Weer een stapje met Mooi Marginaal

Posted on februari 11, 2019 by Argusvlinder

Mijn eerste stap was eigenlijk een experiment.
Maar nu dat experiment lukt loop ik er tegen aan dat ik eigenlijk
verkeerd begonnen ben.
Ik heb de letter ‘M’ uit een klein stuk karton gesneden.
Ik had meteen het formaat van de voorplat moeten gebruiken.
Nu moet ik dat zien te corrigeren.
Maar dat heeft ook zijn charmes. Dan moet je extra inventief zijn.

Dit geeft een beetje het idee waar ik naar toe werk. De bovenste letter ‘M’ komt verlaagd in de voorplat terwijl de onderste er boven op komt te liggen. Wat je nu hier ziet zijn meerdere lagen op elkaar.

Hier zie je al die lagen: links liggen drie rechthoeken, twee van karton en een van eenvoudig papier. De meest rechtse van de drie is de basis. Daar komt straks de middelste plat bovenop. Daar is een gat in uitgespaard waar mijn verdiepte letter ‘M’ in komt te liggen. Om de snijschade ‘onzichtbaar’ te maken gaat daar het eenvoudige papier overheen met een gat kleiner dan in de tweede plat. Het eenvoudige papier verbergt het feit dat de letter en de plat twee stukken karton zijn. Dit ga ik bekleden met boekbindlinnen. De bedoeling is dat je daar niet kunt zien dat het in werkelijkheid meerdere stukken karton zijn. Rechts liggen 4 dingen: twee vierkanten (grijs en geel), de verdiepte letter ‘M’ en de zacht gele letter ‘M’ die bovenop komt te liggen. Het stukje grijs papier is om het hoogteverschil tussen de twee soorten karton die ik gebruikte op te vangen (stom van mij). Het gele papier zorgt straks voor een gele verdiepte ‘M’ in rood.

De twee kartonnen platten die samen de kern van het voorplat gaan vormen hebben twee verschillen: de bovenste heeft een uitsparing waar de verdiepte letter ‘M’ in komt. Als ik de letter meteen in een goed formaat karton had gesneden was dat niet nodig geweest. Maar een ander, belangrijker verschil is dat de plat die de achterkant van het voorplat gaat vormen smaller is. Op de foto is dat het karton dat bovenop ligt. Daar moet het leer van de rug in gaan passen. Zo vang ik de dikte van het leer op. Het leer (met gaas) gaat het scharnier van de platten vormen. Op de foto ligt het leer al in de sleuf op de onderste paar centimeter na om te laten zien wat ik bedoel. Zie ook dat er nog ruimte is tussen de stippellijn op het leer/gaas en het begin van het onderste stuk karton. Dat wordt een lijmrand. Alle delen zijn nu nog los van elkaar. Na het snijden van het boekbindlinnen is het assembleren van al die losse delen tot 1 voorplat, de volgende stap.

Nou, ik hoop dat ik me begrijpbaar heb gemaakt.
Anders dan zie je in de volgende series misschien wel wat ik probeer te doen.
Ben ook aan het kijken geweest of ik de platten moet afronden
om het scharnieren beter te laten verlopen.
Waarschijnlijk kan dat er voor zorgen dat je de platten nog verder kunt omvouwen.
Maar of dat nodig is, daar ben ik nog niet aan uit.

Gelezen van uitgeverij De Buitenkant

Posted on februari 10, 2019 by Argusvlinder

Al weer een hele tijd terug bestelde ik een paar
deeltjes uit de serie Uitgelezen Boeken van
uitgeverij De Buitenkant.

Als uitgeverij publiceren ze veel over allerlei dingen
die met de opmaak van boeken te maken hebben. Over lettertypes,
boekontwerp, boekgeschiedenis, enz.

Uitgeverij De Buitenkant

De serie Uitgelezen boeken gaat over allerlei onderwerpen.
Ik kocht twee deeltjes over boekenleggers of bladwijzers.
Heel leuk.

Dit nummer uit 2003 is geschreven door Frank Divendal. Bij dit nummer zitten 8 boekenleggers. Volgens de Telegraaf: ‘Frank Divendal heeft een erg bijzondere verzameling in huis. Hij verzamelt al van kinds af aan boekenleggers en staat hiermee al een aantal jaar in het Guinness Book of Records.’

Ook dit oudere nummer (1995) bevat een aantal boekenleggers. Beide boekjes zijn mooi geïllustreerd (met boekenleggers) en geven een overzicht van de oorsprong en het gebruik van boekenleggers in Nederland.

Mooi Marginaal uit de pers

Posted on februari 9, 2019 by Argusvlinder

Het ingenaaide boekblok heeft drie nachten in de pers gezeten. Dus het is gereed om met een stuk gaas nog steviger te maken. Daarna kan ik het gaan snijden. Dit gaas noem ik het binnengaas. Omdat ik dit boek wil maken met opgelijmde platten breng ik eerst een rug aan. Die rug wordt bekleed met dun leer. Dat leer versterk ik met het, u raadt het al: het buitengaas.

Tot nu toe maakte ik boeken met een boekband die voordat
hij werd aangebracht op het boekblok, helemaal was voorbereid:
Van karton sneed ik de platten (voor en achterkant van een boek)
en de rug. Die drie delen werden met elkaar verbonden met een stuk
kraftpapier en vervolgens bekleed met 1 stuk boekbindlinnen.
Dat vormt een stevig geheel waarbij de platten verbonden worden
met het boekblok door schutbladen.

Nu maak ik een losse rug van karton bekleed met leer.
Dun leer. Om de katernen bij elkaar te houden.
Het leer vormt zo dadelijk ook de bevestigingsplaats
en het scharnier voor de opgelijmde platten.
Om dat steviger te maken lijm ik daar een extra stuk
gaas tegen.

Het boekblok gaat dus opnieuw in de pers maar deze keer niet zozeer om het papier te persen maar om de katernen tegen elkaar te drukken terwijl het gaas er op wordt gelijmd.

Als het boekblok en het gaas goed gedroogd zijn, kan het boek in de snijmachine. Het boekblok heeft nog niet de goede maat. De katernen zijn ongelijk en niet alle pagina’s van het boek gaan open vanwege de vouwen in de katernen. Die gaan er nu af.

In de snijmachine. Langs drie kanten wordt het boek schoongesneden.

Dit is altijd een mooi moment. Als het goed gaat is het boekblok aan alle gesneden zijdes mooi glad. Alle pagina’s gaan nu ook goed open.

Ik ga het schutblad maar met een randje van 3 millimeter lijm op het eerste (en laatste) katern bevestigen. Dat is minder stevig dan normaal.

Hier zie je dat er een schutblad aan de bovenkant en aan de onderkant van het boekblok is aangebracht. Dat deel van het dubbelgevouwen schutblad dat tegen een katern komt is een paar millimeter korten aan boven- en onderzijde dan het deel dat straks tegen de platten komt. Daarom zie je hier en daar dat mooie blauw van de bloemen op de binnenkant van het papier.

Dit wordt de rug. Een reep karton op een dun stuk leer. Aan een kant is het leer rond. Dat is omdat ik het stuk zo gunstig mogelijk uit een huid gesneden heb. Voor het boek was dit niet nodig. Over het karton en het leer is vervolgens gaas gelijmd. Gewoon om dit stuk zo stevig mogelijk te maken. Naast de rug heb ik al met een stippellijn de kneep gemarkeerd. Dat deel zal niet gelijmd worden op het boekblok. Dat is de ruimte die de rug krijgt. Opnieuw met een lijmrand van een aantal millimeter om vervolgens de scharnier te worden voor de platten. Die bekleed ik toch met linnen. Ook rood. Die platten komen morgen aan de beurt.

Er restte mij niets anders dan het binnengaas vast te plakken op de schutbladen. Dat kan nu goed drogen.

Gelezen: Engelbrecht van Nassau

Posted on februari 9, 2019 by Argusvlinder

De Erfgoedvereniging ‘Engelbrecht van Nassau’ bestond eind 2018
65 jaar. Reden voor een speciale uitgave van hun kwartaalblad.
Deze keer helemaal gewijd aan Philips Willem van Nassau, de vergeten Nassau.

Jaargang 37, nummer 2018/4 met op de omslag met Prins Philips Willem van Nassau door Pieter Claesz Soutman.

Je leest niet vaak over deze telg van de familie Oranje-Nassau.
Over zijn halfbroer Maurits lees je veel meer.
De reden is waarschijnlijk dat Philips Willem lange tijd (28 jaar!)
gevangen gezeten heeft in Spanje in een poging Willem van Oranje
(zijn vader) in te tomen.

Dus prima dat er een keer uitgebreid aandacht voor is.
Paar verbeterpunten:
= in de tekst staan verspreid over de verschillende artikelen,
wel heel veel dezelfde feiten te lezen;
= hier en daar staan in de tekst en de noten nog de place holders
voor namen van boeken ed die een eindredacteur of de corrector
toch had kunnen zien.

Verder heb ik het met plezier gelezen!

Mooi Marginaal: katernen naaien

Posted on februari 6, 2019 by Argusvlinder

De katernen heb ik war aangepast.
Allereerst heb ik de titelpagina aangepast.
Vervolgens een extra ‘katern’ ingevoegd.
Drie druksels waren eerder al op Zaansch bord aangebracht.
Dit dubbelgevouwen karton is een extra katern voor het boek.

Beginnende met het passen en afmeten van de gaten die geprikt gaan worden in ieder katern.

Dan de gaten prikken.

Als alle katernen geweest zijn kan zo dadelijk het naaien beginnen. Eigenlijk hadden de katernen eerst ‘doodgeperst’ moeten worden. akelig woord dat ik vandaag tegen kwam in een beschrijving van de Bradelband. Wat er bedoeld wordt is dat de katernen voor een langere tijd (24 uur) een een pers worden geperst zodat de katernen niet meer de natuurlijke neiging van gevouwen papier hebben om een beetje open te gaan staan.

Dan kan het naaien beginnen.

Als er een schutblad onder de opgelijmde platten gaan komen dan zijn dit ze. De kleuren blauw en bruin geven zo’n mooi effect.

Strengel & Letters: laatste deel

Posted on februari 5, 2019 by Argusvlinder

Er is in Kasteel Wijchen een mooie tentoonstelling over het middeleeuwse boek. Daar ben ik onlangs geweest en wil daar nog wat informatie over delen.

Als de poorten dan opengaan ziet het kasteel er zo uit.

Een vertaalde lijst met klachten van middeleeuwse kopiisten.

De tentoonstelling bestaat grofweg uit drie delen:
= verhalen over de mensen die bij het maken van boeken betrokken waren/zijn;
= voorbeelden van middeleeuwse boeken, leeshulpen enz;
= boeken van hedendaagse boekbinders.

In het eerste deel, heel geschikt voor kinderen, komt de productie van
perkament en het leven van de (over)schrijvers en illustratoren (illumineren).
Dat leven van de mensen die oude teksten overschreven was niet altijd
even prettig, blijkt uit hun oefenzinnen die je af en toe
in oude boeken kunt vinden,
Ze schrijven bijvoorbeeld:

Ik heb het koud.

Nu ben ik klaar met schrijven…..Geef me een neut.

Gelukkig, het zal snel donker zijn.

Schrijven is extreem gezwoeg. Het trekt je rug krom, het verdoezelt je zicht, het verdraait je maag en je zijkanten.

Sint Patrick of Armagh, verlos mij van het schrijven.

Zoals de haven wordt verwelkomd door de zeeman, zo ook de laatste zin door de schrijver.

Wat een verdriet. Oh klein boek. Er komt een dag wanneer iemand over jouw bladzijden zal zeggen: de hand die dit schreef is niet meer.

Dit boek bestaat uit twee teksten: een tekst uit Den Bosch, Johannes Turnhout, Eusebius Hieronymus Stridonensis, Libri duo contra Joviniam cum argumento, 1551; en een tweede tekst uit Antwerpen, Johannes Helenius, Enchiridion uit 1542. Het voorste schutblad bestaat uit een perkamenten fragment van een Officiale, 15e eeuw. Regionaal Archief Nijmegen.

De tekst bij dit boek is als volgt:

Papieren boekblok met 264 folio. Het voorste schutblad is een perkamenten fragment van een Officiale uit de 15e eeuw.
Het achterste schutblad is een papieren blad uit een gedrukte Latijnse spraakkunst uit de eerste helft van de zestiende eeuw.
De katernen zijn gebonden op drie dubbele, bruine leertjes.
Het boek heeft een perkamenten aangehaalde omslag met doorgehaalde bindingen.
De sluiting wordt gevormd door een overslag met een smalle inslag en een klampslot.
Op de rug van het boekblok zijn aan de bovenste kettingsteek twee dunne linnen draadjes vastgeknoopt welke dienst deden als leeslint.
Ooit waren ze veel langer en pasten ze tussen de bladzijden.
1551, NL-NmRAN_546_37

Schepenprotocol, Nijmegen, 1422. Regionaal Archief Nijmegen.

Schepenprotocol gebonden in goedkoop perkament.
De overslag is het laatste stukje van een vel perkament, namelijk een stuk poot van een geit.
Op de voorkant zitten veel gaten.

Van dit boek kon ik helaas de toelichting niet meer terugvinden. De band ligt los om het boekblok. Hoe het ingebonden is, kun je hier goed zien.

Dit vond ik bijzonder. Drie verschillende leeshulpen. Het meest linkse zijn meerdere boekenleggers. Ze zitten bovenaan met een soort sieraad aan elkaar. Of zoveel boekenleggers handig zijn ? Maar twee of drie kan ik me goed voorstellen: bijvoorbeeld een voor de pagina waar je leest, een voor de noten en een voor de literatuurlijst in je boek. Het middelste voorwerp heet een kapittelstokje. Dan als laatste, rechts, een Kolomwijswieltje.

Boekbindmateriaal

Posted on februari 4, 2019 by Argusvlinder

Gisteren kreeg ik wat nieuw boekbindmateriaal.
Allereerst had L. een nieuwe jas gekocht.
Dus kan ik de oude jas opwerken tot boekbanden.

Dit is de jas. Er zitten twee interessante aspecten aan, misschien drie. Een: de structuur in de buitenkant van de jas. Twee de sluitingen: ritsen maar ook haakjes. Drie, maar hier twijfel ik nog over, de voering van de jas. Kan ik die ook als vulling voor een boekband gebruiken?

Dit is die structuur. Die zie ik al helemaal rond een boek zitten.

Deze lange ‘cavia’ of dit kunstbontje kon op de nieuwe jas worden vastgemaakt met knoopjes. De knoopjes heb ik er al afgehaald met een tornmesje. Het is te smal (in relatie tot de lengte) om er een boek in te maken. Het is maar 5,5 cm breed terwijl het 60 cm lang is. Maar het bontje kan wel het centrale deel van een boekband worden. Nu nog even het onderwerp van het boek vaststellen.

Stapje voor stapje

Posted on februari 4, 2019 by Argusvlinder

Ik heb ook de ‘negatieve M’ beplakt. Eerst zowel de letter als het rode papier ingelijmd. Toen het papier geplakt op het karton waar de letter ‘M’ is uitgesneden. Dan via de achterkant (dus door de lijm) het papier doorgesneden om het plakken tegen de snijranden in het karton te vereenvoudigen. Dan met een vouwbeen de contouren van de letter ‘M’ benadrukt. Daarna het te veel aan rood papier weggesneden. Hier op de foto heb ik net met een vouwbeen de lijnen benadrukt.

De volgende klus was het uitzoeken van de kleuren. Tegen de achterkant van de ‘negatieve M’ kan ik een kleur plakken anders dan de kleur van de kaft of de kleur van de ‘positieve M’. Ik weet het nog niet.

Mooi Marginaal 2012 – 2017

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Via de Stichting Handboekbinden ben ik de catalogus van
‘Mooi Marginaal 2012 – 2017’ aan het inbinden.
Maar ik ga voor het eerst werken met ‘opgelijmde platten’.
De voorkant wil ik extra versieren met twee maal de letter ‘M’.
Een keer een negatieve, dat wil zeggen dat de letter
verzonken zit in de band.
En een keer een positieve, dat wil zeggen dat de letter op de
boekband komt te liggen.

De letters zijn gesneden en nu is het tijd om de letters
te bekleden. Ik heb gekozen voor papier om de platten te bedekken.
Ik hoop dat het papier zich eenvoudig laat vormen.
De eerste resultaten zijn hoopgevend.

Ik heb de letter ‘M’ (karton) en het bekledingspapier, beide met lijm ingesmeerd nadat ik het bekledingspapier al in de vorm van een ‘M’ gesneden had. Het papier laat zich vrij eenvoudig aan de zijkant van de letter aanbrengen. Het overtollig papier snij ik weg. Alleen in de scherpe hoeken heb ik met een mes een insnijding gemaakt. Vervolgens het bekledingspapier op de juiste plaats gedubd met een vouwbeen.

De onderste ‘M’ is nu in het zachtgeel bekleed. Eens zien hoever ik hier vanmiddag nog mee kan komen.

#Resist – Rebel, rebel

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Even tussendoor een klein boekje gemaakt.
Het was wat worstelen met de tekstverwerker maar
uiteindelijk ben ik er toch in geslaagd om de tekst zo te printen
dat ik het tot een boekje kon vouwen.
Hier ligt het boekblok op de band.

Het verhaal over Rebel, rebel – het nummer van David Bowie – staat centraal in dit boekje. De koppermaandagprent #Resist van Studio Zeedauw heb ik gebruikt om de band te maken.

Met een klein stukje zwart garen zijn de twee delen aan elkaar gemaakt.

Dada-boek is gereed

Posted on februari 3, 2019 by Argusvlinder

Het is een heel avontuur geweest maar nu is het dan zo ver.
Het boek is gereed en ik ben tevreden.
Een volgende keer kan het nog beter, dat zie je zo dadelijk.
Maar ik ben er blij mee.

Mijn dada-boek, boek met dadadichten. Begonnen met een instructie op een kaart van een collegadrukker die ik zag op internet. Nu ben ik een dummy en een boek verder. Heb weer veel geleerd.

Veel heb ik nagedacht over hoe ik de aansluiting tussen de band en het boekblok mooi kon krijgen. Dat is goed gelukt.

Het gebruik van het spinnenwebpapier, moeilijk, is uiteindelijk goed gekomen. De kleuren van het spatwerk met ecoline zijn mooi. Ook de stukken handgeschept papier doen het mooi in dit boek.

Ik begon heel trouw volgens de instructie van Tristan Tzara (Sami Rosenstock) maar moest dat wel loslaten. Dat leidde tot mooie pagina’s.

De stappen die genomen zijn om tot de afbeeldingen in dit boek te komen, staan toegelicht in een klein boekje dat op de achterste plat bevestigd is. Een late vondst. Echt dadaïstisch: het was toeval. Ik was vergeten de tekst in het boekblok op te nemen dus ik moest op het laatste moment iets anders bedenken.

Het boek is pas een paar keer geopend. Misschien kan het nog wat mooier komen te liggen door het nog een paar keer te openen.

Als je de constructie van de dummy (onder) vergelijkt met het eindresultaat dan zie je zo de verbetering die heeft plaatsgevonden. Maar een volgende keer kan het nog beter.

Strengels & Letters: boeken maken in middeleeuws Gelre

Posted on februari 2, 2019 by Argusvlinder

Tot en met 10 maart is de tentoonstelling over middeleeuwse boeken nog te zien. Het is een aanrader!.

Ook van Atelier Libri waren er ansichtkaarten te koop op de tentoonstelling.
Astrid Beckers is de gastcurator van deze tentoonstelling en haar kaarten
passen daarom nog beter bij de tentoonstelling.
Ik kocht er een paar en laat die hier zien.
De boeken zijn in het echt natuurlijk nog mooier.

Het begrip boek omvat meer dan alleen de bestsellers die nu in de winkels liggen. Ook verzamelingen rekeningen, religieuze verhalen, inschrijfregisters, romans, kadasterboeken, heiligenlevens, kleine en grote schriften, wereldkronieken, de bijbel, wetenschappelijke verhandelingen, enz worden tot ‘de middeleeuwse boeken’ gerekend. Op deze kaart gaat het om Nijmeegse stadsrekeningen uit 1531. De foto is van het Regionaal Archief Nijmegen (gelukkig bevatten deze kaarten informatie over de oorsprong van de afbeelding. De archiefnummers heb ik weggelaten).

Rekeningen van de rentmeester van het Sint Nicolaasgasthuis in Nijmegen uit 1522 – 1523. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Rekeningen der stad Nijmegen, 1541 – 1542. Mooi zijn op deze vergroting de verschillende lettergroottes te zien en de lijntjes die men op het perkament/papier trok voordat men de tekst er met de hand op schreef. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Nijmegen, stadsrekeningen uit de 16e eeuw. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Tenminste één van deze boeken is ook te zien op de tentoonstelling. Dit zijn 15e eeuwse gotische boekbanden met klavieren die uitstekend aan de voorkant van de boeken en boekenleggers die er aan de bovenzijde uitsteken. ‘Klavieren’ zijn hulpmiddelen om snel een bepaald stuk van een tekst te kunnen vinden (bijvoorbeeld een hoofdstuk). Wij kennen die nu beter als tabbladen. Atelier Libri geeft cursussen waar je een paar van deze hulpmiddelen kunt leren maken. Ik meen dat er wel meer dan 20 verschillende vormen van zijn. Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Het hulpmiddel dat hier getoond wordt is ook op de tentoonstelling te zien: een kolomwijswieltje. Een soort intelligente boekenlegger die niet alleen de pagina kan aangeven maar ook weet in welke kolom en op welke regel je gebleven was met lezen. Handschrift uit 1460 met rode, leren, klaviertjes en een kolomwijswieltje (en zo te zien een interessante tabel). Foto: Regionaal Archief Nijmegen.

Kolomwijswieltje. Atelier Libri verkoopt dit hulpmiddel (handgemaakt). Ik kon het niet laten liggen. Ik ga uitproberen hoe het werkt.

Ook dit soort boeken zijn te zien op de tentoonstelling Strengels & Letters. Dit zijn Stukken over een geschil tussen een Nijmegenaar en 2 inwoners van Herwen en Aerdt inzake een erfenis, uit 1565.

De Papieren Eenhoorn op Strengels & Letters

Posted on januari 31, 2019 by Argusvlinder

Vorige week was ik op de tentoonstelling
Strengels & Letters in Kasteel Wijchen.
De tentoonstelling gaat over middeleeuwse boeken en een paar
typische zaken zoals klavieren, leeswieltjes, het inbinden van
meerdere teksten in één band enz.

Er waren ook kaarten te koop van een paar boekbindateliers.
Een zo’n boekbindwerkplaats is Middeleeuwse Boekbinderij De Papieren Eenhoorn.
De kaarten gebben mooie foto’s van boeken maar de kaart
vermeldt niet wat je precies ziet.
Dat is wel jammer want het zijn close-up opnames.
Altijd een uitdaging op te duiden.

Een opengeslagen boek. De nadruk ligt bij de kop (bovenkant van het boek). Je ziet in het midden de rug. Links en rechts een (dikke) plat en de bladen van het boek waaieren mooi open. Een moderne uitvoering van een middeleeuws boek ?

Detail van een op strengels leer of perkament ingebonden boek ?

Vanuit een ander perspectief ?

Gelukkig is het thema van de Stichting Handboekbinden dit jaar
‘Het Middeleeuwse Boek’. Dus volgens haar rond deze tijd weet ik er meer van.

Na de dummy: het resultaat

Posted on januari 30, 2019 by Argusvlinder

Het Dada-boek nadert zijn voltooiing.
Dat mag ook wel want er is lang aan gewerkt.
Allemaal het resultaat van een tekst op een briefkaart van een
collega drukker: Pluuspers.

Afgelopen dagen ben ik druk bezig geweest een klein, dun
boekje te maken dat een toelichting geeft op het proces van
idee tot eindresultaat.
Dat klem ik op de achterplat van het boek.

Hier zie je het kleine boekje achter een breed lint op de achterplat van de boekband. De titel is ‘Woordwolk’.

Zo gaat de titel er uit zien. De letters die ik uit een krant geknipt heb zitten nog niet helemaal vast maar al wel op hun plaats. Het boek ligt nu onder bezwaar te dragen want ik heb de constructie in de band geplakt. Het boek is dus zo goed als af.

Mooi Marginaal

Posted on januari 29, 2019 by Argusvlinder

Al een tijdje, terwijl ik een ander boek aan het inbinden ben,
loop ik te broeden op het boek ‘Mooi Marginaal’, de catalogus van
van de wedstrijd met die naam.
Nu las ik in de twee laatste nummers van het lijfblad van de
Stichting Handboekbinden een artikel over opgelijmde platten.

Nu maak ik vaak een boek waarbij de hele band eerst helemaal
wordt gemaakt en bekleedt waarna het in een keer aan de boekband
wordt bevestigd.
Een niet al te moeilijke methode.
Maar als je meer versiering aan wil brengen op de platten dan
heb je met zo’n hele boekband weinig bewegingsvrijheid.
Dus het idee om een rug aan een boekblok te maken, zonder gelijk
de platten te moeten bevestigen spreekt me wel aan.

In de artikelen ‘Een bindwijze met opgelijmde platten’ van Sün Evrards
noemt hij het boek: ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith.
Dat boek heb ik toevallig. Ik had er nog nooit iets mee gedaan.
Dus heb ik dat boek er eens bijgehaald.
Het is eigenlijk niet geschreven voor een beginnende boekbinder.
Het is geschreven door iemand die wil laten zien hoe moeilijk de dingen
allemaal zijn die hij en zijn collega’s opgelost hebben.
Voor een beginnend binder kan dat afschrikwekkend zijn.

Mijn exemplaar van ‘New directions in bookbinding’ van Philip Smith heeft een ex libris met de naam van P.J.J. Peijnenburg. Een bekende Nederlandse boekbinder.

Maar ik ben begonnen met een eerste werktekening voor een boek
met opgelijmde platten. Ik ben er nog niet maar het begin is gemaakt.

Het idee is een leren rug. Wel met een ruggebord. In het artikel van Sün Evrards wordt gesproken van een leren rug die direct op het boekblok is aangebracht. Dan in een andere hoofdkleur de platten. Ik denk aan een papieren bekleding (op de tekening staat nog linnen).

De versiering van de band bestaat uit twee letters ‘M’. Bewust met de hand getekend en met de hand uitgesneden. er is geen liniaal aan te pas gekomen. Een ‘M’ als negatief, een als positief. Het is gesneden uit dun karton zodat de platte straks uit twee lagen kan bestaan. Daardoor is de aanhechting aan het leer van de rug beter te realiseren.

De ‘negatieve M’ krijgt een afwijkende kleur als ondergrond terwijl
de positieve weer met een andere (?) kleur wordt bekleed.
Ik denk eraan papier te gebruiken omdat ik vermoed dat dit zich
het eenvoudigst laat verwerken. Maar dat is slechts een vermoeden.
De ‘negatieve M’ heb ik uit een klein stuk grijs bord gesneden.
Misschien was het beter geweest die te snijden uit een stuk dat op
maat is voor een hele platte. Maar dat komt goed.

Strengels & Letters over het middeleeuwse boek

Posted on januari 28, 2019 by Argusvlinder

Er is op dit moment een tentoonstelling die ik wil aanraden Strengels & Letters –
Boeken maken in middeleeuws Gelre.
In Kasteel Wijchen is de tentoonstelling te zien.
Vandaag een kort voorproefje.

Als je Wijchen inloopt vanaf het station zie je eerst een prachtige molen. Maar al snel zag ik ook dit bordje: Shree Raam Mandir. Blijkbaar is er in Wijchen ook een Hindoeïstische tempel.

Heel even verder zie je het kasteel. Een mooi gebouw waar op de tweede verdieping jey Archeologische museum is dat de tentoonstelling Strengel & Letters tot begin maart 2019 verzorgt.

Voor dat ik de boekententoonstelling ben gaan bekijken ben ik over
de archeologische tentoonstelling gelopen.
Een hele mooie collectie.
Twee stukken en de aparte ruimte over de Meroviengers vielen me op.
Let wel, van deze materie heb ik heel weinig kennis.

Fragment steengoed, Baardmankruik, Siegburg, 16e eeuw.

Fragment steengoed, Baardmankruik, Raeren, 16e eeuw.

Dit is een replica van een middeleeuws boek zoals dat door vrouwen werd gebruikt. Het boek heeft als het ware een jasje. Heel mooi versierd en mooi uitgevoerd. Ik had niet eerder een dergelijke replica gezien en ben helaas de naam van dergelijke boeken vergeten. Gelukkig had ik op de tentoonstelling al een voorgevoel dat ik de naam zou vergeten en heb daarom een foto gemaakt van de tekst die bij het boek hoort: het is een chemiseband.

Chemiseband: Dit Italiaanse gebedenboekje heeft een chemiseband. Het is een stoffen omslag van velours en zijde, afgewerkt met goudband. In de Nederlanden zijn talloze afbeeldingen overgeleverd met dames, lezend in een gebedenboek in chemiseband. Replica Gebedenboekje door Atelier Libri.

Dit is het eerste boek uit een verzameling van zo’n 25 middeleeuwse boeken. Het lost gelijk een belofte in. Dit is geen voorbeeld van een boek voor een erg rijk persoon. Dit is een eenvoudige en relatief goedkope binding voor twee teksten (!): Parijs, Henricus Stephanus (drukker), 1507, Joannes Damascenus (schrijver), De fide orthodoxa en Parijs, Henricus Stephanus, 1510, Richard van St Victor (schrijver) De Trinitate.

Binnenkort meer over deze tentoonstelling waar ook boeken te zien zijn
van hedendaagse boekbinders.
Een van hen is Astrid Beckers van Atelier Libri die gastconservatrice is
bij de tentoonstelling.

Dada

Posted on januari 27, 2019 by Argusvlinder

Vrijdagavond ben ik nog even in mijn werkplaats geweest.
Weer een paar kleine stapjes gezet aan het Dada-boek.
Het is nu zo ver gereed dat ik er zeker van wil zijn dat ik
het op zijn laatst niet verknoei.

Eerst ook het tweede halve schutblad op de boekband aangebracht. Vervolgens kon dit onder bezwaar om te drogen.

De concertina waarop de katernen van mijn boek genaaid zitten had ik al aan 1 kant in de constructie gelijmd. Vandaag ook de tweede kant gelijmd. De concertina kan nog steeds bewegen. Daardoor moeten de pagina’s helemaal vlak open kunnen liggen. De constructie met boekblok gaat dadelijk in een keer in de boekband.

Je ziet dat de katernen van het boekblok heel mooi aansluiten op de constructie. Daar ben ik heel blij mee.

Zo ziet het boekblok er aan de staart (onderkant) uit. Daar zit ruimte in maar dat wordt veroorzaakt door de verschillende soorten (soms handgeschept) papier.

Hetzelfde geldt voor de kop.

#Resist – Rebel, rebel

Posted on januari 27, 2019 by Argusvlinder

De koppermaandagprent dit ik dit jaar ontving van Drukwerk in de Marge
is aanleiding om een idee van mij uit te voeren.
Ik wil al een tijd de songteksten van nummers die me aanspreken
gebruiken om een boek of om boekjes te maken.

Voor dit jaar koos Studio Zeedauw voor haar koppermaandagprent
het thema ‘Resist’. Studio Zeedauw is Rozemarijn Oudejans.
Ze heeft dat gekozen volgens de uitgave van DidM:

‘Haar licht opstandige nieuwjaarswens #Resist wordt vooral gebruikt als anti-Trump-tag in de VS, maar ook in Europa en Nederland is er genoeg om je in 2019 tegen te verzetten.’

Mijn keuze voor songs is intuïtief.
Eerlijk gezegd speelt de tekst daar meestal geen enkele rol bij.
Ook niet bij het nummer ‘Rebel, rebel’ van David Bowie.

Dat Bowie blijkbaar (zie het internet) het thema gender (geslacht)
wilde aankaarten met dit nummer, speelde bij mij geen rol.
Ik vond het gewoon een goed nummer.
Zo goed dat toen ik bij Studio 33 in Breda (deze winkel zat,
vanaf de Grote Markt van Breda gezien, rechts vooraan in de Veemarktstraat)
een dubbel LP van David Bowie zag staan, ik die meteen kocht.
De dubbel LP was afgeprijsd. Hij kostte minder dan een single.
Het ging om David Live. ‘David Bowie at the Tower Philadelphia’ zoals
op de achterkant van de hoes staat.

Verzet en rebels gedrag horen wel bij elkaar.
Ze zijn misschien niet precies hetzelfde maar voldoende om
de prent als boekband te gebruiken.

Dit is de voorkant van het album waarover ik het hier heb: ‘David Live’.

Omdat het om een dubbel LP ging kon je de hoes openklappen. Hier staat bijvoorbeeld dat de plaat geproduceerd en gemixed is door Tony Visconti.

Bij het beluisteren wordt een ander stukje tekst op de binnenkant
van de hoes ook belangrijk:

This Live album was culled from performances on the
12th & 13th July 1974 at the Tower Theatre, Philadelphia.
It is complete and exact. No studio overdubs or
re-recording of voices, instruments or audience have
been added with the exception of several backing vocals
due to loss of theatre mike contact.

In het Nederlands staat er dat het album bestaat uit
opnames gemaakt op 12 en 13 juli 1974 in het Tower Theatre
in Philadelphia. Compleet en precies.
Er zijn geen studio-opnames van stemmen, instrumenten of van het
publiek toegevoegd behalve daar waar tijdens het concert het contact
met de microfoons van de achtergrondzangers/essen was verloren.

Dit is de achterkant van de hoes waarop te zien is dat ‘Rebel, rebel’ nummer 2 van kant A is.

De eerste versie van dit album heb ik helemaal grijs gedraaid
(de naald waarmee je de plaat afspeelde bracht ook schade aan
de LP). Na verloop van tijd, als de plaat veel gedraaid werd,
ging de kwaliteit achteruit.
Toen heb ik deze dubbel LP nog een keer gekocht.
Uiteindelijk heb ik het album ook nog een keer als CD gekocht.

Terug naar ‘Rebel, rebel’.
Dit is de tekst:

Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

Youve got your mother in a whirl
Shes not sure if you’re a boy or a girl
Hey babe, your hairs alright
Hey babe, lets go out tonight
You like me, and I like it all
We like dancing and we look divine
You love bands when they’re playing hard
You want more and you want it fast
They put you down, they say I’m wrong
You tacky thing, you put them on

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

Don’t ya?
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

Youve got your mother in a whirl cause shes
Not sure if you’re a boy or a girl
Hey babe, your hairs alright
Hey babe, lets stay out tonight
You like me, and I like it all
We like dancing and we look divine
You love bands when they’re playing hard
You want more and you want it fast
They put you down, they say I’m wrong
You tacky thing, you put them on

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

Don’t ya?
Oh?

Doo doo doo-doo doo doo doo doo
Doo doo doo-doo doo doo doo doo

Rebel rebel, youve torn your dress
Rebel rebel, your face is a mess
Rebel rebel, how could they know?
Hot tramp, I love you so!

Youve torn your dress, your face is a mess
You can’t get enough, but enough aint the test
Youve got your transmission and your live wire
You got your cue line and a handful of ludes
You wanna be there when they count up the dudes
And I love your dress
Youre a juvenile success
Because your face is a mess
So how could they know?
I said, how could they know?

So what you wanna know
Calamitys child, chi-chile, chi-chile
Whered you wanna go?
What can I do for you? Looks like youve been there too
Cause youve torn your dress
And your face is a mess
Oh, your face is a mess
Oh, oh, so how could they know?
Eh, eh, how could they know?
Eh, eh

Het idee is nu om deze tekst en het verhaal van het dubbel album
op papier te zetten en de koppermaandagprent te gebruiken als boekband.
Eerst heb ik gekeken of ik de prent zo kon vouwen dat er
een langwerpig boekje zou ontstaan.
Probleem daarmee is dat de tekst dan helemaal onleesbaar is.

Ik heb de prent nu zo gevouwen. De rug is 0,5 cm breed. De tekst is leesbaar. Misschien niet ideaal want maar 1 van de vier keer dat de tekst #Resist op de prent staat is nu eenvoudig leesbaar. Toevallig wel de tekst die linksboven staat. Dus voldoende.

Daarmee is dit de achterkant geworden.

Nu de tekst, eventueel met foto’s uitwerken in een boekblok.
En de LP nog eens gaan beluisteren.

Dada-bundel weer een klein stapje verder

Posted on januari 24, 2019 by Argusvlinder

Er was weinig tijd gisteren om aan de Dada-bundel te werken.
Dat was niet zo erg omdat na een paar handelingen de band in wording
weer moet drogen. Die ligt nu dus onder bezwaar.
Maar een nieuwe boekband in combinatie met een laagstaande
winterzon levert ook een leuke foto op.

Deze band-in-wording kwam onder bezwaar uit waar het had liggen drogen. Het linnen was op de platten en de rugdelen gelijmd en dat moet goed drogen voor je verder kunt. Toen ik de band onder bezwaar haalde kwam hij in een smalle strook zonlicht terecht. Dat leek me leuk voor op een foto.

Op deze foto zijn eigenlijk twee dingen te zien: ik gebruik twee driehoeken om het schutblad op de juiste plaats te plakken en er is sprake van een half schutblad.

Een schutblad heeft een paar functies:
– versterking van de binding: het verbindt de boekband met het boekblok;
– mooie afwerking; het verbergt het grijs bord van de platten, verbergt de rand
van het linnen of eventueel het leer van de bekleding en geeft een extra,
stevige bladzijde aan het begin en einde van het boekblok;
– bescherming van band en boek: het vormt een extra beschermlaag voor boekband
en boekblok tegen dingen als vocht en stof.

Door de constructie die ik bedacht heb denk ik dat een extra verbinding tussen het
boekblok en de boekband ongewenst is. In dit geval zou ik het schutblad hebben
moeten lijmen op het minder stugge spinnenwebpapier van het boekblok.
Ik ben bang dat die pagina’s daarvoor minder zichtbaar
gaan worden bij het openen van het boek.
De afwerkingsfunctie heeft het zeker. Misschien wel meer dan anders.
Want op deze manier wordt de overgang van de plat naar rug verborgen.
Daarom dat ik in plaats van een volledig schutblad (dat 2 pagina’s omvat)
gebruik maak van een schutblad dat heel de voorplat bedekt (op
een klein randje na waar je het rode linnen ziet) en dat over het scharnier
een stukje de rug inloopt. Dit noem ik een half schutblad.

Om er voor te zorgen dat het schutblad op een goede afstand van de rand
van de boekband komt, dezelfde afstand voor de hele bovenkant (en bij een goed
gesneden blad automatisch aan de onderkant) en voor de hele voorkant;
heb ik twee driehoeken tijdelijk op mijn werkblad geplakt met tape.
Daar schuif ik de boekband onder en pas en meet net zolang tot de band ligt
zoals ik hem wil hebben. Dan lijm ik het schutblad in en plak ik het
precies in de vrije ruimte van de boekband.
Op bovenstaande foto is dit aan de rechterkant van de boekband al gebeurt.
Nu komt de linkerkant aan de orde.

Inmiddels ligt dit onder bezwaar.

Daarnaast heb ik de achterkant van de concertina al in de constructie gelijmd.
De volgende keer doe ik dan met de voorkant.
Dan kan ik nog een titel op de boekband aanbrengen (?) en moet
de constructie nog in de boekband gelijmd worden.

Weer stappen verder met Dada-bundel

Posted on januari 21, 2019 by Argusvlinder

Ben gisteren weer verder gekomen met mijn Dada dichtbundel.
Als linnen voor de band heb ik een rode kleur gekozen.
Het linnen heb ik vervolgens op maat gemaakt voor mijn band.

Hier zie je de platten en de andere delen van het skelet van de boekband al liggen op het rode linnen. De binnenkant van het linnen is wit.

Vervolgens heb ik de hoeken van het linnen afgesneden met behulp van een handig stukje gereedschap van iBookbinding. Met dit tooltje kun je afhankelijk van de dikte van het karton op de juiste manier een rechte hoek afsnijden. Het tooltje is gemaakt met een 3D-printer.

De band ligt nu onder bezwaar maar op deze foto die even daarvoor is gemaakt zie je de band zover als hij nu gereed is samen met de centrale constructie die op de rug bevestigd gaat worden nadat het boekblok met de concertina is vastgelijmd aan de constructie. Dan mis ik nog het schutblad. Misschien een leeslint? Misschien iets van een titel?

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

Weer een stapje met Mooi Marginaal

Gelezen van uitgeverij De Buitenkant

Mooi Marginaal uit de pers

Gelezen: Engelbrecht van Nassau

Mooi Marginaal: katernen naaien

Strengel & Letters: laatste deel

Boekbindmateriaal

Stapje voor stapje

Mooi Marginaal 2012 – 2017

#Resist – Rebel, rebel

Dada-boek is gereed

Strengels & Letters: boeken maken in middeleeuws Gelre

De Papieren Eenhoorn op Strengels & Letters

Na de dummy: het resultaat

Mooi Marginaal

Strengels & Letters over het middeleeuwse boek

Dada

#Resist – Rebel, rebel

Dada-bundel weer een klein stapje verder

Weer stappen verder met Dada-bundel

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: