Multatuli – Liefdesbrieven

Het thema voor de decoratie van het boek is
intussen de kleur ‘rood’ geworden.
De schutbladen zijn gemaakt uit twee pagina’s paste paper.
Knalrood.
De schutbladen zijn intussen bevestigd aan het boekblok.
Dat ziet er dan zo uit.

IMG_5299MultatuliLiefdesbrieven

Boekblok op de rug gezet, schutbladen geopend en dan ziet het er zo uit.


IMG_5300MultatuliLiefdesbrieven

Ook de speciale boekenlegger heeft een rood accent gekregen: drie gevlochten draden. De draden zijn van gewaxed boekbindersgaren. Toevallig heb ik een stuk rood garen liggen. Na het vlechten het resultaat gelijmd op de boekenlegger en na het drogen onder bezwaar de eindjes er af gesneden.


IMG_5301MultatuliLiefdesbrieven

Tijd om het leer te dunnen (back pairing). Ik verklap al vast dat dit heel goed gelukt is. Je ziet dat al heel snel, na schuren of schaven, de vormen zichtbaar worden op de achterzijde van het basisleer. Omdat je het basisleer dunt, ‘zakt’ het decoratieleer, de vormen die ik eerder op de basisbekleding heb gelijmd, als het ware in het leer weg. Ga je dan straks met je vingers over de boekband dan voel je de overgang van basis naar decoratie niet behalve door de verandering van de textuur van het leer.


IMG_5302MultatuliLiefdesbrieven

Op een foto zie je niet eenvoudig dat de rode decoratie in het witte leer is ‘weggezakt’. Maar dat is wel wat hier gebeurd.


IMG_5303MultatuliLiefdesbrieven

De laatste stap voor vandaag is dan het bevestigen van het paste paper achter de weggesneden letters. Zo worden de letters toch ook op een speciale manier rood.


IMG_5304MultatuliLiefdesbrieven


Multatuli – Liefdesbrieven

Mijn berichten over mijn versie van Liefdesbrieven
loopt wat achter op de werkelijke stand van het boek.
Dus ik moet altijd wat graven in mijn geheugen.
Ik was de tekst aan het uitsnijden maar was daarmee
nog niet helemaal gereed. En toen…

IMG_5292MultatuliLiefdesbrieven

Het snijden van de tekst ging eigenlijk best voorspoedig.


IMG_5293MultatuliLiefdesbrieven

Vervolgens heb ik het schutblad op maat gesneden. Voordat het schutblad wordt bevestigd aan het boekblok heb ik het helemaal op maat gesneden. De ene kant, die aan het boekblok bevestigd gaat worden, is kleiner dan de kant die tegen het plat zal worden gelijmd. Je ziet het maatverschil bij de vouw.


IMG_5294MultatuliLiefdesbrieven

Dat deel dat tegen de plat wordt gelijmd is natuurlijk groter en steekt dan ook een beetje over bij het boekblok. Zie onderkant van de foto.


IMG_5295MultatuliLiefdesbrieven

De basis voor de boekband met de twee schutbladen. Deze liggen los op de basis. Ze worden op het boekblok vastgemaakt. Pas later ga ik die op de boekband lijmen. Maar eerst moet die boekband gereed gemaakt worden.


IMG_5296MultatuliLiefdesbrieven

De mal ga ik nu gebruiken om de leren ‘harten’ op de juiste plaats te lijmen.


IMG_5297MultatuliLiefdesbrieven

De ‘harten’ en de rode streep op de achterkant zijn nu op het leer gelijmd. Ik had nog een stuk paste paper liggen en dat ga ik gebruiken als ondergrond bij de tekst. Nu kan ik, na het drogen van het leer onder bezwaar, met het back pairing beginnen. Het leer ga ik aan de achterkant dunnen waardoor die delen die op de voorkant gelijmd zitten ‘in het witte leer zakken’. Alsof het witte en rode leer eigenlijk één zijn.


Als u bij toeval mijn boek Boekenjacht zelve ergens hebt kunnen kopen en u bent er tevreden mee, och…doe mij dan een plezier….en hou het stil

Dat doe ik dus niet.
De afgelopen dagen heb ik het boek ‘Boekenjacht’ van
Cornelis Jan Aarts gelezen. Verhalen uit de boekenwereld.

IMG_5287CornelisJanAartsBoekenjacht

Deze keer een smal strookje blauw papier als boekenlegger in Cornelis Jan Aarts, Boekenjacht – Verhalen uit de boekenwereld.


De Boekenwereld is een soort van kwartaalblad dat helemaal
over boeken gaat. Blijkbaar heeft Cornelis Jan Aarts daar
een serie artikelen geschreven die verzameld zijn in dit boek.
Aangevuld met een paar stukken en toespraken.
Veel verhalen gaan over Bruna en overleden collega’s maar
als je daar een beetje doorheen kijkt, lees je een serie leuke
verhalen over boeken, boekverzamelaars en bibliofielen.

IMG_5288CornelisJanAartsBoekenjacht

Het laatste hoofdstuk (dat afsluit met de tekst die ik als titel gebruik) legt de tot stand koming van het boek uit. Veel Havank, Bruna, Komrij en Elsschot. Voor de één een aanprijzing, voor de ander niet.


Zelf noemt de schrijver ‘Berenjacht op Lepelenburg’
een melig stukje (pagina 226) maar dat is een leuk stuk om
te lezen. Ook ‘De ontdekking van de hemel’ is grappig.
Langzaam kom je in een wereld met bedachte namen en
leuke teksten als:

Frans werd nu ook geïnfecteerd door het virus van de bibliophilie. Frans kwam uit de boekenkast. ‘Ik ben nu bibliophiel,’ verklaarde hij plechtig. ‘Biblio….wat, Frans?’ vroegen wij dan. ‘Phiel,’ zei Frans. Het hield in dat Frans niet langer viel op onbegrijpelijke boeken, maar op onbetaalbare boeken.

Boekenjacht, pagina 187.

Leuk om te lezen als afwisseling.

Wild is the wind: gelezen en gehoord

Vaak koop je dingen op emotie.
Meestal is dat niet zo duidelijk, maar soms overduidelijk.
In de stripwinkel kocht ik een ‘symbolistische graphic novel’.
Dat laatste las ik pas toen ik thuis was.

Ik heb geen idee wat het is een ‘symbolistische graphic novel’.
Maar de tekeningen legden bijna onmiddellijk de link naar
‘Wild is the wind’ van David Bowie. Dat is de emotie.

IMG_5289AngeWildIsTheWind

Symbolistische graphic novel Wild is the wind, getekend door Ange, Uitgeverij Arboris. Uitgebracht in 2019.


‘Wild is the wind’ is de versie die verscheen op ‘Station
to station’ en is de cover van de uitvoering van Nina Simone.
Van haar beluisterde ik vanmiddag de versie uit 1959 en 1964
(die van 1959 is de beste naar mijn idee), de ‘Station to
Station’-versie uit 1976, de Glastonbury 2000-versie,
de versie van George Michael van ‘Songs From The Last Century’
uit 1999 en de versie van Wende & Amsterdam Sinfonietta 2016.

IMG_5290AngeWildIsTheWind

Een klassiek stripverhaal is het boek niet maar het nummer Wild is the wind is zo prachtig. Het nummer is origineel geschreven door Dimitri Tiompkin en Ned Washington. De muziek is origineel geschreven voor een film met dezelfde naam.


Meneer Dimitri Tiompkin is een erg interessant persoon.
lees het maar eens na.
Dat is ook waar voor Disney legend, mede Oscar-winnaar en
lid van de Songwriters Hall of Fame, Ned Washington.

IMG_5291AngeWildIsTheWind

Ange, die in het boek vermeld staat als tekenaar, blijkt Geert van der Pol te zijn.


Geert van der Pol (Rotterdam, 1962) studeerde aan de kunstacademie St. Joost in Breda en deed Vrije grafiek in Den Bosch. Hij is in 1990 afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem (HKA), richting vrije kunst. Sindsdien heeft hij in binnen- en buitenland geëxposeerd, met name in Frankrijk en de USA. Veel van zijn werk bevindt zich in privécollecties en sommige van zijn monumentale beeldhouwwerken staan in openbare ruimten en parken, veelal in een natuurlijke omgeving. Al zijn werk is verhalend, emotioneel geladen en heeft meerdere lagen die vaak pas na nadere beschouwing zichtbaar worden. Hij gebruikt beeldverhalen, strips en graphic novels om emoties vorm te geven die meer ruimte nodig hebben dan één tekening, waarbij het concept van een beeldverhaal vaak heel letterlijk is.

Bij deze verhalen, die veelal zonder tekst zijn, beelden de pagina’s veelal een gebeurtenis en de daarbij horende emoties in de belevingswereld van de hoofdpersoon uit. Vaak is een tekst, en dit kan een songtekst, gedicht, sprookje of legende zijn, een voor hem intrigerende sculptuur of schilderij of een emotie de aanleiding voor het tekenen van een beeldverhaal. In dat opzicht zijn al zijn verhalen dan ook enigszins autobiografisch.

Terug naar ‘Wild is the wind’, het nummer:

Love me, love me, love me, love me, say you do
Let me fly away with you
For my love is like the wind
And wild is the wind, wild is the wind

Give me more than one caress
Satisfy this hungriness
Let the wind blow through your heart
For wild is the wind, wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You’re spring to me, all things to me

Don’t you know you’re life itself
Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we’re like creatures of the wind
And wild is the wind, wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You’re spring to me, all things to me

Don’t you know you’re life itself
Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we’re like creatures in the wind
And wild is the wind, wild is the wind

Wild is the wind, wild is the wind
Wild is the wind

Multatuli – Liefdesbrieven

Stap voor stap komen we verder.
Het tweede ‘hart’ maak ik uit een donkere tint rood
– want rood is eigenlijk het thema van de decoratie
van het boek – en het leer is veel dunner.
Dus maar eens zien hoe dat met het back pairing straks verloopt.

IMG_5278MultatuliLiefdesbrieven

Alle onderdelen van de decoratie liggen hier nog los. Dus de positie kan nog veranderen. Om dat langzaam uit te sluiten zal ik vandaag een mal maken voor de decoratie en de tekst van de leren bekleding van deze boekband.


IMG_5279MultatuliLiefdesbrieven

Een tijdje gelden maakte ik deze past papers en ik heb besloten deze pagina’s te gebruiken om daaruit de schutbladen te snijden.


IMG_5280MultatuliLiefdesbrieven

Dit is een stuk van de mal. Ik ga het gebruiken om straks de ‘harten’ op de juiste plaats te lijmen maar nu om de tekst ‘Tine + Mimi’ op de juiste plaats te krijgen. Ook de rode lijn op de achterkant van het boek gaat met deze mal zijn plaats vinden.


IMG_5281MultatuliLiefdesbrieven

Links is een ruimte uitgesneden die ik zal gebruiken om de rode lijn te gaan lijmen. Dat ga ik pas doen als de tekst is gesneden uit het leer. Ik kom steeds meer op het punt aan waarop de kans van beschadiging of vuil maken van het leer, toeneemt.


IMG_5282MultatuliLiefdesbrieven

Met behulp van carbonpapier is de tekst overgezet op het leer. Het goede nieuws is dat het niet meevalt om met het carbon vormen aan te brengen op het leer want dat beperkt de kans om het leer vuil te maken. Het carbon kan ik ook nog eenvoudige met een beetje vocht verwijderen.


IMG_5283MultatuliLiefdesbrieven

De tekst even aangezet met een stift.


IMG_5284MultatuliLiefdesbrieven

Dan kan het uitsnijden beginnen. Doordat ik me er minder op richt om de letters er in één stuk uit te halen en omdat het mes veel scherper is lukt het beter dan bij de eerste twee tests.


IMG_5285MultatuliLiefdesbrieven

Dit is zover als ik gisteren gekomen ben. Eens zien waar ik dit weekend ga komen.


Multatuli – Liefdesbrieven

Afgelopen weekend ben ik al verder gekomen
met mijn versie van dit deel uit de Privé-domein reeks
van De Arbeiderspers.
Mijn set losse katernen heb ik gekocht via uitgeverij Boekblok.

IMG_5256MultatuliLiefdesbrieven

Hierboven zie je de basis voor de boekband. De twee platten en de rug, verbonden met kraftpapier. Deze keer heb ik de ruimte tussen rug en platten 1 mm groter gelaten om het leer meer ruimte te geven bij het scharnieren. Eens zien hoe dat bevalt.


IMG_5257MultatuliLiefdesbrievenIMG_5258MultatuliLiefdesbrieven

Je krijgt een steeds beter idee hoe het boek er uit zal komen te zien. De boekenlegger steekt een behoorlijk eind uit het boek maar het is dan ook een bijzondere boekenlegger.


IMG_5259MultatuliLiefdesbrieven

Dit is de vleeszijde van een stuk wit leer. Hier heb ik de basis van de boekband op afgetekend met een extra ruimte van 3 centimeter voor de omslag van het boek.


IMG_5260MultatuliLiefdesbrieven

Vervolgens is de afgetekende vorm uit het leer gesneden.


IMG_5262MultatuliLiefdesbrieven

Steeds opnieuw even passen en ik heb op de verschillende delen opgeschreven wat de voorkant en achterkant van het boek wordt en ook wat boven en onder is. Op die manier komt de basis steeds op dezelfde manier op het leer te liggen. Misschien mag dat niets uitmaken maar het stoort niet om het wel te doen. Het dwingt je ook steeds opnieuw te overwegen of je de juiste keuze hebt gemaakt.


IMG_5263MultatuliLiefdesbrieven

Ik had me voorgenomen nieuwe mesjes te gebruiken om het leer dadelijk zo goed mogelijk te snijden. De vormen die ik uit wil snijden zijn klein en dat maakt het niet eenvoudiger. Een scherp mes helpt dan.


IMG_5264MultatuliLiefdesbrieven

Uit restjes leer snij ik de ‘hartenhelften’. Deze harten gaan de illustratie vormen op de bovenste helft van de voorkant van het boek.


IMG_5265MultatuliLiefdesbrieven

Ook hier steeds weer even passen. Het idee is dat als het tweede hart ook gereed is dat de nu nog losse delen gelijmd worden op de band en dat ik later het leer aan de achterkant ga dunnen. Dat heb ik bij een eerder boek al een keer gedaan. Toen ging het om grote, brede stroken. Nu gaat het om smalle, kleine, kromme vormen. Spannend.


IMG_5266MultatuliLiefdesbrieven

Okay, het is zo op het oog niet heel spannend. Op de achterkant van het boek breng ik een streep van rood leer aan. Maar dit is spannender dan het lijkt. Je maakt hier de leren bekleding los van de basisvorm van de boekband. Het leer kan door verdere bewerking nog vervormen en de streep komt bij voorkeur wel recht op de achterplat. Nu ligt het allemaal nog los. Voor mij dus heel spannend.


Het avantuurlyk zomer-tochtje,

Het avantuurlyk zomer-tochtje, of omlands reisje, uit Holland
door ’t sticht Utrecht, Over-Yssel, Gelderland, Cleefsland,
de Myery van den Bosch, Breda, enz.

Dat is nog eens een boektitel.
Ik kwam bij dit boek uit via een presentatie op Koningsdag
die gegeven werd door de Nederlandse ambassade in Ierland.
Omdat er door corona niet op de normale manier Koningsdag
gevierd kon worden koos men voor een digitale presentatie
van een belangrijke Nederlandse boekverzameling.
De verzameling heet de Fagel collectie en is in het bezit van
een Ierse school. Hun bibliotheek heeft in 1802 deze
verzameling van meer dan 20.000 boeken gekocht.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 01

Dublin, Trinity College: Fag.S.11.8. Dit boek met een erg lange titel bestaat uit 28 pagina’s en gaat onder andere over Breda. Daarom heb ik het boek uitgezocht. Bovendien kon ik (niet onbelangrijk) er een afbeelding van vinden.


Het avantuurlyk zomer-tochtje, of omlands reisje, uit Holland door ’t sticht Utrecht, Over-Yssel, Gelderland, Cleefsland, de Myery van den Bosch, Breda, enz.
behelzende eene nauwkeurige beschryvinge van vele aardige gevallen, vermakelyke gesprekken en aangename historien, op die reize gebeurt of gehoort. Opgestelt door iemand welke dat tochtje zelf met gezelschap gedaan heest..

In de beschrijving van het boek, in de titel, is een klein
foutje geslopen. De letter ‘f’ en ‘s’ lijken in het schrift
van die tijd veel op elkaar maar het laatste woord moet toch
echt ‘heeft’ zijn. Met de letter ‘f’.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 02

Jacobus Loveringh is de drukker en boekverkoper uit Amsterdam die in 1733 dit boekje op de markt bracht..


De presentatie was interessant maar bleef
voor mij te veel aan de oppervlakte.
Het was natuurlijk een introductie maar het meeste van de
informatie is ook te vinden op Internet.
Niet dat er veel te vinden is op internet over deze collectie.
In 2019 werd een project van het Trinity College en de
Koninklijke Bibliotheek aangekondigd om de collectie beter in
beeld te brengen.
Waarschijnlijk is dat wel gebeurd voor wetenschappers.
Maar voor leken blijven de boeken nog verborgen.
Veel scans heb ik niet kunnen vinden en de meeste afbeeldingen
zijn van een heel lage beeldkwaliteit.
Misschien heb ik onvoldoende gezocht.
Ik zal de KB nog eens een mail schrijven.
Maar de voorpagina van dit leuke boekje had ik niet gevonden
als ik de presentatie niet had bijgewoond.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 03


De familie Fagel en de collectie is ontstaan uit het beroep
van Gaspar Fagel (1634-1688). Hij was griffier van de Staten-Generaal
in Den Haag. Deze functie zou tot en met
Hendrik Fagel de Jonge (1765-1838) in de familie blijven.
In deze meer dan 100 jaar verzamelde de familie een bibliotheek met
boeken omdat ze die, en de kennis in die boeken, nodig had
voor hun werk.

In 1802 werd er bij Christie’s in Londen een veilingcatalogus opgesteld
waarin meer dan tienduizend nummers waren opgenomen.
Het eerste deel van de catalogus was reeds onder geïnteresseerden verspreid,
maar tot een veiling zou het nooit komen.
De collectie werd in zijn geheel gekocht door de regenten van de Erasmus Smith Schools en
geschonken aan Trinity College in Dublin.

Meer kun je vinden op de volgende website.

Van ‘a’ tot ossenkop

Soms dan komt er ineens een prachtig boek voorbij.
Ik zag een beschrijving op Twitter en las een uitgebreider
bericht op een website over een boek dat allerlei aspecten
aan de orde laat komen over het Alfabet.

Niet in de vorm van een ingewikkelde tekst maar in de
vorm van een leuk boek met veel vaak grappige tekeningen.
De tekst legt moeilijke dingen op een eenvoudige manier uit.
Het richt zich in eerste instantie op de jonge lezer.
Maar dat onze letter ‘a’ van een afbeelding van een
ossenkop kwam wist ik al heel lang.
Alleen wist ik niet hoe dat dit dan in zijn werk ging.
Dit boek legt dit even uit.

IMG_5242FrankLandsbergenHetDikkeAlfabetBoek

Frank Landsbergen, Het dikke Alfabet boek.


Tussendoor gaat het boek ook nog in op het Chinees, Japans,
het Klingon (inderdaad van Star Trek), morse en het Voynich-manuscript.
Wil je meer weten over Vietnamees, Birmees, Russisch, Arabisch?
Na ‘Het dikke Alfabet boek’ kun je zonder gêne iedere vraag stellen
over deze alfabetten.

IMG_5255FrankLandsbergenHetDikkeAlfabetBoek

Zomaar een pagina uit het boek van Frank Landsbergen.


Multatuli – Liefdesbrieven

Vandaag nog een keer proberen op een stuk afvalleer
de tekst ‘Mimi’ uit te snijden.
Nu op een wat beter stuk leer, in de zin dat hier niet
al kleine scheurtjes inzitten.

IMG_5224MultatuliLiefdesbrieven

Met carbonpapier de letters overgenomen van de schets. Ik ben niet op zoek naar perfecte letters. Het gaat er vooral om dat ze leesbaar zijn. Ik ga morgen of zo nog eens kijken of ik de randen van de letters kan dunnen. Dan krijg je minder of niets te zien van de vleeskant van het leer. Of dat gaat lukken……


IMG_5225MultatuliLiefdesbrieven

Een super leerbewerker ben ik niet. De kleine rafels zal ik bij de definitieve versie weg moeten snijden of knippen. Eigenlijk moet ik een kleiner mes gebruiken, denk ik. Daarmee heb je meer controle over het resultaat maar voor een tweede poging ben ik niet ontevreden.


IMG_5226MultatuliLiefdesbrieven

Een rode achtergrond werkt beter dan een achtergrond van blank perkament. Nog even nadenken of ik het perkament misschien rood of roder wil maken of dat ik overstap op een eenvoudigere oplossing van rood papier. Keuzes, keuzes!


IMG_5227MultatuliLiefdesbrieven

Hier gaat de magie dan gebeuren. Ik schrijf er iedere keer over maar het moment dat je een boekblok schoon snijdt dat heeft iets aparts. Tot dan toe is een boekblok nog een ruwe vorm en dan plots heeft het die scherpe randen en opent het boek zich.


IMG_5232MultatuliLiefdesbrieven

Hier is het dan. Alleen de eerste pagina bolt een beetje. Dat is de pagina met aan de binnenkant het deel van het karton dat eigenlijk als boekband bedoeld was. De afbeelding van Multatuli en de tekst van de Privé-domein reeks van de Arbeiderspers zijn hier zichtbaar.


IMG_5233MultatuliLiefdesbrieven

De boekenlegger steekt er een goed stuk uit.


IMG_5234MultatuliLiefdesbrieven

De platten zijn gesneden. Ook de rug is op maat gemaakt.


IMG_5235MultatuliLiefdesbrieven

Volgende keer verder met het uittesten van de verschillende oplossingsrichtingen. Kraftpapier, rug en platten liggen gereed voor de basis van de boekband. Dat geldt ook voor het basisleer.


Sitting Bull in de stripwinkel

Sinds kort kunnen we weer terecht in stripwinkels.
Daar ben ik pas heel even geweest en kocht een paar boeken.
Een er van is ‘De kinderen van Sitting Bull’ van Edmond Baudoin.
Een heel gevarieerd en mooi uitgevoerd album.

Baudoin hanteert verschillende tekenstijlen in dit album,
misschien doet hij dat wel vaker.
Het grootste deel is uitgevoerd in een stijl die
aan schilderen doet denken. Mooi van kleur en met nog altijd
veel ruimte om je fantasie de vrije loop te laten.

IMG_5236EdmondBaudoinDeKinderenVanSittingBull

Edmond Baudoin, De kinderen van Sitting Bull. Het verhaal speelt zich voornamelijk in Frankrijk en Noord Amerika af maar ook andere werelddelen worden aangedaan.


Maar naast die schilderachtige stijl zijn er nog twee
stukken in het boek met elk een eigen stijl:
een beetje als met etsen en een meer klare lijnstijl.

Het verhaal doet sterk autobiografisch aan.
Een schrijfstijl die heel overtuigend en open overkomt.
Een genot om te lezen en kijken.

IMG_5237EdmondBaudoinDeKinderenVanSittingBull

De schilderachtige, haast impressionistische stijl.


IMG_5238EdmondBaudoinDeKinderenVanSittingBull

Maar ook ‘pentekenend’ kan hij het verhaal vertellen.


IMG_5239EdmondBaudoinDeKinderenVanSittingBull

De tegenstelling in stijlen heeft op zich zelf ook een boodschap. Veel lees- en kijkplezier!


Het wordt grijs voor de ogen

Vandaag even grijsbord gehaald om de platten en de
rug te kunnen haan maken voor het boek Liefdesbrieven
van Multatuli.

IMG_5219MultatuliLiefdesbrieven

Een stuk heel dun karton voor de rug en dikker karton voor de voor- en achterplat.


Multatuli – Liefdesbrieven

Vandaag eerst de boekenpers en ‘onder bezwaar’ leeg gemaakt.

IMG_5212MultatuliLiefdesbrieven

Dit katerntje met de tekst en afbeelding van de kartonnen band en mijn zelf gemaakte boekenlegger van de restanten van het karton, kwamen te voor schijn. Het katern ga ik gelijk mee naaien in het boekblok.


IMG_5213MultatuliLiefdesbrieven

Dit is het boekblok zoals ik het genaaid heb. De rug is met lijm ingesmeerd en het blok ligt nu in de boekenpers. Daar zal het een paar dagen blijven. Ik heb na een jaar van corona geen karton meer groot genoeg om de platten te maken. Ben vanmiddag ook al even naar de lokale leverancier gegaan om de voorraad te bekijken. Dat komt goed.


IMG_5214MultatuliLiefdesbrieven

Het idee is, onder andere, om de namen ‘Tine’ en ‘Mimi’ uit het leer te snijden waarmee ik de boekband ga bekleden. Ik had nog een restje van het witte leer liggen en daar ben ik eens mee gaan oefenen. Vooral om het snijden uit te proberen maar ook om te zien hoe het er uit ziet als ik er straks perkament achter bevestig. Eerst de naam eens overbrengen op het leer. Je ziet wel dat ik niet bij het beste stuk van het restje begin. Daar zitten al wat kleine scheuren in.


IMG_5215MultatuliLiefdesbrieven

Het leer heeft ook een lelijke vlek. Het was een soort van coupon in de uitverkoop. Maar om dit uit te proberen is het prima. Het viel nog niet tegen.


IMG_5216MultatuliLiefdesbrieven

In werkelijkheid heeft het perkament een warmere uitstraling dan je hier ziet. Het is wat geler. Ik denk dat het wel kan werken. Een volgende keer wil ik nog even zien of het dunnen van het leer aan de achterkant me hiermee nog gaat helpen.


Multatuli – Liefdesbrieven

Het kwam er gisteren niet meer van om de volgende stappen
te tonen van het werk aan het boek: Liefdesbrieven
uit de Privé-domeinreeks van De Arbeiderspers.
Ik kocht de katernen los bij Uitgeverij Boekblok.

IMG_5193MultatuliLiefdesbrieven

Te beginnen bij waar ik de vorige keer gebleven was: mijn ontwerp voor het voorplat van de boekband. Daarbij de twee soorten leer die ik ga gebruiken om met ‘back pairing’ de ‘cushion onlays’ zoveel mogelijk te laten wegzinken in het leer. Anders gezegd: ik ga een wit leren band maken. Daarom ga ik leer lijmen in een andere kleur (hier rood). Door de achterkant van het leer te egaliseren zal ik meer van het leer weghalen bij de oneffenheden die het gevolg zijn van het leer dat op de bovenkant is gelijmd. Dat gekleurde leer zal langzaam wat wegzakken in het witte basisleer. Eerder deed ik dat bij een band voor een kookboek voor gerechten met paddenstoelen. De namen ‘Tine’ en ‘Mimi’ wil ik uit het leer snijden zodat het perkament wat ik eronder ga aanbrengen, zichtbaar wordt. Dit laatste moet ik nog gaan uitproberen.


IMG_5194MultatuliLiefdesbrieven

Dit zijn de ongesneden, speciaal gevouwen katernen, die ik ga inbinden. Nog even iets over de volgorde. Er zit bij de bedrukte losse katernen één onbedrukt katern. Dat ga ik in het boek opnemen net voor het nawoord. Zelf vind ik het altijd wel prettig lege pagina’s in een boek te hebben om aantekeningen te kunnen maken.


IMG_5195MultatuliLiefdesbrieven

Dit is de dun kartonnen band die bij de katernen geleverd wordt. Ik ga een band maken met stevige platten en een leren bekleding. Maar ik wil de afbeelding van Multatuli (voorplat), de rug van het boek en de tekst van het achterplat niet onbenut laten.


IMG_5197MultatuliLiefdesbrieven

Dit is een stuk van de kartonnen band met allerlei drukmarkeringen. Die wil ik zichtbaar maken doordat dit de achterkant van de speciale boekenlegger wordt.


IMG_5198MultatuliLiefdesbrieven

Voor de voorkant gebruik ik twee stukken karton: de rug compleet met markeringen en een tekst die de productiedatum aangeeft. De boekenlegger ligt nu in de boekenpers. De lengte van de boekenlegger is groter dan de hoogte van het boek. Overigens is hier de boekenlegger nog niet helemaal af.


IMG_5199MultatuliLiefdesbrieven

Het voorplat en het achterplat vormen nu een katern van 1 blad. De vouw van het blad zal ik nog wat versterken en op dikte brengen. Dit extra introductiekatern komt voor in het boek. Dit katern ligt nu onder bezwaar.


IMG_5200MultatuliLiefdesbrieven

Intussen ben ik al begonnen met het inbinden van de katernen. Dat zal later deze week, nadat het introductiekatern is toegevoegd, wel afgerond worden.


Multatuli – Liefdesbrieven

Op 2 maart 2020 is het 200 jaar geleden dat Multatuli in Amsterdam werd geboren. In het kader hiervan herdrukt De Arbeiderspers uit de privé-domeinreeks nummer 54 uit 1979, ‘Liefdesbrieven’.

Dat was de reden dat Uitgeverij Boekblok de kans kreeg
om het boek uit te brengen in een versie van losse katernen.
Daar heb ik een exemplaar van gekocht.
Het speelt al een tijd in mijn hoofd maar ik kon maar geen
binding bedenken die me aansprak.

De afgelopen dagen ben ik daar actiever mee bezig geweest.
Een beetje ongewoon voor mij, maar de afgelopen dagen
probeer ik een ontwerp voor de boekband te maken.

IMG_5178MultatuliLiefdesbrieven

Dus begon ik eerder deze week een soort van eigen lettertype te ontwerpen om die te gebruiken op de boekband. Maar dat is niet zo eenvoudig. Ik kijk altijd met veel bewondering naar al die verschillende lettertypes maar het lukt me eigenlijk nooit daar een soort van ontwerpbeleid in te ontdekken. Toch vreemd want we hebben maar 26 letters en een handvol leestekens en cijfers.


IMG_5179MultatuliLiefdesbrieven

Druk bezig met die lettertypes maar of en hoe die dan op een boekband gaan passen? Daar was ik nog niet mee bezig. Dus ik liep wat vast.


Eduard Douwes Dekker trouwde op Java op 10 april 1846
met Tine van Wijnbergen.
De eerste groep brieven in deze bundel zijn aan haar gericht.

In september 1874 overleed Tine en op 1 april 1875
hertrouwde hij met Mimi Hamminck Schepel.
De tweede groep brieven zijn aan haar gericht.

IMG_5186MultatuliLiefdesbrieven

Vanmorgen weer eens opnieuw begonnen met de letters met meer volume rechtsboven. Idee is wel de twee voornamen van de vrouwen aan wie Multatuli zijn brieven richtte als uitgangspunt te nemen.


IMG_5187MultatuliLiefdesbrieven

Dan langzaam ontwikkelt zich een meer bruikbaar idee. Een combinatie van een soort van hart. Niet een hart uit één stuk maar uit onregelmatige lijndelen. Die kan ik misschien met rood leer maken en dan de cushion onlay techniek gebruiken.


IMG_5188MultatuliLiefdesbrieven

Misschien met twee harten?


IMG_5189MultatuliLiefdesbrieven

Als ik het linker hart wat kantel dan is het beeld misschien spannender?


IMG_5190MultatuliLiefdesbrieven

In de bak met resten vind ik nog materiaal met twee kleuren rood.


IMG_5191MultatuliLiefdesbrieven

Dan de tekst eens uitschrijven. Idee is nu om de letters uit het leer te snijden die de boekband gaat vormen. Dat wordt dan wit leer. Dan moet onder het leer straks wel eerst een materiaal met een kleur worden aangebracht. Zou perkament een idee zijn?


IMG_5192MultatuliLiefdesbrieven

Met potlood getekende letters en vormen overtrokken met een zwarte pen. De plus tussen Tine en Mimi zou misschien ook een soort hart kunnen zijn.


Er moet nog het een en ander worden uitgedacht.
Misschien ook nog iets op de achterplat of de rug?
Daarnaast is bij het boek de dun kartonnen band meegeleverd.
In de kleuren van de privé-domeinreeks.
Die wil ik wel in het boek gebruiken maar niet persé
als boekband.
Morgen maar eens beginnen met het naaien van de katernen.

Meer informatie over:
= Everdina Huberta van Wijnbergen
= Mimi Hamminck Schepel

Een verhaal hebben is één ding,

een verhaal vertellen is echt iets anders.
Zeker als het om geschiedenis gaat.
Dat is eigenlijk de belangrijkste les die ik leerde toen ik
boeken las van Barbara Tuchman.

De afgelopen weken las ik:
De kolonieman – Johannes van den Bosch – volksverheffer
in de naam van de koning. Geschreven door Angelie Sens.
Best een belangrijk boek.

IMG_5167AngelieSensDeKoloniemanJohannesVanDenBoschVolksverhefferInDeNaamVanDeKoning

Angelie Sens, De kolonieman – Johannes van den Bosch (1780 – 1844) – volksverheffer in de naam van de koning.


De Nederlander Johannes van den Bosch werkt als militair,
ambtenaar/bestuurder, commissaris-generaal, gouverneur-generaal,
minister van Koloniën en minister van Staat, in
Nederlands Indië, de Caraïbische eilanden en Suriname, en
natuurlijk in Nederland.
Daarmee had hij een belangrijke invloed op het Nederlandse
koloniaal beleid en beleid op het vlak van de arbeidsvoorziening.
Zeker onder de regeerperiode van Willem I.

De arbeidsvoorziening heeft te maken met het in cultuur brengen
van ‘woeste’ gronden in Nederland (later ook in België) door
er middelen en mensen (werklozen, wezen en andere groepen) naar
die gronden te brengen (Veenhuizen onder andere) en gereedschap,
kerken, scholen en afzet voor de producten te realiseren.

Super interessant boek over een enthousiaste, hardwerkende man,
zijn familie en zijn omgeving.
Maar als biografie niet meeslepend, geen page-turner.
Dat terwijl het verhaal er echt is. Exotische landen, hoge politiek,
veel ambities, persoonlijk drama. Het is er allemaal.
Maar in het boek te veel weggestopt. Helaas.

IMG_5168AngelieSensDeKoloniemanJohannesVanDenBoschVolksverhefferInDeNaamVanDeKoning


Briefkaarten – Van den vos Reynaerde – Henri van Straten – Koptische binding

Toen ik deze week het werk aan de koptische binding met
de briefkaarten van Uitgeverij Boekblok wilde afwerken,
kwam ik er al snel achter dat ik bij sommige pagina’s
twee kaarten als 1 had ingebonden.
Bovendien twijfelde ik of de lengte van mijn draad wel voldoende was.
Toen ik de binding er uit haalde zag ik dar het fout ging.
Dus opnieuw begonnen met langere draden.

De gaten staan 1 cm van de rand van de kaart af.
Twee centimeter draad per gat is dus te weinig.
Ik heb 20 kaarten (inclusief de voor en achterplat), 2 rijen gaten
waarvoor ik 1 lange draad nodig heb.
Achteraf weet ik dat 3 cm per gat nog te weinig is.
Ga uit van 4 cm: 20 kaarten x 2 gaten x 4 centimeter= 1 meter 60.
Dat is waarschijnlijk ruim.

Ik werkte met 20 x 2 x 3 en dat was te krap.
Maar met kunst en vliegwerk ging het net. Zie hieronder.

IMG_5151VanDenVosReynaerde

Goed kijken en dan zie je dat bij het aanlussen van een volgende kaart de draden aan de binnenkant van de set kaarten moet uitkomen. Dan ga je daarna naar buiten om de kaart te verbinden met de kaart die er onder zit, om weer binnen de twee gaten uit te komen. Je moet voor het verbinden wel het aanlussen strak trekken. Dat is op de foto nog niet gebeurd.


IMG_5152VanDenVosReynaerde

Hier zie je de 4 naalden die ik gebruik. De rechte naalden gebruik ik voor de buitenste gaten. De naalden hadden korter mogen zijn maar de lengte doet er niet veel toe. De binnenste naalden zijn halfronde. Dat maakt het eenvoudiger om het verbinden voor elkaar te krijgen. Je moet een balans zien te vinden tussen hoe strak de draad zit en de ruimte die daardoor over blijft. Ik heb de juiste balans nog niet gevonden. Mijn draden zitten nog te strak. Je ziet dat hier de laatste kaart is verbonden en dat alleen het voorplat nog moet. Punt is dat ik te weinig draadlengte heb om het volgend de instructies van Keith Smith af te maken. Ik moet improviseren.


IMG_5154VanDenVosReynaerde

Uiteindelijk lukt het wel maar de hoek van de draad met de achterkant van de kaart moet 90 graden zijn. Dat is hij soms niet. Dat moet een volgende keer beter.


IMG_5156VanDenVosReynaerde

Als die hoek van draad en achterkant niet bij ieder gat 90 graden is loopt de draad op de rug niet mooi loodrecht. Maar neemt niet weg dat het boek goed in elkaar zit en mooi, vlak opent.


IMG_5157VanDenVosReynaerde

Deze Van den vos Reynaerde is in ieder geval af.


Een kaartje Van den vos Reynaerde

Het is al weer meer dan één jaar geleden dat ik werkte
aan mijn uitvoering van Van de vos Reynaerde.
De katernen met de hand ingebonden met perkamenten
schutbladen en integrale kapitaalband.
Eikenhouten platten en een leren rug.
Een leren gesp met eenvoudig boekbeslag van messing.

Door die messing is het nooit helemaal afgemaakt.
Ik zoek nog een cursus ‘Metaalbewerking voor boekbeslag’
voor na de coronabeperkingen.

Maar bij de losse katernen kwam ook een set briefkaarten
met de linosneden van Henri van Straten, gedigitaliseerd en
ingekleurd door Rob Koch en uitgegeven door uitgeverij Boekblok.
Omdat ik eigenlijk geen kaarten meer verstuur kan ik
er iets anders mee: inbinden tot een boekje.

IMG_5137VanDenVosReynaerdeBoekEnAnsichtkaart

Hier zie je mijn uitvoering van Van den vos Reynaerde. Het boek ligt open bij de beroemde tekst ‘Willem die Madocke maecte’ of in deze vertaling ‘Willem die het boek Madocke heeft gemaakt’. Op die pagina zie je in zwart-wit een linosnede van Henri van Straten met koning Leeuw. De ingekleurde briefkaart ligt links onder de introductie op de briefkaarten.


IMG_5139VanDenVosReynaerde

Zo ziet mijn uitvoering er uit in gesloten vorm.


IMG_5140VanDenVosReynaerdeVerpakking

De briefkaarten kwamen in deze verpakking. Die ga ik zoveel mogelijk hergebruiken op de platten. De briefkaarten ga ik volgens de Koptische bindwijze inbinden.


IMG_5141VanDenVosReynaerdeAchterEnVoorplat

Bovenaan ligt de achterplat en onderaan de voorplat. Dus de voorkant van het boek wordt gevormd door het onderste groene stuk karton.


IMG_5142VanDenVosReynaerde

Op de binnenkant van het achterplat vind je de toelichting op de briefkaarten.


IMG_5143VanDenVosReynaerde

Voor de Koptische binding zoals beschreven door Keith Smith begin ik met het prikken van gaten in alle kaarten. Daarvoor heb ik een stuk van de verpakking gebruikt als prikmal.


IMG_5144VanDenVosReynaerde

De hele stapel is aan de beurt geweest.


IMG_5145VanDenVosReynaerde

De twee platten moesten ook.


IMG_5146VanDenVosReynaerde

Vier gaten (stations) met twee draden en vier naalden.


IMG_5147VanDenVosReynaerde

Dat zal morgen wel af komen.


Free as a jail bird

Met het idee achter het boek / de doos worstel ik nog
een beetje. Dat is niet erg, dat is een hobbel
waar ik even overheen moet en wat vaak leidt tot
nieuwe ideeën.
Vorige keer was ik begonnen met mijn ‘tribune’ voor
de veren die de vrijheid moeten symboliseren.
Om die wat steviger te kunnen wegzetten experimenteer ik
met een tweede kartonnen bodem waar ook gaten in zitten.
Door de veren door twee gaten te steken wordt het
misschien wat steviger.
Ook naar het armbandje als sluiting heb ik nog
eens kritisch gekeken. Dat gaat anders worden.
Het bandje is al te veel versleten maar het veertje
kan ik zeker nog wel gebruiken.

IMG_5112FreeAsABird

Eerst de ‘tribune’ maar een op goede hoogte gebracht.


IMG_5117FreeAsABird

Dit is zoals de veren nu staan met een soort van bodem. Ik ben nog niet overtuigd.


IMG_5118FreeAsABird

Stof tot nadenken.


Er wordt niet meer gescheurd.

Vandaag heb ik het boekblok (20+ pagina’s)
in de snijmachine gesneden en vervolgens alle
pagina’s geritst.
Door de vouw die zo op iedere pagina ontstaat
kan het boek straks goed omgeslagen worden.
Door te plakken, het gebruik van verschillende dragers
(van heel dun tot bijna karton, van flexibel tot stug)
is het boekblok ongelijk van dikte en daarvoor is de Japanse
binding minder geschikt maar voor een uniek exemplaar
vind ik dat niet zo’n probleem.

IMG_5113IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Het boekblok is bijgesneden. Ik nam het blad en scheurde het in stukken.


IMG_5114IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

De platten, hergebruikte poster van Drukwerk in de Marge (Koppermaandag, Allu), is ruimer dan het boekblok. Dat kun je beter niet doen bij een Japanse binding.


IMG_5115IkNamHetBladEnScheurdeHetInStukken

Het boek ligt al in de kast.