De vos komt uit de mouw

Drie boekbanden maak ik voor de tentoonstelling tijdens de
Cultuurnacht 2020 in Breda op 25 januari.
Één om te laten zien hoe je de basis voor een boekband kunt maken.
Helemaal kaal dus.
Één boekband compleet met een bekleding, in dit geval kurk.
Één voor het boekje waarmee de bezoekers aan de Cultuurnacht
mee kunnen helpen door met hun eigen handschrift een tekst te schrijven.

IMG_2310BekledingAanbrengenOpBasisVoorBoekband

Hier ben ik de tweede boekband aan het bekleden met kurk.


IMG_2311BoekbandMetKurkBekleding

Dan is dit het resultaat. Dit ga ik nog wel een nacht onder bezwaar leggen. Dan kan het goed en mooi drogen.


IMG_2312BoekbandMetKurkbekledingGaatOnderBezwaar

Zodadelijk tussen twee houten planken en vetvrij bakpapier. Daar bovenop een stapel boeken en andere zware voorwerpen.


IMG_2314ZoWilIkHetOntwerpStraksZienOpDeBoekband

Zo wil ik straks het vosje op de boekband hebben. Dit is boekband nummer drie.


IMG_2315ZoOngeveerKomtHetVossekopjeOpDeBoekbandTeZitten

De ‘Vosdeeltjes’ snij ik uit grijsbord van zo’n 2,5 mm dik. Zo komen ze ongeveer op de boekband te zitten. Om ze op de juiste manier op de band te krijgen gebruik ik het karton waaruit de Vosdeeltjes komen als mal.


IMG_2316UitgesnedenDeeltjesVosInMalIngelijmd

Hier zitten de Vosdeeltjes weer terug in het plaatje karton waar ik ze uit gesneden heb. De achterkant van de deeltjes die op de boekband moeten komen heb ik ingelijmd. Door de mal nu correct op de boekband te plaatsen komen de deeltjes op de juiste plaats vanaf zij- en onderkant en ten opzichte van elkaar.


IMG_2317DeMalPastOpDeBoekbandZoPlakkenDeVosdeeltjesOpDeJuistePlaatsOpDeBand

Ik laat de mal zo’n 20 minuten op de boekband zitten zodat de vosdeeltjes zich goed kunnen vastzetten op de boekband.


IMG_2318HetVosjeOpDeBoekband

Dit is dan het resultaat. Nu lijm ik de boekband in en lijm die op een stuk boekbindlinnen dat ik hiervoor eerst heb uitgeknipt en waarop afgetekend is waar de boekband moet komen. Dat plaats ik dat met daarop een plaat kunststof in de boekenpers. Die plaat kunststof geeft voldoende weerstand aan die delen van het linnen die naar beneden gedrukt moeten worden maar wijkt voor de vosdeeltjes.


IMG_2319BoekbandMetLinnenEnSpecialePlaarInBoekenpers

Hier zit alles in de pers.


IMG_2321AfdrukPersenVanVossendeeltjesInKunststofPlaatEnMal

Hier zie je de afdrukken van de vosdeeltjes in het kunststof. Rechts daarvan de mal die ik eerder gebruikte.


IMG_2322BekledingMoetNogVerderAfgemaaktWordenMaarVosjeIsDuidelijk

Dit is dan het tussenresultaat. Het vosje staat er mooi op. De linnen bekleding moet nog wel netjes afgewerkt worden. Dat volgt later deze week.


Mooi Marginaal uit de pers

IMG_0037UitDePers

Het ingenaaide boekblok heeft drie nachten in de pers gezeten. Dus het is gereed om met een stuk gaas nog steviger te maken. Daarna kan ik het gaan snijden. Dit gaas noem ik het binnengaas. Omdat ik dit boek wil maken met opgelijmde platten breng ik eerst een rug aan. Die rug wordt bekleed met dun leer. Dat leer versterk ik met het, u raadt het al: het buitengaas.


Tot nu toe maakte ik boeken met een boekband die voordat
hij werd aangebracht op het boekblok, helemaal was voorbereid:
Van karton sneed ik de platten (voor en achterkant van een boek)
en de rug. Die drie delen werden met elkaar verbonden met een stuk
kraftpapier en vervolgens bekleed met 1 stuk boekbindlinnen.
Dat vormt een stevig geheel waarbij de platten verbonden worden
met het boekblok door schutbladen.

Nu maak ik een losse rug van karton bekleed met leer.
Dun leer. Om de katernen bij elkaar te houden.
Het leer vormt zo dadelijk ook de bevestigingsplaats
en het scharnier voor de opgelijmde platten.
Om dat steviger te maken lijm ik daar een extra stuk
gaas tegen.

IMG_0038Inlijmen

Het boekblok gaat dus opnieuw in de pers maar deze keer niet zozeer om het papier te persen maar om de katernen tegen elkaar te drukken terwijl het gaas er op wordt gelijmd.


IMG_0041InDeSnijmachine

Als het boekblok en het gaas goed gedroogd zijn, kan het boek in de snijmachine. Het boekblok heeft nog niet de goede maat. De katernen zijn ongelijk en niet alle pagina’s van het boek gaan open vanwege de vouwen in de katernen. Die gaan er nu af.


IMG_0042InDeSnijmachine

In de snijmachine. Langs drie kanten wordt het boek schoongesneden.


IMG_0043UitDeSnijMachine

Dit is altijd een mooi moment. Als het goed gaat is het boekblok aan alle gesneden zijdes mooi glad. Alle pagina’s gaan nu ook goed open.


IMG_0045EersteSchubladGelijmdMet3MMlijm

Ik ga het schutblad maar met een randje van 3 millimeter lijm op het eerste (en laatste) katern bevestigen. Dat is minder stevig dan normaal.


IMG_0047SchutbladVoorEnAchterGelijmd

Hier zie je dat er een schutblad aan de bovenkant en aan de onderkant van het boekblok is aangebracht. Dat deel van het dubbelgevouwen schutblad dat tegen een katern komt is een paar millimeter korten aan boven- en onderzijde dan het deel dat straks tegen de platten komt. Daarom zie je hier en daar dat mooie blauw van de bloemen op de binnenkant van het papier.


IMG_0048RugEnBuitengaasGelijmd

Dit wordt de rug. Een reep karton op een dun stuk leer. Aan een kant is het leer rond. Dat is omdat ik het stuk zo gunstig mogelijk uit een huid gesneden heb. Voor het boek was dit niet nodig. Over het karton en het leer is vervolgens gaas gelijmd. Gewoon om dit stuk zo stevig mogelijk te maken. Naast de rug heb ik al met een stippellijn de kneep gemarkeerd. Dat deel zal niet gelijmd worden op het boekblok. Dat is de ruimte die de rug krijgt. Opnieuw met een lijmrand van een aantal millimeter om vervolgens de scharnier te worden voor de platten. Die bekleed ik toch met linnen. Ook rood. Die platten komen morgen aan de beurt.


IMG_0049SchutbladEnBinnengaasGelijmd

Er restte mij niets anders dan het binnengaas vast te plakken op de schutbladen. Dat kan nu goed drogen.


Creatieve woensdag: Boek in een doos

Het lijkt misschien wat stil op het vlak van mijn
drukkerijtje en boekbinderij maar schijn bedriegt.
Alleen het was erg lang geleden dat ik zelf nog een tekst
gezet en gedrukt had en dus ging alles eerst fout.
Natuurlijk niet eerst nakijken hoe het ook alweer moest.

Maar vandaag ging het de goede kant uit
door eenvoudig (opnieuw) te beginnen en stap voor stap
naar de eerste pagina te werken.

De eerste pagina van de 7 verschillende boeken in 7 verschillende dozen
met 7 verschillende boekenleggers.
Ik noem het project: Boek in een doos – Book in a box.

WP_20180815_15_29_44_Pro

De tekst opnieuw met een letterhaak gezet en op de pers geplaatst.


WP_20180815_15_58_56_Pro

Dan een proef getrokken op een stuk kladpapier.


WP_20180815_16_18_47_Pro

Vervolgens een goede afdruk gemaakt en het blad gevouwen. Het past straks precies in de doos waarvoor de tekst bedoeld is.


WP_20180815_16_25_51_Pro

In het begin was de tekst wel goed maar zat hij verkeerd op de pers. Daarom heb ik dat ook gecorrigeerd en je zag het resultaat op de vorige pagina.


Bladerboek uit de pers

Vanochtend heb ik het bladerboek uit mijn boekenpers gehaald.
Het boekblok zit goed in de band, de lijm was goed gedroogd.
Nu achteraf zou ik de drager van de bladeren anders maken.
Die komt nu soms tot halverwege de band.
Daardoor pak je makkelijk het echte blad bij het omslaan.
Helaas zijn die gedroogde herfstbladeren kwetsbaar.

WP_20180203_09_18_02_ProBladerboekInDeBoekenpers

Hier ligt het bladerboek nog in de pers. Doordat ik de rugkant van de dragers allemaal een massieve dikte heb gegeven waar de band om past, kun je die kant van het boek ook goed in de pers leggen en echt persen.


Daarna heb ik een herfstblad dat ik nog had liggen
op de band bevestigd als illustratie.
Eerst het blad er op geplakt, toen onder bezwaar.
Daarna nog een keer ‘afgelakt’.
Om het te beschermen tegen stof en dergelijke maar ook
om het bij gebruik niet gelijk te beschadigen.

WP_20180203_11_20_29_ProBladerboekMetBladOpDeBand

Het boek ligt nu te drogen. Morgen kan het mee naar huis.


Resultaten bloemblaadjes onder de pers

Erg enthousiast kan ik er niet van worden.
Ik had een serie blaadjes op Japans papier gelegd.
Ik had een serie blaadjes tussen twee stroken bamboepapier gelegd.
Veel blaadjes op gewoon printerpapier.
De eco-printing resultaten:

 photo WP_20170530_001WeinigBlaadjesOpJapansPapierOnderDePersHadGeeneffect.jpg

Het Japans bleef nagenoeg leeg. Drie, vier dagen onder een pers had geen effect.


 photo WP_20170530_002WeinigBlaadjesHadHelemaalGeenEffect.jpg

Een reeks blaadjes tussen bamboepapier: geen effect waar ik iets mee kan.


 photo WP_20170530_003AlleenBijHeleGroteHoeveelhedenOnderDePersWasErEenResultaat.jpg

Heel veel blaadjes (links) had wel effect (rechts). Ik vermoed dat als gevolg van de vele blaadjes, de blaadjes elkaar kneuzen en op die plaatsen kleurstof verliezen. Hier is nog wel iets mee te doen.


Een berichtje van mijn pers

Afgelopen zondag een aantal pasteitjes gehad (dat
wil zeggen dat het zetwerk helemaal uit elkaar viel
en ik steeds opnieuw moest beginnen).
Nu staat de tekst weer, twee stukken zijn nog
met een koordje gebonden.
Woensdag ga ik er een afdruk van maken.
Dan kan ik zien of al het herstelwerk ook een goede
tekst heeft opgeleverd.

 photo WP_20161218_003BerichtjeVanMijnPers.jpg


4 pagina’s van ‘Een spokende zwarte hond’ gedrukt vandaag

Het was vandaag weer Creatieve Woensdag.
Alleen de avondsessie viel uit door ziekte.
Maar de ochtend was daar niet minder
creatief en productief om.
Vier pagina’s van mijn boekje: ‘Een spokende zwarte hond met
eenen sleutel in den mond’ werden vanochtend gedrukt.
In kleine oplage bij het Nederlands Drukkerij Museum in Etten Leur.

 photo WP_20161207_001DeTekstIsNietLangMaarMoetWordenVerdeeldOverTweePaginas.jpg

De teksten van de verhalen zijn soms niet lang maar worden dan toch verdeeld over twee pagina’s. De witruimtes ga ik later nog opvullen met linosnedes of andere technieken.


 photo WP_20161207_002DeHandzetterHelptBijDePaginaOpbouw.jpg

De handzetter helpt bij het opbouwen van de pagina’s. Een riskant werkje dat de volle aandacht vraagt. Ik merk nu zelf, thuis, dat dit echt niet eenvoudig is.


 photo WP_20161207_003PaginaOpgebouwd.jpg

De pagina is opgebouwd.


 photo WP_20161207_004IkBenJanDeWijs.jpg

De eerste proefdruk met ‘IK BEN JAN DE WIJS’.


 photo WP_20161207_005ErIsIetsMisMetDeInktrollen.jpg

Maar de drukker is niet tevreden. De pers loopt niet goed. Het lijkt wel of er iets mis is met de inktrollen.


 photo WP_20161207_006ErIsIetsMisMetDeInktrollen.jpg

Dus dan ga je die schoonmaken of er zelfs uit halen.


 photo WP_20161207_007ErIsIetsMisMetDeInktrollen.jpg

Op de voorgrond de rollen die al schoongemaakt zijn.


 photo WP_20161207_008DePers.jpg

Dan maar even een ‘pasfoto’ van de pers tussendoor.


 photo WP_20161207_012NieuweTekstTouwtjeVerwijderen.jpg

Even later komt er een nieuwe tekst op de drukpers. Hier wordt het touwtjes dat de tekst bij elkaar houdt van het zetwerk weggehaald om de pagina goed op te kunnen bouwen.


 photo WP_20161207_013WeerEenPaginaOpgebouwd.jpg

Weer een nieuwe pagina opgebouwd.


 photo WP_20161207_014HandzetterEnDrukkerLossenProbleemOp.jpg

Er is een spatie onder de tekst geschoven. De handzetter helpt om de pagina goed te krijgen.


 photo WP_20161207_016DrukkerInActie.jpg

Drukker in actie.


 photo WP_20161207_017Tussenresultaat.jpg

Het tussenresultaat ligt te drogen.


 photo WP_20161207_018GedruktEnGereedVoorDistributie.jpg

Gedrukt en klaar voor distributie.


 photo WP_20161207_019HetColofonOpbouwen.jpg

De volgende pagina: het colofon, wordt opgebouwd.


Creatieve Woensdag 05

Het eerste drukwerk is gedaan.
Woensdagochtend ben ik in het Nederlands Drukkerij Museum
begonnen met de drukker aan het drukken van de teksten
die gereed zijn. We zijn begponnen met het op maat snijden
van het papier.

 photo WP_20161130_001ColorplanChinaWhiteGesneden.jpg

Het papier is Colorplan, China White. Ik heb hiervan 25 vel gekocht via Christiaan Janssen. Unembossed, 135 gsm 64×97 cm.


 photo WP_20161130_002DeBladspiegelDoornemenEnUitrekenen13CiceroInHetMidden.jpg

We zijn begonnen (nou ja, ik keek vooral mee) met het berekenen van de pagina lay-pout.


 photo WP_20161130_003DePaginaWordtOpgebouwdInHetMidden13Cicero.jpg

De teksten zijn 9 cicero en het wit tussen de teksten is 13 cicero. Voor het wit tussen de teksten nemen we groot zetwit die we op iedere pagina kunnen gebruiken. Het papier is iets groter dan een regulier A4 gesneden. Straks als alles gedrukt is, inclusief de lino’s en de boekjes zijn gebonden, snijden we ze schoon.


 photo WP_20161130_006DePaginaIsOpgebouwd.jpg

Zo wordt de pagina dan op de pers opgebouwd.


 photo WP_20161130_007HetDrukwerkIsMooiMaarDeSpelfoutenMoetenErNogUit.jpg

De eerste drukproeven zien er eigenlijk gelijk mooi uit. Er zitten alleen nog een paar tekstfouten in.


 photo WP_20161130_008SnelDeLaatsteFoutenHerstellen.jpg

Enthousiast wordt er direct ingegrepen. Dan kan het echte drukken beginnen.


 photo WP_20161130_009.jpg

De eerste pagina is af. De volgende pagina’s, zover dat nu kan, zijn komende week aan de beurt. Dan moet het zetwerk van de laatste tekst worden afgerond.


Plaat op de proefpers weghalen

De laatste keer klaagde ik over de veel te diepe moet
in het papier als gevolg van het afdrukkewn van een paar regels
met letters. De reden was dat de letters te hoog waren voor de rol
(die op mijn proefpers niet in hoogte in te stellen is).

Overleg met het Nederlands Drukkerij museum leverde op
dat de plaat die er lag bedoeld is voor de ‘Franse hoogte’.
In het tijdperkk van de loden letters waren de hoogtes van de letters
(van de loden letters) afhankelijk van de lokale standaarden.
Ze staan op internet (natuurlijk):

Letterhoogten (loden tijdperk)

Letterhoogten uit het ‘loden tijdperk’:
24,85 mm – Hollandsche hoogte, ca. 66 punten hoog.
23,68 mm – Belgische hoogte.
23,56 mm – Frans/Europese/normaal hoogte, ca. 62,66 punten hoog.
23,32 mm – Engels/Amerikaanse hoogte.
23,56 mm – hoogte handverguldletters.
06,55 mm – hoogte persverguldletters.

Dus als je pers letters verwacht van 23,56 millimeter maar
je zet er letters op van 24,85 millimeter, dan heb je een probleem.

In het geval van mijn pers was dat heel eenvoudig te verhelpen.

 photo WP_20161124_001DePlaatHoePakJeDieErUit.jpg

Eerst heb ik het zetwerk en de regletten en slotjes weggehaald. Dan komt de plaat helemaal vrij. Maar hoe krijg je die plaat er nou uit? Dat bleek erg eenvoudig te zijn. De metalen strip hierboven op de foto rechts, beweegt niet naar links of rechts. Je kunt er prima je zetwerk op vastzetten.


 photo WP_20161124_002MetalenStripRechtsVanDePlaatIsEenvoudigOpTePakken.jpg

Maar diezelfde strip kun je eenvoudig optillen emn wegnemen. Hier ligt de strip naast zijn oorspronkelijke positie.


 photo WP_20161124_003DePlaatIseenvoudigOpTePakken.jpg

Dan blijkt de plaat gewoon los te liggen. Hij is er eenvoudig uit te halen. Die plaat is niet heel dik maar dik genoeg om een probleem te maken.


 photo WP_20161124_004DePlaatIsErUit.jpg

Zonder plaat en strip ziet de pers er als volgt uit. De strip ligt inmiddels al weer op zijn plaats (niet op de foto). Gedrukt heb ik nog niet met de pers. Dat bewaar ik tot het weekend maar ik ga wel even proberen hoe de rol nu over de houten letter A gaat. Voorheen kon ik de rol daar maar met moeite overheen krijgen.


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRol.jpg

Nu is er geen probleem. Sterker nog er is ruimte over. Je kijkt hier op de kop (bovenkant) van een kapitale A (hoofdletter A). Er is nog ruimte tussen de rol en de letter. Die ruimte is nodig voor het papier (en de inkt). Dikker papier vraagt meer ruimte dus kun je dat nog bijsturen door onder het zetsel enkele vellen papier te leggen of bovenop niet 1 vel maar meerdere. Dit gaat werken!


 photo WP_20161124_006LetterAOnderDeRolDetail.jpg

Detail van de vorige foto.


Een tafel voor mijn pers

Vandaag ben ik druk bezig geweest om een tafel te maken
voor de pers die ik pas geleden gekocht heb.
De pers is zwaar en in de berging waar ik hem wil gebruiken
moet ik hem makkelijk kunnen verplaatsen.
Dus op naar een bouwmarkt en daar kocht ik 4 poten,
4 wieltjes en bijbehorende schroeven.

 photo WP_20160925_001DitWordenDePoten.jpg

Dit moeten de poten worden.


 photo WP_20160925_002DeEerstePoot.jpg

De eerste poot is van het wieltje voorzien. Het zijn wieltjes met rem. Ze kunnen tot 50 kilo dragen.


 photo WP_20160925_003DeVierPotenMetWieltjes.jpg

Eigenlijk waren de vier poten snel gereed met behulp van een boormachine en een juiste boor.


 photo WP_20160925_004Blad1DientAlsMalVoorBlad2.jpg

Uit een groter stuk zaagde ik het eerste blad. Het hout is 9 mm dik. Ik denk dat 9 mm te weinig is daarom gebruik ik twee stukken hout om samen het blad te vormen.


 photo WP_20160925_005HetDubbelBlad.jpg

Hier staan beide stukken hout tegen de deur.


 photo WP_20160925_007WatHobbylijmTussenDeBladen.jpg

Een beetje hobbylijm ertussen om de platen goed op elkaar te houden. De schroeven en bouten waarmee de poten bevestigd gaan worden helpen daar natuurlijk ook bij.


 photo WP_20160925_008EerstePootGeplaatst.jpg

De eerste poot staat op de schroeven.


 photo WP_20160925_009MetBoutje.jpg

Dan de bouten aandraaien. Om dat goed voor elkaar te krijgen sneed ik met een guts een klein stukje van iedere rand van de poot af. Zo krijgen de bouten iets meer ruimte.


 photo WP_20160925_010Met3PotenIsHijAlLeuk.jpg

Met drie poten is de tafel al heel leuk.


 photo WP_20160925_011MisschienDePotenWatVerstevigen.jpg

Hier staat hij dan met alle poten. Ik vind dat door de hoogte van de poten de tafel iets te veel wiebelt.


 photo WP_20160925_012PersOpTafelMetVerstevigdePoten.jpg

Daarom heb ik aan de onderkant, net boven de wieltjes, aan alle vier de kanten een verstevigingslat aangebracht. Dat helpt!. Hier zie je de pers al op de tafel staan. Het loopwerk van de tafel werkt prima.


Het was weer druk in de drukkerij

Afgelopen woensdagochtend weer doorgewerkt aan mijn teksten.
We hebben de regels eens geteld. Tot nu toe heb ik voor
het nieuwe boek 150 regels van 9 centimeter breed gezet (20 ciceros).
Dat is een inleiding met twee verhalen en een toelichting.
Nog te gaan zijn het colofon en het derde verhaal dat ik
nog moet schrijven.
Dus nog heel wat werk.
Hier volgen de foto’s.

 photo WP_20160803_006DeLaatsteRegelsOpDeZethaak.jpg

Een paar van de laatste regels van de toelichting op of in de zethaak. Van hier worden ze overgebracht naar een galei (zeg maar een metalen dienblad waar een zijde van ontbreekt).


 photo WP_20160803_007WeerEenTekstGereedNuNogAlleenVerhaalDrieEnHetColofon.jpg

Hier ligt de complete tekst van de toelichting op de galei. Klaar om er een proefdruk van te maken zodat de tekst gecorrigeerd kan worden.


 photo WP_20160803_008DeTekstenLiggenGereedVoorEenProefdruk.jpg

Er lag nog een tekst gereed om afgedrukt te worden.


 photo WP_20160803_009TekstblokNummerTweeOpbinden.jpg

De laatste tekst moet opgebonden worden. Dat doet mijn instructeur. Het is zijn werk geweest en hij is er dan ook erg bedreven in.


 photo WP_20160803_010MijnTekstenOpDeGalei.jpg

De teksten op de galei. Je kunt je voorstellen dat als de teksten niet goed opgebonden worden ze makkelijk uit elkaar vallen. Dan kun je helemaal opnieuw beginnen. Dat is wel wat anders dan een tekst maken met Word.


 photo WP_20160803_011MijnTekstenOpDeProefpers.jpg

De twee teksten op de proefpers. Nu moeten ze nog voorbereid worden: op de juiste plaats leggen, vastleggen zodat ze niet wegschuiven tijdens het drukken, zorgen dat alle letters en spaties dezelfde hoogte hebben (Dresseren), dan inkten en papier er op. De pers doet dan de rest.


 photo WP_20160803_012Dresseren.jpg

Dresseren met een houten hamer en een houten blok.


 photo WP_20160803_014Inkten.jpg

Inkten.


 photo WP_20160803_016Proefdruk.jpg

Het corrigeren van de tekst kan beginnen.


ABCdarium

Ook deze week is er weer gewerkt aan mijn ABCdarium.
Zowel in Etten-Leur bij het Nederlands Drukkerij Museum
als in Tilburg aan de dummy.
De foto’s van deze blog gaan over het drukken in
het Nederlands Drukkerij Museum.
Een van de vrijwillegers drukt mijn tekst/zetsel.
De kaft was al gereed, nu was de tekst voor de binnenkant
aan de beurt. Dat begon met het opbouwen
van het drukwerk op de Korrex.

 photo WP_20151125_001SlechtsTweeRegelsDeopbouwKanBeginnen.jpg

De opbouw kan beginnen.


 photo WP_20151125_003DeOpbouwIsGereedOpTweePlaatsenKunnenAlDezeIjzersVastGezetWordenRechtsEnOnder.jpg

De drukker zorgt ervoor dat de tekst op een vaste plaats op de pers blijft. De letters en de interlinies (wit tussen de regels) worden helemaal ingebouw met metalen elementen en op twee plaatsen, hier rechts en onder de tekst, kan deze opzet helemaal vast gezet worden. Hiervoor moet je van tevoren goed opmeten waar de tekst moet komen. Tevens controleert hij of de letters allemaal op dezelfde hoogte staan.


 photo WP_20151125_004InInkten.jpg

Deze proefpers heeft geen automatische toevoer van inkt. Dat doet de drukker met de hand. In de pers is er een systeem met rubberen en metalen rollen waar de inkt zich over verdeelt.


 photo WP_20151125_005EerstEenTest.jpg

Dan begint de drukker met een test. Normaal gesproken is iemand op zoek naar een hogere oplage. In mijn geval gaat het om 1 eindproduct. Een versie van mijn ABCdarium. Verhoudingsgewijs heeft de drukker dus veel werk per pagina. Bij deze pers moet ook het papier met de hand worden ingevoerd.


 photo WP_20151125_007PapierOpzettenEnNuVoorEcht.jpg

Ook de posities van het papier en de plaats van de regels tekst ten opzichte van het wit wordt ingesteld. Bij het drukken moet er ook voldoende druk ontstaan op het papier, de inkt en de letters. Bij een oplage van 1 kan dit eenvoudig worden bereikt met een extra vel papier.


 photo WP_20151125_010KorrexPers.jpg

Korrex is de naam van de pers.


 photo WP_20151125_015CStaatVoorComputer.jpg

‘C staat voor computer’, dat wil zeggen in mijn ABCdarium.


 photo WP_20151125_016MateriaalGereedschapOmDeOpbouwVastTeZetten.jpg

Dit is de ‘sleutel’ en het speciale opbouwmechanisme waarmee het te drukken werk vast gezet kan worden.


 photo WP_20151125_017DePersMoetookSchoongemaaktWorden.jpg

Na alle plezier moet er natuurlijk ook schoongemaakt worden. De rubberen rollers kunnen eenvoudig van de machine worden opgepakt en ergens anders worden weggelegd om schoon gemaakt te worden.


 photo WP_20151125_018DePersMoetookSchoongemaaktWorden.jpg

Er zitten ook rollen in de pers en die laten zich veel moeilijker schoonmaken.


Plantijn Moretus

Gisteren ben ik op bezoek geweest
in het Plantijn Moretus museum in Antwerpen.
Ik was er al eens eerder geweest
maar dat was erg lang geleden.

 photo DSC_6288AnoniemPlantijn16eEeuw.jpg

Anoniem, Plantijn, 16e eeuw.


Het is een fantastische ervaring.
Het museum is uniek omdat het een heel oude drukkerij combineert
met bijvoorbeeld stijlkamers en andere prive vertrekken
en prachtige boeken.

 photo DSC_6290PlantijnMoretusHendrikGoltziusPortretChristoffelPlantinMetPasserDetail.jpg

Hendrik Goltzius, Portret Christoffel Plantin met passer (detail).


De drukkerij toont een compleet beeld van een werkplaats
waar de letters werden ontworpen/gemaakt/gegoten, met de
kamer van de correctors, de zaal met de persen
en een complete boekwinkel.
Dat alles, meestal, beneden.
Boven zijn meer de privevertrekken, slaapkamers
en de bibliotheken!

 photo DSC_6251PlantijnMoretusWenceslasbijbelOfBijbelVanKonradVechta1402-1403.jpg

Wenceslas bijbel of bijbel van Konrad Vechta, 1402 – 1403.


Zoals het hoort in Middeleeuwse patriciershuizen zijn de gebouwen
rond een binnentuin gebouwd.
De sfeer is dus top en de voorwerpen van bijbels tot schilderijen
van Rubens, van kopergravures en etsplaten tot prenten,
van gebruiksvoorwerpen tot de ambachtswerktuigen
Werkelijk uniek.

 photo DSC_6252PlantijnMoretusLeeuwentrap.jpg

Museum Plantijn Moretus


 photo DSC_6254ChristophPlantijn.jpg

Christoph Plantinus.


Plantijn had een aantal dochters. Een van hen trouwde met de
latere opvolger van Plantijn. Zo kwam de naam Moretus in de familie
en in de familiegeschiedenis.

 photo DSC_6255PlantijnMoretus.jpg

De binnentuin van het Plantijn Moretus.


 photo DSC_6256BalthasarMoretus.jpg

Balthasar Moretus.


 photo DSC_6259PlantijnMoretusDeBoekwinkel.jpg

De boekwinkel, compleet met werktuigen om geld op hun geldigheid te kunnen vaststellen.


 photo DSC_6261PlantijnMoretusGobelin.jpg

Details van de wandbekleding. Hier de tapijten. Sommige kamers hebben heel speciaal behang.

 photo DSC_6262PlantijnMoretusGobelin.jpg


De wapens van de beide families kom je op meerdere
plaatsen in het gebouw tegen. Je struikelt er haast over
als deze sluitstenen niet aan het plafond bevestigd waren.

 photo DSC_6263PlantijnMoretusOveralInHetHuisHetLogoVanFamPlantijn.jpg

Familie Plantijn.

 photo DSC_6264PlantijnMoretusOveralInHetHuisHetLogoVanFamMoretus.jpg

De familie Moretus.


 photo DSC_6265PlantijnMoretusPlaatsVanDeCorrectors.jpg

In een lang verleden ben ik ook een tijdje corrector geweest. Aan een dergelijk bureau zaten we niet.


 photo DSC_6266PlantijnMoretusAdriaanVanDeVenneDeProeflezerEersteHelft17eEeuw.jpg

Dat er ook kunstwerken waren met daarop de afbeelding van een proeflezer was me helemaal nieuw: Adriaan Van de Vennen, eerste helft 17e eeuw.


 photo DSC_6268PlantijnMoretusKastenMetLetters.jpg

De kasten met letters. Tegenwoordig vinden we al die letters en lettertypes heel normaal maar in de tijd van Plantijn moesten die nog ontwikkeld worden. Onder andere hier in Antwerpen.


 photo DSC_6269PlantijnMoretusZaalMetPersen.jpg

De zaal met de persen. Op het hoogtepunt van de uitgeverij had Plantijn 70 mensen in dienst.


 photo DSC_6270PlantijnMoretusDegelpers.jpg

Degelpers.


 photo DSC_6271PlantijnMoretusDeTweeOudsteDrukpersenTerWereld.jpg

De twee oudste persen ter wereld.


Plantijn had een enorm aandeel in de wetenschappelijke boeken
die er in zijn tijd verschenen.
Niet in de laatste plaats omdat hij zelf het initiatief nam
een polyglot bijbel op de markt te brengen.
Een bijbel in meerdere talen.
Het vertrouwde Latijn maar ook Aramees, Grieks en bijvoorbeeld Hebreeuws.

 photo DSC_6273ChristophePlantin1581MathiasLobeliusKruydtboeckOftBeschrijvingheVanAllerleyeGhewassenHandgekleurd.jpg

Christophe Plantin, 1581, Mathias Lobelius: Kruydtboeck oft beschrijvinghe van allerleye ghewassen, hand gekleurd.


 photo DSC_6281PlantijnMoretusGroteBibliotheek.jpg

Plantijn Moretus: de grote bibliotheek.

 photo DSC_6282PlantijnMoretusGroteBibliotheek.jpg


 photo DSC_6284PlantijnMoretusKleineBibliotheek.jpg

Plantijn Moretus: de kleine bibliotheek.

 photo DSC_6285PlantijnMoretusKleineBibliotheek.jpg


 photo DSC_6291PlantijnMoretusTypografischMateriaalGuyHutsebaut.jpg

Het aantal objecten in het museum is overweldigend maar de opstelling zorgt er voor dat het je niet overdondert. Hier typografische werktiugen. Veelal nodig bij het maken van de letters. Foto: Guy Hutsebaut.


 photo DSC_6289PlantijnMoretusDetailLetterkastJorisLuyten.jpg

De letters waar het allemaal om draait. Foto Joris Luyten.


 photo DSC_6286PlantijnMoretusLeesvoer.jpg

Ten slotte heb ik er nog wat leesvoer gekocht.