Vijf hanen

Ter voorbereiding van de boekband voor Sint Veit
heb ik een aantal keren de linosnede van de haan
afgedrukt op verschillend materiaal.
Nu heb ik de koppen uitgesneden en ga ik ze naar
mijn vriend sturen samen met de (Typo)Grafische agenda 2021.
Achterop heb ik geschreven wat het materiaal is waarop is gedrukt.

IMG_4532Materiaal

Grijsbord, papier, perkament en twee keer leer.


IMG_4533VijfHanen

Als je dat in die volgorde naast elkaar legt ziet dat er zoals hier boven uit. Deze ‘kaartjes’ zijn verdeeld over de maanden van 2021 en in de agenda ‘verstopt’.


De haan

IMG_4514SintVeit

Vandaag heb ik de haan weer in de rode inkt gezet om de boekband af te ronden (voor wat betreft het bedrukken). Als de haan ook op het leer is gedrukt en het is allemaal goed gedroogd, dan zal het leer nog gedund moeten worden om een flexibele maar sterke leren bekleding van de boekband te worden. Maar dat dunnen is nog niet gebeurd. De grootste uitdaging is om de haarzijde van het leer, de kant met de afbeelding, mooi te laten. Niet te beschadigen en niet vuil te maken.


IMG_4515SintVeit

Maar eerst een paar testafdrukken maken. De eerste op papier waarop ik eerder de tekst had getest. Je ziet dat het papier en de boekenpers al gereed staan.


IMG_4516SintVeit

Los van het feit dat dit een eerste afdruk is met de linosnede (na schoongemaakt te zijn geweest en te hebben liggen drogen), zie je heel grote verschillen tussen het materiaal waarop je drukt. Ik heb vanmiddag drie papiersoorten, karton en leer gebruikt als ondergrond en de textuur van de afdruk is steeds anders.


IMG_4517SintVeit

Maar na al het testen is het nu de beurt aan het leer. De hopelijk definitieve afdruk. Gelukkig bleek vandaag dat de verwarming in mijn werkplaats weer werkte. Je merkt dat meteen aan het veel sneller drogen van de drukinkt.


IMG_4518SintVeitInMal

Het lukte goed om de linosnede in de mal te passen.


IMG_4519SontVeit

Met dit eindresultaat ben ik dan ook heel tevreden. Het rood over de zwarte letters heeft een betere dekking dan bij eerdere pogingen.


Dan kan hierna het leerdunnen beginnen.

Het ‘gen’ is geplaatst

De boekband die ik aan het maken ben voor ‘Sint Veit’,
een tekst van Aart van der Leeuw, krijgt op de leren band
de tekst ‘morgen’ over twee regels gedrukt met afficheletters.
Gisteren zag je hier een bericht over de eerste drie letters,
vandaag waren die droog en kon de tekst ‘gen’ ook gezet worden.

IMG_4488SintVeit

Bij de eerste test, op papier, komen de letters ‘gen’ te dicht of zelfs op ‘mor’ te staan. Dat moet beter. Daarom heb ik op het papier een streep getrokken. Die zie je links van de tekst. Dat is zogenaamd de onderkant van de tekst waaronder ik ‘gen’ ga drukken.


IMG_4489SintVeit

Bij de eerste test heb ik waarschijnlijk onvoldoende opgelet. Je ziet de potloodstreep opzij van de letters, op het plakband. Dat is hoe hoog de letters komen. Die moet ik dus in balans brengen met de streep op het papier.


IMG_4490SintVeit

Dit is het resultaat waar ik naar op zoek ben: een kleine kier wit tussen de twee regels met tekst.


IMG_4492SintVeit

Dan leg ik het leer met de mal zo gereed dat het geheel met de afficheletters dadelijk eenvoudig in de boekenpers kan. Goed opletten dat het papier of het leer dadelijk niet tegen de pers aan stoot. Alles moet mooi blijven liggen zoals ik het wegleg.


IMG_4493SintVeit

Het resultaat is prima. Je ziet nog een kleurverschil tussen de bovenste en onderste regel maar dat komt omdat de onderste regel nog uit natte inkt bestaat. Morgen zal dat bijgetrokken zijn.


IMG_4494SintVeit

Net als gisteren zet ik de mal even zo vast dat de tekst helemaal vrij is en goed kan drogen zonder bijvoorbeeld aan het papier te drogen. Volgende keer is het de beurt aan de haan.


Sint Veit: eerste letters gedrukt

IMG_4463SintVeitBasisVoorBoekband

De basis voor de boekband heb ik in elkaar gezet. De twee platten en het ruggebord zijn met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier. Nu ik dat heb kan ik het leer gaan voorbereiden dat de bekleding van deze basis gaat vormen.


Het plan is om op basis van deze basis en het leer
een mal te maken dit ik gebruik om daarbinnen de
tekst (mor – gen) en de lino (afbeelding van een haan)
te gaan afdrukken.

IMG_4465SintVeitBasisVoorBoekband

Dit is die basis. Eigenlijk zou de rug van een nog dunner soort grijsbord moeten zijn maar die heb ik niet op voorraad.


IMG_4466SintVeitLeerVoorBoekbandVleeszijde

Dit is het stuk leer dat ik al op maat gesneden heb. Het is een stuk leer van een Engelse leverancier die het ‘book calf’ noemt. Het is nu nog vrij dik. De kant die nu naar boven ligt en waarop ik lijnen getrokken heb is de vleeszijde. Dat is de kant die je straks niet ziet. Dit is, zeg maar, de binnenkant.


IMG_4478SintVeitBasisBoekbandPassenOpHetLeer

Voor de zekerheid nog eens de basis voor de boekband passen en meten op het leer. De breedte voor de rand die straks wordt omgeslagen is hier 3 centimeter.


IMG_4479SintVeitMalVoorBedrukkingBoekband

Dit is de mal voor het bedrukken van het leer. De donkere zwarte lijnen zijn de buitenmaten van het boek. Daarbinnen laat ik een halve centimeter boven, onder en aan de zijkanten. Daar zie je de potloodstrepen. Daar ga ik het papier wegsnijden om de ruimte vrij te maken voor het bedrukken.


IMG_4480SintVeitMalOpBekledingsleerBevestigen

Hier zie je dat ik de mal bevestigd heb op het leer. Ik heb besloten de buitenkant van de boekbandbekleding te gaan bedrukken voordat ik het leer ga dunnen. Of dat slim is weet ik (nog) niet. Ik zal extra voorzichtig moeten zijn met de ‘goede’ kant van het leer. Voorzichtig zijn is niet mijn sterkste kant maar je moet jezelf regelmatig uitdagen.


IMG_4481SintVeitMalEnBasisBoekbandPassen

Nog een keer de boekbandbasis passen en meten op het leer en de mal. Het goede nieuws is dat ik bijna 1 centimeter meer ruimte heb in de hoogte voor de tekst en de afbeelding. Dat komt omdat ik bij het testen van het drukken uitgegaan ben van de grootte van het boekblok. Maar de boekband steekt daar aan de boven en onderkant natuurlijk uit. Aan de zijkant trouwens ook (1 maal).


IMG_4482SintVeitAffichelettersEnLinoPassen

Dat dan weer even checken met de afficheletters en de lino. Steeds passen en meten.


IMG_4483SintVeitZoGaatHetDanDeBoekenpersIn

Bij het drukken van de tekst en de linosnede op het leer maak ik gebruik van de boekenpers. Dus voordat ik aan het werkelijk bedrukken ga beginnen eerst nog even controleren hoe dat dadelijk zal gaan met het leer en hoe een en ander in de boekenpers past.


IMG_4484SintVeiteerstTesten

Eerst de eerste letters uitproberen op papier. Bij een eerste drukgang gaat er altijd wel iets mis zoals je hier kunt zien bij de bovenste tekst bij de letter ‘r’. De tweede drukgang is beter.


IMG_4485SintVeit

De derde poging is op het leer. Zo komt het uit de boekenpers.


IMG_4486SintVeit

‘mor’, de eerste drie letters van ‘morgen’. Dat is het woord dat me opviel toen ik de eerste bladzijde van Sint Veit bekeek. Daar stond ‘Nu brak de morgen aan’. Dat woord ‘morgen’ combineer ik met een haan, een zelf gesneden linosnede.


IMG_4487SintVeit

Ik plak de mal even zo vast dat de lekst vrij van de mal kan drogen. Morgen misschien de rest van ‘morgen’.


Alle hanen verzamelen

Op de boekband van het boek Sint Veit ga ik het woord
‘morgen’ drukken naar de zin ‘Nu brak de morgen aan’.
Naast en over de tekst komt een rode haan.

IMG_4417sintVeitOntwerpLinosnedeHaan

Het begint met een ontwerp voor de linosnede die ik wil maken. Maar omdat ik niet weet hoe de rode drukinkt zich gaat houden ga ik na het snijden van de lino, die lino op verschillende materialen uitproberen.


IMG_4418SintVeitHaanLinosnede

Uitgesneden ziet het er dan zo uit.


IMG_4430SintVeitHaanMetInkt

Zo ziet dat er dan uit nadat de lino is ingerold met een rode drukinkt. Omdat een eerste afdruk altijd minder is probeer ik dit eerst op papier.


IMG_4431SintVeitHaanOpPapier

Sommige stukken, bijvoorbeeld in de kam van de haan, zijn minder goed.


IMG_4432SintVeitTest

De tweede afdruk maak ik op mijn test. Ook een stuk papier, een katern uit een boek over Tarzan. Maar al wel eens over de zwarte inkt heen.


IMG_4434SintVeitHaanInBoekenpers

Na het plaatsen van de lino gaat het geheel in de boekenpers.


IMG_4435SintVeitOpTarzan

Dit is dan het resultaat.


IMG_4436SintVeitOpKaalLeer

Zo ziet de haan er uit op het leer dat ik als bekleding wil gebruiken. Dat is een goede afdruk.


IMG_4437SintVeitOngelijkWitLeer

Hier probeer ik de lino op een stuk wit leer waar een soort van nerf in zit.


IMG_4438SintVeitHaanOpWitteLeersoort

Dat geeft geen goed beeld. Het is onrustig en op sommige plaatsen loopt de inkt via de nerven uit.


IMG_4439SintVeitOpPerkament

Op perkament vind ik het dan weer wel goed geslaagd.


IMG_4440SintVeitAlleHanenVerzamelen

Alle hanen verzamelen!


Boekband zoekt boekblok: eindresultaat

IMG_3947BoekbandGeschuurdAanBeideKanten

Dit is de boekband zoals ik die van het boekblok afhaalde een jaar geleden. Ik heb geen jaar aan dit boek gewerkt. De band heeft lang doelloos in mijn werkplaats gelegen. Maar nu heeft het een nieuwe bestemming.


IMG_4414BoekbandZoektBoekblok

Zo ziet het boek er nu uit. Met een leren bekleding met stroken leer die door de back pairing techniek in het oppervlak verzonken liggen.


IMG_4415BoekbandZoektBoekblok

Zo ziet het boek er vanaf de onderkant uit. Je ziet het ongelijke boekblok en het schutblad van textiel (uit een vest).


IMG_4419BoekbandZoektBoekblok

Het geheel was nogal experimenteel (en dat wil bij mij nogal eens mis gaan) maar ik ben best blij met het resultaat.


Trui als schutblad

Het project ‘Boekband zoekt boekblok’ ging erom bij een
boekband van een boek dat ik vorig jaar gekocht had in de kringloop,
een bekleding en een nieuwe inhoud te zoeken/maken.

De bekleding is een leren bekleding geworden gedecoreerd met
stroken leer in meerdere kleuren om de techniek van back pairing eens
te proberen. Met het resultaat ben ik tevreden.

Het boekblok heb ik gemaakt uit resten van papier in verschillende
maten. De maten passen allemaal binnen de grootte van de boekband.
Om het papier voldoende volume te geven heb ik gekozen voor een
schutblad van textiel. Daarvoor heb ik een stuk gesneden uit een
trui die in de was tegen een ongelukje aan gelopen is.
Een kant is bekleed met vlieseline en dat vormt een goede basis om
de textiel te snijden en nu te plakken.

IMG_4395BoekbandZoektBoekblok

Hier is de rechterkant al geplakt tegen de boekband. Nu moet de rug nog zorgvuldig worden vastgezet en de linkerkant (hier op de voorgrond).


IMG_4399BoekbandZoektBoekblok

Bij het maken van dit boek geb ik nogal wat regels overtreden maar het resultaat is prima.


IMG_4401BoekbandZoektBoekblokSchutbladAanEenKantNogVastzetten

Hier zie je dat de linkerhelft nog gelijmd moet worden. Intussen ligt het boek al een nacht onder bezwaar. Vanmiddag ga ik het boek bevrijden en dan kunnen we zien hoe het geworden is.


Leids Dagblad: restauratie oudste boek in Nederlandse collectie

ElizaJacobiCodex01Kop

Het is niet echt nieuws. Het artikel waar deze kop vandaan komt is al verschenen op 7 november 2020. In het artikel vertelt Eliza Jacobi over het handschrift dat bekend staat onder de aanduiding ‘AMS 9’ en de restauratie die ze daar op kon uitvoeren. Eerder vertelde ik daar al over naar aanleiding van een presentatie/lezing vanuit het Rijksmuseum Van Oudheden in Leiden. ‘RMO restaureert oudste complete papyrus boek’, de twee woorden ‘oudste’ en ‘complete’ vatten de nieuwswaarde samen.


ElizaJacobiCodex01 5Web

Het artikel is niet beschikbaar op de web site van de krant. Als je het wilt lezen moet je een abonnement nemen. Beetje vreemd. Gelukkig had ik toegang tot een krantenknipsel.


ElizaJacobiCodex02TextElizaJacobiCodex03 01TextElizaJacobiCodex03 02TextElizaJacobiCodex04 01TextElizaJacobiCodex04 02TextElizaJacobiCodex05TextElizaJacobiCodex06TextElizaJacobiCodex07 01TextElizaJacobiCodex07 02Text


AMS 9 04 01

Dit is een pagina uit de codex. Er is een serie foto’s beschikbaar op de website van het RMO. Let op de linker hoek van de pagina, onderaan.


AMS 9 04 02

Dit is die hoek. Je ziet de restauraties zitten, door de verkleuring bijvoorbeeld. Helaas ontbreekt bij de foto’s het verhaal. Je weet nu niet of dit een foto is van voor of na de restauratie.


AMS 9 04 03

Maar de foto’s tonen wel de strookjes perkament (die hier verticaal lopen) die samen de pagina zijn gaan vormen. Je ziet ook dat er ook in de 6e eeuw al versieringen in en bij de tekst werden aangebracht. Tegelijk zie je dat het vertalen en analyseren van de tekst geen kleine klus is en heel wat ervaring vraagt.


Als je wat meer informatie en/of meer foto’s wilt zien
dan zijn er een paar websites waar je terecht kunt:
= De Instagram-pagina van het RMO;
= De universiteit van Würzburg, de Julius-Maximilians-Universität,
heeft een website over magische teksten in het kader van een
researchproject dat al een paar jaar loopt. In een van de
artikelen wordt deze codex beschreven;
= De collectiepagina van de codex van het RMO, met foto’s;
= het boek van J.A. Szirmai, The archaeology of Medieval bookbinding
(Aldershot 1999) pag. 34, 37, 41, 43, fig. 3.3 en 3.8. Dat pluis ik
nog verder uit want dit boek heb ik.
= In “Egyptische Magie”, (Leiden 2010), pagina 169 – 171,
geschreven door Maarten Raven (oud-conservator Egypte RMO)
vind je een vertaling van de brief van Jezus aan Abgar,
die ook in deze codex is opgenomen. Ook dit pluis ik
nog verder uit want dit boek heb ik gekocht;
= Een complete Engelse vertaling: Meyer, Marvin W., and Richard Smith.
Ancient Christian Magic: Coptic Texts of Ritual Power.
Princeton (New Jersey): Princeton University Press, 1999, no. 134, pp. 311-322.

Aart van der Leeuw: Sint Veit

Aart van der Leeuw schreef de tekst Sint Veit.
Dit jaar werd de tekst opnieuw uitgegeven door het samenwerkingsverband
van Uitgeverij Boekblok en Atelier de Ganzenweide.
Het is een uitgave in losse katernen speciaal om zelf in
te binden. Daar wil ik mee gaan beginnen.
Maar ik ben nog aan het nadenken over de boekband.

IMG_4376SintVeitNuBrakDeMorgenAan

Toen ik het boekje doornam met illustraties van Henri van Straten (het lijken linosnedes) viel mijn oog op de zin ‘Nu brak de morgen aan’. Daar ga ik eerst maar een wat mee uitproberen.


IMG_4377SintVeitUitgeverijBoekblokAtelierDeGanzenweide


IMG_4378ASintVeitBrak

Zou ik met mijn afficheletters een tekst op de band kunnen drukken? Gezien de beperkte afmetingen kan ik op de omslag niet veel tekst kwijt. Eerst maar eens zien of dat lukt: drukken op leer. Ik besluit te gaan proberen met het woord ‘brak’. Ik had nog een stuk leer liggen dat de afmetingen heeft die bij benadering overeenkomen met het boekje.


IMG_4379SintVeitBrak

De letters heb ik met plakband tijdelijk aan elkaar geplakt zodat de letters kunnen dienen als een soort van stempel. Dan even passen.


IMG_4380SintVeitBrak

Dan drukinkt op de letters. Eerst eens uitproberen op papier.


IMG_4381SintVeitBrakTest


IMG_4382SintVeitBrakOpLeerInDeBoekenpers

Het resultaat is voldoende dus letters opnieuw inrollen met drukinkt. Op het leer plaatsen en deze keer eens in de boekenpers.


IMG_4383SintVeitBrakOpLeer

Zo ziet dat er op het leer uit.


IMG_4384SintVeitBrak

Papier en leer.


IMG_4385SintVeitBrak

Nu met de letters erbij.


De inkt moet een paar dagen drogen en dan ga ik eens zien hoe
die zwarte inkt zich houdt.
Dan kan ik langzaam verder naar het ontwerp van de boekband
toewerken.

Boekband zoekt boekblok

Het werk aan dit project heeft een tijdje stil gelegen
maar is las een rustpauze in bij het werken aan de serie
AlfabetBoeken om nieuwe inspiratie op te doen.
In die pauze kan ik verder werken aan aan ‘Boekband zoekt boekblok’.

Vorig jaar heb ik kerstversieringen gemaakt uit boeken.
Daarbij hield ik een paar boekbanden over.
De boeken had ik gekocht in de kringloop vanwege hun afmetingen.

Een van die boekbanden in bekleed met leer.
Daarbij het ik de techniek van ‘back pairing’ gebruikt.
Het dunnen van het leer aan de achterkant (de vleeszijde) van
het basisleer.
Maar nu moet er een boekblok in komen.

Voor het boekblok gebruik ik stroken van papier die eerder over
gebleven waren. De afmetingen van die stroken komen niet overeen.
Dat levert een bijzonder boekblok op met lege bladen.

IMG_4027BoekbandZoektBoekblok

Als geheugenopfrisser: dit is de leren bekleding op de oude boekband.


IMG_4360MarkeringenVoorInbinden

Dit is de boekblok met de markeringen waar de gaten in de katernen moeten komen om die rug te naaien.


IMG_4363Naaischema2Draden2Kleuren

Dit is het naaischema. Ik ga met twee kleuren draad de rechter- en daarna de linkerhelft inbinden.


IMG_4361MetGaten

Dit is het boekblok met de voorgeprikte katernen.


IMG_4362RechtsInRood

De rechterhelft bind ik in met rood garen. Rechts komt een binding met wit garen.


Papyrus, leer en perkament

RoMeOlezingPapyrusLeerEnPerkament


De lezing die het Rijksmuseum van Oudheden eerder deze week
organiseerde, heb ik van huis uit bijgewoond.
De lezing/presentatie werd gegeven door Eliza Jacobi.
Ze besprak het restaureren van een boek in de collectie van het RMO
dat op dit moment ook in Leiden te zien is (helaas, corona).

Op de website van het museum wordt dit topstuk als volgt beschreven:

Koptische codex uit zesde eeuw

Een van de topstukken in de tentoonstelling is een Koptische codex uit de zesde eeuw: een verzameling teksten over Christus en heiligen, met magische spreuken om beschermende amuletten mee te maken.
Het is een van de oudst bekende codices in volledig oorspronkelijke staat.
De leren band, de versiering met perkament en de binding van de papyrus-bladzijden zijn origineel.
De codex werd dit najaar gerestaureerd en is nu voor het eerst weer te zien in deze tentoonstelling.
In de zaal vindt u een vitrine met foto’s, tekst en uitleg over de restauratie.

RMOKoptischeCodes6deEeuw01

De afbeeldingen in dit bericht zijn allemaal afkomstig van een filmpje op de website van het RMO. Aan het museum heb ik een vraag gesteld over eventuele schriftelijke of digitale informatie die er over het boek beschikbaar is. Maar dat is nog even wachten.


Het boek is dus een voorbeeld van van de oudste uitvoeringen (bindwijze)
van de vorm die we in de volksmond een (ingebonden) boek noemen.
Bijzonder is dat het originele boekblok nog in de originele band
aanwezig is.

RMOKoptischeCodes6deEeuw03

Koptische codex uit de 6e eeuw.


De opzet van de lezing was heel sfeervol: in de tempelzaal
stond mevrouw Eliza Jacobi voor de originele Egyptische tempel.

In de lezing kwamen verschillende aspecten van het restaureren
aan de orde:
= (literatuur) onderzoek;
Daarbij werd bijvoorbeeld een reconstructie van een dergelijke codex
genoemd die eerder gemaakt is door Julia Miller. Over het werk
van deze Amerikaanse is het een en ander op internet te vinden.
= de samenstelling van de codex;
Er werd gesproken over de twee platten, het sluitwerk of hoe dat
had kunnen zijn, de versiering van de leren bekleding die uit
verschillende stukken leer is gemaakt, het bind- of naaiwerk,
het boekblok van papyrus, het in de rug verwerkte textiel, de
extra stroken perkament in de katernen om het broze papyrus
te beschermen en de materialiteit van al deze onderdelen en
de dierlijke lijm.

RMOKoptischeCodes6deEeuw02

= moderne onderzoeksmethodes;
= papier en papyrus restauratietechnieken;
= de door de tijd veranderende restauratiepraktijk;
= ook de naam van Karin Scheper viel in verband met de
vermoedelijke manier waarop de platten zijn gemaakt.

RMOKoptischeCodes6deEeuw04

Zicht op het bindwerk. Helaas is de lezing niet meer beschikbaar en is het museum nog geruime tijd eigenlijk alleen bereikbaar voor mensen die in Leiden en omstreken wonen. Dus voorlopig wacht ik op de reactie van het RMO en zoek ik het internet af voor meer informatie over dit boek en deze fase in de uitvoeringspraktijk van de codex.


De lezing was zeer de moeite waard!
Bij mij is in ieder geval veel interesse gewekt om te proberen
verder te zoeken naar informatie over dit onderwerp en dan speciaal
over op welke manier een reconstructie hiervan te maken is.

Selfie

Vanavond bekijk ik een live presentatie over papyrus, leer
en perkament door Eliza Jacobi.
Daarom maar 1 bericht.

IMG_4313BredaReigerstraat

Mijn wandeling begon vanochtend in de Reigerstraat in Breda.


IMG_4314BredaWeekmarktGroteMarkt

De weekmarkt op dinsdag was in opbouw naast de kerstbomen.


IMG_4328BredaGroteMarktZuid

Ook op de Grote Markt Zuid in Breda staan de kerstbomen.


IMG_4329KerstSelfie

Zodoende had ik nog wat tijd voor een selfie in de Houtmarkt.


Waar de boekbinder de mosterd vandaan haalt

Een van de meest gestelde vragen aan een hobby-boekbinder is:
Waar haal je de tekst vandaan?

Een boekbinder is natuurlijk, in het beeld van de meeste mensen,
vooral bezig met een tekst in te binden, die door iemand anders
is gemaakt.
De meeste boekbinders willen zich immers bezig houden met de
constructie van het boek, de illustratie van het boekblok en de band,
mooie schutbladen, leeslint, een foedraal voor het boek, de kneep,
leer of perkament, wat voor kapitaalband, wel of geen sluiting.
Is het een Engelse binding of toch Duits of Frans?

Gelukkig is er in Nederland een uitgeverij die zich specialiseert
in het uitgeven van boeken in losse katernen.
De ‘Uitgeverij Boekblok’ is voortgekomen uit de activiteiten
van Atelier de Ganzenweide.
Ze ontwikkelen samen met schrijvers, de beheerders van rechten op teksten en
illustraties, met uitgeverijen, enz, sets van losse katernen
die wij dan vervolgens kunnen inbinden tot mooie boeken.

IMG_4127AartVanDerLeeuwSintVeitUitgeverijBoekblokAtelierDeGanzenweide

Dit is een voorbeeld van een recente uitgave. Geschreven door Aart van der Leeuw met illustraties van Henri van Straten: Sint Veit. Het origineel verscheen in 1931. Nu van de hand van Uitgeverij Boekblok / Atelier de Ganzenweide. Het betreft een boek van een kleiner formaat (12 x 16,4 cm), 5 katernen van alk 12 pagina’s.


IMG_4128AartVanDerLeeuwSintVeitHenriVanStratenUitgeverijBoekblokAtelierDeGanzenweide

Na het inbinden zal dit op maat gesneden worden en een tijdje later eindig je dan met een uniek exemplaar van de tekst. Hier heb ik nog wat werk dus.


Boekband zoekt boekblok

Gisteren heb ik nog wel gewerkt aan dit project.
Al heb ik meer lopen piekeren dan dat ik veel meters gemaakt heb.
Ik had een stuk uit een vest gesneden dat een ongelukje had gehad
in de wasmachine.
Maar het liet zich moeilijk snijden en het resultaat was dan
ook geen rechthoek. En die heb ik wel nodig.
Gelukkig was het stuk dat ik had uitgesneden groter dan
ik strikt nodig had. Ik kreeg een tweede kans door
vlieseline op het stuk textiel te strijken.
Door het daarna nog eens te snijden was het resultaat
precies zoals ik dat wilde.

IMG_4038BoekbandZoektBoekblokVestBoekblok

Hier ligt het stuk textiel (blauw of groen, wat denk je?) op de binnenkant van de boekband met de vlieseline naar beneden.


IMG_4039BoekbandZoektBoekblokDankzijVlieselineBeterSnijdbaar

Door de vlieseline kon ik zelfs smalle stukken van het textiel afsnijden.


IMG_4040BoekbandZoektBoekblokStukVestBoekblok

Idee is nu om de katernen te binden op het stuk textiel. Het textiel gaat dan dienen als schutblad en opvulling. Het boekblok zal anders niet voldoende dik zijn en dan komt de boekband niet mooi tot zijn recht.


IMG_4041BoekbandZoektBoekblokKleurverschil

Op de video van Marc Cockram is te zien hoe hij het leer nabehandelt met een mengsel van PVA (?). Dus ik heb een hele dunne lijm op het teststukje gesmeerd en dat laten drogen. Ik moet de video nog eens terugzien wat hij hier precies voor gebruikt. De oplossing van PVA maakt het leer een beetje donkerder. Niet lelijk.


Boekband zoekt boekblok

Even iedereen weer even bijpraten.
De leren decoraties waren op twee na allemaal op de basisbekleding
aangebracht en aan de achterkant gedund (back pairing).
Dus ik had nog twee stroken leer te gaan.
Dat gaf me ook de kans even vooruit te kijken naar de oude
boekband die ik wil gebruiken om de leren bekleding
op aan te brengen.

IMG_3979BoekbandZoektBoekblok

De hele buitenkant even geschuurd. Dan zijn alle oneffenheden weg. Zie je daar in ieder geval straks niet van. De kneepruimtes ga je straks wel zien. Op de plaats van de kneep heb ik geprobeerd het leer aan de achterkant te dunnen. Dat werd al snel bijna te veel van het goede. Voor nu maar even zo gelaten. Vooral ook even gekeken naar de hoeken. Die leken misschien van metaal maar waren van papier en dat zat er niet echt meer mooi op.


IMG_3981BoekbandZoektBoekblok

Dezelfde band maar dan bekleed. Het leer voelt nog vochtig aan want het zit pas kort in de boekenpers. De scharnieren zijn al duidelijk te herkennen. De volgende keer zijn de omslagen aan de beurt. Tijd om ook eens naar het boekblok te kijken.


Boekband zoekt boekblok

Vandaag weer wat verder gekomen met de leren bekleding
van mijn boekband waarvoor ik nog naar de inhoud op zoek ben.
Vorige keer liet ik zien dat ik twee stroken min of meer gereed had
en een volgende drie onlays op het basisleer had geplakt.
Vandaag kon ik dus weer schaven en leerdunnen.

IMG_3972Schaven

Hier zie je de achterkant van het basisleer. Die ben ik aan het schaven en leerdunnen. Dat gaat me beter af dan de eerste twee stroken. Met iets meer zelfvertrouwen en experimenteren met de plaats van het mesje in de schaaf, gaat het vandaag sneller en (en dat is belangrijker) ben ik meer tevreden over het resultaat. Ik ben dan ook nog even terug gegaan naar de eerste twee stroken. Je ziet het leer een beetje zakken in het basisleer. Maar ik kan me niet herinneren ooit een boekband gezien te hebben, laat staan kunnen voelen, waarop deze techniek is toegepast. Ik weet dus niet precies wanneer de juiste verdieping is bereikt.


IMG_3973CompleetBeplakt

Vandaag de laatste twee stroken op het basisleer geplakt. Nu zit het leer in de boekenpers maar zaterdag kan ik dan proberen de bekleding af te maken. De voorstelling heeft geen diepere betekenis dan dat het boek ‘Idee’ gaat heten en dat de verschillende kleuren, vormen en groottes staan voor verschillende ideeën. Daarnaast probeer ik het leer te laten doorlopen van de voorplat, over de rug naar de achterplat.


IMG_3974DeAchterkant

Zo ziet de achterkant van het leer er dan uit voordat het de boekenpers in gaat.


Boekband zoekt boekblok

Omdat ik vandaag vrij was kon ik zowel in de ochtend als
in de middag een tijdje naar de FutureDome.

IMG_3962EersteStrokenDecoratieGesneden

Begonnen met het snijden van twee stroken leer van de in totaal zeven stroken die samen het ontwerp gaan vormen voor ‘Idee’. Nog steeds een beetje gebaseerd op het ‘Pak van Sjaalman’. Ik begin met deze twee stroken omdat ik nog niet weet hoe de schaaf en het leerdunmes gaat werken op een volledig formaat bekleding. Mijn overweging was om van binnen naar de rand van het basisleer toe te werken. Misschien had ik alle stroken er in een keer op kunnen bevestigen. Maar daar heb ik na dit boek een beter idee van.


IMG_3963EersteTweeStrokenGelijmd

Het viel nog niet mee om een markering op het basisleer te krijgen. Voor een deel heeft dat ook te maken met de vrijheid die ik mezelf geef om tot op het laatste moment nog maten aan te passen van de stroken. De maten die in de tekening staan komen wel in de richting van mijn schets maar wijken toch af. Maar een exact ontwerp maken en me daar dan ook precies aan houden, dat past niet zo bij mij. De eerste stroken zitten bovenop het leer gelijmd. Nu gaat het leer even in de boekenpers om te drogen en dan kan het leerdunnen beginnen.


IMG_3964UitDeBoekenPersWordenStrokenMeteenDuidelijk

Aan de achterkant van het basisleer is door de vleug van het leer te zien waar de stroken op het leer geplakt zitten. Mark Cockram en Karin Cox vermelden niet dat de dikte van het leer dat je op het basisleer plakt een belangrijke rol speelt. Ik ga dat ook merken want mijn kleuren leer hebben verschillende diktes.Vooral het stukje donker rood leer (straks: 2 bij 2 centimeter) is aanmerkelijk dunner dan het bruine en rode leer. Maar ik verwacht dat hoe dunner de onlay, hoe minder het nodig is om aan de achterzijde het leer te dunnen.


IMG_3965SporenSchaafLeerdunmes

De hobbyschaaf begint gelijk zijn werk te doen op de verhoogde plaatsen.


IMG_3966DeSporenVanDeSchaafEnLeerdunmesWordenSteedsDuidelijker

Dat wordt steeds duidelijker.


IMG_3967HoogteVerschillenInLeerGelijmdgeBackPaired

Na een tijdje schaven steken de onlays steeds minder boven het basisleer uit. Het is nog moeilijk voor mij om te bepalen wanneer ik kan stoppen. Met dunner onlay-leer wordt die beslissing denk ik eenvoudiger. Nu, bij de eerste stroken, verschilt de dikte van het basisleer en de onlays niet veel. Hoede les voor een volgende keer.


IMG_3969OndersteDrieStrokenAlleenNogGelijmd

De volgende onlay stroken zijn gesneden en bevestigd. Ze zitten nu in de boekbindpers. Niet te strak. Voldoende op het leer te laten drogen en goed vast te zetten. Ik heb alleen met PVA gelijmd. De voorbeelden werken allemaal met paste (zelfgemaakte lijm). Vanuit het oogpunt van conservering is dat beter. Maar het aspect ‘zelf lijm maken’ is een extra complexiteit die ik nu nog even niet nodig heb.



Boekband zoekt boekblok

Voor het nieuwe project heb ik besloten een bestaande
kartonnen boekband te gaan bekleden met leer terwijl
ik het leer decoreer met stroken leer van verschillende afmetingen.
Die stroken leer ga ik bevestigen en bewerken met een
techniek die ‘back pairing’ wordt genoemd door Mark Cockram
en die ook beschreven staat in het huidige nummer van
het blad van de Stichting Handboekbinden.
Dat artikel is geschreven door Karin Cox.

IMG_3955LeerIsNatuurproductDusMetOneffenheden

Nu heb ik de techniek van back pairing nog nooit geprobeerd. Ik ben niet ervaren in het werken met leer. Bij back pairing is het idee dat je de decoratie bovenop een stuk basisleer plakt om vervolgens aan de achterkant (back) van het basisleer, het leer te dunnen (pairing), zodat de decoratie vlak met het basisleer komt te liggen. Leer is een natuurlijk product en is dus niet altijd van perfecte vorm. Op de foto zie je dat het leer op een plaats is ingescheurd. Dat kan ik moeilijk gebruiken op een boekband maar ik kan daar gerust iets wegsnijden om een eerste test te doen.


IMG_3956MisschienTeZuinigOnlayopBasisleer

Dit is mijn testlapje: het donkere leer is de decoratie en het lichte leer is het basisleer. Deze kleuren (met nog een paar) ga ik dadelijk ook in het echt gebruiken. Op het lichte leer zie je indrukken van de knijpers waarmee het leer opgespannen is geweest bij het schoonmaken van de huid (bovenaan en helemaal onderaan rechts).


IMG_3958DeDriehoekigeVormVanDeOnlayTekentZichAf

Dan schaaf ik met een hobbyschaaf en mijn leerdunmes aan de achterkant de verdikking weg die veroorzaakt wordt door de decoratie. De driehoek van de decoratie wordt zichtbaar in de vleug van de vleeszijde van het leer.


IMG_3959SchaafselVanHetLeerMetGereedschap

Het vraagt wat werk en ik leer weer een paar dingen die ik al eerder ervaren had maar vergeten was. Je maakt het jezelf makkelijk als je het basisleer goed kunt vasthouden. Mijn stuk leer is ongemakkelijk klein. De schaaf heeft zo zijn afmetingen. Met het mes kun je op veel plaatsen makkelijker bij. Maar het mes vraagt weer een eigen benadering. Dat wil zeggen dat ik nog even moet nadenken in welke volgorde ik de decoratie straks op de definitieve bekleding ga plakken/bewerken.


IMG_3960BasisleerVoorDeBoekbandGesneden

De buitenkant van de boekband was al eens te zien op mijn blog. Hier zie je de binnenkant. Geschuurd. De band ligt op het basisleer dat ik net op maat heb gesneden.


Zwammen smullen: passen en meten

IMG_3452ZoZalZwammenSmullenErHopelijkUitGaanZien

De omslagen van het witte leer zijn bevestigd aan de platten. Een nieuwe kans om weer te passen en te meten. Nu zien ik precies hoe groot het boekje is en hoe die afmetingen zich verhouden tot de onlays. Misschien is het papier met slangenmotief en het reepje perkament te licht van kleur. Nog eens over denken of ik dat ga veranderen.


Voor cushion onlays moet je wel eerst een boek maken

Daar gebruik ik ‘Zwammen smullen’ van Evelien Kroese voor.
Ik kocht het boek bij Atelier de Ganzenweide in een losbladige
uitvoering.
De katernen zijn ingebonden.

IMG_3427Gaas

De rug heb ik al met PVA ingesmeerd en al even laten drogen. Intussen een stukje gaas op maat gemaakt. Dat gaat op de rug en dan gaat het geheel een tijdje in de boekenpers.


IMG_3432BoekjeIngenaaidEnVoorzienVanGaas

Als het boekje dan uit de pers komt dan snij ik het op maat met de snijmachine. Hier op deze foto is dat nog niet gebeurd. De potloodstrepen vormen de randen waar ik ga snijden. Dan is het de beurt aan het snijden van de platten. Even passen en meten.


IMG_3433ZwammenSmullenEvelienKroese

Het kookboek met allerlei recepten met paddenstoelen is voorzien van allerlei mooie tekeningen. In meerdere opzichten kan dit genieten betekenen.


IMG_3434ZoGaanDeCushionOnlaysStraksPassen

Even passen en meten. Het boekblok ligt tussen het karton voor de voor- en achterplat. Zo kan ik de grootte van het ontwerp eens zien tegen de echte afmetingen. Als dat bevestigen straks goed lukt dan is dit straks leuk.


IMG_3435DitIsHetWitteLeer

Dit is het witte leer dat ik pas geleden in de aanbieding kocht.


IMG_3436AftekenenLeer

Aan de binnenkant van het leer heb ik het stuk afgetekend dat ik nodig heb voor de witte boekband.


IMG_3437

De platten gepositioneerd. Ik wil eens een keer een boek maken zonder versteviging in de rug. Eens zien hoe dat gaat werken. Ik ga nog wel de twee plannen met kraftpapier aan elkaar lijmen. Wel of niet het leer dunnen?