Van den vos Reynaerde / The Art of Bookbinding

The Art of Bookbinding, het klassieke boek over boekbinden,
geschreven door Joseph Zaehnsdorf en uitgegeven voor (hobby) boekbinders
door Atelier de Ganzenweide, is mijn test boek.
Dat ga ik gebruiken om ervaring op te doen met de bindtechniek
zoals die beschreven is door Peter Goddijn
in zijn boek ‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’.

IMG_1312ArtOfBookbindingInSnijmachine

Hier ligt het boek in mijn snijmachine. Normaal snij je een boek dat al genaaid is. Maar ten tijde van dit boekmodel sneed men het papier of perkament nadat het boekblok aan de platkernen was vastgemaakt. Dan heb je natuurlijk het meest precieze beeld van de afmetingen. Nu kan ik alleen maar hopen dat ik niet te grote fouten maak met het zagen van de platkernen.


IMG_1313VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingEersteHoutenPlatkern

Dit is de eerste platkern. Dit hout is afkomstig uit een meubel dat in onze badkamer stond. Het is gemaakt om tegen vocht te kunnen. Het is dan ook geen massief hout maar het is wel 9 mm dik. Dat is de maat waarmee men in de 11e eeuw boeken bond.


IMG_1314GeenMassiefHoutMaarGeperstMateriaal

Hier zie je dat het geen massief hout is. Misschien is het helemaal geen hout. Maar het is een soort geperst materiaal. Of dit bruikbaar is om een tunnel in te maken en sleuven? De tijd zal het leren.


IMG_1315VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbinding1PlatMetKaternen

Hier ligt de eerste plat op de katernen.


IMG_1316PeterGoddijnBandMetHoutenPlatkernenGeslotenScharnierenOpliggendeBindingenVasteRugRomaanseAanrijgingVhevronKapitaalPlatsluitingTitelraampje11Eeuw

Dit is zoals Peter Goddijn het boek voorstelt in zijn boek: Band met houten platkernen, gesloten scharnieren, opliggende bindingen, vaste rug, Romaanse aanrijging, chevronkapitaal, platsluiting en titelraampje (11e eeuw).


Naast het werk in de werkplaats ben ik ook nog bezig
geweest advies in te winnen over boren en een bankschroef.
Ik heb na veel zoeken messing spijkers gekocht. Twee soorten.
Bij Masave, een fijnhouthandel in Zwolle probeer ik hout voor
de platten te kopen.
Daarnaast heb ik hennepdraad/touw/garen gekocht en een stuk gereedschap
dat mijn vouwbeen kan vervangen.
Bij de meeste dingen heb ik hulp gehad van de Facebook-groep
‘Boekbinders onder elkaar’

Bewaarmap III

Terwijl de badkamer en het toilet worden vernieuwd
heb ik toch nog tijd gehad om verder te werken aan bewaarmap 3.
In een van de exemplaren van het Kinder-Kompas, een uitgave van de
Nationale Levensverzekerings-Bank NV, staat beschreven hoe je dergelijke
tijdschriften kunt bewaren.
Er staan drie voorbeelden van bewaarmappen beschreven.
Ik heb ze alle drie gemaakt en het maakproces was op mijn blog te volgen.
Ik heb ook drie bewaarmappen nodig want is heb 28 exemplaren van Kinder-Kompas.
Elke bewaarmap is bedoeld voor 1 jaargang, zeg twaalf nummers.

Bewaarmap III is de map waarbij alle onderdelen los van elkaar gesneden zijn.
Samen vormen ze de bewaarmap. Een lint of koord of in mijn geval
stukken hennepgaren verbindt alle delen aan elkaar.
De kaatste keer was ik bijna gereed: nog 1 deel moest worden vastgebonden.

IMG_0310BewaarmapIIILaatsteOverslag

De laatste overslag ben ik hier aan het vastmaken aan de andere delen. De bindwijze is eerder door mij beschreven.


IMG_0311GaatjesOmOpstaandeRandenTeVerbinden

Omdat door het inbinden van de onderdelen er ruimte ontstaan tussen die delen, ruimte die niet overal gelijk is, was het mij niet duidelijk hoe ik de opstaande delen met elkaar zou verbinden. Uiteindelijk heb ik gekozen voor maar één gat in ieder opstaand deel aan elk uiteinde.


IMG_0312BewaarmapIIIMetExtraBodemOmKnoopjesEDTeVerbergen

Omdat je op de bodem een paar eindjes van garen zag vastgeplakt zitten heb ik een extra bodem aan de bewaarmap toegevoegd. Maar deze gele bodem is puur voor de sier. Door de knoopjes is het goed dat mijn bewaarmap wat groter is (lengte, breedte en hoogte 0,5 cm extra) dan de beschrijving aangeeft. Om de maandbladen er eenvoudig uit te halen voeg ik een los lint toe. Je ziet dat pas als de bewaarmap open is.


IMG_0313BewaarmapIIMetLintOmInhoudEenvoudigUitMapTeKunnenHalen

Ik kan pas van 2 exemplaren vaststellen van welk jaar en maand ze zijn. Ik zou dat van alle delen willen vaststellen en dan per exemplaar een kleine omslag maken met jaar en maand erop. Vervolgens wil ik er voor zorgen dat ieder exemplaar eenvoudig gebonden wordt, de nietjes zijn er immers uit gehaald vanwege het roesten. Daarvoor moet ieder deel eerst, blad voor blad, nagelopen worden. Daar waar nodig strijk ik de pagina (tegen ezelsoren en ongewenste vouwen) en breng ik reparatiepapier aan om verder inscheuren tegen te gaan en voldoende basis te vormen voor het inbinden (vaak zijn de ruggen van het buitenste blad beschadigd). Nog heel wat werk dus. Het bovenste exemplaar op de foto is uit januari 1938. Ik heb een tijdelijke omslag voor het exemplaar gemaakt met daarop de datum.


IMG_0315BewaarmapIII

Zo ziet bewaarmap III er uit in gesloten toestand. Ik ga deze map nog voorzien van een afbeelding van Kinder-Kompas.


IMG_0316Bewaarmap12En3

Bewaarmap I, II en III naast elkaar. Straks allemaal voorzien van dezelfde afbeelding.


IMG_0317Bewaarmap12en3

De bewaarmappen zijn best sterk. Hier zie je ze op elkaar gestapeld.


Bewaarmap III

IMG_0303KinderKompasBewaarmapIIIHennep

Met dit beeld eindigde de vorige blog post over dit onderwerp. Alle delen van de bewaarmap waren gesneden. De gaten waren aangebracht en het hennepgaren lag gereed om de delen aan elkaar te maken.


Deze week ben ik begonnen Bewaarmap III in elkaar te zetten.
Het aan elkaar binden van de losse delen gaat redelijk.
Ik heb twee problemen:
1. een paar gaten zijn te dicht op de rand gemaakt (gelukkig maar 1 of 2)
2. het hennepgaren laat zich onvoldoende vast knopen. Ook met twee knopen
laat zo’n knoop makkelijk los. Als je dan het restant van het garen hebt weggeknipt
krijg je er geen knoop meer terug in. Dus ik lijm alle knopen vast en ik doe dat
voordat ik het te veel aan garen wegknip.

IMG_0305EersteRandBevestigd

Het ‘knopen’ van de lossen delen aan elkaar gaat prima. Doordat je steeds het garen tussen de losse delen door haalt ontstaat er een ruimte tussen de delen. Dat maakt het flexibel maar dat maakt wel dat de delen niet allemaal precies hetzelfde bij elkaar komen. Werken met 1 deel met twee gaten meer dan het aan te knopen deel 2 werkt goed.


IMG_0306StaandeRandNr2

De tweede opstaande rand is vastgemaakt aan de bodem.


IMG_0307OpstaandeDelenGereedOverslagenVolgenNogBodemBoven

Nu zijn het er vier. De overslagen moeten nog vastgeknoopt worden. Maar dit geeft al wel een beeld (al ligt de bodem hier nog naar boven).


IMG_0308MetNogTweeZijOverslagenTeGaan

Weer een stap verder: de twee kleinere overslagen (aan de onder en bovenkant als je map een portrait oriëntatie heeft) zijn er nog niet aangeknoopt.


IMG_0309NogEenOverslagTeGaanGarenAlOpMaatGeknipt

Op de bodem zie je korte eindjes vastgelijmd zitten. Dat was niet de bedoeling maar de knoopjes waren losgekomen en ik krijg de knoop er niet meer in. Er zijn nog plaatsen waar ik het restant garen moet wegknippen want de knop is vastgelijmd maar was nog niet gedroogd. Er is nog 1 overslag die ik moet vastknopen, die onderaan ligt. Er ligt al een stuk garen gereed. Ik neem steeds 4x de lengte van het te knopen traject. In dit voorbeeld is dit steeds 4×22,5 of 4×16,5 centimeter. Ik pas dat af aan het werk (ik meet dus niet precies het garen).


Na het vastknopen van de laatste overslag moet ik een manier
bedenken om de vier opstaande delen aan elkaar te zetten.
Daarmee vorm je het ‘doos-gedeelte’ van de map.
Het voorbeeld heeft ook nog een sluiting.

Bewaarmap III: de gaten

Gisteren heb ik dan een begin gemaakt met bewaarmap III.
A. Hamaker-Willink vindt het de mooiste oplossing.
Hij is in ieder geval het meest bewerkelijk.

Je begint met het snijden van de negen losse delen:
de bodem, de stroken die straks opstaan en de zijkanten vormen.
Vier stuks.
De overslagen of de deksels.

IMG_0296KinderKompasBewaarmapIIIDeBodemDeLosseStrokenEnOverslagen

‘Die bo-dem’, zou de pizzabakker zeggen met twee van de vier stroken. Deze opstaande stroken zijn hoger dan in bewaarmap II. Daar waren ze 2,5 cm hoog. Hier heb ik gekozen voor 3 centimeter. Dat geeft meer ruimte voor de gaten. Dan de eerste twee van vier overslagen. De bodem is van 3mm grijsbord. Voor de stevigheid.


IMG_0297KinderKompasBewaarmapIIIDeNegenLosseDelen

De gele kanten van van het passe-partout karton vormen straks de buitenkant van de bewaarmap.


IMG_0298KinderKompasBewaarmapIIIDeBodem

Volgens de voorschriften van de schrijver: 0,5 cm van de kant en om de centimeter een gat. Een afmeting op halve centimeters (22,5 x 16,5 cm) komt dan een beetje ongelukkig uit.


IMG_0299KinderKompasBewaarmapIIIPlaatsBodemOverSmalleStrookTekenAf2GatenMinder

De gaten van de bodem neem ik dan over op de smalle stroken karton: 2 gaten minder dan de bodem, 1 minder aan ieder uiteinde. Het ‘extra’ gat in de bodem ga ik gebruiken als startpunt en finish voor het garen. Hopelijk valt dat goed uit.


IMG_0300KinderKompasBewaarmapIIIIlSpiegelDeGatenOpDeSmalleStroken3CM

Hier zie je goed dat de smalle stook 2 gaten minder heeft.


IMG_0301KinderKompasBewaarmapIIIAlleMarkeringenAangebracht

Alle markeringen aangebracht. De papierboor kan los gaan.


IMG_0302KinderKompasBewaarmapIIIAlleGatenAangebracht

Bijna alle gaten zijn aangebracht. Op de smalle stoken, langs de straks opstaande randen moeten ook nog gaten komen. Ik denk dat ik aan iedere rand 2 gaten ga plaatsen. Dit is nog een onzekere factor.


IMG_0303KinderKompasBewaarmapIIIHennep

Met het binden begin ik volgende keer. Daarvoor gebruik ik het hennepgaren dat je hier in het midden ziet liggen.