Elias P. van Bommel

Ik wil zo graag aan de boekband beginnen.
Ik ben zo benieuwd hoe het monogram (laag maar met
openingen in de letters) en de tulp (hoog maar
zonder openingen) zich laten verwerken onder
het boekbindlinnen.

Maar voor ik daar aan toe ben moet ik eerst
nog een paar stappen met het boek maken.
Vandaag heb ik eerst de kleur voor het schutblad
gekozen, die uitgesneden, net als de platten en het ruggenbord.
Dan is het boekblok op maat gesneden.
Daarna heb ik het boekbindlinnen op maat gemaakt
en de plaats afgetekend waar de platten komen.
Op het voorplat heb ik de plaats van het monogram
bepaald en al vast gekeken hoe de tulp op het achterplat
gaat komen. Allemaal met veel passen en meten.

IMG_1258SchutbladPassenOpBoekblok

Egaal blauw, zo worden de schutbladen. Hier pas ik het nog even op het boekblok dat nog niet gesneden is. Je ziet dat het uiteindelijke boekblok een stuk korter is dan het nu lijkt.


IMG_1259KleurVanBoekbindkinnenEnSchutbladen

Hier zie je de kleur van het boekbindlinnen en de kleur van het schutblad. Het wordt een beetje een streng boek.


IMG_1260AfgesnedenStrokenVanHetBoekblok

Vervolgens heb ik het boekblok schoongesneden. Dit zijn de stroken die er afvallen. Dit is voor mij altijd een magisch moment. Het boekblok krijgt zijn uiteindelijke vorm. De bladspiegel in het boek ontstaat. Het wordt een echt boek.


IMG_1261HetBoekblokSchoongesneden

Nu ga ik de schutbladen bevestigen op het boekblok.


IMG_1262PassenEnMeten

Altijd passen en meten. De platten zijn uit grijsbord gesneden. Gaat het allemaal passen? Zo te zien wel.


IMG_1263PlaatsVanDeTitelAfgemetenOpVoorplat

De voorplat is afgetekend. Zo gaat het monogram straks op het voorplat gelijmd worden.


IMG_1264NogLosseDelenVanDeBoekband

Hier heb ik alle losse delen van de boekband nog een weggelegd zoals ze gaan komen. Boven het achterplat met daarop de tulp. Dan het kneeplatje tussen het achterplat en de rug, dan opnieuw een kleine ruimte en dan het voorplat met daarop de monogram.


Volgende keer kan het spannendste deel beginnen.
Zoals gezegd: ik ben benieuwd.

Dozen voor beginners – Wilma van Driel / Cor Aerssens

Gisteren heb ik de cursus Dozen voor beginners gevolgd
bij Wilma van Driel (Boekbinderij Papyrus) in Leiden.
Het lesmateriaal is gebaseerd op het materiaal van Cor Aerssens.

De lesruimte is een heel ruim, goed verlicht atelier,
voorzien van alle machines en materialen nodig voor de workshop.
Het karton en papier voor het chassis van de doos was allemaal
al voorbereid door Wilma van Driel.

 photo WP_20150131_001DeWerkbank.jpg

De werkbank bij Boekbinderij Papyrus.

Het gereedschap:
– kwasten (1 schone kleinere kwast, een dikke voor het stijfsel en
een kleinere voor de lijm (PVA))
– geodriehoek
– smidshaakje
– heel scherp mes (ik sneed mijn vinger)
– vouwbeen
– 2 doekjes (1 nat, 1 droog; voor het verwijderen van vuil)
– 1 potlood
– 1 lineaal (2 is beter)
– 3 blokjes hout/MDF: 12 x 13 x 2 cm


De bezoeling is een doos te maken van het type schoenendoos.
Het formaat is wat kleiner, grotere dozen zijn om te beginnen
moeilijker dan een kleinere doos.

 photo WP_20150131_002OpDeWerkbankGelijmdSchuurpapier.jpg

Op de werkbank, stroken karton met daarop schuurpapier (Korrel 280 en 400). Heel handig.


Het begin heb ik niet gefotografeerd.
De handeling is eenvoudig maar ereg belangrijk.
Het werk begint met het maken van de vloer van de doos.
Die bestaat uit twee stukken karton die op elkaar geplakt worden.
De grondplaat en het binnenoppervlak.
Die plak je op elkaar. Het binnenoppervlak is kleiner dan de grondplaat.
Dat en het hoogteverschil dat door het op elkaar plakken van het karton
ontstaat, gebruik je om de wanden dadelijk goed te plaatsen.

 photo WP_20150131_003DeWandenVanDeDoos.jpg

De wanden van de doos liggen gereed. Twee kortere zijdes en twee langere.


 photo WP_20150131_004GeschuurdeWandenLiggenKlaarBijVerlijmdeBodemplaatMetIndicatieHaakseHoekEnBinnenkantWand.jpg

Ik leg de wanden nog even rond de bodem om te zien of ik het juiste materiaal heb. De haakse kant van de wanden heb ik aangegeven net zoals de binnenkant van de wanden. Je ziet het ‘verhoog’ van de grondplaat en het binnenoppervlak.

De wanden zijn aan de onderkant een beetje rond geschuurd
om ruimte te maken voor de lijm.


 photo WP_20150131_005WandHaaksOpVerlijmdeVloerplaatPlaatsenMetSmidshaakje.jpg

Het plaatsen van de eerste wand. De wanden worden ‘wentelwiekend’ geplaatste. Ze worden haaks gezet door het smidshaakje. Je ziet de wand uitsteken buiten het binnenoppervlak. Dat is met opzet. Het te veel wordt straks afgesneden.


 photo WP_20150131_006wandenWentelwiekendPlaatsenEnVastzettenMetSchilderstape.jpg

Na het plaatsen van de tweede wand wordt de plaats waar de twee wanden elkaar raken vastgeplakt met schilderstape.


 photo WP_20150131_007DeWandenStaanNuLatenDrogen.jpg

Als alle vier de wanden staan moet de bodem van de doos drogen. Hiervoor zetten we ze onder bezwaar.


Hierna worden de wanden bekleed met grijs ruggenbord.
Dat is ter versteviging van de constructie.
Dat werkt super!

 photo WP_20150131_008UitstekendRuggeboordAfsnijden.jpg

Eerst de wanden op de juiste lengte snijden.


 photo WP_20150131_009RuggeboordOpDeWandenPlakkenEnDaarnaAfsnijden.jpg

De bekleding met grijs ruggenbord opplakken. Aan alle vier de zijdes steekt een kleine strook over. Die snij je daarna weg.


 photo WP_20150131_010RuggeboordOpDeWanden.jpg

Het ruggenbord zit op de wanden en wordt op maat gesneden. Een belangrijke stap voor de constructie van de doos.


 photo WP_20150131_011BasisBekleedMetGrijsKartonTerVersterkingVanDeConstructie.jpg

Dit is het resultaat van het beplakken. een mooi egale buitenkant. Daar waar nodig worden naden licht bijgeschuurd.


 photo WP_20150131_012BekledingOpmetenMetStrookPapier.jpg

Om de grootte te bepalen van het papier waarmee de doos bekleed gaat worden gebruiken we stroken papier.


Laten we nog even naar de hoek kijken van de doos.
Die bepaalt in grote mate de sterkte van de constructie.

 photo WP_20150131_012DeConstructie01.jpg

 photo WP_20150131_012DeConstructie02.jpg

Als je goed kijkt zie je dat de verlijming van de wanden, versterkt wordt door het ruggenbord dat als bekleding wordt aangebracht. Het ruggenbord geeft de doos niet alleen een glad en egaal uiterlijk, het draagt belangrijk bij aan de versteviging van de constructie. Dat werkt echt super!


 photo WP_20150131_013GrootteBekledingAfpassenMetStrokenPapier.jpg

Voor de bekleding moeten we zowel de lengte als de breedte opmeten. Zorg voor een paar millimeter voor op de vloer.


 photo WP_20150131_014DoosCentraalOpBekledingPositioneren.jpg

Nadat het papier op maat is gesneden wordt de centrale plaats van de doos gemarkeerd. Op dit blauwe papier viel de potloodstreep achteraf niet erg op.


 photo WP_20150131_015BekledingInsmerenMetStijfsel.jpg

Dan wordt het papier in de looprichting ingesmeerd met stijfsel. Bij dit papier werd de lijm erg snel opgenomen door het papier. Tweemaal insmeren was zeker nodig.


 photo WP_20150131_016NaDeBevestigingVanDeDoosOpBekledingPapierOpMaatSnijden.jpg

Na het plaatsen van de doos wordt het papier op maat gemaakt. Dit is een complex proces. De cursus was hier heel verhelderend. Hier is echt nog wel wat ervaring nodig voor dit helemaal soepel gaat.


 photo WP_20150131_017WentelwiekendDeOpstaandeRandenVanDeDoosBekleed.jpg

Dan wordt de wand bekleed en het teveel aan papier wordt weggesneden. Extra aandacht krijgen de naden aan de buitenkant van de doos. Hoe dat in zijn werk gaat had ik niet zelfstandig uit de werkinstructies opgemaakt.


 photo WP_20150131_018DeDoosBijnaGereedDeBodembedekkingMoetErNogIn.jpg

De bodem van de doos is bijna gereed. Het enige dat er nu nog moet gebeuren is dat het binnenoppervlak bekleed moet worden. Maar inmiddels was het 16:00 uur. Tijd om naar huis te gaan. Het goede nieuws is dat de deksel een soort omgekeerde bodem is. De werkwijze is vergelijkbaar. Die ga ik de komende tijd dus afmaken.


 photo WP_20150131_019DeDoosBijnaGereed.jpg

Ik heb me erg vermaakt en voor een eerste keer is het resultaat (nu 24 uur later en na een nacht drogen) heel aardig en opvallend sterk. De buitenbekleding zit niet helemaal strak op twee plaatsen maar voor de rest ziet het er prima uit.