Het bontje zit erop

Posted on maart 1, 2019 by Argusvlinder

Het boek over de boekbanden van de Charles Dickens-boeken
die in mijn verzameling zitten, vordert.
Het imitatiebontje zit er op vastgeplakt.
Maar het boek is nog lang niet gereed.
De band is er deels al maar de inhoud is nog niet zo ver.

Imitatiebontje op een boek over de verzameling Dickens-boeken.

Deze week is de verzameling wel een boek groter geworden. Deze week kocht ik deze uitvoering van Charles Dickens: Barnaby Rudge. Uitgekomen in de 200.000-serie met houtgravures naar tekeningen van F. Barnard. N.V. Drukkerij en Uitgeversmaatschappij de Arbeiderspers – Amsterdam.

Kinder-Kompas

Posted on februari 27, 2019 by Argusvlinder

Vanmiddag onderweg naar de FutureDome in Breda, stopte ik even bij
een nieuwe kringloopwinkel. De winkel is er nog maar pas
en ik wilde er al langer een keer heen.
Toen ik de winkel binnenging bleek het behoorlijk druk te zijn.
Ergens op de grond stonden twee dozen.
Een zat vol karton en iets wat leek op losse katernen.
Ik nam ze uit de doos om ze beter te bekijken en zag dat ieder katern
geniet was en dat het korte verhaaltjes met tekeningen waren
voor kleine kinderen. ‘Leuk’, dacht ik, ‘Misschien iets om in te binden’.
Ik legde het terug want ik wilde eerste de rest van de winkel zien.
Maar het liet me niet los.
dus na een paar minuten liep ik terug en vroeg aan een mevrouw
bij de kassa wat ze met de doos ging doen.
‘Weggooien’, zei ze. Ik vertelde haar dat ik de losse katernen wel wilde.
Ze had er geen verstand van maar wilde 2 euro.
‘Te veel’, dacht ik, ‘maar ik ga hier verder toch niets kopen’.
Ik rekende af.

In mijn werkplaats aangekomen ging ik eens goed kijken wat ik nu precies
had gekocht.
Het blijkt te gaan om 30 nummers van het maandblad Kinder-Kompas dat
de Nationale Levensverzekerings-Bank uitgaf voor de kinderen van
hun verzekerden.

Dertig katernen waarvan er 18 genummerd zijn met een rode pen in een elegant, ouderwets handschrift. Of die nummering iets betekent weet ik nog niet. Geen van de katernen heeft zijn originele omslag nog. Dat is natuurlijk erg jammer. De hoeken zijn omgevouwen op veel plaatsen en soms is met het verwijderen van de omslagen ook het papier wat beschadigd. Maar van de nummers die ik tot nu toe bekeken heb is steeds de tekst volledig leesbaar. Heel soms is er met de pen of potlood geschreven of gekleurd. Wat te verwachten is bij een blad voor kinderen. Nergens staat de verschijningsdatum. Dat maakt het moeilijk om zonder externe hulp het jaartal te bepalen.

Nazoeken op internet brengt me vrijwel direct op de website van de
Koninklijke Bibliotheek en via hen op de website van
Geheugen van Nederland.

Voor een boekbinder is dit natuurlijk helemaal leuk: instructies voor het maken van een bewaarmap voor de 1e jaargang. Leuk is dit om twee redenen: het gaat over inbinden en het zegt iets over waar dit exemplaar te plaatsen is in de geschiedenis van dit blad: eerste exemplaar verscheen in 1937, het is verschenen tot aan 1970.

Hier ga ik zeker en vast iets mee doen. Leuk is ook dat een bewaarmap er voor zorgt dat de katernen los van elkaar blijven (is mijn eerste indruk). Dat is misschien wel het beste als ik er niet in slaag de volgorde van de katernen correct te bepalen.

Ook hier zegt de tekst iets van de leeftijd van dit katern. Dit is waarschijnlijk uit januari 1939. Wrang is dan de vermelding van de schrijfster. Bij de meeste artikelen en tekeningen staat vermeld wie de maker is. Hier wordt S. Salomons-Souget genoemd. Als ik op die naam google kom ik direct op de website Joods Monument: Sara Salomons-Souget, geboren Amsterdam, 6 februari 1891 – vermoord Sobibor, 4 Juni 1943.

Zo zijn er een aantal ‘Paas’- en ‘Lente’-nummers.
Kerstmis doet ook mee.
Het boekje dat met ’60’ genummerd is spreekt van een koningskind en een
feesthandschoen voor Beatrix. Beatrix is 31 januari 1938 geboren.
Het boekje dat met ’70’ genummerd is bevat de nieuwjaarswens 1938 uit.
Het boekje met nummer 81 sluit af met een raadsel van S. Salomons-Souget.
Maar 80 nummers zijn bijna 7 jaargangen van 12 nummers.
Volgens mij klopt dat niet.

Ik zei al iets over de kwaliteit: omslagen missen, hoekjes omgeslagen en op een paar plaatsen beschadiging en sporen van potlood en pen. Hier zie je wat nietjes in de tijd gaan doen. Als deze boekjes van voor 1940 zijn dan zijn ze dus bijna 80 jaar oud. De nietjes zijn flink geroest en drukken de roest in het papier.

De verhalen en plaatjes geven ook wat prijs van de tijd. Bekende tekenaars en schrijvers werken aan deze boekjes voor kinderen mee maar Ming en Pingie van Piet Broos zijn wel heel stereotype figuren. Dat kan vandaag niet meer.

Gelukkig zijn veel van de verhalen, puzzels, tekeningen, kleurplaten, raadseks heel onschuldig. Net als deze Donzige Duikertjes van Willy Schermelé.

Tien van de dertig boekjes heb ik doorgenomen.
Regelmatig komen verhalen en stukjes terug van dezelfde schrijvers.
Tot nu toe kwam ik tegen:
L. van Suchtelen-Leembruggen
Leonard Roggeveen
M. Bekkers-Zürcher
J. de Beer-van Strien
Ella Vémor
Marie Schmitz
Céline Schaake-Verkozen
M. Bosch van Drakestein
Aafje Fokker // A. A. Fokker (?)
A. Hamaker-Willink
Piet Broos
Felicie Jehu
Gia Kes
Nelly Donker
Tjits Veenstra
J. v.d. Hoeven-Paris
T. van Beem-Paleologo
S. Salomon-Souget
Willy Schermelé
A. Cramer
Fr. Maade-Kuyper
J.L. Schulte (redactie)

Sommige van de verhalen zijn misschien nog pijnlijk actueel. Zoals dit verhaal van Leonard Roggeveen met tekeningen van Dick de Wilde (Dirk de Wilde?).

Het blijkt dan te gaan om een figuur van borstplaat.

J.L. Schulte (redactie) legt uit dat de afbeelding op de omslag ook een bedoeling heeft. Er staat een heel verhaal over Tommy van den Berg met zijn hond Puck en de pop Teddy-beer.

De KB heeft zo’n omslag op de website staan om als je dat wil te down loaden. De tekening is van M. Bosch van Drakestein.

Leonard roggeveen mag een gerespecteerd schrijver zijn en Willy Schermelé een bekend Nederlands actrice, illustratrice, journaliste en schrijfster, maar met zo’n verhaal krijg je vandaag de dag problemen.

De boekjes heb ik verdeeld in 2 stapeltjes.
De kleinste stapel met 10 boekjes heb ik doorgenomen en
daar lees ik ook een rij namen van de illustratoren:

L. van Suchtelen(-Leembruggen)
Nora Schnitzler
Freddie Langeler
M.B.Z. (M. Bekkers-Zürcher?)
Dick de Wilde (Dirk de Wilde?)
M. Bosch van Drakestein
Willy Schermelé
Piet Broos
ADA (?)
Nelly Donker
A. Hamaker-Willink
Leonard Roggeveen

Wat opvalt is dat veel schrijvers ook tekenaars zijn en andersom.

Binnenkort meer.

“Mijnheer, mag ik u alstublieft nog om een weinigje verzoeken?”

Posted on februari 24, 2019 by Argusvlinder

Charles Dickens, De lotgevallen van Oliver Twist, met de prenten van George Cruikshank. Prisma Boeken. Ik ben bezig met mijn Dickens boek dan kom ik automatisch ook bij deze pocket uit. Verschenen in de serie De Werken van Charles Dickens. Zonder jaar. Nederlands van C.J. Kelk.

Op de website De boekenplank vond ik de volgende informatie:

Op 22 februari 1952 kwam het eerste deel uit van de 34-delige Dickens-serie die eind 1953 kompleet was. Al onmiddellijk was deze een groot succes. Bij de herdruk van de Pickwickclub bereikte men al vlug een oplage van 50.000 exemplaren. Eind 1952 behaalde de Dickens-serie een kwart miljoen exemplaren. De deeltjes waren eerst ongenummerd; in latere herdrukken werd de nummering soms wel aangegeven.

DICKENS, Charles : DE LOTGEVALLEN VAN OLIVER TWIST
1952, Prisma 5, 336pag., 18cm
Reeks: De werken van Charles Dickens
vert.van: Oliver Twist, vert.uit het Engels: C.J. Kelk
met de oorspr. prenten van George Cruikshank

Charles Dickens – handboekbinden

Posted on februari 21, 2019 by Argusvlinder

Mooier dan het is ga ik het niet maken. Ik kreeg onlangs dit imitatiebontje (en een jas). Met het Bontje wil ik een boekband maken. Maar waar moet het boek over gaan?

Toen heb ik het idee opgevat om van de boeken die ik heb
van of over Charles Dickens (en Co) de boekband te nemen
en die in een document op te nemen.
Met een korte toelichting.
Dat document wat ik op mijn PC kan maken en kan printen
ga ik dan een boek maken.
Het bontje is zo’n 60 cm lang. Net zo lang als twee maal
een A-4-tje.
Als ik dan links een marge overlaat om de pagina’s te binden dan
kunnen er zo’n 3 boekbanden (vooraanzicht) op 1 pagina.
Zo gezegd zo gedaan.

Een eerste geprinte pagina op de platten ziet er dan als volgt uit.

Zo gaat het bontje er dan omheen vallen. Als je de boekband net zo hoog maakt als het bontje dan kreeg ik een boek van 30 cm breed en 5 cm hoog. Leek me niet zo’n goed plan. Kan wel hoor, daar niet van.

Platten en rug gesneden. Boekbindlinnen gesneden. Mooie kneepruimte. Lijmen en drogen.

Hoeken van het linnen afsnijden. Kan prima met de tool van iBookbinding. Kan ook prima uit de hand.

Hier is het linnen ook al omgeslagen en vastgelijmd. Ook het bontje zit er al op gelijmd. Dat wil zeggen: ik heb eerst alleen in het midden van de platten lijm aangebracht en toen het bontje erop geplakt. Dat geeft me voldoende mogelijkheid om dingen nog te corrigeren mocht er iets mis gaan. De afmetingen zijn een beetje atypisch. De rest van het bontje ga ik ook nog lijmen aks het goed vast zit..

J.M.A. Biesheuvelprijs 2019

Posted on februari 19, 2019 by Argusvlinder

gisteravond werd de J.M.A. Biesheuvelprijs 2019 uitgereikt
aan Maria Vlaar voor haar bundel Diepe aarde.

Korte verhalen is een interessant genre en deze prijs geeft daar aandacht aan. Op de foto zie je Maria Vlaar en Maarten Biesheuvel. (Foto: Irwan Droog)

Uit het persbericht:

‘Diepe aarde bevat verhalen vol melancholie, maar ook inktzwarte dystopieën in de nabije toekomst die zodanig aanschurken tegen de actualiteit dat ze niet ondenkbaar zijn.
De verhalen grijpen thematisch op elkaar terug, en overtuigen niet alleen afzonderlijk, maar ook als geheel.
Daarmee eert deze bundel het genre, en blaast het nieuw leven in.’

Wikipedia redt ons weer:

Dystopie is een (denkbeeldige) samenleving met louter akelige kenmerken waarin men beslist niet zou willen leven. Een dystopie is daarmee het tegenovergestelde van een utopie die juist een bijzonder aangename samenleving voorstelt.

Dat is een boek dat ik eens moet gaan lezen.
Binnenkort meer.

Mooi Marginaal en Charles Dickens

Posted on februari 18, 2019 by Argusvlinder

Mijn versie van Mooi Marginaal, de catalogus van de uitverkiezing
van prachtige boekbanden van margebinders over de periode 2012 – 2017,
is nu zo ver dat ik soms al aan het volgende boek kan beginnen.
Het volgende boek wordt een boek over de boekbanden die in
mijn ‘verzameling’ aanwezig zijn van boeken die geschreven zijn
door of over Charles Dickens of nauwe samenwerkingspartners.

Op dit moment zit de ene in een boekenpers en ligt de andere onder bezwaar.
In beide gevallen om goed te drogen.

Afgelopen weekend moest ik de achterplat nog afmaken. Voor Mooi Marginaal heb ik er voor gekozen opgelijmde platten te gebruiken. Dat betekent dat je niet een boekband uit 1 stuk maakt maar uit drie (in mijn geval dan toch): het voorplat, de rug en het achterplat. De platten bekleed met boekbindlinnen, de rug gemaakt uit leer. Het achterplat moest nog bekleed worden.

Dat is passen en meten, op maat snijden, lijmen en bekleden.

De achterplat is gereed. Nu kan hij aan het boek bevestigd worden.

Dan kan het boek in de boekenpers. Na een tijdje drogen zijn de schutbladeren ook aan de platten bevestigd. Opnieuw is het geheel in de boekenpers gegaan. Daar zit het boek nu nog in.

Gelijkertijd ben ik begonnen aan de boekband voor het Charles Dickens-boek. De inhoud is nog niet gereed maar het geheel krijgt een ‘laag A-4’ formaat. De breedte is A-4 maar de hoogte is minder. De boekband wordt bekleed met blauw boekbinderslinnen. Daar komt het kunstbontje overheen. Dit ligt nu onder bezwaar om goed te drogen.

Mooi Marginaal

Posted on februari 16, 2019 by Argusvlinder

De week zag er wat anders uit dan anders.
Daarom heb ik gistermiddag en vandaag aan mijn
versie van de catalogus ‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ gewerkt.

Deze mal gebruik ik om een smalle strook van de rug in te kunnen lijmen. Achteraf moet ik nog eens goed nadenken over de volgorde van activiteiten. Ik heb nu eerst de schutbladen bevestigd aan het boekblok en ga straks de rug aan het boekblok met schutbladen bevestigen. Vraag is of dat niet beter andersom kan.

Het boekbindlinnen voor de voorplat is uitgesneden en die lijm ik vast aan de voorplat. Daar is een vierkant in uitgespaard omdat daar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik opnieuw zou doen zou ik de ‘M’ direct uit de voorplat gesneden hebben en niet uit een kleiner stuk karton. Maar goed, ik ga hierna een stuk boekbindlinnen er uit snijden en dan de verdiepte letter ‘M’ hier inpassen en dan de gele achterkant aanbrengen.

Dan is dit het resultaat. Je ziet dat het boekbindlinnen nog niet omgeslagen is. Dat is ook een beetje ingewikkelder dan normaal omdat het voorplat twee hoogtes kent. Dit om de voorplat te kunnen plakken op het leer van de rug zonder een bobbel te veroorzaken.

De leren rug is op het boekblok gelijmd. Door de mooie structuur op de achterkant van het schutblad, vindt ik dit ook al een mooi boek. Maar dit is natuurlijk veel te kwetsbaar.

Passen en meten. De verhoogde ‘M’ ligt hier nog los op het voorplat. Maar de voorplat past wel mooi op het leer. Hoe het straks gaat scharnieren moet ik nog zien.

Nu is de verhoogde ‘M’ ook vastgezet.

En weer passen en meten. Het leer is al een paar keer bijgesneden om het helemaal goed te krijgen. Misschien had de verhoogde ‘M’ meer kleur moeten krijgen. Misschien is dat beter voor het ontwerp. Dat kan ik nog altijd proberen. Nog even over nadenken.

Hertaling

Posted on februari 11, 2019 by Argusvlinder

Okay een hertaling is iets heel anders dan een vertaling,
maar deze dingen houden we al weer een aantal weken bezig.
Eerst de vertaling van Don Quichot van Cervantes en het boek ‘Cervantes & Co’
van Barber van de Pol over haar werk aan deze Nederlandse vertaling.
Dan de prachtige uitgave van Het snoer der ontferming, een boek van Couperus.
Niet hertaalt maar uitgebreid voorzien van context en toelichting.
Dan de vertaling ‘Onze gemeenschappelijke vriend’ (Our mutual friend)
van Charles Dickens. Geweldig boek, geen toelichting van vertaler.

Afgelopen zaterdag stond in de Volkskrant de column
van Sylvia Witteman: Een kleine furie in haar serie
‘Witteman heeft iets gelezen’.
Ik zie wel eens twitterberichten van haar langskomen
en meestal wordt ik van de toon niet zo blij.
Het artikel van zaterdag is heel geslaagd naar mijn gevoel.

Sylvia Witteman: ‘Een kleine furie’ in haar serie ‘Witteman heeft iets gelezen’ uit de Volkskrant van zaterdag 9 februari.

De ‘hertaling’ van Couperus: alsof Dick Bruna de Sixtijnse kapel beschilderd heeft

In de serie ‘Tragische literaire misstanden’ vandaag: de zogeheten ‘hertaling’ van Couperus.
Ach, Louis Couperus! Wat houd ik toch veel van die geparfumeerde ouwe crypto-nicht, met zijn heerlijke, tierelantijnige poederdons-proza!
Zoveel houd ik van Louis Couperus, dat ik mijn jongste zoon naar hem heb genoemd.

Diezelfde jongste zoon, zo wil de ironie van het noodlot, leest geen boeken (tenzij men hem dwingt met behulp van een vlammenwerper en harpoen) en zéker niet van Couperus.

Hertaalster Michelle van Dijk weet hoe dat komt: Couperus is ‘veel te bloemrijk voor deze moderne tijd, met zijn herhalingen, de neologismen, de gallicismen, de puntjes… de uitroeptekens!!
Maar wat nog het meest afwijkt van onze taal nu, is de zinsvolgorde, (lengte ook, ja).
En geloof me, dat is dus iets waar een jonge lezer over struikelt.’

Hm. Ooit was ik zo’n jonge lezer, een jaar of 15, toen ik Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan in handen kreeg.
Alles aan dat boek was mij vreemd.
Het taalgebruik, de familieverhoudingen, de Indische achtergronden, de zeden en gebruiken van het fin de siècle; maar ik werd betoverd door het proza, júist die lange zinnen, gallicismen, neologismen, puntjes en uitroeptekens.
Het was (bijna) dezelfde coup de foudre die ik later kreeg bij het lezen van A.F.Th. van der Heijdens De tandeloze tijd, ook bloemrijk, ook lange zinnen, en ook heel veel puntjes… zouden jonge mensen dát nog lezen,trouwens?
Misschien wordt het anders tijd om daar ook een hertaling van te maken, meteen flink inkorten ook, want wie zit er nog op vuistdikke tetralogieën te wachten?
Alles wat meer tijd kost dan Tim Krabbé’s Het gouden ei laat ons nageslacht immers links liggen, ten faveure van Netflix en games.

Met de dood in het hart begon ik de hertaling te lezen van Van oude mensen.
Op de eerste bladzijde ging het al mis.
In het origineel zegt Lot, de zoon, tegen zijn moeder: ‘Steyn is toch je man… Je moest niet altijd zoo met hem kibbelen, en zulke dingen zeggen, of denken.
Je bent weêr net een kleine furie geweest.
Dat geeft rimpels, zoo boos te zijn.’
Van Dijk ‘hertaalt’ dit fragment als volgt: ‘Steyn is je man, jullie moeten niet steeds ruzie zoeken en onaardige dingen zeggen of denken.
Je ging net als een wraakgodin tekeer!
Daar krijg je alleen maar rimpels van, van zo boos zijn.’

Lelijk hè?
Trouwens, zijn ‘furie’ en ‘kibbelen’ moeilijker woorden dan ‘wraakgodin’ en ‘ruzie’?
En waarom heeft Van Dijk, die uitroeptekens toch ‘te bloemrijk’ vindt, er zélf een toegevoegd, op een plek waar dat volstrekt niet logisch is?

Ook met het liquideren van die gewraakte gallicismen gaat het mis. Couperus strooit inderdaad nogal met woorden als ‘boudeeren’ of ‘porte-brisée’. Het aardige is dat je bijna altijd uit de context begrijpt wat ze betekenen, en daardoor terloops nog wat Frans leert. Van Dijk vindt van niet, en vertaalt bijvoorbeeld ‘bottines’ met ‘laarzen’. En dat terwijl de zachte, ijdele Lot helemaal geen type is voor laarzen. Hij draagt bottines, laarsjés dus. Noem ze dan laarsjes, enkellaarzen, of desnoods booties. Of beter nog: laat gewoon ‘bottines’ staan.

Ik las nog even verder. Het was alsof de Sixtijnse kapel was beschilderd door Dick Bruna, Erbarme dich gezongen door Sieneke, James Bond gespeeld door Gerard Joling.

Nee, met deze ‘hertaling’ valt niemand te winnen voor Couperus.
Alle curieuze charme van diens proza is eruit verdwenen.
Met de uitholling van Couperus, hoe goed bedoeld ook, neemt Van Dijk bovendien een groot risico. Het is immers volstrekt niet denkbeeldig dat de lezers ontgoocheld zullen denken: ‘Is dít nu een beroemde schrijver? Laat verder maar zitten dan.’

Weer een stapje met Mooi Marginaal

Posted on februari 11, 2019 by Argusvlinder

Mijn eerste stap was eigenlijk een experiment.
Maar nu dat experiment lukt loop ik er tegen aan dat ik eigenlijk
verkeerd begonnen ben.
Ik heb de letter ‘M’ uit een klein stuk karton gesneden.
Ik had meteen het formaat van de voorplat moeten gebruiken.
Nu moet ik dat zien te corrigeren.
Maar dat heeft ook zijn charmes. Dan moet je extra inventief zijn.

Dit geeft een beetje het idee waar ik naar toe werk. De bovenste letter ‘M’ komt verlaagd in de voorplat terwijl de onderste er boven op komt te liggen. Wat je nu hier ziet zijn meerdere lagen op elkaar.

Hier zie je al die lagen: links liggen drie rechthoeken, twee van karton en een van eenvoudig papier. De meest rechtse van de drie is de basis. Daar komt straks de middelste plat bovenop. Daar is een gat in uitgespaard waar mijn verdiepte letter ‘M’ in komt te liggen. Om de snijschade ‘onzichtbaar’ te maken gaat daar het eenvoudige papier overheen met een gat kleiner dan in de tweede plat. Het eenvoudige papier verbergt het feit dat de letter en de plat twee stukken karton zijn. Dit ga ik bekleden met boekbindlinnen. De bedoeling is dat je daar niet kunt zien dat het in werkelijkheid meerdere stukken karton zijn. Rechts liggen 4 dingen: twee vierkanten (grijs en geel), de verdiepte letter ‘M’ en de zacht gele letter ‘M’ die bovenop komt te liggen. Het stukje grijs papier is om het hoogteverschil tussen de twee soorten karton die ik gebruikte op te vangen (stom van mij). Het gele papier zorgt straks voor een gele verdiepte ‘M’ in rood.

De twee kartonnen platten die samen de kern van het voorplat gaan vormen hebben twee verschillen: de bovenste heeft een uitsparing waar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik de letter meteen in een goed formaat karton had gesneden was dat niet nodig geweest. Maar een ander, belangrijker verschil is dat de plat die de achterkant van het voorplat gaat vormen smaller is. Op de foto is dat het karton dat bovenop ligt. Daar moet het leer van de rug in gaan passen. Zo vang ik de dikte van het leer op. Het leer (met gaas) gaat het scharnier van de platten vormen. Op de foto ligt het leer al in de sleuf op de onderste paar centimeter na om te laten zien wat ik bedoel. Zie ook dat er nog ruimte is tussen de stippellijn op het leer/gaas en het begin van het onderste stuk karton. Dat wordt een lijmrand. Alle delen zijn nu nog los van elkaar. Na het snijden van het boekbindlinnen is het assembleren van al die losse delen tot 1 voorplat, de volgende stap.

Nou, ik hoop dat ik me begrijpbaar heb gemaakt.
Anders dan zie je in de volgende series misschien wel wat ik probeer te doen.
Ben ook aan het kijken geweest of ik de platten moet afronden
om het scharnieren beter te laten verlopen.
Waarschijnlijk kan dat er voor zorgen dat je de platten nog verder kunt omvouwen.
Maar of dat nodig is, daar ben ik nog niet aan uit.

Gelezen van uitgeverij De Buitenkant

Posted on februari 10, 2019 by Argusvlinder

Al weer een hele tijd terug bestelde ik een paar
deeltjes uit de serie Uitgelezen Boeken van
uitgeverij De Buitenkant.

Als uitgeverij publiceren ze veel over allerlei dingen
die met de opmaak van boeken te maken hebben. Over lettertypes,
boekontwerp, boekgeschiedenis, enz.

Uitgeverij De Buitenkant

De serie Uitgelezen boeken gaat over allerlei onderwerpen.
Ik kocht twee deeltjes over boekenleggers of bladwijzers.
Heel leuk.

Dit nummer uit 2003 is geschreven door Frank Divendal. Bij dit nummer zitten 8 boekenleggers. Volgens de Telegraaf: ‘Frank Divendal heeft een erg bijzondere verzameling in huis. Hij verzamelt al van kinds af aan boekenleggers en staat hiermee al een aantal jaar in het Guinness Book of Records.’

Ook dit oudere nummer (1995) bevat een aantal boekenleggers. Beide boekjes zijn mooi geïllustreerd (met boekenleggers) en geven een overzicht van de oorsprong en het gebruik van boekenleggers in Nederland.

Mooi Marginaal uit de pers

Posted on februari 9, 2019 by Argusvlinder

Het ingenaaide boekblok heeft drie nachten in de pers gezeten. Dus het is gereed om met een stuk gaas nog steviger te maken. Daarna kan ik het gaan snijden. Dit gaas noem ik het binnengaas. Omdat ik dit boek wil maken met opgelijmde platten breng ik eerst een rug aan. Die rug wordt bekleed met dun leer. Dat leer versterk ik met het, u raadt het al: het buitengaas.

Tot nu toe maakte ik boeken met een boekband die voordat
hij werd aangebracht op het boekblok, helemaal was voorbereid:
Van karton sneed ik de platten (voor en achterkant van een boek)
en de rug. Die drie delen werden met elkaar verbonden met een stuk
kraftpapier en vervolgens bekleed met 1 stuk boekbindlinnen.
Dat vormt een stevig geheel waarbij de platten verbonden worden
met het boekblok door schutbladen.

Nu maak ik een losse rug van karton bekleed met leer.
Dun leer. Om de katernen bij elkaar te houden.
Het leer vormt zo dadelijk ook de bevestigingsplaats
en het scharnier voor de opgelijmde platten.
Om dat steviger te maken lijm ik daar een extra stuk
gaas tegen.

Het boekblok gaat dus opnieuw in de pers maar deze keer niet zozeer om het papier te persen maar om de katernen tegen elkaar te drukken terwijl het gaas er op wordt gelijmd.

Als het boekblok en het gaas goed gedroogd zijn, kan het boek in de snijmachine. Het boekblok heeft nog niet de goede maat. De katernen zijn ongelijk en niet alle pagina’s van het boek gaan open vanwege de vouwen in de katernen. Die gaan er nu af.

In de snijmachine. Langs drie kanten wordt het boek schoongesneden.

Dit is altijd een mooi moment. Als het goed gaat is het boekblok aan alle gesneden zijdes mooi glad. Alle pagina’s gaan nu ook goed open.

Ik ga het schutblad maar met een randje van 3 millimeter lijm op het eerste (en laatste) katern bevestigen. Dat is minder stevig dan normaal.

Hier zie je dat er een schutblad aan de bovenkant en aan de onderkant van het boekblok is aangebracht. Dat deel van het dubbelgevouwen schutblad dat tegen een katern komt is een paar millimeter korten aan boven- en onderzijde dan het deel dat straks tegen de platten komt. Daarom zie je hier en daar dat mooie blauw van de bloemen op de binnenkant van het papier.

Dit wordt de rug. Een reep karton op een dun stuk leer. Aan een kant is het leer rond. Dat is omdat ik het stuk zo gunstig mogelijk uit een huid gesneden heb. Voor het boek was dit niet nodig. Over het karton en het leer is vervolgens gaas gelijmd. Gewoon om dit stuk zo stevig mogelijk te maken. Naast de rug heb ik al met een stippellijn de kneep gemarkeerd. Dat deel zal niet gelijmd worden op het boekblok. Dat is de ruimte die de rug krijgt. Opnieuw met een lijmrand van een aantal millimeter om vervolgens de scharnier te worden voor de platten. Die bekleed ik toch met linnen. Ook rood. Die platten komen morgen aan de beurt.

Er restte mij niets anders dan het binnengaas vast te plakken op de schutbladen. Dat kan nu goed drogen.

Gelezen: Engelbrecht van Nassau

Posted on februari 9, 2019 by Argusvlinder

De Erfgoedvereniging ‘Engelbrecht van Nassau’ bestond eind 2018
65 jaar. Reden voor een speciale uitgave van hun kwartaalblad.
Deze keer helemaal gewijd aan Philips Willem van Nassau, de vergeten Nassau.

Jaargang 37, nummer 2018/4 met op de omslag met Prins Philips Willem van Nassau door Pieter Claesz Soutman.

Je leest niet vaak over deze telg van de familie Oranje-Nassau.
Over zijn halfbroer Maurits lees je veel meer.
De reden is waarschijnlijk dat Philips Willem lange tijd (28 jaar!)
gevangen gezeten heeft in Spanje in een poging Willem van Oranje
(zijn vader) in te tomen.

Dus prima dat er een keer uitgebreid aandacht voor is.
Paar verbeterpunten:
= in de tekst staan verspreid over de verschillende artikelen,
wel heel veel dezelfde feiten te lezen;
= hier en daar staan in de tekst en de noten nog de place holders
voor namen van boeken ed die een eindredacteur of de corrector
toch had kunnen zien.

Verder heb ik het met plezier gelezen!

Mooi Marginaal: katernen naaien

Posted on februari 6, 2019 by Argusvlinder

De katernen heb ik war aangepast.
Allereerst heb ik de titelpagina aangepast.
Vervolgens een extra ‘katern’ ingevoegd.
Drie druksels waren eerder al op Zaansch bord aangebracht.
Dit dubbelgevouwen karton is een extra katern voor het boek.

Beginnende met het passen en afmeten van de gaten die geprikt gaan worden in ieder katern.

Dan de gaten prikken.

Als alle katernen geweest zijn kan zo dadelijk het naaien beginnen. Eigenlijk hadden de katernen eerst ‘doodgeperst’ moeten worden. akelig woord dat ik vandaag tegen kwam in een beschrijving van de Bradelband. Wat er bedoeld wordt is dat de katernen voor een langere tijd (24 uur) een een pers worden geperst zodat de katernen niet meer de natuurlijke neiging van gevouwen papier hebben om een beetje open te gaan staan.

Dan kan het naaien beginnen.

Als er een schutblad onder de opgelijmde platten gaan komen dan zijn dit ze. De kleuren blauw en bruin geven zo’n mooi effect.

Strengel & Letters: laatste deel

Posted on februari 5, 2019 by Argusvlinder

Er is in Kasteel Wijchen een mooie tentoonstelling over het middeleeuwse boek. Daar ben ik onlangs geweest en wil daar nog wat informatie over delen.

Als de poorten dan opengaan ziet het kasteel er zo uit.

Een vertaalde lijst met klachten van middeleeuwse kopiisten.

De tentoonstelling bestaat grofweg uit drie delen:
= verhalen over de mensen die bij het maken van boeken betrokken waren/zijn;
= voorbeelden van middeleeuwse boeken, leeshulpen enz;
= boeken van hedendaagse boekbinders.

In het eerste deel, heel geschikt voor kinderen, komt de productie van
perkament en het leven van de (over)schrijvers en illustratoren (illumineren).
Dat leven van de mensen die oude teksten overschreven was niet altijd
even prettig, blijkt uit hun oefenzinnen die je af en toe
in oude boeken kunt vinden,
Ze schrijven bijvoorbeeld:

Ik heb het koud.

Nu ben ik klaar met schrijven…..Geef me een neut.

Gelukkig, het zal snel donker zijn.

Schrijven is extreem gezwoeg. Het trekt je rug krom, het verdoezelt je zicht, het verdraait je maag en je zijkanten.

Sint Patrick of Armagh, verlos mij van het schrijven.

Zoals de haven wordt verwelkomd door de zeeman, zo ook de laatste zin door de schrijver.

Wat een verdriet. Oh klein boek. Er komt een dag wanneer iemand over jouw bladzijden zal zeggen: de hand die dit schreef is niet meer.

Dit boek bestaat uit twee teksten: een tekst uit Den Bosch, Johannes Turnhout, Eusebius Hieronymus Stridonensis, Libri duo contra Joviniam cum argumento, 1551; en een tweede tekst uit Antwerpen, Johannes Helenius, Enchiridion uit 1542. Het voorste schutblad bestaat uit een perkamenten fragment van een Officiale, 15e eeuw. Regionaal Archief Nijmegen.

De tekst bij dit boek is als volgt:

Papieren boekblok met 264 folio. Het voorste schutblad is een perkamenten fragment van een Officiale uit de 15e eeuw.
Het achterste schutblad is een papieren blad uit een gedrukte Latijnse spraakkunst uit de eerste helft van de zestiende eeuw.
De katernen zijn gebonden op drie dubbele, bruine leertjes.
Het boek heeft een perkamenten aangehaalde omslag met doorgehaalde bindingen.
De sluiting wordt gevormd door een overslag met een smalle inslag en een klampslot.
Op de rug van het boekblok zijn aan de bovenste kettingsteek twee dunne linnen draadjes vastgeknoopt welke dienst deden als leeslint.
Ooit waren ze veel langer en pasten ze tussen de bladzijden.
1551, NL-NmRAN_546_37

Schepenprotocol, Nijmegen, 1422. Regionaal Archief Nijmegen.

Schepenprotocol gebonden in goedkoop perkament.
De overslag is het laatste stukje van een vel perkament, namelijk een stuk poot van een geit.
Op de voorkant zitten veel gaten.

Van dit boek kon ik helaas de toelichting niet meer terugvinden. De band ligt los om het boekblok. Hoe het ingebonden is, kun je hier goed zien.

Dit vond ik bijzonder. Drie verschillende leeshulpen. Het meest linkse zijn meerdere boekenleggers. Ze zitten bovenaan met een soort sieraad aan elkaar. Of zoveel boekenleggers handig zijn ? Maar twee of drie kan ik me goed voorstellen: bijvoorbeeld een voor de pagina waar je leest, een voor de noten en een voor de literatuurlijst in je boek. Het middelste voorwerp heet een kapittelstokje. Dan als laatste, rechts, een Kolomwijswieltje.

Boekbindmateriaal

Posted on februari 4, 2019 by Argusvlinder

Gisteren kreeg ik wat nieuw boekbindmateriaal.
Allereerst had L. een nieuwe jas gekocht.
Dus kan ik de oude jas opwerken tot boekbanden.

Dit is de jas. Er zitten twee interessante aspecten aan, misschien drie. Een: de structuur in de buitenkant van de jas. Twee de sluitingen: ritsen maar ook haakjes. Drie, maar hier twijfel ik nog over, de voering van de jas. Kan ik die ook als vulling voor een boekband gebruiken?

Dit is die structuur. Die zie ik al helemaal rond een boek zitten.

Deze lange ‘cavia’ of dit kunstbontje kon op de nieuwe jas worden vastgemaakt met knoopjes. De knoopjes heb ik er al afgehaald met een tornmesje. Het is te smal (in relatie tot de lengte) om er een boek in te maken. Het is maar 5,5 cm breed terwijl het 60 cm lang is. Maar het bontje kan wel het centrale deel van een boekband worden. Nu nog even het onderwerp van het boek vaststellen.

Stapje voor stapje

Posted on februari 4, 2019 by Argusvlinder

Ik heb ook de ‘negatieve M’ beplakt. Eerst zowel de letter als het rode papier ingelijmd. Toen het papier geplakt op het karton waar de letter ‘M’ is uitgesneden. Dan via de achterkant (dus door de lijm) het papier doorgesneden om het plakken tegen de snijranden in het karton te vereenvoudigen. Dan met een vouwbeen de contouren van de letter ‘M’ benadrukt. Daarna het te veel aan rood papier weggesneden. Hier op de foto heb ik net met een vouwbeen de lijnen benadrukt.

De volgende klus was het uitzoeken van de kleuren. Tegen de achterkant van de ‘negatieve M’ kan ik een kleur plakken anders dan de kleur van de kaft of de kleur van de ‘positieve M’. Ik weet het nog niet.

Mooi Marginaal 2012 – 2017

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Via de Stichting Handboekbinden ben ik de catalogus van
‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ aan het inbinden.
Maar ik ga voor het eerst werken met ‘opgelijmde platten’.
De voorkant wil ik extra versieren met twee maal de letter ‘M’.
Een keer een negatieve, dat wil zeggen dat de letter
verzonken zit in de band.
En een keer een positieve, dat wil zeggen dat de letter op de
boekband komt te liggen.

De letters zijn gesneden en nu is het tijd om de letters
te bekleden. Ik heb gekozen voor papier om de platten te bedekken.
Ik hoop dat het papier zich eenvoudig laat vormen.
De eerste resultaten zijn hoopgevend.

Ik heb de letter ‘M’ (karton) en het bekledingspapier, beide met lijm ingesmeerd nadat ik het bekledingspapier al in de vorm van een ‘M’ gesneden had. Het papier laat zich vrij eenvoudig aan de zijkant van de letter aanbrengen. Het overtollig papier snij ik weg. Alleen in de scherpe hoeken heb ik met een mes een insnijding gemaakt. Vervolgens het bekledingspapier op de juiste plaats gedubd met een vouwbeen.

De onderste ‘M’ is nu in het zachtgeel bekleed. Eens zien hoever ik hier vanmiddag nog mee kan komen.

#Resist – Rebel, rebel

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Even tussendoor een klein boekje gemaakt.
Het was wat worstelen met de tekstverwerker maar
uiteindelijk ben ik er toch in geslaagd om de tekst zo te printen
dat ik het tot een boekje kon vouwen.
Hier ligt het boekblok op de band.

Het verhaal over Rebel, rebel – het nummer van David Bowie – staat centraal in dit boekje. De koppermaandagprent #Resist van Studio Zeedauw heb ik gebruikt om de band te maken.

Met een klein stukje zwart garen zijn de twee delen aan elkaar gemaakt.

Dada-boek is gereed

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Het is een heel avontuur geweest maar nu is het dan zo ver.
Het boek is gereed en ik ben tevreden.
Een volgende keer kan het nog beter, dat zie je zo dadelijk.
Maar ik ben er blij mee.

Mijn dada-boek, boek met dadadichten. Begonnen met een instructie op een kaart van een collegadrukker die ik zag op internet. Nu ben ik een dummy en een boek verder. Heb weer veel geleerd.

Veel heb ik nagedacht over hoe ik de aansluiting tussen de band en het boekblok mooi kon krijgen. Dat is goed gelukt.

Het gebruik van het spinnenwebpapier, moeilijk, is uiteindelijk goed gekomen. De kleuren van het spatwerk met ecoline zijn mooi. Ook de stukken handgeschept papier doen het mooi in dit boek.

Ik begon heel trouw volgens de instructie van Tristan Tzara (Sami Rosenstock) maar moest dat wel loslaten. Dat leidde tot mooie pagina’s.

De stappen die genomen zijn om tot de afbeeldingen in dit boek te komen, staan toegelicht in een klein boekje dat op de achterste plat bevestigd is. Een late vondst. Echt dadaïstisch: het was toeval. Ik was vergeten de tekst in het boekblok op te nemen dus ik moest op het laatste moment iets anders bedenken.

Het boek is pas een paar keer geopend. Misschien kan het nog wat mooier komen te liggen door het nog een paar keer te openen.

Als je de constructie van de dummy (onder) vergelijkt met het eindresultaat dan zie je zo de verbetering die heeft plaatsgevonden. Maar een volgende keer kan het nog beter.

Strengels & Letters: boeken maken in middeleeuws Gelre

Posted on februari 2, 2019 by Argusvlinder

Tot en met 10 maart is de tentoonstelling over middeleeuwse boeken nog te zien. Het is een aanrader!.

Ook van Atelier Libri waren er ansichtkaarten te koop op de tentoonstelling.
Astrid Beckers is de gastcurator van deze tentoonstelling en haar kaarten
passen daarom nog beter bij de tentoonstelling.
Ik kocht er een paar en laat die hier zien.
De boeken zijn in het echt natuurlijk nog mooier.

Het begrip boek omvat meer dan alleen de bestsellers die nu in de winkels liggen. Ook verzamelingen rekeningen, religieuze verhalen, inschrijfregisters, romans, kadasterboeken, heiligenlevens, kleine en grote schriften, wereldkronieken, de bijbel, wetenschappelijke verhandelingen, enz worden tot ‘de middeleeuwse boeken’ gerekend. Op deze kaart gaat het om Nijmeegse stadsrekeningen uit 1531. De foto is van het Regionaal Archief Nijmegen (gelukkig bevatten deze kaarten informatie over de oorsprong van de afbeelding. De archiefnummers heb ik weggelaten).

Rekeningen van de rentmeester van het Sint Nicolaasgasthuis in Nijmegen uit 1522 – 1523. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Rekeningen der stad Nijmegen, 1541 – 1542. Mooi zijn op deze vergroting de verschillende lettergroottes te zien en de lijntjes die men op het perkament/papier trok voordat men de tekst er met de hand op schreef. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Nijmegen, stadsrekeningen uit de 16e eeuw. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Tenminste één van deze boeken is ook te zien op de tentoonstelling. Dit zijn 15e eeuwse gotische boekbanden met klavieren die uitstekend aan de voorkant van de boeken en boekenleggers die er aan de bovenzijde uitsteken. ‘Klavieren’ zijn hulpmiddelen om snel een bepaald stuk van een tekst te kunnen vinden (bijvoorbeeld een hoofdstuk). Wij kennen die nu beter als tabbladen. Atelier Libri geeft cursussen waar je een paar van deze hulpmiddelen kunt leren maken. Ik meen dat er wel meer dan 20 verschillende vormen van zijn. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Het hulpmiddel dat hier getoond wordt is ook op de tentoonstelling te zien: een kolomwijswieltje. Een soort intelligente boekenlegger die niet alleen de pagina kan aangeven maar ook weet in welke kolom en op welke regel je gebleven was met lezen. Handschrift uit 1460 met rode, leren, klaviertjes en een kolomwijswieltje (en zo te zien een interessante tabel). Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Kolomwijswieltje. Atelier Libri verkoopt dit hulpmiddel (handgemaakt). Ik kon het niet laten liggen. Ik ga uitproberen hoe het werkt.

Ook dit soort boeken zijn te zien op de tentoonstelling Strengels & Letters. Dit zijn Stukken over een geschil tussen een Nijmegenaar en 2 inwoners van Herwen en Aerdt inzake een erfenis, uit 1565.

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

Het bontje zit erop

Kinder-Kompas

“Mijnheer, mag ik u alstublieft nog om een weinigje verzoeken?”

Charles Dickens – handboekbinden

J.M.A. Biesheuvelprijs 2019

Mooi Marginaal en Charles Dickens

Mooi Marginaal

Hertaling

De ‘hertaling’ van Couperus: alsof Dick Bruna de Sixtijnse kapel beschilderd heeft

Weer een stapje met Mooi Marginaal

Gelezen van uitgeverij De Buitenkant

Mooi Marginaal uit de pers

Gelezen: Engelbrecht van Nassau

Mooi Marginaal: katernen naaien

Strengel & Letters: laatste deel

Boekbindmateriaal

Stapje voor stapje

Mooi Marginaal 2012 – 2017

#Resist – Rebel, rebel

Dada-boek is gereed

Strengels & Letters: boeken maken in middeleeuws Gelre

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

De ‘hertaling’ van Couperus: alsof Dick Bruna de Sixtijnse kapel beschilderd heeft

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: