Omslagband met directe strengeling

De laatste loodjes wegen het zwaarst.
Het lijmen van het schutblad, achter en voor, en het
bekleden van de voorflap kost wat tijd.

Niet omdat dit zo arbeidsintensief is maar omdat
ik ook andere dingen soms moet doen.

Vrijdagavond heb ik het achterplat en de voorflap
onder bezwaar uit gehaald.

Vervolgens heb ik een kleine stellage gemaakt.
Op het voorplat zit met een strookje leer een glazen kraal vast.
Dat is een onderdeel van de sluiting van het boek.
Die kan ik niet zomaar onder bezwaar leggen.
Dus ik heb wat stukken wit (stukken aluminium van gelijke hoogte)
zo opgesteld dat ze straks het voorplat overal steun geven behalve
daar waar de kraal zit.

IMG_1212OmslagbandMetDirecteStrengelingOpstellingVoorOnderBezwaarMetUitsparingVoorGlazenKraalVanDeSluitingOpHetVoorplat

Hier zie je op de bovenste helft van de foto het bedje van aluminium stukken met in het midden een uitsparing (de uitsparing zit rechts van het cijfer ‘2’). Daar komt straks het voorplat op te liggen. Daar kan ik dan een plaatje hout met een stapel boeken en papier op leggen voor het gewicht. Dat kan het schutblad goed drogen. Drogen zal geen probleem zijn want in de FutureDome is het behoorlijk warm.


IMG_1213OmslagbandMetDirecteStrengelingZilverpapierTerBeschermingVanHetPerkamentVanHetVoorplat

Ik heb het voorplat afgedekt met aluminiumfolie om het perkament van de voorplat te beschermen. Er is een gat gemaakt voor de glazen kraal.


IMG_1215OmslagbandMetDirecteStrengelingVoorplatOnderBezwaar

Hier ligt en staat dan de ‘Omslagband met directe strengeling’ onder bezwaar. Later vandaag ga ik het resultaat bekijken.


Eerste schutblad bevestigd (Omslagband met directe strengeling)

IMG_1191OmslagbandMetDirecteStrengelingSchutbladAchterplatGereedNuNogSchutbladVoorflapEnVoorplat

Zoals te zien is, het schutblad is mooi bevestigd op de achterplat. De voorsnede en de voorflap verdienen nog een schutblad. Niet te zien is dat het schutblad dat tegen de voorplat moet komen ook nog gelijmd moet worden. Maar gezien het materiaal (perkament kan gaan golven) en de glazen kraal op de voorkant, is voorzichtigheid geboden bij het lijmen van het schutblad.


Omslagband met directe strengeling

De laatste stappen zijn misschien niet voor iedereen even interessant.
Volgens Peter Goddijn is het boek gereed.
Maar ik wil, na de sluiting bevestigd te hebben, de schutbladen aan het
perkament vastlijmen. Extra stevigheid voor de band.
Maar ook wat moeilijker dan anders.
Ik moet immers de voorplat op een of andere manier onder bezwaar
zetten maar de glazen kraal niet beschadigen.
Eerst maar eens de achterplat met het schutblad verlijmen.

IMG_1173OmslagbandMetDirecteStrengelingDroogOefenen

Eerst even ‘droog’ oefenen.


IMG_1177OmslagbandMetDirecteStrengelingZelfgemaaktSchutblad

Dit is het zelfgemaakte schutblad waar ik het over had.


IMG_1178OmslagbandMetDirecteStrengelingOnderBezwaarVoorAchterSchutblad

Hier ligt dan het achterplat en -schutblad onder bezwaar.


Omslagband met directe strengeling

De omslagband krijgt een sluiting met een grote kraal.
De kraal die ik gebruik is 2 cm in doorsnede.
Hiervoor kocht ik een zakje kralen in een hobbywinkel,
houten kralen.
Het hout vond ik te blank dus dacht ik na over beitsen of verven.
Iemand in de besloten Facebook groep ‘Boekbinders onder elkaar’
deed me het idee aan de hand een glazen kraal te gebruiken.
Dat vond ik een leuk plan.
Dus ging ik op internet op zoek en kwam uit bij Sayila.
normaal gesproken zou ik de naam van de webwinkel niet noemen
maar op die site kocht ik drie kralen (voor het geval
er iets mis gaat).
De levering bleef maar uit.
Toen ik na een lange periode een mail kreeg met de vraag
of ik tevreden was met de zending heb ik hen gebeld.
Direct kreeg ik nogmaals drie glazen kralen, zonder extra betaling.
Natuurlijk ontving ik een paar dagen later drie kralen, en nog eens
een paar dagen weer een levering met drie kralen.

IMG_1155OmslagbandMetDirecteStrengelingSayilaGlazenKralen

Hier liggen de intussen 6 kralen, ieder individueel verpakt.


IMG_1158OmslagbandMetDirecteStrengelingLeerMetDraadDoorDeGlazenKraalGetrokken

De houten kralen zijn massief. De glazen kralen zijn dat niet. Dat maakt het iets moeilijker om de leren strook door de kraal te halen. Dat heb ik opgelost door een draad door een uiteinde te halen en die te knopen. Zo kon ik toch eenvoudig het leer door de kraal krijgen.


IMG_1159OmslagbandMetDirecteStrengelingGlazenKraal

Zo ziet dat er dan uit.


IMG_1160OmslagbandMetDirecteStrengeling

Het model dat ik eerder maakte kon ik nu gebruiken om op de juiste plaats drie insnijdingen te maken. Deze keer heb ik de strookjes leer bewust niet 10 maar 12 centimeter gemaakt. Dan kan ik straks het leer ook beter bevestigen aan de binnenkant van de band.


IMG_1161OmslagbandMetDirecteStrengeling

Van het boek van Dick Timmerman heb ik vandaag geleerd dat de tekening op het perkament (verkleuring rechtsboven) de streng heet. Maak de insnijdingen voorzichtig groot genoeg dat het leer er goed door kan. Dan hoef je ook niet te veel kracht te zetten.


IMG_1162OmslagbandMetDirecteStrengeling

De ‘streng’ (het midden van de rug bij een geit) is hier goed te zien. Die heb ik bewust zo laten lopen dat de flap er overheen valt. Ik ben hier blij mee. Het leer moet ik nog vastzetten aan de binnenkant. Dan moet ik nog een manier verzinnen om de band te kunnen persen of onder bezwaar te leggen terwijl de schutbladen gelijmd worden tegen de band.


Nog wat strengels bijmaken

Om verder te komen met mijn Omslagband met directe strengeling
moest ik nog een paar strengels bijmaken,

IMG_1127OmslagbandMetDirecteStrengelingNieuwePerkamentenStrengelsInhetWaterLatenZachtWorden

In tegenstelling tot vorige keer heb ik nu eens geen lijm aan het water toegevoegd. Ik wil het verschil ervaren. Hier zie je de smalle stroken perkament liggen in een bakje met schoon water. Het duurt maar even. Het perkament begint spontaan te krullen. Even daarna heb ik ze verwerkt en ‘opgedraaid’ waarna ze na droging nog het meest weghebben van een hard touwtje.


IMG_1128OmslagbandMetDirecteStrengeling

Als je een paar bindingen met de perkamenten strengels gedaan hebt, ontwikkel je vanzelf een eigen stijl. Na een eerste doorgang ga ik met de els nogmaals door het gat om het breed genoeg te maken voor een tweede doorgang. Daarbij steek ik de els altijd aan de ‘buitenkant’ van de perkamenten strengel die al door het gat zit. Op die manier is de kans kleiner (denk ik) het perkament te beschadigen dat al het eerste deel van de binding vormt. Het vouwbeen ligt er alleen maar bij op de foto om de strengels niet te laten terugschieten terwijl ik zelf de foto maak.


IMG_1129OmslagbandMetDirecteStrengelingVoorbeeldEersteDoorgangNuVolgtStrengeling

Als je dan het perkament bij de tweede doorgang door het eerste gat hebt gehaald, ziet de boekband er zo uit aan de buitenkant. Dan ga je weer strengelen. Dit keer met het perkament dat je net door de band hebt gehaald en als basis het perkament van de eerste doorgang. Hoe vaak je die twee om elkaar heen draait weet ik niet. Ik heb hier op een lengte van 3,5 centimeter gekozen voor 4 keer en steeds in dezelfde richting draaiend. Maar je kunt dit ook veel vaker doen. Peter Goddijn geeft daarover, in de stukken die ik gelezen heb, geen hints. Zal ook voor een deel worden bepaald door wat je zelf mooi vindt.


IMG_1130OmslagbandMetDirecteStrengeling

Alle katernen zitten vast. Ik ben best tevreden. Ik zie nog wel wat verbetermogelijkheden maar dit is het voor nu. Graag wil ik nu beginnen aan de sluiting maar de glazen kralen die ik besteld heb zijn nog steeds niet aangekomen. Ik ga morgen eens bellen.Na de kralen kan ik de schutbladen vastzetten tegen de voor- en achterplat. Dan ga ik nog een schutblad bedenken voor de sectie die de frontsnede en de flap vormen. Dan kan ik naar het volgende boek.


Omslagband met directe strengeling

Ik ben wat aan het treuzelen geweest met het maken
en toepassen van een mal met de gaten om voor te prikken
om er dan met de strengels de katernen aan vast te maken.
Maar uiteindelijk is het er dan toch van gekomen.
Ik zie ook al wat er fout gaat maar ik maak het toch af.

IMG_1113OmslagbandMetDirecteStengelingBeginnenBijHetLaatsteKatern

Je begint het inbinden bij het laatste katern. Je ziet de voorgeprikte gaten al zitten. Bij het inbinden zullen die af en toe nog wat groter gemaakt moeten worden maar dat lukt best.


IMG_1114OmslagbandMetDirecteStengelingDeEersteStrengel

De eerste strengeling.


IMG_1115OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet er dat dan aan de binnenkant uit.


IMG_1116OmslagbandMetDirecteStengeling

Zo ziet het er uit voordat je de eerste doorgang met perkament gaat omstrengelen met de tweede doorgang. Aan de buitenkant.


IMG_1117OmslagbandMetDirecteStengelingVierKaternenIngebonden

De eerste vier katernen zijn in de omslagband gestrengeld. Er moeten er nog drie volgen. Dat komt waarschijnlijk later deze week.


IMG_1118OmslagbandMetDirecteStengelingKapotteStrengels

In het proces zijn er wel wat strengels gesneuveld. Die kan ik nog wel gebruiken bij kleinere boeken. De reden is dat ik een beetje te zuinig ben geweest. Ik heb uit te kleine stukken perkament toch geprobeerd strengels te maken. Dat leverde een verdikking op waardoor je extra kracht moet zetten om de strengel door de band te krijgen. Die brak daar dan op af. Heel leerzaam!


IMG_1119OmslagbandMetDirecteStengeling

Hier liggen model en eindproduct bij elkaar.


Schutbladen voor omslagband

De glazen kralen die ik besteld heb zijn er nog niet
en ik was er nog niet helemaal uit hoe ik in het perkament
en het leer de gaten ga prikken om de katernen
met strengels te gaan inbinden.
Bovendien was het gisteren in de werkplaats erg warm.
Tijd voor wat afleiding en dus heb ik twee vellen
zwaarder papier omgewerkt naar schutbladen.
Het papier is 235 gram, met de computer en printer
heb ik de pagina’s voorzien (aan beide kanten)
van een bedrukking. Daarbij heb ik geput uit de
illustraties die straks ook in het boek te zien zijn.
(Afkomstig uit ‘Kriezels, aubergines en takkenbossen’)

IMG_1106SchutbladZwartWit

Omdat tekst en afbeeldingen in het boek straks allemaal zwart/wit zijn, wil ik de gebruiker van het boek oproepen toch vooral veel kleur te gebruiken.


IMG_1107SchutbladIngekleurd

Maar dat doe je denk ik toch het beste met kleur. Dus met kwast en ecoline nog meer kleur toegevoegd.


IMG_1108Schutblad

Een vel wit papier zijn 4 bladzijdes. Eén bladzijde zal volledig tegen de perkamenten omslagband worden geplakt. Die heb ik dus niet bedrukt of van kleur voorzien maar de andere bladzijdes dus wel. Een kant door te spatten met ecoline.


IMG_1109Schutblad


Omslagband met directe strengeling

De foto bij dit verhaal gaat niet veel tongen losmaken.
Ik weet het.
Toch ben ik druk bezig geweest.
Ik wil mallen maken voor de verstevigingsstukken
die de buitenkant van de rug gaan versieren
van de Omslagband met directe strengeling.
Ik heb besloten deze stukken te laten doorlopen van het achterplat,
over de rug tot op het voorplat.
Eerst wilde ik er leer voor gebruiken uit een tas.
Maar de echt stevige (hoek-) stukken waren te klein en de reststukken
die groot genoeg zijn van die tas, zijn van een dunnere leersoort.
Daar een stuk uitsnijden betekent dat ik me beperk voor het geval
ik dat materiaal nog een keer wil gebruiken om er een boek
mee in te binden.
Daarom besloten het uit een rood stuk afvalleer (geit skiver) te snijden.
Toen ik mallen maakte om die uit te proberen, om de maat en de
verhouding van de stukken leer tot de ruimte die nodig is om
het boek te binden met perkamenten strengels, liep ik
tegen allerlei problemen aan.
Daarom moet je vaak passen en meten in plaats van alleen opmeten
met een liniaal. Zet de band of de katernen of het boek even los in elkaar
om te zien of je nog goed zit. Ik zat fout en moest corrigeren.
Overigens heb ik in 1 mal al de gaten geprikt waar straks
de strengels door komen. Intussen is het rode leer gesneden en kan
het bij een volgende gelegenheid al op de rug gelijmd worden.

IMG_1105OmslagbandMetDirecteStrengelingPassenMallenVoorLerenVerstevigingsstukken

Hier pas ik de twee mallen nog een keer op de stapel katernen. Ik gebruik twee kleuren katernen: 4 bruine en 3 blauwe. Die bruine worden gestrengeld op de plaats die Goddijn in zijn boek aangeeft (op twee plaatsen per katern). De blauwe strengel ik tussen de verstevigingsstukken (met maar één strengel per katern). In de hoogte van de rug benut ik dan de volle hoogte terwijl ik de katernen meer ruimte geef dan wanneer ik alle katernen op dezelfde manier zou binden. Confused? You won’t be after the next episode of de Argusvlinder (vrij naar de aftiteling van de komedie Soap)


Omslagband met directe strengeling: de sluiting

Deze boekband heeft een flap waarmee ook de voorsnede
en het voorplat (deels) wordt bedekt.
Omdat goed te laten zitten zit er een sluiting op.
De sluiting wordt gemaakt met twee smalle stukjes leer
en een kraal. 10 Cm leer zegt Peter Goddijn.
Ik vermoed dat de lengte van dat leer afhankelijk is
van de grootte van de kraal. Dat staat niet in het boek,
maar het is wel mijn vermoeden.
Hoe ging dat boek ook al weer worden?

IMG_1017OmslagbandMetDirecteStrengelingAlleenTekening

Dit is de tekening uit het boek van Peter Goddijn. Je ziet dat de band helemaal om het boekblok zit. Een halfronde flap ligt op het voorplat. Om voorplat en flap bij elkaar te houden wordt met een stukje keer een kraal op het voorplat bevestigd. Het tweede stukje leer zal als een lusje dienen en in bevestigd op de flap.


IMG_1092OmslagbandMetDirecteStrengelingPerkamentOnderBezwaarUitZoWordtDeSluiting

De perkamenten boekband lag nog te drogen onder bezwaar. Alle secties (voorplat, rug, achterplat, voorsnede en voorflap) zijn beplakt met papier. Hier ligt de band tussen twee driehoeken en een cicerolat om in de vorm te komen en blijven. De kraal ligt er op om een idee te geven of de kraal niet te groot is.


Zo’n sluiting heb ik niet eerder gemaakt.
Daarom besluit ik om het eerst eens te proberen op een stuk
Zaansch Bord: drie insnijdingen op 1 cm van elkaar zou
hoed moeten zijn.

IMG_1093OmslagbandMetDirecteStrengelingTestKraalEnZaanschBord

Hier zie je dat het gelukt is om de kraal te bevestigen. In heb de uiteindes van het leer hier niet gelijmd aan het bord. Ik wil dit nu nog een keer proberen op de dummy die ik gebruikt heb om het grote stuk perkament te snijden.


IMG_1094OmslagbandMetDirecteStrengelingTestMetZaanschBord

Zo ziet de achterkant er dan uit. Ik vind het er goed uitzien.


IMG_1095OmslagbandMetDirecteStrengelingDrieInsnijdingen

Hier heb ik de insnijdingen in de dummy aangebracht. Overigens is denk ik, het bevestigen van de kraal het eenvoudigst. Het probleem komt pas bij de lus die om de kraal moet passen maar ook weer niet te ruim.


IMG_1096OmslagbandMetDirecteStrengelingEersteSnede

Hier is het leer door de eerste insnijding gehaald. Zo’n stuk papier in de vorm van de omslagband is toch weer heel anders dan de test met het Zaansch Bord. Dat was een stuk eenvoudiger omdat het stuk Zaansch Bord veel kleiner was.


IMG_1097OmslagbandMetDirecteStrengelingTweedeSnede

Dan door insnijding nummer twee.


IMG_1098OmslagbandMetDirecteStrengelingKraalmetLerenVeterGeluktOpDummy

Als laatste door insnijding nummer 3. Straks bij de definitieve versie ga je dan het leer aan de achterkant met lijm bevestigen. Maar nu wil ik weten hoe ik de lus moet bevestigen. De flap past al wel mooi onder de kraal.


IMG_1099OmslagbandMetDirecteStrengelingSluitingMetKraalOpDummy

Uiteindelijk is me dat gelukt. De insnijdingen heb ik wel korter op elkaar aangebracht. De totale lengte dat het leer in de papieren band zit gewerkt is daardoor korter. Daardoor is de lus groter. Ik ben benieuwd hoe anderen dit aanpakken. Alles bij elkaar is het een heel gepriegel.


Misschien de kraal een kleur geven?
Wordt vervolgd…

Doe niet zo mal ik heb niet stilgezeten

De eerste keer had ik 6 strengels gemaakt,
maar voor de manier waarom ik de Omslagband met directe
strengeling ga maken heb ik er 11 nodig.
Dus nadat ik het stuk perkament had uitgesneden voor deze band
had ik beter zicht waar ik de strengels uit kon snijden.
Daarna heb ik nog zo’n 6 strengels gemaakt.

IMG_1017PeterGoddijnWesterseBoekbibndtechnieken32OmslagbandMetDirecteStrengelingP199Langsteekband18eEeuw

Maar ik realiseer me dat ik nog niet heb laten zien op basis van welke schets dat ik het boek maak. Je ziet hier op de schets van pagina 199 van het boek van Peter Goddijn ‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’ dat het een binding is waarbij de band helemaal om het boekblok heen zit. Het sluit met een kraal en twee leren koordjes. Op de rug zit de versteviging deze keer niet aan de binnenkant maar aan de buitenkant. Daardoor worden het decoratieve elementen.


IMG_1012OmslagbandMetDirecteStrengelingPerkamentenStrengelsInVerschillendeLengtes

Dit zijn de strengels. De lengte van ieder van deze zit rond de 35 – 40 centimeter (niet opgedraaid). Er is een uitschieter die langer is. Dat heeft alles te maken met de natuurlijke vorm van de huid waar ik de perkamenten stroken uit snij. Als dat door omstandigheden te lang is ga ik dat niet nu al afsnijden. Dat zien we straks wel.


IMG_1013OmslagbandMetDirecteStrengelinjPerkamentenStrengels

Alles bij elkaar een kleine bussel strengels.


IMG_1014OmslagbandMetDirecteStrengelingTweeSectiesGecacheerdEnOnderBezwaarGeweest

Ik heb het perkament waarvan twee secties gecacheerd waren onder bezwaar uitgehaald. Het perkament is mooi recht geworden. Daarna, en ik heb daar geen foto’s van, heb ik de overige drie secties voorzien van papier. Dat ligt nu onder bezwaar te drogen.


IMG_1015OmslagbandMetDirecteStrengelingLeerVanEenOudeTas

Voor de stukken verstevigingsleer ga ik terug naar de stukken leer die ik nog heb liggen van een oude tas. Van een deel heb ik al een boekband gemaakt. Dit stuk heb ik gebruikt om met de foliepers te oefenen een tekst op de band (die ik toen maakte) te krijgen. Het was een beschrijving van de Bradelbinding.


IMG_1016OmslagbandMetDirecteStrengelingLeerVanEenOudeTas

Dit is een stuk leer uit een stevige hoek van de tas. Uit de andere hoek snij ik zo’n zelfde vorm. Ik ben van plan om de decoratieve elementen over het scharnier te laten lopen op het voor- en achterplat. Het is nog niet op maat maar groot genoeg. De perkamenten band ligt immers onder bezwaar.


Wordt vervolgt…

Nog meer strengels – Mal maken – Perkament snijden – Cacheren

Weer een paar stappen gemaakt met de
Omslagband met directe strengeling.
Ik begreep eerst niet goed waar die naam van komt maar
de naam is ontstaan bij deze band omdat je de katernen
middels nestels of strengels direct verbind met de omslag.
er is nog een binding waarbij dat op een indirecte manier gebeurd.

Goed, de vorige keer was ik blijven steken bij een eerste set
nestels of strengels. Maar ik moet er nog meer hebben.

IMG_0993OmslagbandMetDirecteStrengelingStrokenPerkamentInHetVochtOmDeStrengelsTeKunnenMaken

Hier liggen de strengels in het vocht. Dadelijk kan ik ze weer ‘opdraaien’.


IMG_0998OmslagbandMetDirecteStrengelingMalPassenMetKaternenVoorDeRillen

Intussen kan dan de omslagband gemaakt worden (aldus Peter Goddijn). Deze keer adviseert hij een mal te maken. Hier zie je dat ik een stuk papier heb van de juiste hoogte en dat ik een eerste poging doe om de plaatsen vast te stellen waar ik moet rillen om dadelijk de strook op de juiste manier te vouwen.


IMG_0999OmslagbandMetDirecteStrengelingGebruikDriehoekenOmMalEnKaternenGelijkTeKrijgen

Om de mal en de katernen precies gelijk te laten lopen gebruik ik twee driehoeken. Daar schuif ik het papier tegen aan en vervolgens de katernen. Hier markeren we het voorplat. De omslagband zal een omslag worden met een envelopsluiting. Dus is ga achtereenvolgens op de mal markeren: het voorplat, de rug, het achterplat, het voorfront en de envelopflap. Die envelopflap krijgt een halfronde vorm.


IMG_1001OmslagbandMetDirecteStrengelingEersteDeelMalPassenMetKaternen

Na de eerste twee vouwen weer passen en meten.


IMG_1002OmslagbandMetDirecteStrengelingDeRugOpmetenVoorDeVoorsnede

Dan meet ik de rug op met deze passer. Als je met een passer werkt is de kans heel groot dat je preciezer werkt dan wanneer je de maat neemt met een liniaal. Met opmeten maak je snel een fout. Omdat een boekblok dikker is aan de rug dan aan het voorfront, neem je de breedte van de rug en je neemt dat als de breedte van het voorfront. Aan die kant krijgt het boekblok dan meer ruimte.


IMG_1003OmslagbandMetDirecteStrengelingMal

De mal is bijna klaar. De flap die over de voorplat gaat is nog niet halfrond.


IMG_1004OmslagbandMetDirecteStrengelingDeMal

Nu is de mal gereed. De voorflap is halfrond. Dat heb ik met de hand getekend en ik ga die zo ook uit de hand snijden uit het perkament.


IMG_1005OmslagbandMetDirecteStrengelingDeMalIsGereed

Zo ziet de mal er uit als die gesloten is met de katernen erin. Bij deze vorm geeft Goddijn aan geen omslagen te maken aan de randen. Dat zou best wel kunnen alleen die halfronde flap is dan wat moeilijk. Goddijn laat ook in het midden of je het perkament gaat cacheren, bekleden met papier om doorkijk te voorkomen en meer stevigheid aan te brengen. Ik heb besloten te cacheren met een lichte soort papier. Niet uit 1 stuk papier zoals het perkament maar uit lossen stukken om wat ruimte vrij te laten aan de randen en bij de scharnierende oppervlaktes.


IMG_1006OmslagbandMetDirecteStrengelingMetMalBesteSnijplaatsZoekenOpHuidVanPerkament

Maar eerst eens kijken wat een geschikte plaats is op het perkament om de band uit te snijden.


IMG_1007OmslagbandMetDirecteStrengelingPerlamentVlakVoorVlakPassenRillenEnVouwen

Dit is de perkamenten omslagband. Nog niet alle vouwen zijn in het perkament aangebracht.


IMG_1009OmslagbandMetDirecteStrengelingSteedsPassenEnMeten

Zo ziet het er dan uit als je het om het boekblok past.


IMG_1010OmslagbandMetDirecteStrengelingOmslagDeelVoorDeelCacheren

Hier is net de voorplat bekleed met papier. Door de lijm gaat het perkament meteen bol staan. Vandaag voorzie ik de voorplat en de rug van een stuk papier. Dan gaat de band onder bezwaar. Later deze week volgen de achterplat, het voorfront en de envelopflap.


IMG_1011OmslagbandMetDirecteStrengelingVoorplatGecacheerdEnOnderBezwaarNuDeRug

Om het plakken op de rug makkelijker te maken leg ik een zware driehoek op de voorplat zodat die al kan wennen aan het onder bezwaar drogen en rusten. Je ziet de rug ook direct bollen van de lijm.


Pallieter van Felix Timmermans is bijna gereed

IMG_0743PallieterFelixTimmermansBoekenpers

Omdat ik druk bezig was met de omslagband van perkament heeft het werk aan Pallieter even stilgelegen. Al die tijd lag het boekblok in de groene leren band. Vandaag zijn de schutbladen bevestigd aan de boekband. Daarom zit de band nu in de pers om goed te drogen. Morgen is die vast gereed en zal ik het boek eruit halen.


Omslagband met lias: geslaagd!

De omslagband is gereed.
Ik ben blij dat ik het experiment met perkament aan gegaan ben.
Een heel nieuwe ervaring maar leuk.

IMG_0739OmslagbandMetLiasGoedGelukt

Als foto is dit misschien voor veel mensen niet meer dan een plat vlak maar voor mij is dit de geslaagde voorkant van mijn eerste boek met een perkamenten band. Ik vind het mooi hoe de tekening van het perkament op de voorplat te zien is. Ik heb van de gelegenheid gebruik gemaakt om eens een etiket (titelschild) op een band te plakken. Als het etiket er goed op zit (de lijm helemaal gedroogd) dan nog even de potloodstrepen uitgummen en dan is het gereed. Het is een stuk handgeschept papier maar het had drie rechte zijdes. Door het papier nat te maken en daar te scheuren langs een liniaal ontstond de rafelrand die ik zo graag wilde hebben.


IMG_0742OmslagbandMetLiasGoedGelukt

De binding heb ik bij de tweede poging mooi strak gekregen. Goed geslaagd. Ook het lijmen van de schutbladen aan de boekband en het daarna in de pers plaatsen om golven van het perkament tegen te gaan is goed gelukt.


Tweede poging met Omslagband met lias

Vrijdagavond had ik een eerste poging gedaan
om de katernen te verbinden met de perkamenten band
zoals beschreven in het boek van Peter Goddijn:
‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’.
Ik was niet blij met het resultaat.

Zaterdag kon ik een resultaat zien van een geslaagde poging
van een meer ervaren boekbindster op de Open Dag van de
Stichting Handboekbinden in Amsterdam.
Sommige dingen waren hetzelfde aan haar en mijn boekmodel maar
de binding bij haar was een stuk strakker.

Dus zondagmiddag een nieuwe poging. Minder voorzichtig als bij
de eerste poging lukte het nu veel beter. ik ben tevreden.

IMG_0729OmslagbandMetLiasTevredenMetResultaatTweedeNaaiPoging


IMG_0730OmslagbandMetLiasBoekblokPastNaTweedePogingOokGoed

Het boekblok past weer prima. Ik heb van ieder katern twee vellen weggehaald. Het aantal vellen (12) was vooral gekozen om een goede spreiding te krijgen van de gaten die gebruikt worden bij het naaien. Dat heb ik nu al bereikt. Maar minder dikke katernen past misschien beter bij deze afmetingen. Voorlopig denk ik dat dit een goede keuze is maar de tijd zal het leren.


Nu ik deze hindernis met succes genomen heb volgt de volgende.
Natuurlijk.
Het is volgens Goddijn de bedoeling het eerste blad van
het eerste katern en het laatste blad van het laatste katern
te gaan benutten als schutbladen.
Probleem daarbij is dat vocht en perkament niet goed samen gaan.
Dus moet je daar voorzieningen voor treffen.
Vandaar dat ik eerst goed ben gaan passen en meten en
de stappen me voorstel die ik moet nemen om het eerste schutblad
en de band onder de pers te krijgen.

IMG_0731OmslagbandMetLiasGelijmdeVerstevigingsstrokenNetVoorLijmenSchutblad1

Zo ga ik het lijmen. Het katern beschermen met een lijmvel.


IMG_0732OmslagbandMetLiasVoorbereidenLijmenEnPersenSchutblad1

Zo ga ik het ingelijmde schutblad en de plat tussen twee vlakke planken bekleed met bakpapier leggen. Dat kan dan in zijn geheel in de pers. Ik kan niet zoals De Haas in Goddijn beschrijft de twee platten en twee schutbladen in één keer in een pers brengen. Ik moet het een voor een doen. Als de plat met schutblad in de pers zit, waar is dan de rest van het boek?


IMG_0733OmslagbandMetLiasGeenRommeltjeMaarVoorzichtigPersenEenPlatMetEersteBladEersteKatern

Dit is niet zomaar een rommelige stapel. Hier ondersteun ik de omslagband met een boek terwijl de plat en het schutblad in de pers zitten. En nu maar drogen en hopen dat het er allemaal mooi recht uitkomt.


Boekbinden op vrijdagavond

Het blijkt dat mijn hosting partner nog een andere methode heeft
om foto’s naar de site te brengen.
Het werkt nog niet vlekkeloos maar het werkt.
Daarom kan ik jullie laten zien hoe ik vrijdagavond de perkamenten
band vanonder bezwaar heb gehaald en het boekblok aan de boekband
heb kunnen rijgen.

IMG_0712OmslagbandMetLiasBandGoedOnderBezwaarUitgekomen

De band kwam prima onder bezwaar uit. Het papier was ook nog even in de boekenpers gegaan. Niet om het helemaal af te persen maar om het een beetje ‘te bedwingen’. Maar dat betekent dat het toch gelukt is om de omslagen aan de band te maken. Gisteren mijn ervaringen nog besproken op de Open Dag van de Stichting Handboekbinden. Daar hoor ik vergelijkbare ervaringen. Dus ik zit op de goede weg.


IMG_0713OmslagbandMetLiasVoorprikkenMetMal

Peter Goddijn beschrijft een methode waarbij het prikken van de gaten in de verstevigingsstroken en de perkamenten boekband plaatsvindt vanuit de voorgeprikte gaten in de katernen. Dat kan best werken maar voor een eerste uitvoering ga ik toch te werk met een mal. Met de mal prik ik de gaten voor, langs de binnen- en buitenkant, in de verstevigingsstroken en de band (die aan elkaar gelijmd zijn bij mij. Dat levert een goed beeld op aan de buitenzijde. Ik heb het zo precies mogelijk gedaan zodat de gaten in de katernen overeenkomen met die in de band.


IMG_0714OmslagbandMetLiasAlleGatenVoorgeprikt

Hier zie je dat. Je kunt zowel de gaten in de katernen als in de boekband zien. Overigens is dit de werkwijze die Goddijn zelf ook beschrijft bij het volgende model in zijn boek: 3.2 Omslagband met directe strengeling.


IMG_0715OmslagbandMetLiasNietOpNaaibankjeWelDraadVastgeplakt

Dan begint het rijgen of inbinden. Achteraf kan ik zeggen dat het niet meeviel. Ik heb maar vier katernen maar het perkament is veel minder soepel en werkt minder mee dan gehoopt.


IMG_0717OmslagbandMetLiasGarenNietStrakGenoeg

Dit is het resultaat. Misschien voor een eerste keer voldoende maar ik heb besloten het garen uit het boek te halen en het opnieuw in te binden. Dit moet beter kunnen. Misschien ben ik wat te voorzichtig geweest. Bang om het garen strakker te trekken en daarbij het perkament te beschadigen.


IMG_0718OmslagbandMetLiasFormaatKlopt

Maar het boekblok (dat ik toch nog even bijgesneden had aan de voorzijde voor het inbinden) past mooi in de band. Daar ben ik tevreden over. De perkamenten wordt misschien wat open gedrukt door de dikte van het papier. Nu ik de binding nog een keer opnieuw ga doen ga ik proberen of dit beter kan als ik de katernen in omvang terugbreng van 12 naar 11 of 10 bladen. Maar eigenlijk denk ik dat ook zonder deze afslanking de band prima gaat passen. Ik moet de ‘schutbladen’ nog gaan bevestigen aan het perkament. Bij het boekmodel dat ik op de Open Dag van de Stichting Handboekbinden heb gezien ontbrak die laatste stap. Ik ben de maakster vergeten te vragen waarom ze die stap niet heeft uitgevoerd.


Wordt vervolgd.

Omslagband met lias

In mijn laatste reguliere post over deze band heb ik zowel
de activiteiten aan de katernen als die aan de
perkamenten band besproken.
Maar daarna heb ik nog een middag aan het boekmodel kunnen werken.
Daarbij heb ik vooral gewerkt aan de omslag van de band.
In het boek van Peter Goddijn wordt daar een werkwijze
besproken van De Haas.
Ik heb besloten het anders te voen omdat ik niet beschik
over twee boekpersen en omdat ik nog weinig ervaring met
perkament heb en dat nu direct kan opdoen.

IMG_0705OmslagbandMetLiasInslagBijDeRug

Ik heb er voor gekozen de omslag aan de rug als een apart strookje perkament te behandelen. Daarnaast heb ik twee klemmen gebruikt die niet speciaal voor boekbinden in de winkel te koop zijn. En de hulp van die twee klemmen was geen overbodige luxe. Je ziet dat het cacheren de volgende keer beter moet. Niet op het gele oppervlak maar hier en daar zitten golfjes in het papier. Uiteindelijk zie je daar waarschijnlijk niet veel van. Als laatste handeling gaat straks de buitenste pagina van de katernen (pagina 1 en allerlaatst van het boek) als schutblad tegen de band gelijmd worden.


IMG_0706OmslagbandMetLiasKleineRandenOmvouwenIsLastigBijPerkament

Ook de stalen driehoeken komen goed van pas.


IMG_0707OmslagbandMetLiasMetIngeslagenRanden

De kop en de staart (boven- en onderkant van de band) zijn al gereed. Alleen de voorzijde (de kant waar je het boek opent) moet ik nog doen.


IMG_0708OmslagbandMetLiasGereedVoorHetRijgen

De omslagband is gereed om met het rijgen van de katernen te beginnen. Overigens staat bij het volgende boekmodel van Peter Goddijn goed beschreven hoe je er voor kunt zorgen dat de gaten die je gebruikt bij het inbinden (rijgen) op de juiste, mooie plaats gaan komen. Dat ga ik vandaag nog uitproberen.


IMG_0709OmslagbandMetLiasGereedVoorHetRijgen

Zo ziet de band er dan uit van buiten. Je ziet dat het omvouwen en rillen behoorlijk wat spanning op het perkament zet. De band gaat nu nog voor bijna twee dagen onder bezwaar. Omdat ik de band mooi recht wil hebben maar ook omdat ik bijna twee dagen niet aan het boekmodel kan werken.


IMG_0710OmslagbandMetLiasZoGaatDeBandOnderBezwaar

Dit gaat zo onder bezwaar.

Meer nog niet gepubliceerde foto’s heb ik niet op Flickr staan.
Dus ik hoop dat deze hosting site snel weer volledig functioneel online zal zijn.

Hendrik de Haas is een boekbinder die als eerste in Nederland
een instructieboek over boekbinden heeft gemaakt.

Omslagband met lias

Omdat ik een beetje vastliep met Pallieter
kon ik verder werken aan de Omslagband met lias.
In de rug worden twee verstevigingsstroken aangebracht
om het perkament bij het inbinden niet kapot te trekken.
Dat kun je doen met perkament, leer of papier.
Ik kies voor Zaansch Bord. Ik heb wat kleine stukken liggen.
Het is stevig en flexibel. Ik denk ideaal voor deze toepassing.

IMG_0695TweeVerstevigingsstrokenVanZaanschBord

Dit zijn de twee stroken. Met ril en vouw.


Terwijl ik hier aan werk neem ik nog een keer
stukken van het betreffende Hoofdstuk in ‘Westerse boekbindtechnieken
van de Middeleeuwen tot heden’ van Peter Goddijn door.
Daarom ben ik steeds aan het passen en meten om er zeker van te zijn
dat ik de tekst goed begrijp.

IMG_0696MatenAfgemetenOpPerkamentenBandKaternenEvenPassen

Hier kun je zien dat ik de rug afgetekend heb op het witte papier waarmee het perkament bekleed is. Voordat ik dit ga rillen en omvouwen wil ik zeker weten dat de afmetingen allemaal kloppen. Langzaam wordt me duidelijk dat we ook omslagen aan het boek gaan maken en dat Peter Goddijn voorstelt om dat als laatste activiteit te doen. Misschien ga ik die volgorde toch aanpassen. Ik kan het perkament veel eenvoudiger onder bezwaar brengen of in de pers stoppen als het boekblok nog niet in de band zit. Nog even over nadenken.


IMG_0697ZoPassenDeVerstevigingsstrokenOmDeKaternenInDeBand

Passen en meten.


IMG_0698DePerkamentenBandIsGerild

Na het rillen en het omvouwen ziet de perkamenten band er dan zo uit. Ik vind het mooi worden. Die natuurlijke tekening is mooi.


IMG_0699ZoPassenDeKaternenInDePerkamentenBandRandenNogOmTeSlaan

Zo passen de katernen er dan in. Het is duidelijk dat perkament alleen de neiging heeft te gaan golven. Dus daar moet je extra op letten. Daarom weet ik niet of het slim is om als laatste actie de omslagen te maken. Goddijn beschrijft een methode om met twee persen de omslagen vast te zetten. Nog even los van het feit dat ik die twee persen niet heb, lijkt het me een beetje bewerkelijk.


IMG_0700KaternenVoorgepriktMetEenPapierenMal

De katernen heb ik geprikt met een papieren mal. Daar heb ik de passer bij gebruikt maar dat kan ook zonder. Als je heel ervaren bent en je volgt niet de voorgeschreven maten maar de ‘toevallige’ afmetingen van je materiaal dan is een passer een super hulpmiddel. Veel veiliger dan meten. Daar maak je makkelijk fouten mee.


IMG_0701ZaanschBordInOmslagbandVanPerkament

De beschrijving laat je de katernen, de verstevigingsstroken en de band los van elkaar terwijl je ze aan elkaar gaat rijgen. Als al die delen los zitten is dat moeilijker (denk ik) dan wanneer de verstevigingsstroken al aan de band zijn vastgelijmd. Dus dat heb ik gedaan. Of dat goed werkt gaan we uitvinden. Ik heb alleen de ruggen aan elkaar gelijmd.


IMG_0702PerkamentenOmslagbandMetVerstevigingEnGeprikteKaternenLiggenGereedOmTeBinden

Volgende keer de ‘lias’, of het aan elkaar rijgen van de verschillende delen….. Of toch eerst de omslagen aanbrengen?


Mijn omslagband met lias

IMG_0679Perkament

Het perkament is mooi glad geworden. Het was opgerold naar me toegestuurd. Een paar dagen op een vlakke ondergrond met gewichten en het vel is vlak. Nu kan ik er een eerste band uit gaan maken.


IMG_0680OmslagbandPerkamentEnKaternen

Het perkament laat zich goed snijden. De afmetingen van het papier zijn anders dan in het boek van Peter Goddijn (Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden) vermeldt maar dat kwam gewoon zo uit. Ik ga de omslagband met vier katernen maken. Bij mij is het papier al gesneden en heeft dus geen imitatie rafelranden die je bij handgeschept papier kunt verwachten. Misschien ga ik dat ooit nog eens proberen maar nu gaat het er mij vooral om de inbind-stappen goed te doorgronden.


IMG_0684VleeszijdeVanHetGecacheerdePerkamentNa1UurOnderBezwaar

De eerste stap is het cacheren van het perkament. Moeilijke term voor bekleden. Perkament is een beetje doorzichtig. Als je daar niets aan zou doen zou je bijvoorbeeld inbind-elementen kunnen zien die een boekband niet perse mooier maken. Je kunt dat natuurlijk zelf kiezen. Maar bij een eerste poging probeer ik de instructies zoveel mogelijk te volgen. Cacheren betekent in dit geval dat je het perkament aan de binnenkant (in mijn geval de vleeszijde, de ruwe kant van het perkament) beplakt met wit papier (90 grams). Hier zie je het beplakte perkament met het witte papier naar voor (de vleeszijde). Door het vocht in de lijm gaat het perkament bollen. Je wil dat het perkament na het drogen weer mooi vlak is dus heb ik het onder bezwaar gelegd om te laten drogen. Hier zie je het perkament nadat het ongeveer 1 uur onder bezwaar heeft gelegen. Het bollen is al egaler geworden. Ik laat het nog eens 24 uur onder bezwaar liggen. Dan zal het vast mooi vlak zijn.


IMG_0685DeHaarzijdeVanHetGecacheerdePerkamentNa1UurOnderBezwaar

Dit is de haarzijde van het perkament. De tekening van de rug (de wat donkere streep rechts) komt straks op de voorkant van het boek.


Omslagband met lias: perkament

Vorige week, heb ik met behulp van leden van de
Facebook-groep ‘Boekbinders onder elkaar’,
bij een Nederlandse leverancier van perkament
een vel perkament gekocht.
Het is perkament van een geit.
Het vel kwam in een koker en heeft dus op zijn minst een dag
of vier opgerold gezeten.
Om er een boekband van te maken moet het vel eerst weer een beetje
vlak worden dus het vel ligt nu als het ware
onder bezwaar te rusten.
Het is weer een heel ander materiaal dan bijvoorbeeld leer.
Ik ben benieuwd wat voor verrassende avonturen ik daar weer ga meemaken.

IMG_0664PerkamentGeit

Een zware driehoek links en wat uitvulwit rechts om de rol perkament wat vlakker te laten worden.


Omslagband met lias

Zo heet het boek(model) dat ik ga maken in het boek van
Peter Goddijn: Westerse boekbindtechnieken van
de Middeleeuwen tot heden.
Het is een relatief eenvoudige vorm van het inbinden van een
aantal katernen in een perkamenten omslagband.
Het is relatief eenvoudig in de zin dat de band direct
met de katernen wordt ingebonden. Veel minder stappen voor de
handboekbinder dus veel minder kans op fouten.
Daar staat tegenover dat de tekst van Goddijn niet
altijd even vanzelfsprekend is.
De hele beschrijving zijn 4 kantjes en daar staan heel wat
afbeeldingen op. Toch heb ik die vier kantjes al vele malen gelezen
de afgelopen dagen, daarbij heb ik andere hoofdstukken van het boek
en een voorbeeld op internet geraadpleegd, om tot de volgens
mij juiste interpretatie van de tekst te komen.

Op internet staat een beschrijving en een foto van Boekmodel 14.
De naam lias komt van het latijnse ‘ligare’, dat ‘binden’ betekent.
Ik ken geen latijn maar rijgen lijkt me ook een goede vertaling.

IMG_0654OmslagbandMetLias

Omslagband met lias. De foto’s heb ik gemaakt terwijl het boek op mijn schoot lag, dus die zijn soms vertekend. Wil je er meer van weten, koop dan het hele mooie boek.


Dit hierboven is de schets van een Omslagband met lias.
Bij het maken van een boek is er eigenlijk sprake van een hele
constructie die door de boekbinder wordt gemaakt.
Daarbij worden allerlei materialen gebruikt.
Hier wordt het perkament (in die tijd, 18e eeuw, een goedkoop materiaal)
er als het ware om heen geslagen en met de katernen, het papier,
aan elkaar geregen.
De sterkte van het boek komt vooral van de materialen zelf,
niet zozeer van de kunstige constructie.

IMG_0656AchtKaternenVan!2Dubbelbladen

De met rood onderstreepte zinnen laten zien dat de tekst niet altijd even helder is.


‘Vouw acht katernen van twaalf dubbelbladen elk.’

Een katern gevouwen met 12 bladen papier is veel, heel veel.
Normaal zie je 4 bladen in een katern, of 6.
Dan vond ik ook verwarrend dat bij het volgende boekmodel (Omslagband
met directe strengeling) een uitroepteken staat bij de opdracht
katernen te vouwen uit 10 bladen.

Dan de term ‘dubbelblad’.
Het boekbinden is een ambacht met enorm veel woorden die we alleen
bij het boekbinden gebruiken. Zeker als je dan ook nog kennis wilt nemen
van boekbinden in een andere taal, is de spraakverwarring compleet.
Een dubbelblad is een stuk papier dat je om te gebruiken in een katern
in twee gelijke stukken vouwt. Tekening 277 (rechtsonder) laat dat zien.

‘Maak de band niet te groot, bijvoorbeeld 16 x 12 (hxb) cm.’
Wat ik verwarrend vond is de term ‘band’. De band is getekend op
tekening 277. Je ziet daar duidelijk dat de band veel breder is dan hoog.
De schrijver bedoelt dat de voorkant van het te maken boek 16 centimeter hoog
wordt en de breedte van de voorkant van het boek 12 centimeter.
De band wordt dan 16 bij 24 centimeter + de ruimte nodig voor de rug.

De tekeningen zijn dan weer wel erg goed.

IMG_0655Naaien

Hier zie je precies hoe het binden in zijn werk gaat en hoe je er voor zorgt dat je met één draad al de katernen aan het perkament kunt rijgen.


IMG_0659VierKaternenVanTwaalfDubbelbladen

Dit zijn de eerste vier katernen. Ieder katern bestaat uit 12 bladen. Ze zijn groter dan de afmetingen die Goddijn opgegeven heeft. Het gaat in dit geval om papier dat overgebleven is van een eerder project. Om daar reepjes van af te halen vind ik zonde. Mijn papier lijkt niet op handgeschept. Het boek geeft aanwijzingen hoe je dat kunt imiteren. Ik twijfel nog om 8 katernen te gebruiken. Ik heb daar voldoende papier voor maar met 8 katernen maak je een boek met zo’n 384 pagina’s. Daar gaan er 2 af om als schutblad te worden gebruikt. Da’s veel. Als ik 4 katernen gebruik zijn het nog steeds 192 bladzijdes. Maar dan wordt het boek natuurlijk dunner. Ik denk er nog over. Intussen liggen de 4 katernen in de boekenpers (die stap staat niet in het boek.