Boekband zoekt boekblok

Vandaag weer wat verder gekomen met de leren bekleding
van mijn boekband waarvoor ik nog naar de inhoud op zoek ben.
Vorige keer liet ik zien dat ik twee stroken min of meer gereed had
en een volgende drie onlays op het basisleer had geplakt.
Vandaag kon ik dus weer schaven en leerdunnen.

IMG_3972Schaven

Hier zie je de achterkant van het basisleer. Die ben ik aan het schaven en leerdunnen. Dat gaat me beter af dan de eerste twee stroken. Met iets meer zelfvertrouwen en experimenteren met de plaats van het mesje in de schaaf, gaat het vandaag sneller en (en dat is belangrijker) ben ik meer tevreden over het resultaat. Ik ben dan ook nog even terug gegaan naar de eerste twee stroken. Je ziet het leer een beetje zakken in het basisleer. Maar ik kan me niet herinneren ooit een boekband gezien te hebben, laat staan kunnen voelen, waarop deze techniek is toegepast. Ik weet dus niet precies wanneer de juiste verdieping is bereikt.


IMG_3973CompleetBeplakt

Vandaag de laatste twee stroken op het basisleer geplakt. Nu zit het leer in de boekenpers maar zaterdag kan ik dan proberen de bekleding af te maken. De voorstelling heeft geen diepere betekenis dan dat het boek ‘Idee’ gaat heten en dat de verschillende kleuren, vormen en groottes staan voor verschillende ideeën. Daarnaast probeer ik het leer te laten doorlopen van de voorplat, over de rug naar de achterplat.


IMG_3974DeAchterkant

Zo ziet de achterkant van het leer er dan uit voordat het de boekenpers in gaat.


Boekband zoekt boekblok

Voor het nieuwe project heb ik besloten een bestaande
kartonnen boekband te gaan bekleden met leer terwijl
ik het leer decoreer met stroken leer van verschillende afmetingen.
Die stroken leer ga ik bevestigen en bewerken met een
techniek die ‘back pairing’ wordt genoemd door Mark Cockram
en die ook beschreven staat in het huidige nummer van
het blad van de Stichting Handboekbinden.
Dat artikel is geschreven door Karin Cox.

IMG_3955LeerIsNatuurproductDusMetOneffenheden

Nu heb ik de techniek van back pairing nog nooit geprobeerd. Ik ben niet ervaren in het werken met leer. Bij back pairing is het idee dat je de decoratie bovenop een stuk basisleer plakt om vervolgens aan de achterkant (back) van het basisleer, het leer te dunnen (pairing), zodat de decoratie vlak met het basisleer komt te liggen. Leer is een natuurlijk product en is dus niet altijd van perfecte vorm. Op de foto zie je dat het leer op een plaats is ingescheurd. Dat kan ik moeilijk gebruiken op een boekband maar ik kan daar gerust iets wegsnijden om een eerste test te doen.


IMG_3956MisschienTeZuinigOnlayopBasisleer

Dit is mijn testlapje: het donkere leer is de decoratie en het lichte leer is het basisleer. Deze kleuren (met nog een paar) ga ik dadelijk ook in het echt gebruiken. Op het lichte leer zie je indrukken van de knijpers waarmee het leer opgespannen is geweest bij het schoonmaken van de huid (bovenaan en helemaal onderaan rechts).


IMG_3958DeDriehoekigeVormVanDeOnlayTekentZichAf

Dan schaaf ik met een hobbyschaaf en mijn leerdunmes aan de achterkant de verdikking weg die veroorzaakt wordt door de decoratie. De driehoek van de decoratie wordt zichtbaar in de vleug van de vleeszijde van het leer.


IMG_3959SchaafselVanHetLeerMetGereedschap

Het vraagt wat werk en ik leer weer een paar dingen die ik al eerder ervaren had maar vergeten was. Je maakt het jezelf makkelijk als je het basisleer goed kunt vasthouden. Mijn stuk leer is ongemakkelijk klein. De schaaf heeft zo zijn afmetingen. Met het mes kun je op veel plaatsen makkelijker bij. Maar het mes vraagt weer een eigen benadering. Dat wil zeggen dat ik nog even moet nadenken in welke volgorde ik de decoratie straks op de definitieve bekleding ga plakken/bewerken.


IMG_3960BasisleerVoorDeBoekbandGesneden

De buitenkant van de boekband was al eens te zien op mijn blog. Hier zie je de binnenkant. Geschuurd. De band ligt op het basisleer dat ik net op maat heb gesneden.


Boekband zoekt boekblok

Ongeveer een jaar geleden begon ik kerstversieringen
te maken op basis van katernen van bestaande boeken.
Daarvoor kocht ik wat boeken bij een kringloopwinkel.
Niet om hun inhoud maar vanwege gun uiterlijke kenmerken:
dikte, hoogte, materiaal van de band en bindwijze.
De katernen zijn voor een groot deel opgebruikt: veranderd
in kerstbomen enz.
Maar ik heb nog twee boekbanden liggen.

IMG_3947BoekbandGeschuurdAanBeideKanten

Dit is geen groot boek maar de kaft is erg sterk. Gisteren heb ik de laatste storende elementen met schuurpapier verwijderd. Nu is de band glad aan de voor- en achterkant. Ook de hoeken, gemaakt met een soort van gouden plasticfolie, zijn nu helemaal glad.


IMG_3948DieHadIkNogLiggen

Ik had ook nog een paar katernen liggen. De maten zijn niet goed voor deze kaft maar dat ga ik proberen op te lossen zoals hierboven aangegeven: ik ga bij de helft de onderkant gelijk laten lopen, bij de andere helft de bovenkant. De katernen zijn nog leeg.


IMG_3952

Het idee is een eenvoudige vorm van ‘back pairing’ te gaan toepassen. Die techniek zag ik eerder dit jaar bij Mark Cockram op een video en Karin Cox beschrijft de methode ook in het meest recente nummer van uitgave van de Stichting Handboekbinden. Daarbij ga je met kleine stukken leer een decoratie maken op een leren boekbandbekleding. Dat zorgt voor een verdikking op de boekband. Om dat tegen te gaan kun je aan de achterkant van de boekbandbekleding leer weghalen met een leerdunmes. Dat ga ik proberen. Dit is een variant op de ‘cushion onlay’ die ik pas probeerde. Hier zie je mijn ontwerp. Heel eenvoudig (hoop ik). De kleuren van de stroken papier hebben geen betekenis.


IMG_3953

Zo’n ontwerp maak ik eigenlijk nooit. Maar bij deze methode is dat misschien toch wel een goed idee. Het dient om je ideeën te ordenen, te toetsen en om achteraf te kunnen bepalen waar je in het proces denkfouten maakte.


Paddenstoel

Nog wat verder gegaan met de ‘cushion onlay’-techniek.
De vorige keer heb ik de Facebook pagina van
Mark Cockram wel genoemd maar geen verwijzing opgenomen.
dat moet ik vandaag even recht zetten.
Je vindt het filmpje op 28 juni 2020.

IMG_3418IkSmokkelStukjeLeerPerkamentEnKurk

Zoals je kunt zien ben ik al weer wat verder. Het worden drie paddenstoelen. Er zal maar net voldoende ruimte zijn op de boekband want het boekje is niet zo groot. Overigens staat het wel vol met leuke tekeningen.


Het boek heet Zwammen Smullen, en is gemaakt door Evelien Kroese.
Het boek is denk ik nog steeds verkrijgbaar in losse katernen.

Op de foto is te zien dat ik ook een beetje smokkel.
Ik gebruik voor de ondergrond van de meest rechtse paddenstoel
een stukje kurk-boekbindlinnen.
De stam is van een klein stukje perkament.
Technisch wordt het dan misschien niet zo mooi als met alleen
‘cushion onlay’, maar ik vind de verschillende materialen,
hun kleur en structuur gewoon mooi.

Ik gebruik deels leer uit oude jassen en uit een oude tas.
Dat combineer ik met leer dat ik speciaal
voor boekbinden gekocht heb.
Voordeel is de variatie, nadeel is dat al die materialen
verschillende eigenschappen hebben. Tussen de drie leersoorten
die ik vandaag heb proberen te dunnen zit echt veel verschil.

IMG_3419MetDeGoedeKantVanHetLeerOpHeelDunPapier

In het filmpje toont Mark Cockram een techniek die ik ook wil proberen. Ik gebruik een stukje uit een jas met een donkere kleur. Die kleur laat zich het best omschrijven als aubergine.


De techniek gaat, samengevat, als volgt:
plak een stuk dun papier op de goede kant van het leer
(de haarzijde). Dat papier moet aan 4 kanten uitsteken.
Het papier kun je met een klein beetje water straks
eenvoudig verwijderen.
Na het laten drogen in de pers, smeer je lijm op de
uitstekende stroken papier en plak dat op een iets
steviger stuk papier.
Weer na drogen in de pers zit het leer een beetje gevangen
en laat het zich eenvoudiger snijden.
Zeker bij kleinere stukken leer en moeilijke vormen,
heel handig.
Idee is nu om het mes schuin te houden bij het snijden,
schuin naar binnen. Bijvoorbeeld op 45 graden.
Daardoor ontstaat de schuine rand die ik in mijn vorige
bericht liet zien op een tekening.

Op de vorige foto zie je dat het leer dat ik gebruik
misschien niet het beste stuk is om deze techniek mee
uit te proberen.
Het label in de jas zegt dat het leer is, zo oogt het in iedere geval.
Maar de binnenkant lijkt toch veel op een soort foam laag.
Het laat zich moeilijk tot niet dunnen.
Misschien is daarom deze snijtechniek wel ideaal.

IMG_3420DeRandenLijmenEnOmgekeerdOpplakken

Hier is leer plus dun papier weer gelijmd op een stuk steviger papier. Er kan gesneden worden. Je kunt nu ook eenvoudig tekenen wat je wilt uitsnijden zonder het leer vuil te maken.


IMG_3421

Uit het stuk aubergine-kleurig leer heb ik de stam van de middelste paddenstoel gesneden. De stam ziet er donkerder uit omdat hij in aanraking met water is geweest. Dat droogt vast.


IMG_3422BeetjeGrasErbij

Nog een extra stukje gras erbij. Ik heb ook nog een heel dun, bruin perkament.Dat ga ik ook nog gebruiken maar even zien hoe ik dat ga doen.


Alles bij elkaar wordt het dus echt een
gemengde techniek.

Cushion onlay

De afgelopen weken werd ik door een Facebook bericht
van de Stichting Handboekbinden gewezen op de filmpjes van
Mark Cockram (van de London School of Printing).
In een van die filmpjes legt Mark het een en ander uit
over onlays.
Een Nederlandse vertaling heb ik nog niet.

We kennen bij houtbewerking de term ‘inlegwerk’.
Vaak met fineer vormt men dan afbeeldingen door
in de oppervlakte van het basishout ruimte uit te sparen
dat dan vervolgens door fineer opgevuld wordt.
Daarbij wordt vooral gebruik gemaakt van eigenschappen als
kleur en structuur van het fineer.

‘Oplegwerk’ bestaat als term ook. Ook dat werd bij
meubelmakers gebruikt om op een goedkoper basismateriaal
fineer op te leggen om een voorwerp een betere uitstraling te geven.

Bij onlays ga je op een leren bekleding van een boek met leer
van een andere kleur of structuur, een afbeelding maken.
‘Cushion onlay’ is daarbij de eenvoudigste techniek.
Dus daar begin ik.
‘Cushion’ is het Engelse woord voor kussen.
Het oplegwerk wordt gevormd door kleine kussentjes leer
die, doordat de randen zijn gedund, aan de zijkanten van
de kussentjes oplegleer mooi op het basisleer aansluiten.

Er is een hele Wikipedia pagina over dit onderwerp (Engelstalig).

IMG_3399CushionOnlay

‘Afval’-leer maar ook stukken perkament en ander bekledingsmateriaal, bewaar ik in een doos. Na verloop van tijd heb je zo een interessante verzameling kleuren en structuren. Vooral om de onlay techniek te leren is dit een heel goed beginpunt.


Een tijd terug kocht ik een exemplaar van Zwammen Smullen,
een boekje met prachtige pentekeningen van paddestoelen,
gemaakt door de kunstenares Evelien Kroese.
‘Paddenstoelen’ en ‘Paddestoelen’ mogen allebei in onze spelling.
Het idee is het boekje te binden in wit leer.
Op dat witte leer wil ik met cushion onlays
een paar paddenstoelen laten verschijnen.

IMG_3400MarkCockramCushionOnlay

Tijdens het kijken van de filmpjes heb ik aantekeningen gemaakt. Mark Cockram: cushion onlays.


IMG_3401GierZieIkEenStamVaneenPaddenstoelIn

In dit stukje leer herkende ik meteen de stam van een paddenstoel. Hier ben ik begonnen om het leer aan de randen te dunnen. Mark toont daar een slimme snijtechniek voor. Die moet ik nog uitproberen. Hier ben ik met een leerdunmes aan het werk gegaan.


IMG_3402LeerNogVerderDunnen

Dit is mijn eerste paddenstoel. Misschien moet ik nog eens goed naar die randjes kijken.


IMG_3404

Maar dit is dan het idee. Hier liggen de stukken leer (en een stukje kunststof voor het gras) nog op een stuk wit papier. De losse katernen liggen in de boekenpers.


Bij de snijtechniek die Mark Cockram demonstreert op de film
snij je de zijkanten van het kussentje, schuin, naar binnen af.

GesnedenOnlay01

Op de tekening is de mooie kant van het leer aan de bovenkant van de tekening.


Later bij het lijmen plak je de uiteinden dan netjes
op het basisleer.
Dat is het idee. Nu zelf gaan ervaren.

GesnedenOnlay02


Leren boekband van een oude jas

Het viel niet mee om het leer recht te snijden.
Deze kwaliteit leer stropt makkelijk op.

WP_20180311_13_27_23_ProRechtSnijdenVanHetLeerWasNietEenvoudig

De dichtgeklapte basis voor de boekband ligt hier op het ‘rechthoekige’ stuk leer. Als het goed is komt hier geen afval meer af. De werkelijkheid is dat het nog op een aantal plaatsen is bijgesneden. Het was moeilijk om de bepalen wat ik nu het best met de naden kan doen, daar waar die naden om de randen van de boekband gaan. Ik heb geprobeerd om met een leerdunmes zo’n naad dunner te maken maar dat viel niet mee. Daar komt bij dat als je die naad dunner maakt je ook het garen kapot snijdt waarmee de stukken leer in de naad aan elkaar zitten. Gezien de beperkte dikte van het boekje heb ik er nu maar niets aan gedaan. Maar zien hoe dat gaat uitvallen.


WP_20180311_13_49_50_ProDePlattenZijnGelijmd

De platten, de basis van de boekband zijn hier tegen het leer gelijmd. Het leer aan de kop, staart en voorkant zijn nog niet omgeslagen.


WP_20180311_14_33_24_ProMetHetBoekblokErin

De hoekjes zijn zorgvuldig geprepareerd en vervolgens is het overige leer naar binnen geslagen. Ik heb het boekblok er al in gelegd om zicht te geven op het volume en dus de dikte van het boek. ‘Het boekbinden voor allen’ van Maurice van Esschen.


WP_20180311_14_33_32_ProDeVoorkant

Hier zicht op de voorkant waar twee dikke naden van boven tot bijna onderaan doorlopen.