Zelf een boekband maken

Je hoeft natuurlijk helemaal geen leren band te maken
en je hoeft hem dan ook zeker nog niet te bedrukken.
Maar ik ben dat wel aan het doen.
Ik sprak steeds over Sint Veit, het werk van Aart van der Leeuw,
als het project voor Koppermaandag maar ik zat fout.
Dit jaar was er een ander boek dat uitgegeven is door Uitgeverij
Boekblok en dat bedoeld was als Koppermaandagproject:
‘Liefdesbrieven’ van Multatuli.

Op 2 maart 2020 is het 200 jaar geleden dat Multatuli in Amsterdam werd geboren. In het kader hiervan herdrukt De Arbeiderspers uit de privé-domeinreeks nummer 54 uit 1979, ‘Liefdesbrieven’. Bezorgd en van aantekeningen en een nawoord voorzien door Paul van ’t Veer, naar moderne spelling gezet door Henk Gielkens. Aan de nieuwe editie is een voorwoord van Elsbeth Etty toegevoegd.

De winkeleditie is genaaid en direct ingehangen in het papieren omslag, met flappen. Voor handboekbinders en andere boekenliefhebbers is het boek ook in losse, ongebonden katernen te koop.

IMG_4540SintVeit

Maar aan de ‘Liefdesbrieven’ ben ik nog niet begonnen. Ik ben een leren boekband aan het maken voor de tekst ‘Sint Veit’. Ben aangekomen op het punt dat ik het leer wil dunnen aan de randen die de omslagen gaan vormen. Daarvoor gebruik ik een leerdunmes maar ook een kleine hobbyschaaf.


IMG_4541SintVeit

Met schaaf, mes, markeringen en een stuk stevig karton probeer ik een zo recht mogelijke strook aan alle vier de kanten van het leer te dunnen. Daarna ga ik dat ook voor de rug en scharnierpunten van de band doen.


IMG_4542SintVeit

Tegen de haarzijde van het leer heb ik bakpapier vastgemaakt om het drukwerk zoveel mogelijk te beschermen. Bij het dunnen zet je toch wel kracht op het leer en hoewel het vlak met de bedrukking niet bewerkt wordt loop je toch het risico de mooie kant van het leer vuil te maken of het drukwerk te beschadigen.


IMG_4543SintVeit

De mooie kant is mooi gebleven. Het leer moet nog wel omgeslagen worden dus de afmetingen gaan nog veranderen. Maar dit geeft al wel een klein beetje een idee.


IMG_4555

Ik heb het keer na het dunnen bijgesneden. Op een plaats was ik een beetje door het leer gegaan. Maar door alle zijdes opnieuw uit te meten en te snijden komt dat wel goed. Dat is zo mooi aan boekbinden: je kunt altijd nog wel wat correcties doorvoeren. Zeker als je niet in series boeken maakt kan dat goed.


Het moment om het boek in elkaar te zetten komt steeds dichter bij
maar nu eerst de band afronden.

Leerdunnen

Of het de juiste beslissing was weet ik pas achteraf.
Ik heb eerst de boekband bedrukt met tekst en de
linosnede. Daarna zijn er nog een paar handelingen nodig
aan het leer voordat de platten en het ruggebord
bevestigd kunnen worden aan het leer.
Dat is een risico en schoonhouden is niet mijn
sterkste kant.
Daarom heb ik een stuk bakpapier op grootte gemaakt
en dat aan de ‘mooie’ kant van het leer bevestigd.

IMG_4534SintVeitBeschermingDoorBakpapier


IMG_4535SintVeitLeerdunnen

De eerste lange zijde (rechts) is gedund. Dat heb ik gedaan met het leerdunmes maar ook een kleine hobbyschaaf.


IMG_4536Etalageletterbak

Mijn etalageletterbak is uitgebreid met drie hanen. Je kunt ook alle vier de alfabetboekjes zien die ik tot nu toe gemaakt heb.


De haan

IMG_4514SintVeit

Vandaag heb ik de haan weer in de rode inkt gezet om de boekband af te ronden (voor wat betreft het bedrukken). Als de haan ook op het leer is gedrukt en het is allemaal goed gedroogd, dan zal het leer nog gedund moeten worden om een flexibele maar sterke leren bekleding van de boekband te worden. Maar dat dunnen is nog niet gebeurd. De grootste uitdaging is om de haarzijde van het leer, de kant met de afbeelding, mooi te laten. Niet te beschadigen en niet vuil te maken.


IMG_4515SintVeit

Maar eerst een paar testafdrukken maken. De eerste op papier waarop ik eerder de tekst had getest. Je ziet dat het papier en de boekenpers al gereed staan.


IMG_4516SintVeit

Los van het feit dat dit een eerste afdruk is met de linosnede (na schoongemaakt te zijn geweest en te hebben liggen drogen), zie je heel grote verschillen tussen het materiaal waarop je drukt. Ik heb vanmiddag drie papiersoorten, karton en leer gebruikt als ondergrond en de textuur van de afdruk is steeds anders.


IMG_4517SintVeit

Maar na al het testen is het nu de beurt aan het leer. De hopelijk definitieve afdruk. Gelukkig bleek vandaag dat de verwarming in mijn werkplaats weer werkte. Je merkt dat meteen aan het veel sneller drogen van de drukinkt.


IMG_4518SintVeitInMal

Het lukte goed om de linosnede in de mal te passen.


IMG_4519SontVeit

Met dit eindresultaat ben ik dan ook heel tevreden. Het rood over de zwarte letters heeft een betere dekking dan bij eerdere pogingen.


Dan kan hierna het leerdunnen beginnen.

Sint Veit: eerste letters gedrukt

IMG_4463SintVeitBasisVoorBoekband

De basis voor de boekband heb ik in elkaar gezet. De twee platten en het ruggebord zijn met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier. Nu ik dat heb kan ik het leer gaan voorbereiden dat de bekleding van deze basis gaat vormen.


Het plan is om op basis van deze basis en het leer
een mal te maken dit ik gebruik om daarbinnen de
tekst (mor – gen) en de lino (afbeelding van een haan)
te gaan afdrukken.

IMG_4465SintVeitBasisVoorBoekband

Dit is die basis. Eigenlijk zou de rug van een nog dunner soort grijsbord moeten zijn maar die heb ik niet op voorraad.


IMG_4466SintVeitLeerVoorBoekbandVleeszijde

Dit is het stuk leer dat ik al op maat gesneden heb. Het is een stuk leer van een Engelse leverancier die het ‘book calf’ noemt. Het is nu nog vrij dik. De kant die nu naar boven ligt en waarop ik lijnen getrokken heb is de vleeszijde. Dat is de kant die je straks niet ziet. Dit is, zeg maar, de binnenkant.


IMG_4478SintVeitBasisBoekbandPassenOpHetLeer

Voor de zekerheid nog eens de basis voor de boekband passen en meten op het leer. De breedte voor de rand die straks wordt omgeslagen is hier 3 centimeter.


IMG_4479SintVeitMalVoorBedrukkingBoekband

Dit is de mal voor het bedrukken van het leer. De donkere zwarte lijnen zijn de buitenmaten van het boek. Daarbinnen laat ik een halve centimeter boven, onder en aan de zijkanten. Daar zie je de potloodstrepen. Daar ga ik het papier wegsnijden om de ruimte vrij te maken voor het bedrukken.


IMG_4480SintVeitMalOpBekledingsleerBevestigen

Hier zie je dat ik de mal bevestigd heb op het leer. Ik heb besloten de buitenkant van de boekbandbekleding te gaan bedrukken voordat ik het leer ga dunnen. Of dat slim is weet ik (nog) niet. Ik zal extra voorzichtig moeten zijn met de ‘goede’ kant van het leer. Voorzichtig zijn is niet mijn sterkste kant maar je moet jezelf regelmatig uitdagen.


IMG_4481SintVeitMalEnBasisBoekbandPassen

Nog een keer de boekbandbasis passen en meten op het leer en de mal. Het goede nieuws is dat ik bijna 1 centimeter meer ruimte heb in de hoogte voor de tekst en de afbeelding. Dat komt omdat ik bij het testen van het drukken uitgegaan ben van de grootte van het boekblok. Maar de boekband steekt daar aan de boven en onderkant natuurlijk uit. Aan de zijkant trouwens ook (1 maal).


IMG_4482SintVeitAffichelettersEnLinoPassen

Dat dan weer even checken met de afficheletters en de lino. Steeds passen en meten.


IMG_4483SintVeitZoGaatHetDanDeBoekenpersIn

Bij het drukken van de tekst en de linosnede op het leer maak ik gebruik van de boekenpers. Dus voordat ik aan het werkelijk bedrukken ga beginnen eerst nog even controleren hoe dat dadelijk zal gaan met het leer en hoe een en ander in de boekenpers past.


IMG_4484SintVeiteerstTesten

Eerst de eerste letters uitproberen op papier. Bij een eerste drukgang gaat er altijd wel iets mis zoals je hier kunt zien bij de bovenste tekst bij de letter ‘r’. De tweede drukgang is beter.


IMG_4485SintVeit

De derde poging is op het leer. Zo komt het uit de boekenpers.


IMG_4486SintVeit

‘mor’, de eerste drie letters van ‘morgen’. Dat is het woord dat me opviel toen ik de eerste bladzijde van Sint Veit bekeek. Daar stond ‘Nu brak de morgen aan’. Dat woord ‘morgen’ combineer ik met een haan, een zelf gesneden linosnede.


IMG_4487SintVeit

Ik plak de mal even zo vast dat de lekst vrij van de mal kan drogen. Morgen misschien de rest van ‘morgen’.


Een laatste test

Met mijn afficheletters heb ik al een paar tests uitgevoerd
om een tekst op leer te drukken zodat ik het leer daarna
kan gaan gebruiken om het boek ‘Sint Veit’, geschreven door
Aart van der Leeuw, in te binden.
De uitgave die ik wil inbinden is de uitgave van Uitgeverij Boekblok
en Atelier de Ganzenweide. Het is de uitgave voor de
Koppermaandag van 2021.
De Koppermaandag bijeenkomst en tentoonstelling gaat het komend jaar
niet door, tenminste niet op de dag dat het echt Koppermaandag is.

Die tekst is prima af te drukken op het leer.
Naast de tekst wil ik ook een kleine lino afdrukken op het leer.
Ook dat gaat prima.
Maar wat nu als ik met de rode drukinkt van de linosnede moet drukken
over het zwart van de tekst?
Dat is de test die ik vandaag deed.

IMG_4451SintVeitRechtseHaan

Eerst de haan voor een tweede keer op een stuk perkament afgedrukt. Net als de eerste keer gaat dat prima. Dit kan binnenkort als schutblad of als boekomslag dienen. Alleen nog een tekst zoeken.


IMG_4449SintVeitMorgen

De afdruk van de lino hoeft straks niet over de hele tekst zoals hier, maar mijn proefstuk leer is niet zo groot. Nu kan ik zien dat het maar goed is dat ze elkaar straks maar deels gaan overlappen. Maar het valt me niet tegen.


IMG_4452SintVeitMeetsTarzan

Hier links op de testafdruk op papier, zie je hoe de twee gaan overlappen.


IMG_4450SintVeitGereedschap

Misschien dat ik bij dit gereedschap nog een kwast toevoeg om te zien of het rood met een kwast nog wat meer te accentueren is. Ook dat moet ik eerst testen. Voor nu is het resultaat goed genoeg om de boekband te gaan maken.


Alle hanen verzamelen

Op de boekband van het boek Sint Veit ga ik het woord
‘morgen’ drukken naar de zin ‘Nu brak de morgen aan’.
Naast en over de tekst komt een rode haan.

IMG_4417sintVeitOntwerpLinosnedeHaan

Het begint met een ontwerp voor de linosnede die ik wil maken. Maar omdat ik niet weet hoe de rode drukinkt zich gaat houden ga ik na het snijden van de lino, die lino op verschillende materialen uitproberen.


IMG_4418SintVeitHaanLinosnede

Uitgesneden ziet het er dan zo uit.


IMG_4430SintVeitHaanMetInkt

Zo ziet dat er dan uit nadat de lino is ingerold met een rode drukinkt. Omdat een eerste afdruk altijd minder is probeer ik dit eerst op papier.


IMG_4431SintVeitHaanOpPapier

Sommige stukken, bijvoorbeeld in de kam van de haan, zijn minder goed.


IMG_4432SintVeitTest

De tweede afdruk maak ik op mijn test. Ook een stuk papier, een katern uit een boek over Tarzan. Maar al wel eens over de zwarte inkt heen.


IMG_4434SintVeitHaanInBoekenpers

Na het plaatsen van de lino gaat het geheel in de boekenpers.


IMG_4435SintVeitOpTarzan

Dit is dan het resultaat.


IMG_4436SintVeitOpKaalLeer

Zo ziet de haan er uit op het leer dat ik als bekleding wil gebruiken. Dat is een goede afdruk.


IMG_4437SintVeitOngelijkWitLeer

Hier probeer ik de lino op een stuk wit leer waar een soort van nerf in zit.


IMG_4438SintVeitHaanOpWitteLeersoort

Dat geeft geen goed beeld. Het is onrustig en op sommige plaatsen loopt de inkt via de nerven uit.


IMG_4439SintVeitOpPerkament

Op perkament vind ik het dan weer wel goed geslaagd.


IMG_4440SintVeitAlleHanenVerzamelen

Alle hanen verzamelen!


Tarzan meets Sint Veit

Het plan is om de tekst ‘Sint Veit’ van Aart van der Leeuw
in te binden. De tekst is dit jaar verschenen in losse katernen
bij Uitgeverij Boekblok, in samenwerking met Atelier de Ganzenweide.

Voor de boekband wil ik proberen om met mijn afficheletters
een korte tekst te drukken. Mijn oog viel op een willekeurige
zin op de eerste pagina: ‘Nu brak de morgen aan.’

Mijn eerste tests heb ik uitgevoerd met het woord ‘Brak’.
Een woord met meerdere betekenissen: niet zoet en niet zout –
breken – je gevoel na een avond doorzakken – beginnen – in
Brabants dialect een klein kind.
Waarschijnlijk zijn er nog meer betekenissen.
Maar ik geef er nu de voorkeur aan om het woord ‘morgen’
te kiezen.

Om de grootte van de letters op de kleine boekband
in te schatten heb ik een stuk papier genomen om het woord
eens op af te drukken. Toevallig nam ik uit de bak met afval
een boekkatern van een boek met een avontuur van Tarzan.

IMG_4400SintVeitNuBrakDeMorgenAan

Op dit katern teken ik de grootte af van het boekblok (de band zal iets groter worden) zodat ik eerst het woord ‘mor – gen’ kan gaan drukken over twee regels. Dat geeft een beetje een beeld van de ruimte die overblijft.


IMG_4402SintVeitTarzanMeetsMorgen

De letter ‘g’ is niet mooi maar dat gebeurd vaker als je een eerste afdruk maakt met deze houten letters. Eerder had ik de grootte gemeten van de houten blokjes waar de letters opzitten maar die zijn hoger dan de feitelijke letters. Dus ik hou iets meer ruimte over aan de onderkant van de tekst. Ik wil deze tekst gaan combineren met een linosnede. De afbeeldingen in het boek lijken ook met linosnedes gemaakt te zijn. Maar de ruimte is klein.


IMG_4403SintVeitMorgen

De tekst heb ik ook een keer op een ‘proeflap’ gedrukt. De ‘g’ is nu wel mooi. Dit is het leer waarmee ik van plan ben de bekleding te maken. In de tekst komt na de aanbrekende morgen ook een haan voor. Dus het plan is om een gestileerde haan, in rood, rechtsonder op de boekband te plaatsen. Die zal dan deels over de tekst gaan. Maar de rode inkt die ik heb is heel anders als de zwarte. Dus nu eerst een lino snijden en dan weer testen.


IMG_4404SintVeitMorgenHaan

Als ik zeg een gestileerde haan dan bedoel ik iets dergelijks.


Aart van der Leeuw: Sint Veit

Aart van der Leeuw schreef de tekst Sint Veit.
Dit jaar werd de tekst opnieuw uitgegeven door het samenwerkingsverband
van Uitgeverij Boekblok en Atelier de Ganzenweide.
Het is een uitgave in losse katernen speciaal om zelf in
te binden. Daar wil ik mee gaan beginnen.
Maar ik ben nog aan het nadenken over de boekband.

IMG_4376SintVeitNuBrakDeMorgenAan

Toen ik het boekje doornam met illustraties van Henri van Straten (het lijken linosnedes) viel mijn oog op de zin ‘Nu brak de morgen aan’. Daar ga ik eerst maar een wat mee uitproberen.


IMG_4377SintVeitUitgeverijBoekblokAtelierDeGanzenweide


IMG_4378ASintVeitBrak

Zou ik met mijn afficheletters een tekst op de band kunnen drukken? Gezien de beperkte afmetingen kan ik op de omslag niet veel tekst kwijt. Eerst maar eens zien of dat lukt: drukken op leer. Ik besluit te gaan proberen met het woord ‘brak’. Ik had nog een stuk leer liggen dat de afmetingen heeft die bij benadering overeenkomen met het boekje.


IMG_4379SintVeitBrak

De letters heb ik met plakband tijdelijk aan elkaar geplakt zodat de letters kunnen dienen als een soort van stempel. Dan even passen.


IMG_4380SintVeitBrak

Dan drukinkt op de letters. Eerst eens uitproberen op papier.


IMG_4381SintVeitBrakTest


IMG_4382SintVeitBrakOpLeerInDeBoekenpers

Het resultaat is voldoende dus letters opnieuw inrollen met drukinkt. Op het leer plaatsen en deze keer eens in de boekenpers.


IMG_4383SintVeitBrakOpLeer

Zo ziet dat er op het leer uit.


IMG_4384SintVeitBrak

Papier en leer.


IMG_4385SintVeitBrak

Nu met de letters erbij.


De inkt moet een paar dagen drogen en dan ga ik eens zien hoe
die zwarte inkt zich houdt.
Dan kan ik langzaam verder naar het ontwerp van de boekband
toewerken.

Eerst haal je een papieren zak uit elkaar III

Het experimenteren met verschillende materialen ging door.
Soms met succes, soms ook niet.
Het vloeipapier is bijna helemaal verloren gegaan.
Het handgeschept papier van de zak uit Laos heb ik in
twee delen gesneden, maar het eerste deel is volledig
verloren.
Het papier bleef helemaal aan de lino plakken.
Ook toen ik het eerst wat vochtig had gemaakt.
Dus nog even nadenken wat ik daar mee kan doen.

IMG_1368Vloeipapier

Dit is het vloeipapier in zijn goede tijd. Intussen is dit er niet meer in deze vorm.


IMG_1369VoormaligeEnvelope

Dit was een envelop. Eerste drukgang.


IMG_1370DelhiBazaarCraftHouse

Dit is een tas die we kregen op de luchtgaven van New Delhi. Het is een soort non-woven textile. Het materiaal zit dus helemaal vol met gaatjes. Daar komt bij iedere drukgang dus weer verf doorheen. Maar het laat zich wel bedrukken. De tas is losgesneden door de rand aan de zijkanten waar het verlijmd was weg te snijden.


IMG_1372LinoOpJute

Het jute blijft me uitdagen. Het geeft grove vezels af die in de verf terecht komen.De verf dekt maar deels maar dat probeer ik op een paar plaatsen op te vangen door meermalen met verschillende kleur op de jute te drukken. Het wordt beter.


IMG_1375DelhiBazaarCraftHouse


IMG_1378BewerkteMonoprintBlik

Monoprint op blauw vloeipapier: Blik.


IMG_E1374LinoOpJute

Dit begint er op te lijken.


Eerst haal je een papieren zak uit elkaar II

IMG_1353NogWatPapier

Alleen die eerste papieren zak gaf onvoldoende materiaal. Dus ben ik op zoek gegaan in mijn werkplaats. Ik kwam nog wat papier tegen, een papieren zak van handgeschept papier (uit Laos), een soort tas van plastic uit New Delhi en een tweetal jute zakjes. Hier begin ik het papier uit te vouwen en weer plat te maken. Daarna ga ik het strijken.


IMG_1354MijnLino

Al de afdrukken maak ik met dezelfde linosnede.


IMG_1356TheArtistsCarvingBlock

Ik maak niet graag reclame maar als ik het een prettig materiaal vind dan zeg ik dat ook. Het spul is erg zacht. Je kunt zonder veel kracht in de block snijden.


IMG_1358NogWatMateriaalGevonden

Nog wat meer materiaal. Die tas kan uit elkaar.


IMG_1359HandgescheptPapierenZakUitElkaarGehaaldEnGestreken

Gestreken ziet hij er dan zo uit.


IMG_1360StukjeJuteGevonden

Dit was een jute zak. Met een tornmesje open gemaakt en gestreken.


IMG_1362LinoOpJute


IMG_1363MetEenTweedeKleurOpKraftPapier

Het zwart is een echte drukinkt. De andere kleuren die ik vandaag gebruikte zijn acrylverf. Misschien niet zo geschikt maar die kleuren moeten ook op. Hier een tweede kleur op kraftpapier.


IMG_1364MetEenTweedeKleurOpJute

Hier een eerste tweede kleur op het jute. Voor het afdrukken gebruik ik de boekenpers.


IMG_1365MetEenTweedeKleurOpLinnen

Een tweede kleur op het boekbindlinnen. Wat ik met de afdrukken ga doen weet ik nog niet. Misschien ga ik ze in een verlengde leporello verwerken.


Eerst haal je een papieren zak uit elkaar……

IMG_1339DecompositieVanEenPapierenZak

Dat gaat niet altijd even gemakkelijk. Daar waar de losse delen gelijmd zitten verlies je wel wat. Maar als je dan de lossen delen een beetje bijsnijdt dan heb je papier voor een volgend project. Voeg daar dan een stuk boekbindlinnen met onbruikbare afmetingen aan toe en je kun experimenteren met linosnedes op verschillende oppervlaktes.


IMG_1340WaterOplosbareDrukinkt

Eerst even wat drukinkt klaar zetten. Een tijd terug kocht ik bij een hobbyzaak op internet 5 stukken van een soort blauwe kunststof dat heel goed dienst kan doen als lino. De reclame claimt strakkere lijnen. Mijn ervaring is dat dit klopt. De kunststof is veel zachter dan linoleum. Je hebt dus veel minder kracht nodig. Het onderwerp van het eerste probeersel is de ‘golvende lijn’.


IMG_1341GestrekenStickerBeschadigd

De sticker en de stukken plakband die op het papier zaten heb ik bewust laten zitten. De stukken papier zijn met een lage temperatuur gestreken. Daarbij is de paarse sticker wel een beetje beschadigd. Vervolgens druk ik daar de lino op. Positie en richting: willekeurig. Het paars doet het goed bij het gitzwart.


IMG_1342GestrekenMaarMetStickerEnPlakband

Een tweede poging op een tweede stuk papier. Wat ik met de afdrukken ga doen weet ik niet. Ik heb het plan opgevat voor ‘Boek in blik’. Daarbij gebruik ik als boekblok een stuk dat ik van een boek moest afsnijden. Maar die pagina’s zijn blanco. ik ben dus op zoek naar een manier om die pagina’s te vullen terwijl de katernen al wel aan elkaar zitten. Of en hoe deze oefening mij bij ‘Boek in blik’ gaat helpen weet ik nog niet. De afdrukken vind ik wel mooi. Dus met de scherpe randen zit het wel goed.


IMG_1343DeBodem

Dit is het grootste van de drie stukken papieren zak. Vooral die uitstulping in het papier vind ik leuk. Dit stuk heb ik meerdere malen met dezelfde lino bedrukt (alle afbeeldingen in deze blog zijn van dezelfde lino). Steeds over elkaar heen. Misschien dat ik hier de volgende keer nog verder mee ga. Misschien met andere kleuren.


IMG_1344ResultaatMetZwart

Hier liggen de 6 afdrukken bij elkaar, inclusief de druksels op boekbindlinnen. Nu moeten ze goed drogen. Ik vermoed dat ik ze daarna nog een tijd in de pers ga leggen. Misschien vraagt het linnen meer inkt. De afdrukken zijn aan de uiteindes een beetje dof. Maar de randen blijven scherp.


Boek in een doos / Book in a box

WP_20180725_15_58_18_ProBoekIneenDoos

Vandaag heb ik aan een beperkt aantal linoafdrukken gewerkt. ‘Boek in een doos’ is er een van. Deze is bijzonder omdat hij als enige ook een afbeelding van een boek in de doosvorm heeft.


Vandaag kon ik niet zo veel tijd in mijn werkplaats doorbrengen en
zoals bekend hebben we erg hoge temperaturen.
In de FutureDome, de voormalige gevangenis met bijgebouwen,
is het in gebouw O, dan ook erg warm.
Dus heel veel heb ik niet gedaan.
Maar ik ben de minder geslaagde lino-afdrukken aan het bewerken met
ecoline.

WP_20180725_16_06_56_ProBoekInEenDoos

Book in a box.


Lino-afdruk

Voor het eerst weer sinds een lange tijd,
ben ik gisteren bezig geweest met het afdrukken van een
eenvoudige linosnede.
Het wordt het logo voor het ‘Boek in een doos’-project.
Book in a box.

WP_20180721_10_02_13_ProGlazenInrolPlaatLinoleumIninktPlaatsAfdrukPlaats

Van boven naar beneden: de glasplaat waarop ik de roller in-inkt. Dan de plaats waar in de lino in-inkt met de roller en onderaan de plaats waar ik met een lepel de afdrukken maak.


WP_20180721_10_28_31_ProDeLettersStaanVerkeerdMaarVergrotenDeGeheimzinnigheid

Doordat de afbeelding uit 4 kleine lino’s bestaan, kan ik met kleine strookjes karton de witruimte tussen de vier delen vergroten. De letters staan niet in spiegelbeeld, dus fout op de afdruk, maar dat verhoogt het geheimzinnige sfeertje alleen maar.


WP_20180721_10_35_34_ProVooralInHetBeginVlekkerig

Vooral in het begin zijn de afdrukken vlekkerig. Dat vind ik mooi. Hier voorbeelden op gewoon kopieerpapier. Ik heb ook afdrukken gemaakt met door mij zelf geschept papier van verschillende vezels en met verschillende toevoegingen. Dat geeft weer andere effecten. Maar heb daar nog geen foto’s van gemaakt.


WP_20180721_10_58_41_ProMetKleineStrookjesKartonErtussen

Verschillende kleuren. Bij een volgende gelegenheid ga ik de verschillende delen van de voorstelling met verschillende kleuren in-inkten. Hier alleen in verticale richting kartonnetjes tussen de linodelen.


WP_20180721_11_08_51_ProVerschillendeKleuren


WP_20180721_11_30_27_ProVerschillendPapier

Deze keer ook papier met verschillende kleuren gebruikt.


Lino voor Book in a box?

Of en hoe ik de afdrukken van deze kleine linosnede
ga gebruiken weet ik nog niet.
Het is een soort logo voor dit project.
Het zal nog wel heel wat tijd vragen voor het afgerond is
maar voor nu is het voor mij een begin.

WP_20180714_10_12_40_ProBookInABoxLino

Ontwerp en linosnede.


WP_20180714_11_17_37_Pro4Linos1BeeldAanlegLinosAanlegPapier

De lino’s zijn nog beter op elkaars grootte afgestemd. Daarnaast het ik een aanleg gemaakt voor de lino’s met daarbij een aanleg voor het papier waarop ik de afdrukken ga maken. Als ik dan met meerdere drukgangen wil werken, bijvoorbeeld vanwege kleuren, dan komt het papier steeds op dezelfde plaats ten opzichte van de lino’s te zitten.


Naaien van Kaas

De losse katernen van het boek Kaas van Willem Elsschot
ben ik aan het inbinden.
Een belangrijke stap is het naaien van het boek.
Dat heb ik vanmiddag gedaan.
Ik kon daarna niet verder omdat ik bijna geen boekbindersgaas
meer heb. Dus ben ik vanmiddag daarvoor naar de winkel geweest.

WP_20180414_10_45_39_ProKaasWillemElsschotOpHetNaaibankje

Hier ligt het boek Kaas. Ongeveer halverwege het naaiproces.


WP_20180414_11_03_24_ProKaasWillemElsschotOpdrachtAanJanGreshoff

Aan het begin van het boek zit de opdracht aan Jan Greshoff.


WP_20180414_11_03_38_ProKaasWillemElsschotIllustratieHenriVanStraten

In deze uitgave is het frontispice van Henri van Straten. Het is een prachtige linosnede.


WP_20180414_11_13_46_ProNaaienVanKaas

Met potlood heb ik op het eerste blad aangegeven waar het boek straks schoongesneden moet worden. De uitgever heeft een extra, leeg katern aan de voor- en achterkant toegevoegd. Dat vind ik wel mooi. Goede plaats voor de aantekeningen van de lezer.


Volgend boekbindproject: Kaas van Willem Elsschot

Mijn volgende boekbindproject is Kaas van Willem Elsschot.

Ik heb de katernen gekocht van Atelier ‘De Ganzenweide’.
Daarbij is nu het idee om het boek uit te voeren als een
stuk kaas: een plat stuk kaas.

Waarom de Belgische kunstenaar Henri van Straten koos voor een
illustratie met de hoofdpersoon Frans Laarmans met in zijn hand
een ‘volvette Edammer’, weet ik niet maar de vorm van een
Edammer sluit niet zo aan bij de grootte van het boek.
Dus voor ik verder ga moet ik eerst het boek er bijpakken.
Het stond ooit op mijn lijst dus ik heb een ingebonden exemplaar.
Even zoeken.
Intussen heb ik al wat info verzameld:

HenriVanStratenKaasWillemElsschot

De linosnede van Henri van Straten voor Kaas van Willem Elsschot.


Op de website Kaas tref je de volgende tekst aan (beetje aangepast):

Kaas

Voor Willem Elsschot (pseudoniem voor Alfons De Ridder) zelf was dit boek zijn meest geslaagde.
De eerste druk dateert van 1933 en in 1942 is er een derde druk verschenen, welke is vermeerderd met een extra hoofdstuk XV; daarmee is de derde druk dus tevens de eerste druk van het volledige werk.
De spelling, de opmaak en de typografie in deze uitgave (in losse katernen) zijn als die van de derde druk in 1942;
denk hierbij aan het formaat, de interpunctie, de regel- en woordafbrekingen, de witmarges.
Maar let ook op details als de haarfijne spatie welke de puntkomma, de dubbelepunt, het uitroepteken en het vraagteken voorafgaat.
Kortom, als je deze heruitgave (in losse katernen) leest, dan waan je je even terug in de tijd!
Net als in 1942 hebben we de katernen voorzien van katernsignatuur, zodat er geen collationeerblokjes op de katernruggetjes hoefden te worden gedrukt;
sommige boekbinders willen geheel of ten dele de katernruggetjes ‘open houden’.

 

In 2003 werd het Verzameld werk van Elsschot opnieuw uitgegeven door Athenaeum-Polak & Van Gennep
(bezorgd door dr. Peter de Bruijn, onder auspiciën van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis KNAW).
Hierbij zijn geautoriseerde correcties aangebracht terzake taal-, schrijf- en zetfouten.
We danken het Huygens Instituut voor het beschikbaar stellen van het geautoriseerde tekstbestand dat we voor deze uitgave (in losse katernen) hebben gebruikt.
We zijn blij dat we met de erven De Ridder overeenkomst hebben kunnen sluiten terzake het auteurerecht.
Dit door tussenkomst van de Belgische Uitgeverij Polis, die momenteel werkt aan een heruitgave van alle boeken van Willem Elsschot.

 

In de eerste zes drukken, en ook in nog weer latere drukken waren illustraties opgenomen van de gekende (bekende) Belgische kunstenaar Jozef Cantré.
Graag hadden we deze illustraties ook opgenomen, maar we zijn er niet in geslaagd contact te krijgen met de auteursrechthebbenden.
In 1944 verscheen een druk met op het voorplat een linosnede van de gekende Belgische kunstenaar Henri van Straten; de illustratie stelt de hoofdpersoon Frans Laarmans voor met in zijn hand een ‘volvette Edammer’.
We hebben een afdruk van deze lino in het boek opgenomen als frontispice, dus tegenover de titelpagina.
De illustraties van Henri van Straten zijn sinds 2015 vrij van rechten.

Edammer

Edammer.


Deze uitgave telt 164 pagina’s, 10 genummerde katernen van 16 pagina’s en, net als in 1942, een ‘voorloopkatern’ van 4 pagina’s.
In de oorspronkelijke uitgave is dit ‘voorloopkatern’ gelijmd op het eerste katern.
We leveren twee extra blanco katernen van 16 pagina’s elk mee voor schutbladconstructies, je hoeft dus je schutblad niet op de ‘franse titel’ te lijmen.

 

Het schoongesneden formaat is 136×200 mm.
Dat was het formaat van de editie uit 1942; die was toen provisorisch genaaid, voorzien van een papieren bandje,
eigenlijk bedoeld om naderhand ’in het echt’ te worden gebonden.

 

Vaak werd dan het boekblok schoongesneden, maar niet altijd.
Je kan dus kiezen tussen het volle formaat en een formaat ietsje kleiner.

 

Bijna altijd werd wel ‘de kop’ van het boekblok gesneden om te kunnen worden gekleurd, versierd of verguld;
het ’slordige’ aan voor- en staartzijde vonden bibliofielen wel mooi.

 

Sommige Belgische binders noemen die ‘slordige zijden’ wel ‘de getuigen’;
alles zo heel mooi strak, dat past niet altijd bij een ambachtelijk gebonden boek.

 

Opleidingsinstituut ’t Ambachthuys te Den Haag selecteerde deze uitgave voor het project BOEKKUNST 2018,
tot dusverre meer bekend als ‘Koppermaandagproject’.

WP_20180331_11_50_25_ProKaasKleurbepaling

Ik heb een stuk ‘kunstleer’ liggen, geel. Maar wel erg geel. Op de foto hierboven ligt in het midden een stukje met de originele kleur. Vanochtend heb ik geprobeerd met verf een betere kleur te krijgen. Maar of dit nou gaat passen bij Edammer? Hoe die verf zich op dit kunstleer gaat gedragen weet ik ook nog niet. Ook dat zal ik nog eerst moeten uittesten. Maar het begin is gemaakt.


Stringing together

Voor het boekje ‘Stringing together’ dat ik wil maken
en dat gemodelleerd is naar een van de gevonden boeken
in de Mogao-grotten bij Dunhuang, ga ik afbeeldingen van Boeddha
gebruiken om het boek te illustreren.

Daarbij heb ik 10 pagina’s met ‘moderne’ tekst (Arnon Grunberg).
Daarvoor heb ik een ‘moderne’ lino gemaakt.

Daarnaast heb ik straks 20 pagina’s met een vertaling
van een van de ‘Chinese verhalen uit Dunhuang’.(W. L. Idema)
Daarvoor heb ik 40 Boeddha’s nodig.

Veertig meerkleuren drukken van een Boeddha vragen dus
in totaal zo’n 120 – 160 drukgangen.
Daaraan is gisteren een einde gekomen.

WP_20171021_10_18_49_ProLinoAangepast

Als laatste actie heb ik een van de lino’s die ik al had gemaakt nog eens aangepast. Ik moet nog even wennen aan zo’n stap want het betekent dat ik niet meer terug kan om afbeeldingen te maken zoals ik die eerder maakte. Immers de lino bestaat niet mee.


WP_20171021_14_34_04_ProDeLaatsteBoeddhas

Dit zijn dan de laatste afdrukken. Sommige zijn, deels, met de hand ingekleurd.


WP_20171021_15_13_34_Pro

Daarna heb ik het handzetwerk weer opgepakt. Nog even en dan is de tekst gereed. Nog even zien of de tekst over een of over twee kolommen gaat komen. Als die tekst dan gedrukt is kan het boekje in elkaar gezet worden. 10 Unieke exemplaren want alle lino-afdrukken verschillen van elkaar.


Save

Creatieve woensdag

Er ontbreken nog een aantal lino-afdrukken voor deel twee van
het verhaal dat ik ga inbinden onder de naam ‘Stringing together’.
Met de lino’s die ik al had ben ik een nieuwe serie Boeddha’s begonnen.
Maar deze keer heb ik eens geprobeerd een extra lino
te maken voor de kleding.
Dat lukte wel maar het afdrukken, op het blote oog, geeft toch wel eens
te grote verschillen.
Bij een paar lukte het aardig.
Daarna heb ik eens geprobeerd om nog wat kleur met de hand aan te brengen.
De resultaten (het zijn er nog niet genoeg).

WP_20171018_15_59_41_ProEenLinoSnedeInDeVormVanZijnKleed

Het begon er mee een tweede drukgang aan te brengen in een andere kleur. Dat deed ik al eerder. Toen heb ik een extra lino gesneden. Die is wel veel kleiner dan de eerste drukgangen. Dus sneller gesneden, maar moeilijker op de juiste plaats te krijgen bij het afdrukken.


WP_20171018_16_04_32_ProZijnKleedEenKleur

Bij deze twee afdrukken ging het best aardig. De kleur was niet zoals ik het had willen hebben maar die verf gooi ik niet weg. Ik heb al op een video een hulpmiddel gezien dat er voor kan zorgen dat verschillende lino’s toch steeds op de juiste plaats kunnen komen ten opzichte van het papier. Het kost wat meer papier maar ik vermoed dat het een goede methode is. Dus een volgende keer ga ik dat een proberen. Deze serie maak ik nog op de oude manier af.


WP_20171018_16_54_36_ProMetDeHandBijgekleurd

Deze afdrukken zijn gemaakt met drie lino’s en zijn daarna met de hand ingekleurd met verf.


Save

Roze Buddha?

Inderdaad. Ik had op een filmpje gezien dat het
markeren van je lino (zeker als er geen kleurverschil is tussen
de oppervlakte en het binnenwerk van de lino) kan helpen
bij het snijden van de lino. Dus ik had nog een oude markeerstift liggen.
Die maar eens gebruikt.
De Buddha is overigens van een muurschildering in Dunhuang.

WP_20170830_14_23_32_Pro

Hier ligt de lino, vastgeplakt, op tafel, daarboven komt dan het carbonpapier en daarboven het origineel.


WP_20170830_14_23_45_Pro

Origineel en gemarkeerde lino.


WP_20170830_14_33_49_Pro

Zo wordt het origineel dan overgezet op de lino.


WP_20170830_14_37_14_Pro

Het tussenresultaat.


Ingeinkte lino’s

Gisteren nog even geprobeerd de lino’s die ik in de middag
gesneden heb, af te drukken.
Zo zien de lino’s er uit als ze ingeinkt zijn:

 photo WP_20170412_007IngeinkteLinos.jpg


De afdrukken, daar ben ik nog niet helemaal tevreden over.
Vooral de bruine pater is nog niet egaal blauw.
De tekeningen komer er wel goed uit.
Bij de sleutel moet ik nog wat bijsnijden.
Maar dat gaat lukken.

 photo WP_20170412_011LinoAfdrukSleutelsEnBruinePater.jpg