We binden verder

IMG_7048HandboekVoorDenBoekbinder

Het eerste echte katern is als laatste aan de beurt op de naaibank. Omdat ik het blanco katern in twee verdeeld heb waarvan er een het boekblok afsluit aan het einde en één aan het begin, volgt er nog een katern.


IMG_7050HandboekVoorDenBoekbinder

Dit is dan het complete boekblok. Op de blanco eerste pagina is te zien dat ik met potlood heb aangegeven waar ik straks het boekblok ga schoonsnijden. Maar eerst ga ik de rug lijmen en dan nog een stuk gaas aanbrengen. Dat laatste doe je voor de stevigheid van het boekblok en om de verbinding met de boekband te maken. Bij dat laatste spelen de schutbladen ook een rol.


IMG_7051HandboekVoorDenBoekbinder

Dus eerst gaat het boekblok nog even in de boekenpers om de rug te lijmen. Dat verstevigt de rug en zet het boekbindersgaren vast. Nu even wachten tot het droog is.


IMG_7053HandboekVoorDenBoekbinder

Zonder het boekblok uit de boekenpers te halen lijm ik een strook gaas tegen de rug. Dit blijft een paar dagen zo zitten om goed te drogen en uit te harden. Natuurlijk is dat ook zo omdat ik de komende dagen moet werken en even geen tijd heb voor het boek.


IMG_7054HandboekVoorDenBoekbinder

Pas geleden zag ik een stoel met ‘leren’ (?) bekleding in een afvalcontainer staan. Daar heb ik toen twee stukken van afgesneden. Een van die stukken wil ik gebruiken voor dit boek. In het midden van het ‘leer’ zit een naad. Die zit een beetje losser dan ik graag zou willen. De naad gaat de rug van het boek vormen. Daarom heb ik de naad om te beginnen eens gelijmd. Hopelijk zorgt dat er voor dat ik zonder problemen het stuk ‘leer’ op de juiste afmetingen kan snijden. Ik heb er ook al een kleur leeslint bij gekozen.


Het binden is begonnen

Het ‘Handboek voor den boekbinder’ had ik
al even in voorbereiding.
Het boek van Laurent Peeters zat al in de boekenpers.
Maar vandaag kon een begin gemaakt worden
met voorprikken en vervolgens binden.

IMG_7032HandboekVoorDenBoekbinder

Na wat rekenwerk bleek het voorprikken prima te gaan met de prikmal. Hier onder in de foto.


IMG_7034HandboekVoorDenBoekbinder

Het is een nauwkeurige handeling die gelijk ook een mooi strak plaatje oplevert.


IMG_7035HandboekVoorDenBoekbinder

Het hele boekblok is voorgeprikt.


IMG_7036HandboekVoorDenBoekbinder

Het binden op het naaibankje begint achteraan. De opgeslagen pagina is een van de bladzijdes met voorbeelden van boekbanden.


Handboek voor den boekbinder

Er zijn een paar projecten onderweg maar
die vragen veel experimenten en denkwerk.
Dat is voor mij nu even minder geschikt.
Daarom ga ik, als een tussendoortje, een boek
inbinden op een zo’n eenvoudig mogelijke manier.

IMG_7022HandboekVoorDenBoekbinder

Het boek heb ik gekocht in 18 katernen. Eem van de katernen is een volledig blanco katern. Dat splits ik in twee katernen dus mijn versie zal uit 19 katernen bestaan. Het boek zal zowel aan het begin als aan het eind een aantal lege bladzijdes hebben. Dat doe ik eigenlijk altijd (als er een leeg katern beschikbaar is).


IMG_7028HandboekVoorDenBoekbinder

Het boek betreft ‘Handboek voor den boekbinder’ door Laurent Peeters. Het is gekocht bij Uitgeverij Boekblok. Het boekblok is nu 24 centimeter hoog maar als het gesneden wordt dan blijft er 22 centimeter over. Dat is dus het begin van de berekening voor het bepalen van de plaatsen van de gaten. Die ga ik woensdag voorprikken en dan kan het naaien van het boekblok beginnen. Nu zit het boek in de boekenpers.

Papieren zak (met bloed)

IMG_6826PapierenZakken

De eerste actie vandaag was het uit de boekenpers halen van het voorplat. Beide platten zijn zoals ik ze graag wilde hebben.


IMG_6828PapierenZakken

De volgende stap was een mal maken om de gaten te kunnen prikken en die dan ook daadwerkelijk te prikken. Hier zie je de els in actie.


IMG_6830PapierenZakken

Dat prikken gaat wel eens mis. Zie dan je werk vrij van bloed te houden.


IMG_6831PapierenZakken

Dan begint het binden van het boek. De binding die ik gebruik is de Koptische binding. Niet eenvoudig zoals Keith Smith die laat zien in zijn boek. Voor de details verwijs ik naar zijn boek. Deze binding is bijzonder geschikt voor boeken die uit losse bladen bestaan.


IMG_6832PapierenZakken

Ik kon zo gauw geen instructie vinden over de lengte van de draad garen. Dus hoop ik dat de draden lang genoeg gaan blijken te zijn. Gezien de hoogte van het boek (ongeveer 34 centimeter) zijn er vier paren met gaten nodig. Die ga je binden met vier draden en acht naalden. Hier steek ik de naalden nog tussen de onderlegger en de werktafel.


IMG_6834PapierenZakken

Maar het is denk ik handiger als ik ze gewoon laat hangen (to dangle). De draad ging niet eenvoudig in het oog van de naald en dat heeft als voordeel dat hij er ook niet snel uit gaat.


IMG_6835PapierenZakken

Bij deze methode wordt ieder ‘blad’ met zijn voorganger verbonden maar ook zelf wordt het verweven met de draad. Een ingenieuze constructie waardoor de bladen straks helemaal open kunnen. Het voorplat is dan straks weer een ander verhaal.


Knoopsgaten

IMG_6799PapierenZakkenKnoopsgatenAchterplat

Voor het geval dat het in het laatste gericht niet duidelijk was. Op de achterplat zit dat deel van de blouse waar een strook textiel de knoopsgaten verbergt. Zo kwam het achterplat na een paar dagen uit de boekenpers. Nu kan ik door met het voorplat.


IMG_6800PapierenZakkenVlieselinePlusTextielOpMaat

De vorige keer had ik het textiel en de vlieseline al op elkaar gestreken. Dus deze week kon ik de stukken mooi recht snijden. Door de ervaringen met het achterplat kon ik er nu voor zorgen dat er meer materiaal was voor op de binnenzijde van het plat. Dan kun je het textiel lijmen op de plat.


IMG_6801PapierenZakken

Je kunt ook veel beter de hoeken afsnijden. Dan past het allemaal beter en komt het textiel aan de voorzijde ook beter te zitten.


IMG_6803PapierenZakkenVoorplat

Uiteindelijk zitten op het voorplat drie stukken textiel: eerst links het effen witte stuk, daarna deels over het linkse stuk, de zak. Die zit aan de rechterkant. Dan als laatste nog een smalle strook met knoopjes. Twee rijen knoopjes dus, om en om.


IMG_6804PapierenZakken

Een eerste indruk hoe het boek er uit komt te zien. De rug ligt beneden op de werktafel. Het voorplat laat ik hier even meedoen maar moet aan de binnenzijde nog beplakt worden. Daarna kan het in de boekenpers.


IMG_6805PapierenZakken

Terwijl het voorplat in de boekenpers zat heb ik nog geëxperimenteerd met de grootte van de gaten in platten en dragers, daarna heb ik een mal gemaakt voor de vier maal twee plaatsen waar de gaten moeten komen te zitten. Bij deze Koptische binding is de verdeling van die gaten belangrijk want de binding is straks het enige mechanisme dat het boek bij elkaar moet houden. Als inspiratiebron dient Keith Smith’s boek: Smith’s sewing single sheets.


Papieren zakken

IMG_6766PapierenZakken

Ook de laatste drie dragers zijn voorzien van hun papieren zak. Zo bestaat dit boek straks uit een boekblok met 10 papieren zakken en een voor- en achterplat met ieder een zak afkomstig van een blouse. Het karton dat ik heb gebruikt voor de dragers is van verschillende dikte. Niet bewust gekozen maar gewoon wat ik op voorraad heb. Bij de binding die ik ga gebruiken van Keith Smith maakt dat niet uit maar je blijft het altijd zien.


IMG_6769PapierenZakken

Het idee was om de zak in de richting van de langste zijde van de achterplat te bevestigen. Maar het werd me steeds duidelijker dat dit niet ging lukken. De breedte van de blouse moet passen bij de afmetingen van de platten. Dus puzzelen, puzzelen.


IMG_6770PapierenZakken

Zo is het uiteindelijk geworden. Twee stroken textiel die elkaar in het midden overlappen. Rechts de zak, het linkerdeel eindigt met aan de rechterkant een reep textiel die de knoopsgaten verstopt. De strook textiel blijft omklapbaar.


IMG_6771PapierenZakken

Dit geeft een eerste beeld van hoe het boek er uit komt te zien. De platten moeten hier nog bekleed worden.


IMG_6772PapierenZakken

Om de bekleding voor het voorplat zo ruim mogelijk te maken (in het licht van de afmetingen van een voorpand van de blouse), heb ik de delen meteen los van elkaar gesneden. Één deel wit textiel zonder extra’s, een deel met een zak en een strook met knoopjes. Alle drie worden voorzien van vlieseline.


IMG_6773PapierenZakken

Eerst ook alles een keer strijken voordat de vlieseline in het spel komt.


IMG_6774PapierenZakken

Dit zijn de drie delen waarmee ik het voorplat ga bekleden. Intussen heb ik ook nog papier uitgezocht om de binnenkant van de platten te bekleden. Bij de achterplat is die al gelijmd en zit nu in de boekenpers.


Vrolijke Vrienden nadert afronding

Het boek is nu ver gereed.
De kapitaalbandjes moeten nog afgemaakt worden
en op de rug van het boekblok worden gelijmd.
Dan ga ik de leren rug met valse ribben bevestigen.
Vervolgens kunnen de buitenste platten met de
originele afbeelding wordt gelijmd.

De meeste van die stappen zijn nu gedaan:

IMG_6399VrolijkeVriendenKapitaalband

Dit geeft een beetje een idee waar ik naar toe werk. Maar hier zijn boekblok, kapitaalband en rug nog los van elkaar. Dat heb ik gisteren aangepast. Het met een stift markeringen op leer aanbrengen is geen goed idee. Ik moet nog eens navragen wat ik daar het best voor kan gebruiken.


IMG_6400VrolijkeVriendenKapitaalband

Hier zie je dat het kapitaalband op de rug van het boekblok is gelijmd. Je ziet ook meteen het probleem dat ik niet meer opgelost heb: eigenlijk is de kapitaalband te breed of geven de platten onvoldoende ruimte om de kapitaalband te laten verzinken in de platten. De meeste mensen zullen dat niet zien als het boek gereed is maar dat is een punt dat beter kan.


IMG_6401VrolijkeVriendenKapitaalband

Nog eens vanuit een ander perspectief. Ik ben wel blij met de blauwe kleur. Die heb ik op zicht gekozen en dat kan fout aflopen.


IMG_6404VrolijkeVriendenRugLijmen

Toen het kapitaalband was bevestigd en de leren rug nogmaals gepast was, kon ik die daar waar nodig nog een beetje bijsnijden. Dan lijmen en aan het boek bevestigen. Vervolgens even in de boekenpers. Terwijl het boek in de boekenpers zat had ik tijd om te beginnen met het uit elkaar halen (tornen) van een blouse. Voor het volgende project.


IMG_6404VrolijkeVriendenLijstje

Stap voor stap werk ik mijn lijstje af.


IMG_6404VrolijkeVriendenLijmen

Een voor een de platten lijmen en voorzien van het laatste onderdeel van de platten. In het geval van de achterplat is dat een met papier bekleed stuk karton. In het geval van het voorplat is dat een vergelijkbaar stuk karton waar een rechthoek uit gesneden is ter grootte van de originele afbeelding van de voorkant van het boek. Het zo ontstane ‘raamwerk’ met de originele afbeelding is het voorplat.


IMG_6404VrolijkeVriendenPlatPlaatsenKeukenpapier

Dat ziet er dan als volgt uit. De originele afbeelding is door mij nog wel even bespoten met vernis. Die afbeelding is niet helemaal schoon geworden maar de aanraking met water zorgde er al snel voor dat ook de kleuren verdwenen. Dat had ik ervaren bij de titel op de rug van de originele boekband. Om de afbeelding te beschermen tegen verdere vervuiling en tegen verlies van kleur is wat spuitvernis aangebracht. Deze kant was de laatste van de boekband. Er zit al keukenpapier in het boek om het vocht niet in het boekblok te laten trekken.


IMG_6408VrolijkeVriendenInDeBoekenpers

In de boekenpers en dan zien we na 24 of 48 uur het resultaat. Ik ben benieuwd.


Vrolijke Vrienden

Het werk is verder gegaan aan de rug met valse ribben
en de platten van het boek Vrolijke Vrienden.
De laatste keer dat is er over schreef had ik de valse
ribben opgespannen en te drogen gezet. Daarnaast had
ik de eerste platten bevestigd aan de schutbladen.
Ook daarvoor was het tijd om te drogen. In de boekenpers.
Dus wat is het resultaat.

IMG_6285VrolijkeVriendenGedroogdeGevormdeEnIngekorteValseRibben

Zo zijn de ribben geworden. Ze zijn gedroogd en ingekort. Dat was de veiligste optie. Nu ik bijna aan het eind ben is het beter niet te veel risico’s meer te nemen. de ribben liggen hier nog los maar die ga ik direct vastlijmen op de rug.


IMG_6286VrolijkeVriendenUitDeBoekenpers

Zo komt het boekblok uit de boekenpers. Mooi recht en strak. De linten zijn nog los en het keukenpapier kan ik uit het boek nemen.


IMG_6287VrolijkeVriendenVoorsteSchutblad

Dit is het schutblad voor. Met de gele rand van het voorplat. Rechts zit het schutblad gelijmd tegen het originele schutblad.


IMG_6288VrolijkeVriendenTitelblad

Voorbij het schutblad de frontispiece en het titelblad met tekeningen van Bob Uschi. Het originele boekblok.


IMG_6289VrolijkeVriendenAchtersteSchutblad

Achterin weer een zelfgemaakt schutblad dat bevestigd is aan het achterplat.


IMG_6290VrolijkeVrienden

Dan passen en meten. Even kijken wat de beste positie is voor de valse ribben. Gaat de breedte van het leer dadelijk passen. Is de hoogte van de rug en het leer goed.


IMG_6290VrolijkeVrienden

Nadat ik de ribben op de rug heb gelijmd kan ik beginnen met de linten. Een derde mechanisme om het boekblok en de boekband met elkaar te verbinden: 1: het gaas dat de rug verbind met schutblad en plat, 2: het schutblad dat zich verbind met het originele schutblad en de platten en dan nu 3: de lintjes die het naaiwerk verbind met de platten.


IMG_6292VrolijkeVrienden

Dat gaat zowel aan de voor- als aan de achterkant gebeuren.


IMG_6296VrolijkeVriendenPassenEnMeten

De onderdelen van de rug nog even droog en zonder lijm passen en meten.


IMG_6297VrolijkeVrienden

Hier is het leer bevochtigd en de ronde rug met ribben ingelijmd. Dan plaats ik ze op elkaar om ze hierna op de mal te plaatsen.


IMG_6299VrolijkeVrienden

Op de mal kan ik nu met een koordje de ribben extra goed in het leer zetten.


IMG_6300VrolijkeVriendenGelijmdVochtigLeerIMG_6302VrolijkeVriendenGelijmdVochtigLeer

Nu wachten tot het allemaal droogt.


Vrolijke vrienden

Een exemplaar van dit jeugdboek uit 1940 van Jan Mens
ben ik aan het her-inbinden.
Mijn exemplaar vond ik bij de kringloopwinkel en ik vond
de afbeelding op de boekband van Bob Uschi leuk genoeg
om het boek als uitgangspunt te nemen voor het opnieuw
inbinden van het boekblok en om er een nieuwe boekband
voor te maken.

Dat leidt tot een reeks experimenten.
Nu ben ik bezig te bekijken hoe ik het best een ronde,
leren, rug kan maken met valse ribben.

IMG_6222VrolijkeVriendenValseRibben

Dit is mijn testexemplaar van de ronde rug met daarop mijn testexemplaar van een valse rib. Idee is om te zien hoe ik met koordjes het eventueel vochtige leer hierop kan lijmen en vastzetten om de vorm van de ribben (het worden er drie) er in te houden.


IMG_6223VrolijkeVriendenValseRibben

Om de koordjes vast te kunnen zetten boor ik 6 gaten in de plank waarom de ronde rug gemaakt gaat worden. Daar kan ik dan 6 lange spijkers door steken die als ankerpunten gaan dienen.


IMG_6224VrolijkeVriendenValseRibben

Tussen de restjes vond ik dit stuk blauw ‘leer’. Ik heb het ooit gekregen als leer maar ik geloof dat eigenlijk niet. Het laat zich heel erg moeilijk dunnen en als ik er vormen in druk met fileten dan veert het erg snel weer terug. Ik denk dat het een soort van namaak leer is. Dus de uitkomsten van mijn experiment zijn dadelijk niet helemaal over te nemen op een echte leersoort. Maar ik waag het er op.


IMG_6225VrolijkeVriendenValseRibben

Moeilijk perspectief maar aan de andere kant ziet het er zo uit.


IMG_6226VrolijkeVriendenValseRibben

Nu het echte experiment. Op de mal huishoudfolie. Het leer (restje eerst bijgesneden) is nat gemaakt. De rug en de valse rib is ingelijmd. Het leer is over de ronde rug gelegd en met de koordjes benadruk ik de valse rib extra. Eens zien hoe dat er uit ziet als dat eenmaal opgedroogd is.


IMG_6227OefenenMetFileten

Aansluitend heb ik nog twee dingen gedaan: het binnenste schutblad dat ik heb gemaakt, is volledig tegen het al aanwezige schutblad van het boekblok gelijmd. Eerder had ik dat alleen nog maar met een strook lijm gedaan. Nu het hele blad. Dat is zowel aan de voor- als achterkant van het boekblok gebeurd. Het boekblok ligt nu in de boekenpers te drogen. Tweede activiteit is meer ervaring opdoen met de fileten. Deze keer heb ik ze verwarmd. Als mijn experiment met de ronde rug en valse ribben lukt, ga ik proberen een heel eenvoudige decoratie op het leer van de ribben te zetten. Maar eerst nog even oefenen. Dit is wel het leer dat ik wil gaan gebruiken.


Wordt vervolg.

Vrolijke vrienden

Vandaag nog een bericht met dezelfde titel…..
Beetje verwarrend……
Ik hoop van niet. Bij het inbinden van een boek
komen verschillende activiteiten aan bod die
soms op het eerste gezicht nog niets met elkaar
te maken hebben.
Daar komen steeds andere vaardigheden, kennis en
ervaringen aan te pas.
Die probeer ik een beetje uit elkaar te houden.

Ik dit stukje gaat het over het experiment met paste paper
om te komen tot schutbladen voor het boek.
De schutbladen wilde ik in eenzelfde kleurtoon hebben
als de afbeelding op het originele boek.

Daarbij heb ik bij het voorste schutblad een andere
werkwijze gevolgd als bij het achterste.
Wel komen op beide schutbladen artikeltjes en advertenties
voor die ik op Delpher gevonden heb met de zinsnede
“Vrolijke vrienden”.

IMG_6184VrolijkeVriendenSchutblad

Dit wordt het schutblad dat achterin het boek het boekblok gaat verbinden met de boekband.


IMG_6185VrolijkeVriendenSchutblad

Hier zie je nog een keer beide schutbladen en de originele afbeelding van de boekband van 1940. Als de schutbladen eenmaal in het boek verwerkt worden kan je ze niet meer in één oogopslag zien. De schutbladen worden nu dubbel gevouwen (in de breedte) en vervolgens gelijmd op de gelukkig aanwezige maar blanco, originele schutbladen. Voor nu lijm ik ze eerst vast met een strookje lijm maar later vormen het blanco schutblad en het door mij gemaakte schutblad één geheel.


IMG_6186VrolijkeVriendenSchutblad

Hier is het achterste schutblad aangebracht op het boekblok. Je ziet dat het gaas en de bandjes nog steeds aan de buitenkant uitsteken. Het gaas ga ik later aan het nu zichtbare schutblad bevestigen. Het komt dan tussen het schutblad en het eerste achterplat te zitten. De schutbladen zijn groter dan het boekblok. Als beide schutbladen bevestigd zijn ga ik het boekblok schoonsnijden aan drie kanten. Voor de oplettende lezer: De bandjes zaten eerst binnen het gaas. Door een kleine insnijding in het gaas heb ik ze naar buiten gehaald. Ik wil het gaas en de bandjes op verschillende manieren met de boekband vervlechten.


IMG_6190VrolijkeVriendenBoekenlegger

Deze paste paper droodle wordt een boekenlegger speciaal voor Vrolijke vrienden. Ik heb de vorm wat bijgesneden en vervolgens is het papier geplakt op een stuk boekbinderslinnen, blauw boekbinderslinnen. Daarna is het in de boekenpers gegaan. Zal straks nog een keer het geheel bijsnijden.


IMG_6191VrolijkeVriendenSchutblad

Ook het eerste schutblad heb ik met een strook lijm bevestigd aan het boekblok. Na het vouwen van dit schutblad moest ik nog wat stukjes lijmen. Dit schutblad is erg dik, misschien te. Het bestaat uit een pagina krantenpapier, vlechtwerk van stroken dik papier en daarop de Delpher-fragmenten. Dus hier en daar 4 lagen. Dit geheel ligt nu onder bezwaar.


Vrolijke vrienden

Het beeld bestaat misschien dat een boekbinder aan het begin
van de werkzaamheden aan een boek, precies weet wat z/hij
gaat doen. Bij mij is dat niet zo.

Ik wist dat ik de katernen uit elkaar zou halen en de vouwen
zou moeten verstevigen om daarna het boekblok weer in elkaar
te zetten.
Ik wist dat ik de afbeelding op het voorplat wilde behouden
en hergebruiken.
Maar hoe de boekband in elkaar zou worden gezet wist ik niet
en ondanks een eerste tekening weet ik dat nog steeds niet 100%.

Wat ik wel weet is dat het boekblok weer goed in elkaar zit
en dat ik een idee heb voor het schutblad.
Voor dat idee moet ik wel wat gaan experimenteren.

IMG_6073VrolijkeVriendenJanMensBobUschi1940

Zo kwam het boekblok uit de boekenpers. Het zit stevig in elkaar. De rug is mooi recht. Het gaas is wat aan de grote kant en de bandjes zijn lang maar dat kan de boekband straks best hebben. Om de boekband te kunnen gaan maken moet ik een beter gevoel hebben voor de grootte en de afbeelding van het voorplat heeft nog wat lelijke randen. Dus ik ga die afbeelding nog iets kleiner maken.


IMG_6075VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

Hier ligt de afbeelding op het boekblok. Kleiner maken kan niet. Maar hiermee heb ik een idee van de afmetingen. Voor het schutblad wil ik paste paper maken met een lijm met blauwe kleur. Dat is ook de hoofdkleur van de afbeelding op het voorplat.


IMG_6076VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

Dat begint met water.


IMG_6077VrolijkeVriendenJanMensBobUschi

De lijmpoeder.


IMG_6078VrolijkeVriendenJanMensBobUschi1940

Dan de kleur.


De volgende keer meer over het experiment en de resultaten.

Vrolijke vrienden

Gisteren gelukkig tijd gehad om het boekblok van
de Vrolijke vrienden verder af te maken.
De keer ervoor was ik ongeveer halverwege gekomen.
Gisteren zijn alle katernen genaaid op drie bandjes.
Daarnaast is de rug ingelijmd. Daarmee zijn de bandjes
vast aan de rug komen te zitten.
Naast de bandjes heb ik ook een fors stuk gaas gebruikt
op de rug.
De rug en het gaas, misschien wat dubbel maar ik wil het
broze papier van de katernen zoveel mogelijk steun geven
en de eventuele krachten die op de boekband komen te staan,
zo veel mogelijk opvangen met de bandjes en het gaas.

IMG_6066JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Alle katernen ingenaaid en de uiteinden van het garen met elkaar verbonden.


IMG_6067JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Hier zijn de bandjes nog los ten opzichte van de rug en heb ik de lengte verdeeld over de voor- en achterkant van het boekblok. Straks wordt een deel bevestigd op het voorplat en het andere aan het achterplat.


IMG_6068JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De onder- en bovenkant van het boekblok (kop en staart) laat ik zoals het nu is. Maar de frontzijde, de kant die op de foto naar boven uitsteekt, die is ongelijk. Dat is het gevolg van de nu rechte rug (die eerder rond was) en het aanbrengen van Japans restauratiepapier in de katernen. Ik denk dat ik dat recht ga snijden.


IMG_6070JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Hier ligt het intussen gelijmde boekblok met daarom heen het gaas op vetvrij papier dat op een plankje ligt. Het plankje en zijn tweelingbroer die nog zou volgen, zijn de rechte vormen waartussen het boekblok geperst gaat worden in de boekenpers. Daar laat ik het goed drogen, enkele dagen. Dat is misschien een wat lange periode maar daar is een praktische reden voor. Ik kom niet iedere dag in mijn werkplaats.


Vrolijke vrienden

Vandaag wilde ik het boekblok inbinden.
Maar werken met ouder en onbekend materiaal stelt je soms
voor nieuwe uitdagingen.
Het boekblok kwam erg mooi uit de boekenpers.
Geel compact.
Eigenlijk te compact.
De katernen zaten wat vast aan elkaar.
Dat was met wat voorzichtige kracht wel op te lossen.
Maar de middelste bladen van ieder katern zaten
in de vouw vast aan elkaar.
Dat kostte meer moeite en leverde bij een blad schade op.

IMG_6056JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Dat blad moest opnieuw gerestaureerd worden. De oorzaak zat hem waarschijnlijk in de lijm die toch nog niet echt droog was (?). Dis die blad blijft nu weer een paar dagen zo drogen.


IMG_6057JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Maar dat gaf mij de tijd om de bandjes op te zetten op mijn naaibankje. Een mooi stuk gereedschap.


IMG_6058JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De eerste helft van het boekblok ko0n ik dan toch al vast gaan naaien. Ik moet zeggen ik werk niet vaak met bandjes. Dat is misschien niet altijd nodig maar het geeft wel een extra stimulans om de katernen mooier, strakker, in te binden. Strakker is de zin van preciezer op elkaar. Dus dit was een leuke middag.


IMG_6059JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940IMG_6060JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Of ik het al genoemd had weet ik niet maar ik vind dat bij het zetwerk van Vrolijke Vrienden zulke mooie kapitalen zijn gebruikt. De eerste letter van ieder hoofdstuk gaat over meerdere regels en de tekst eromheen wordt daar heel mooi op aangepast. Ieder hoofdstuk anders.


Vrolijke vrienden

Gisteren ben ik natuurlijk nog even terug geweest
naar mijn werkplaats.
De vellen papier waren natuurlijk goed gedroogd.
Als er zon is dan is het al gauw warm in deze gebouwen
van een voormalige gevangenis.
Dus drogen doet het er prima.

De katernen kon ik weer in elkaar schuiven en op
de juiste volgorde leggen.

IMG_6046JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Verdikking

Je ziet dat het Japanse papier wel wat verdikking oplevert. Maar het valt best mee als je er vanuit gaat dat de rug van het boek rond gezet was (en zo meer dan 80 jaar gevouwen geweest is). Dat zorgt er vanzelf al voor dat de rug wat uit staat. Daarom gaat aan het eind van de middag het boek in de boekenpers om het zo vlak mogelijk te krijgen. Daar laat ik het dan voor een paar dagen en nachten.


IMG_6047JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Vouwen

Hier is goed te zien dat soms de vouwen weer heel goed in elkaar passen maar dat op andere plaatsen (vooral aan de rechtse kant) dat wat moeilijker gaat. De katernen mogen dus nog wat meer in elkaar opgestoten worden.


IMG_6048JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940ForeEdge

Aan de andere kant (de fore edge of voorkant) zie je dat het niet erg zou zijn als ik straks aan de voorkant er nog eens een stukje zou afsnijden met de snijmachine.


IMG_6049JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940 01

Vervolgens ben ik gaan schetsen hoe ik misschien het boekblok, de rug en de platten aan elkaar ga maken. Rekening houdend met het feit dat de oude voorkant onderdeel moet worden van de nieuwe. Ik zit te denken aan: de katernen op lintjes binden, dan een ronde rug maken en bekleden met leer, met valse ribben, dan platten maken die ik zo opbouw dat er een binnenplat komt dat met een schutblad en de linten en het leer zich verbindt aan rug en boekblok. Daar kan dan een buitenplat op worden aangebracht. Het voorplat zou dan een uitsparing hebben voor de afbeelding van de originele boekband. Wat zou dan de bekleding van de platten moeten worden? Iets dat aantrekkelijk is voor kinderen. Ergens daartussen kan dan nog kapitaalband komen. Maar dat is allemaal wat complex. Sommige zaken heb ik niet eerder gedaan.


IMG_6049JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940 02

Misschien als ik definitief weet hoe ik het wil gaan aanpakken dat ik het nog eens op een afbeelding uitwerk. Voor nu zijn dit nog maar ideeën.


Het boekblok zit intussen in de boekenpers.

Vrolijke vrienden

De foto’s zijn niet zo spectaculair en duidelijk maar
er gebeurt best wel wat.
Alle katernen van het boek Vrolijke Vrienden van Jan Mens
heb ik van elkaar los gemaakt, uit elkaar gehaald en
op de vouw schoongemaakt.
Daar zie je dat het naaigaren in de tijd en bij het uit elkaar
halen schade veroorzaakt. Het snijdt makkelijk in het
toch al broze papier.
Dat papier, daar op die vouw, probeer ik te verstevigen
met Japans restauratiepapier.

PlaatsJapansPapier

Ieder katern bestaat bij dit boek uit vier bladen papier die samen 16 pagina’s van het boek maken. Dat zijn de zwarte lijnen (bovenaanzicht) op de tekening hierboven. Het buitenste blad papier (hierboven het meest linkse) heeft het meest geleden. Daarom heb ik aan de buitenkant, op ieder buitenste blad van een katern, van boven het bovenste naaigat tot onder het onderste naaigat een strookje Japans papier aangebracht. Dat is in de lengte van de vouw. Dat heb ik hier als lichtgroen aangegeven. Omdat het buitenste blad, in dit geval, het meest beschadigd was heb ik op sommige plaatsen ook aan de binnenkant van dit buitenste blad nog een versteviging aangebracht (op de tekening rood). Niet meteen over de volle lengte van de vouw maar alleen daar waar nodig. Met de middelste twee bladen papier doe ik niets. De naaigaten zijn daar nog intact. Het binnenste blad verstevig ik aan de binnenkant van de vouw (blauw). Niet zo zeer om iets te repareren maar om extra stevigheid te geven aan de katernen. De draad waarmee ik de katernen straks weer aan elkaar naai raakt het buitenste papieren blad het meest aan de buitenkant en het binnenste aan de binnenkant van de vouw. De bladen papier die daartussen zitten, zitten er eenvoudig tussen geklemd.


IMG_6040JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De buitenkant van de buitenste vellen papier zijn allemaal voorzien van Japans papier. Dat is waar je nu tegen aankijkt op de rug. Nu is het de beurt aan de binnenste bladen van ieder katern.


IMG_6041JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De bladen strijk ik eerst even nadat ik nog een keer de naaigaten gecontroleerd heb op oneffenheden. Het papier wordt daarmee weer helemaal glad. De stroken Japans papier waren eerst anderhalf tot 2 centimeter breed. Die halveer ik voor de binnenkant. Dit is echt alleen ter versteviging. Niet ter reparatie.


IMG_6042JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Dan leg ik het blad op en tussen lijmvellen, lijm ik de binnenvouw in en plaats het Japans papier.


IMG_6043JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

In mijn werkplaats liggen nu overal bladen te drogen. Vandaag breng ik alle bladen weer op de juiste manier samen en gaat het boekblok in de boekenpers. Daarmee zijn de katernen bijna gereed om opnieuw ingebonden te worden.


Dromen van een boek schrijven en de titel al weten: ‘Het wonderbare geheim van den jongen Chinees’

Dat overkomt de hoofdpersoon in het jongensboek ‘Vrolijke vrienden’,
geschreven door Jan Mens in 1940.
De uitgever was De Arbeiderspers.
Het boek verscheen in een moeilijke tijd.
De uitgeverij wordt in 1940 overgenomen door de NSB.
Dan zal een Joodse illustrator Bob Uschi 1911 – 1995
(pseudoniem van Victor Silberberg) en een opdracht aan
de ‘Nederlands schrijver, onderwijzer, socialistisch politicus
en esperantist’ Theo Thijssen niet helpen.
Ik kocht het boek in de kringloopwinkel in de buurt.
Niet om het te restaureren maar als grondstof voor een nieuw
boek.

Al komt het boek dan uit een vooruitstrevende hoek, een
eerste scan van de afbeeldingen en de tekst toont ons
dingen waarbij wij vandaag onze wenkbrauwen zouden fronsen.

Dus een restauratie wordt het niet. Het is meer een herbouw.

IMG_5937JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De titelpagina van het boek Vrolijke vrienden. Geschreven door Jan Mens. Jan Mens zal later De kleine waarheid schrijven (trilogie, 1960 – 1964). een boek dat in Nederland heel bekend werd door de televisieserie van Willy van Hemert (1970 -1973) met Willeke Alberti als Marleen Spaargaren. Uitgegeven bij De Arbeiderspers en Bob Uschi maakte de illustraties.


IMG_5938JanMensUschiVrolijkeVriendenOverweldigdBleefJanStaan

Een echte binnenkomer: frontispice ‘Overweldigd bleef Jan staan’. Dit had ook de titel van mijn blogbericht kunnen zijn.


IMG_5939JanMensUschiVrolijkeVriendenSituatieInEenKatern

De katernen bestaan uit 4 bladen die in het midden met garen zijn ingenaaid. Het garen zit wat los.


IMG_5941JanMensUschiVrolijkeVrienden

Dat het een echt jongensboek is maken de illustraties heel duidelijk.


IMG_5945JanMensUschiVrolijkeVrienden

De meeste tekeningen zijn niet voorzien van een aanduiding van de maker. Hier is dat wel het geval.


IMG_5946JanMensUschiVrolijkeVriendenHetWonderbareGeheimVanDenJongenChinees

Hier komt de titel van mijn bericht vandaan. De hoofdpersoon fantaseert zelf een schrijver te worden en heeft ook al een titel van zijn boek bedacht: Het wonderbare geheim van den jongen Chinees. Hoe sympathiek dat allemaal mag klinken, we zouden er vandaag niet meer zo’n tekening bij maken denk ik.


IMG_5948JanMensUschiVrolijkeVriendenExlibris

In het boek zit een sticker met de naam van een vorige eigenaar. Het adres en telefoonnummer heb ik maar even weggehaald.


IMG_5961JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Rug

Het voorplat gaat eenvoudig van de boekband. Het gaas dat de band bij elkaar houdt is verduurd, is aan het vergaan. Er zit kapitaalband aan boven- en onderkant. De lijm die gebruikt is om de katernen bij elkaar te houden is hard en bruin geworden. Het voorplat schoonmaken met een beetje zeep en water is gevaarlijk. De kleur laat eenvoudig los. Zeker de rug is aan de buitenkant erg vuil. Die ga ik dan ook niet meer gebruiken. Net als het achterplat.


IMG_5962JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Voorplat

De voorplat heeft een kartonnen platkern. Geen grijsbord. De bekleding lijkt op een gaas met daarop/in een vulmiddel en vervolgens de afbeelding die er op gedrukt is. Maar hier heb ik geen ervaring mee. Ik weet niet hoe dit materiaal heet en of dat ook vandaag nog wordt gebruikt.


IMG_5963JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Voorplat

Het idee was die afbeelding van het karton af te halen. Maar dat idee moet ik al snel laten gaan. Misschien zijn er manieren om dat te doen maar ik besluit de afbeelding in een rechthoek te snijden en dan zoveel mogelijk karton langs de achterkant te verwijderen.


IMG_5964JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

Dit is de voorkant van de boekband na het schoonsnijden.


IMG_5965JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940EersteKaternLos

Dan ga ik katern voor katern losmaken.


IMG_5975JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AchterkantVoorplatSchuren

Afwisselend schuur ik de achterkant van de voorplat. Ik heb dan zoveel mogelijk laagjes van het karton weggehaald. Het schuren is dan om het zo glad mogelijk te maken waardoor de voorplat straks beter te verwerken is.


IMG_5976JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940KaternVootKaternLosmaken

De lijm is hard en ook als je die zacht maakt met een beetje water laat die zich moeilijk verwijderen. Daarmee beschadig ik dus wel het buitenste van de vier bladen van elk katern. Maar ik weet geen andere manier. Die bladen ga ik in ieder geval versterken aan de vouw voor dat ik het boekblok weer in elkaar da zetten. Het boek had iets van een ronde rug met kneep. Dus ik heb ieder katern zo glad mogelijk proberen te maken. Ik ga het zonder kneep inbinden.


IMG_5977JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AlleKaterneneLos

Redelijk schoon maar nog niet mooi glad.


IMG_5978JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940AlleKaternenLosEnVoorplat

De grondstof.


IMG_5981JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940OpdrachtTheoThijssenMooieJ

Het boek is volgens mij met best wat aandacht gemaakt. Links zie je de opdracht aan Theo Thijssen. Bij het begin van een nieuw hoofdstuk is de eerste letter een grote kapitaal die meerdere regels groot is. Daar wordt met het zetwerk iedere keer rekening gehouden.


IMG_5982JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Opvoedend

De schrijver wil de lezer ook iets leren. In het boek komen dan (heel weinig maar toch) voetnoten voor.


IMG_5984JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940

De marges zijn breed maar niet helemaal onbenut. Ik denk dat ik het boekblok opnieuw ga snijden maar dan is het wel opletten. De paginanummers staan ver genoeg van de rand van het papier maar sommige van de afbeeldingen staan op de hoek van de tekst/hoek van het papier. Veel dichter aan de rand dan de tekst.


IMG_6008JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940OuderwetseWagens

‘Ouderwetse auto’s’.


IMG_6011JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940HorasNonNumeroNisiSerenas

‘Horas non numero nisi serenas’, blijkbaar een vaker voorkomende inscriptie bij zonnewijzers. De vertaling die het boek er aan geeft ‘Ik tel slechts de heldere uren’ is misschien erg correct maar op internet vond ik ‘Ik tel slechts de onbewolkte uren’. Naar mijn smaak duidelijker.


IMG_6017JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940IMG_6019JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940IMG_6020JanMensUschiVrolijkeVriendenDeArbeiderspers1940Boekblok

Nadat ik alle katernen zo vlak mogelijk heb proberen te maken is het boekblok in de boekenpers gegaan. Straks een kijken hoe het er uit komt. Dan kan de versterking van de vouwen beginnen.


Voorheen das

IMG_5896MooiMarginaal

Het boek: “Mooi Marginaal 2018 – 2019” ben ik aan het inbinden. Vandaag haalde ik het uit de boekenpers waar het boekblok een paar dagen had liggen drogen. De kleuren die je hierboven aan de randen ziet en die dadelijk gaan verdwijnen omdat ze er af gesneden gaan worden, zijn mijn inspiratie voor de bekleding van het boekblok. De das van mijn partner die, na al vele malen in de was te zijn geweest, plotseling “bedorven” was.


IMG_5897MooiMarginaal

Dan hoop ik wel deze keer meer succes te hebben met de stof. De stof is erg vervormd omdat hij in de wasmachine is gaan vervilten. De das zat helemaal in elkaar gedrukt. Ik heb het weer uit elkaar gehaald maar de vorm van de das is nu niet meer een simpele rechthoek.


IMG_5898MooiMarginaalSchoongesneden

Eerst heb ik het boekblok schoongesneden en voorzien van een schutblad voor en achter. Eenvoudig wit, stevig tekenpapier.


IMG_5899MooiMarginaal

Dit stuk leer kocht al een aantal jaren geleden. Het was in de uitverkoop. Het originele prijskaartje hangt er nog aan. Al lang wil ik daar iets mee maar ik weet niet wat. Vandaag kreeg ik het idee. Het gaat een soort van leeslint worden. Alleen in het leer te dik om permanent in je boek te doen. Tijdens het lezen kan dat wel maar daarna versiert het de buitenkant van het boek.


IMG_5901MooiMarginaalLeerdunnen

De rand waar het “leeslint” bevestigd gaat worden heb ik een beetje gedund.


IMG_5902MooiMarginaal

Vandaag heb ik ook de kartonnen platkernen gesneden en het ruggebord.


IMG_5903MooiMarginaalPlatkernenEnBoekblok


IMG_5904MooiMarginaalVoorheenDas

Het stuk das dat ik nodig heb voor de bekleding ga ik spannen om een houten plaat. Ik ga aan de binnenkant vlieseline aanbrengen met een strijkbout maar wil er eerst zeker van zijn dat als ik het straks er uit snij er een soort van rechthoek is ontstaan.


IMG_5906MooiMarginaalBeoogdeBekleding

Langs de randen heb ik de vlieseline een beetje met boekbinderslijm ingesmeerd.


IMG_5907MooiMarginaalPlatkernenBoekblokLeeslint

Platkernen en ruggebord zijn verbonden met elkaar door kraftpapier, het boekblok en het leeslint liggen gereed. Daar moet ik morgen een heel eind mee komen. Dat prijsje is natuurlijk niet de prijs van het boek.


Papieren boekband

IMG_5819PapierenBoekband

Zo trof ik het object gisteren aan dat bedoeld is als decoratie voor het achterplat. Je ziet dat links onder lijm en ecoline zijn weggelopen, op tafel (en dat kun je hier niet zien) op de vloer. De rechthoekige vorm is ook een beetje krom getrokken. Maar dat maakt me niet uit. De decoratie voor het achterplat is anders dan die voor het voorplat (minder papier, maar wel met ecoline boven op de lijm). Dat was een bewuste keuze. Op ten minste twee plaatsen is de lijm nog niet helemaal droog. Toch heb ik beide decoraties van het huishoudfolie afgehaald. De decoratie voor de achterplat heb ik wat bijgesneden en aan de linkerzijde opnieuw op een nieuw stuk huishoudfolie gelegd. Vandaag zal het wel helemaal droog zijn.


IMG_5820PapierenBoekband

Als ik zo’n decoratie tegen het licht hou dan zie je dat er nogal wat (bijna) transparante delen in zitten. Dus er is een kans dat als ik de decoraties zo op de platten plaats dat er veel grijs van het karton blijft doorschijnen.


IMG_5821PapierenBoekband

Als ik de decoraties op de platten leg dan zie je dat door krimp en vervorming de decoraties niet de grijze ondergrond volledig afdekken. Dat is niet erg maar daar ga ik toch iets aan doen.


IMG_5822PapierenBoekband

Ik begin bij het voorplat. Met acryl, gemend met ecoline, groen en geel, verf ik, in stroken de grijze ruimte tussen de Arbatex. Dat geeft best een mooi beeld. Soms denk ik: zonde om daar straks de decoraties overheen te plaatsen. Maar goed dit is misschien een idee voor een volgend boek.


IMG_5823PapierenBoekband

Op het achterplat kies ik voor heel andere kleuren: rood en oranje.


IMG_5824PapierenBoekband

De titel van het boek wordt: ‘Groene vingers’. De affiche letters kreeg ik niet goed in het papier-mâché gedrukt maar ik ga nu proberen ze op het papier-mâché te drukken. Eerst een proefdruk op een stuk papier. Ik zie dat het schilderstape probeert mee te drukken (onderaan bij de letter N). Als dat is verholpen rol ik nogmaals inkt over de letters en plaats ze op de decoratie.


IMG_5825PapierenBoekband

De ruimte waar de afficheletters hebben gezeten zie je nog wel door de kleine ophoping van papier aan de randen van waar de tekst zat.


IMG_5826PapierenBoekband

De letters er op en dan kan het geheel zo in de boekenpers. Eventuele ongelijkheden in de decoratie worden dan ten minste tijdelijk platgedrukt om de inkt kans te geven zich op de decoratie af te drukken.


IMG_5827PapierenBoekband

Dat valt dus nog niet mee. Hier zie je het eerste resultaat. Dit is een mengsel pantone inkt: geel en blauw.


IMG_5828PapierenBoekband

De tweede drukgang geeft verbetering maar ik zal het met de hand gaan afwerken. De contouren staan in ieder geval.


Papieren boekband

IMG_5762PapierenBoekband

De bank vandaag onder bezwaar uit gehaald. De scharnieren nog eens goed gevouwen. De omslagen nog even gelaten voor wat ze zijn: los. Met schilderstape aan beetje de grenzen aan gegeven waarbinnen het papieren object zal worden gelijmd. Zo zal de afstand naar alle randen ongeveer gelijk zijn. Het object is niet perfect recht. Dat zal misschien verbeterd worden bij het op de boekband lijmen en dan het onder de boekenpers leggen van het totaal.


IMG_5763PapierenBoekband

Vervolgens heb ik jet papieren object aan de achterkant goed ingesmeerd met boekbinderslijm (PVA). Helaas heb ik daar geen foto van want je kon mooi de structuur van de achterkant zien met die lijm erop. Vervolgens is het object op de boekband geplaatst. Dat is het moment waarop deze foto gemaakt is. Je kunt hier en daar aan de randen nog wat restanten van de witte lijm zien.


IMG_5767PapierenBoekband

Na een klein uur heb ik hem uit de boekenpers gehaald om te zien hoe het gaat. De lijm was nog niet overal droog maar het onder druk zetten van het geheel in de pers had geen nadelige gevolgen.


Multatuli – Liefdesbrieven

Een laatste blik op de rug van het boekblok.
De achterkant van het boekblok zit al tegen de achterplat gelijmd.
Nu is het tijd voor de voorkant van het boekblok.
Dit boek is dus gisteren ‘in zijn band gezet’, daarmee is dit
een bandzetter.

IMG_5415MultatuliLiefdesbrieven

Multatuli, Liefdesbrieven in een uitgave in losse katernen van Uitgeverij Boekblok en Atelier de Ganzenweide gaat dadelijk in de boekenpers. Benieuwd naar het eindresultaat? Je ziet het volgende keer.