Verlengde leporello door Marie-Anne Denecker

In het huidige nummer van het tijdschrift ‘Handboekbinden’,
de uitgave van de Stichting Handboekbinden, staat een
artikel met een beschrijving van een verlengde leporello.
Omdat ik niet helemaal begreep wat er met het boek bereikt
kan worden, ben ik het boek aan het maken met nog wat resten papier.
Ik had nog wat stukken Zaansch Bord liggen en de katernen
zijn gewoon wit papier (120 gram). Het gaat me in deze eerste
versie van het boek niet om de decoratie. Get gaat om de vorm,
de aanpak en wat je er mee gaat bereiken.

IMG_1141VerlengdeLeporetto

De leporello, in de vorm van de instructie, is bedoeld voor drie katernen van 14 bij 14 centimeter die van verschillende dikte kunnen zijn. Een leporello is een boek waarbij een harmonicavorm centraal staat. Op de foto zie je op de achtergrond die harmonicavorm. Daarvoor liggen drie verlengstukken (blauw Zaansch Bord) en in wit de drie katernen.


IMG_1142VerlengdeLeporelloNuNogInElkaarZetten

Als je al die onderdelen even rechtop zet, en je zet ze in de juiste volgorde, dan krijg je een idee van hoe die delen in elkaar passen. Dit is de kern van het boekblok, de plaats van de band is me nog niet helemaal duidelijk als ik hier mee bezig ben. Intussen zijn deze foto’s al weer van een paar dagen terug.


IMG_1144VerlengdeLeporello

Hier zijn twee van de drie katernen al genaaid op de verlenging. Voor de precieze beschrijving verwijs ik naar het tijdschrift.


IMG_1152VerlengdeLeporelloBovenaanzicht

Hier zijn de harmonicavorm en de verlengstukken in en aan elkaar gezet. Bovenaanzicht. Het idee is dat door in de vouwen in het harmonicadeel de dikte aan te passen, je dikkere en dunnere katernen bij elkaar in één leporello kunt samenbrengen met toch een goed te hanteren boek als resultaat.


Ik weet niet wanneer ik verder kan werken aan het boek want
de glazen kralen voor de sluiting van de Omslagband met
directe strengeling, zijn gearriveerd.

Omslagband met directe strengeling: de sluiting

Deze boekband heeft een flap waarmee ook de voorsnede
en het voorplat (deels) wordt bedekt.
Omdat goed te laten zitten zit er een sluiting op.
De sluiting wordt gemaakt met twee smalle stukjes leer
en een kraal. 10 Cm leer zegt Peter Goddijn.
Ik vermoed dat de lengte van dat leer afhankelijk is
van de grootte van de kraal. Dat staat niet in het boek,
maar het is wel mijn vermoeden.
Hoe ging dat boek ook al weer worden?

IMG_1017OmslagbandMetDirecteStrengelingAlleenTekening

Dit is de tekening uit het boek van Peter Goddijn. Je ziet dat de band helemaal om het boekblok zit. Een halfronde flap ligt op het voorplat. Om voorplat en flap bij elkaar te houden wordt met een stukje keer een kraal op het voorplat bevestigd. Het tweede stukje leer zal als een lusje dienen en in bevestigd op de flap.


IMG_1092OmslagbandMetDirecteStrengelingPerkamentOnderBezwaarUitZoWordtDeSluiting

De perkamenten boekband lag nog te drogen onder bezwaar. Alle secties (voorplat, rug, achterplat, voorsnede en voorflap) zijn beplakt met papier. Hier ligt de band tussen twee driehoeken en een cicerolat om in de vorm te komen en blijven. De kraal ligt er op om een idee te geven of de kraal niet te groot is.


Zo’n sluiting heb ik niet eerder gemaakt.
Daarom besluit ik om het eerst eens te proberen op een stuk
Zaansch Bord: drie insnijdingen op 1 cm van elkaar zou
hoed moeten zijn.

IMG_1093OmslagbandMetDirecteStrengelingTestKraalEnZaanschBord

Hier zie je dat het gelukt is om de kraal te bevestigen. In heb de uiteindes van het leer hier niet gelijmd aan het bord. Ik wil dit nu nog een keer proberen op de dummy die ik gebruikt heb om het grote stuk perkament te snijden.


IMG_1094OmslagbandMetDirecteStrengelingTestMetZaanschBord

Zo ziet de achterkant er dan uit. Ik vind het er goed uitzien.


IMG_1095OmslagbandMetDirecteStrengelingDrieInsnijdingen

Hier heb ik de insnijdingen in de dummy aangebracht. Overigens is denk ik, het bevestigen van de kraal het eenvoudigst. Het probleem komt pas bij de lus die om de kraal moet passen maar ook weer niet te ruim.


IMG_1096OmslagbandMetDirecteStrengelingEersteSnede

Hier is het leer door de eerste insnijding gehaald. Zo’n stuk papier in de vorm van de omslagband is toch weer heel anders dan de test met het Zaansch Bord. Dat was een stuk eenvoudiger omdat het stuk Zaansch Bord veel kleiner was.


IMG_1097OmslagbandMetDirecteStrengelingTweedeSnede

Dan door insnijding nummer twee.


IMG_1098OmslagbandMetDirecteStrengelingKraalmetLerenVeterGeluktOpDummy

Als laatste door insnijding nummer 3. Straks bij de definitieve versie ga je dan het leer aan de achterkant met lijm bevestigen. Maar nu wil ik weten hoe ik de lus moet bevestigen. De flap past al wel mooi onder de kraal.


IMG_1099OmslagbandMetDirecteStrengelingSluitingMetKraalOpDummy

Uiteindelijk is me dat gelukt. De insnijdingen heb ik wel korter op elkaar aangebracht. De totale lengte dat het leer in de papieren band zit gewerkt is daardoor korter. Daardoor is de lus groter. Ik ben benieuwd hoe anderen dit aanpakken. Alles bij elkaar is het een heel gepriegel.


Misschien de kraal een kleur geven?
Wordt vervolgd…

Omslagband met lias

Omdat ik een beetje vastliep met Pallieter
kon ik verder werken aan de Omslagband met lias.
In de rug worden twee verstevigingsstroken aangebracht
om het perkament bij het inbinden niet kapot te trekken.
Dat kun je doen met perkament, leer of papier.
Ik kies voor Zaansch Bord. Ik heb wat kleine stukken liggen.
Het is stevig en flexibel. Ik denk ideaal voor deze toepassing.

IMG_0695TweeVerstevigingsstrokenVanZaanschBord

Dit zijn de twee stroken. Met ril en vouw.


Terwijl ik hier aan werk neem ik nog een keer
stukken van het betreffende Hoofdstuk in ‘Westerse boekbindtechnieken
van de Middeleeuwen tot heden’ van Peter Goddijn door.
Daarom ben ik steeds aan het passen en meten om er zeker van te zijn
dat ik de tekst goed begrijp.

IMG_0696MatenAfgemetenOpPerkamentenBandKaternenEvenPassen

Hier kun je zien dat ik de rug afgetekend heb op het witte papier waarmee het perkament bekleed is. Voordat ik dit ga rillen en omvouwen wil ik zeker weten dat de afmetingen allemaal kloppen. Langzaam wordt me duidelijk dat we ook omslagen aan het boek gaan maken en dat Peter Goddijn voorstelt om dat als laatste activiteit te doen. Misschien ga ik die volgorde toch aanpassen. Ik kan het perkament veel eenvoudiger onder bezwaar brengen of in de pers stoppen als het boekblok nog niet in de band zit. Nog even over nadenken.


IMG_0697ZoPassenDeVerstevigingsstrokenOmDeKaternenInDeBand

Passen en meten.


IMG_0698DePerkamentenBandIsGerild

Na het rillen en het omvouwen ziet de perkamenten band er dan zo uit. Ik vind het mooi worden. Die natuurlijke tekening is mooi.


IMG_0699ZoPassenDeKaternenInDePerkamentenBandRandenNogOmTeSlaan

Zo passen de katernen er dan in. Het is duidelijk dat perkament alleen de neiging heeft te gaan golven. Dus daar moet je extra op letten. Daarom weet ik niet of het slim is om als laatste actie de omslagen te maken. Goddijn beschrijft een methode om met twee persen de omslagen vast te zetten. Nog even los van het feit dat ik die twee persen niet heb, lijkt het me een beetje bewerkelijk.


IMG_0700KaternenVoorgepriktMetEenPapierenMal

De katernen heb ik geprikt met een papieren mal. Daar heb ik de passer bij gebruikt maar dat kan ook zonder. Als je heel ervaren bent en je volgt niet de voorgeschreven maten maar de ‘toevallige’ afmetingen van je materiaal dan is een passer een super hulpmiddel. Veel veiliger dan meten. Daar maak je makkelijk fouten mee.


IMG_0701ZaanschBordInOmslagbandVanPerkament

De beschrijving laat je de katernen, de verstevigingsstroken en de band los van elkaar terwijl je ze aan elkaar gaat rijgen. Als al die delen los zitten is dat moeilijker (denk ik) dan wanneer de verstevigingsstroken al aan de band zijn vastgelijmd. Dus dat heb ik gedaan. Of dat goed werkt gaan we uitvinden. Ik heb alleen de ruggen aan elkaar gelijmd.


IMG_0702PerkamentenOmslagbandMetVerstevigingEnGeprikteKaternenLiggenGereedOmTeBinden

Volgende keer de ‘lias’, of het aan elkaar rijgen van de verschillende delen….. Of toch eerst de omslagen aanbrengen?


Boekband voor Pallieter gereed

IMG_0687PallieterFelixTimmermansOmslagenGereedNuRuimteOpPlatTussenLeerOpvullen

Gisteren nog verder gewerkt aan de boekband voor Pallieter. Alle hoeken voorbereid en toen eerst de omslag aan de lange zijdes gemaakt en toen die van de korte zijdes. Hierdoor ontstaan er wel een ruimte tussen het leer. Als je daar zo het schutblad op aanbrengt dan blijf je de overgang van de plat naar het leer zien. Ik had nog stukken wit Zaansch Bord liggen en dat was net zo dik als het dunne geitenleer. Dus op maat gemaakt en ingeplakt.


IMG_0688PallieterFelixTimmermansDeBand

Zo gaat het boek er dan uit zien. Ik zit nog te denken over een etiket. Dat heb ik nog nooit eerder gedaan maar het is een methode om het boek te onderscheiden van andere boeken. Dus….


IMG_0694PallieterFelixRimmermansEvenPassenEnMeten

Dan nog even passen en meten. Ik vind het schutblad niet mooi als het zo buiten het boekblok uitsteekt. Dat ga ik dus nog wegsnijden voordat het boekblok definitief in de band wordt gelijmd.


Bewaarmap II

Vandaag heb ik het Zaansch bord en het marmerpapier
onder bezwaar uitgehaald. Nog even vouwen en dan uitproberen.
Ik moet zeggen dat het Zaansch bord veel sterker is dan ik verwachtte.
Dit soort mappen kun je best stapelen.

IMG_0206ZaanschBordVerrassendSterk

De bewaarmap dicht gevouwen. Een koordje om de map goed te sluiten zal er voor zorgen dat hij helemaal dicht is. Je ziet wel dat bewaarmap 2 vergeleken met 1 een veel betere bescherming van de inhoud gaat zijn. Dicht aan alle kanten.


IMG_0207MetExemplarenVanKinderKompas

Om te passen plaats ik 10 exemplaren van het Kinder-Kompas in de bewaarmap. Dat gaat uitstekend.


IMG_0208MetEenvoudigKoordjeGoedTeSluiten

Zo ziet de map er in gesloten toestand met inhoud uit. Ik ga op de bovenkant nog een illustratie aanbrengen en ik ga de map sluiten met 2 koordjes. Ik weet al hoe ik die sluiting ga maken.


MaandbladHetKinderKompasKB14eJaargang19560201MBoschVanDrakestein

Een deel van deze afbeelding gaat de illustratie vormen van de voorkant van deze bewaarmap. Dan is het vervolgens aan mij om aan Bewaarmap III te gaan beginnen. Maar eerst moet ik daarvoor de instructie nog publiceren.


Bewaarmap II

Deze week ben ik begonnen aan bewaarmap 2.
Deze map geeft denk ik veel meer bescherming.
Aan alle kanten wordt de inhoud beschermd.
Ook deze map staat beschreven in Kinder-Kompas.
Ik verklap alvast dat ik de maten wat heb aangepast.

Ik heb gekozen voor Zaansch Bord.
Dat is niet zo hard als het passe-partout karton wat ik voor
Bewaarmap I heb gebruikt maar het is sterk, een beetje stug.
Maar je kunt het nog steeds ritsen en vouwen.

IMG_0196ZaanschBordWit

Het stuk Zaansch Bord dat ik had liggen is precies groot genoeg en is gebroken wit.


IMG_0197MetenIsWeten

Eerst neem ik het ontwerp over met potlood. Voordeel daarvan is dat je nog kunt passen en meten. Het zal er toe lijden dat ik de maten wat zal aanpassen. Nadeel zijn de potloodstrepen. Die komen wel aan de binnenkant maar mooi is het niet. Met gummen blijf je bezig. Dus dat ga ik anders oplossen.


IMG_0198IdeeNagetekendMatenAangepast16cmNaar16-5cm

Bij bewaarmap 1 is zowel de lengte als de breedte een halve centimeter groter dan de maten van een exemplaren van Kinder-Kompas. Bij Bewaarmap 2 is dat niet het geval. Misschien een foutje. Met gaat uit van 22,5 cm hoog (wel 0,5 cm groter) en 16 cm breed (precies de breedte van een boekje). Die breedte heb ik aangepast naar 16,5.


IMG_0199hetStukZaanschBordWasGrootGenoeg

Steeds opnieuw passen en meten voordat je aan de volgende stap begint.


IMG_0200SteedsPassenEnMeten

Je ziet dat ik lijnen ‘verplaatst’ heb en dat ik aangegeven heb wat ik ga wegsnijden.


IMG_0201PassenEnMeten

Dit is de basis voor bewaarmap 2.


IMG_0202VanwegePotloodstrepenBeslotenDeBinnenkantTeBekleden

Ik ga de binnenkant bekleden. Daarvoor heb ik een stuk groen marmerpapier gekozen dat ik een tijd terug gekocht heb van Karli Frigge. De stempel van het ontwerp met de naam van de maker heb ik bewust in het papier opgenomen.


IMG_0203BinnenkantBekleedMetMarmerpapierVanKarliFrigge

Links onder zie je de stempel. De vouwen zijn geritst en gevouwen. Nu gaat bewaarmap 2 onder bezwaar zodat de lijm van de bekleding goed kan drogen.


IMG_0204ExperimenterenMetAndereManierVanLint

Intussen ga ik even door met het experimenteren met de sluiting. In het ontwerp worden gaatjes voorgesteld op plaatsen die me niet zo logisch lijken. Eens kijken of het ook anders kan. Volgens mij zijn er twee problemen: tussen de overslagen is geen plaats om een lint of koordje naar buiten te laten gaan zonder een of meerdere overslagen te kreuken. Je kunt het niet zien maar daarvoor heb ik met de papierboor een halve opening extra in het karton gemaakt. Daarnaast komen op de twee hoeken waar je een sluiting wilt hebben, volgens het ontwerp drie overslagen bij elkaar. In dit voorbeeld zie je er nog maar 2.


IMG_0205ExperimenterenMetAndereManierVanLint

Hier simuleer ik overslag 3. Maar hier moet ik nog even verder over denken. ik denk dat ik ook nog iets op de buitenkant van de grootste overslag (de voorkant van de bewaarmap) wil aanbrengen als illustratie.


Mooi Marginaal: katernen naaien

De katernen heb ik war aangepast.
Allereerst heb ik de titelpagina aangepast.
Vervolgens een extra ‘katern’ ingevoegd.
Drie druksels waren eerder al op Zaansch bord aangebracht.
Dit dubbelgevouwen karton is een extra katern voor het boek.

IMG_0025DeJuisteGatenKiezen

Beginnende met het passen en afmeten van de gaten die geprikt gaan worden in ieder katern.


IMG_0026KaternVoorKaternDeGatenPrikken

Dan de gaten prikken.


IMG_0027DeGatenZijnGeprikt

Als alle katernen geweest zijn kan zo dadelijk het naaien beginnen. Eigenlijk hadden de katernen eerst ‘doodgeperst’ moeten worden. akelig woord dat ik vandaag tegen kwam in een beschrijving van de Bradelband. Wat er bedoeld wordt is dat de katernen voor een langere tijd (24 uur) een een pers worden geperst zodat de katernen niet meer de natuurlijke neiging van gevouwen papier hebben om een beetje open te gaan staan.


IMG_0028MooiMarginaalOpHetNaaibankje

Dan kan het naaien beginnen.


IMG_0029DitWordtHetSchutblad

Als er een schutblad onder de opgelijmde platten gaan komen dan zijn dit ze. De kleuren blauw en bruin geven zo’n mooi effect.