKapotteStrengels

In het proces zijn er wel wat strengels gesneuveld. Die kan ik nog wel gebruiken bij kleinere boeken. De reden is dat ik een beetje te zuinig ben geweest. Ik heb uit te kleine stukken perkament toch geprobeerd strengels te maken. Dat leverde een verdikking op waardoor je extra kracht moet zetten om de strengel door de band te krijgen. Die brak daar dan op af. Heel leerzaam!


IMG_1119OmslagbandMetDirecteStengeling

Hier liggen model en eindproduct bij elkaar.


Schutbladen voor omslagband

De glazen kralen die ik besteld heb zijn er nog niet
en ik was er nog niet helemaal uit hoe ik in het perkament
en het leer de gaten ga prikken om de katernen
met strengels te gaan inbinden.
Bovendien was het gisteren in de werkplaats erg warm.
Tijd voor wat afleiding en dus heb ik twee vellen
zwaarder papier omgewerkt naar schutbladen.
Het papier is 235 gram, met de computer en printer
heb ik de pagina’s voorzien (aan beide kanten)
van een bedrukking. Daarbij heb ik geput uit de
illustraties die straks ook in het boek te zien zijn.
(Afkomstig uit ‘Kriezels, aubergines en takkenbossen’)

IMG_1106SchutbladZwartWit

Omdat tekst en afbeeldingen in het boek straks allemaal zwart/wit zijn, wil ik de gebruiker van het boek oproepen toch vooral veel kleur te gebruiken.


IMG_1107SchutbladIngekleurd

Maar dat doe je denk ik toch het beste met kleur. Dus met kwast en ecoline nog meer kleur toegevoegd.


IMG_1108Schutblad

Een vel wit papier zijn 4 bladzijdes. Eén bladzijde zal volledig tegen de perkamenten omslagband worden geplakt. Die heb ik dus niet bedrukt of van kleur voorzien maar de andere bladzijdes dus wel. Een kant door te spatten met ecoline.


IMG_1109Schutblad


Omslagband met directe strengeling

De foto bij dit verhaal gaat niet veel tongen losmaken.
Ik weet het.
Toch ben ik druk bezig geweest.
Ik wil mallen maken voor de verstevigingsstukken
die de buitenkant van de rug gaan versieren
van de Omslagband met directe strengeling.
Ik heb besloten deze stukken te laten doorlopen van het achterplat,
over de rug tot op het voorplat.
Eerst wilde ik er leer voor gebruiken uit een tas.
Maar de echt stevige (hoek-) stukken waren te klein en de reststukken
die groot genoeg zijn van die tas, zijn van een dunnere leersoort.
Daar een stuk uitsnijden betekent dat ik me beperk voor het geval
ik dat materiaal nog een keer wil gebruiken om er een boek
mee in te binden.
Daarom besloten het uit een rood stuk afvalleer (geit skiver) te snijden.
Toen ik mallen maakte om die uit te proberen, om de maat en de
verhouding van de stukken leer tot de ruimte die nodig is om
het boek te binden met perkamenten strengels, liep ik
tegen allerlei problemen aan.
Daarom moet je vaak passen en meten in plaats van alleen opmeten
met een liniaal. Zet de band of de katernen of het boek even los in elkaar
om te zien of je nog goed zit. Ik zat fout en moest corrigeren.
Overigens heb ik in 1 mal al de gaten geprikt waar straks
de strengels door komen. Intussen is het rode leer gesneden en kan
het bij een volgende gelegenheid al op de rug gelijmd worden.

IMG_1105OmslagbandMetDirecteStrengelingPassenMallenVoorLerenVerstevigingsstukken

Hier pas ik de twee mallen nog een keer op de stapel katernen. Ik gebruik twee kleuren katernen: 4 bruine en 3 blauwe. Die bruine worden gestrengeld op de plaats die Goddijn in zijn boek aangeeft (op twee plaatsen per katern). De blauwe strengel ik tussen de verstevigingsstukken (met maar één strengel per katern). In de hoogte van de rug benut ik dan de volle hoogte terwijl ik de katernen meer ruimte geef dan wanneer ik alle katernen op dezelfde manier zou binden. Confused? You won’t be after the next episode of de Argusvlinder (vrij naar de aftiteling van de komedie Soap)