Mevrouw Ank Bijleveld en Mevrouw Sigrid Kaag waren dat even vergeten (Sywert van Lienden heeft met nog enkele medeplegers de Nederlandse Staat voor miljoenen opgelicht met leveringen van ondeugdelijke en onnodige mondkapjes aan het begin van de coronacrisis).
Al een paar weken geleden kocht ik het boek maar
omdat afgelopen donderdag 16 september het NRC
er aandacht aan gaf, hier ook even aandacht voor
het oorlogsdagboek van Koos Speenhoff.
Speenhoff was a; voor de Tweede Wereldoorlog
een bekende Nederlander:
Jacobus Hendrikus (‘Koos’) Speenhoff was een Nederlands dichter-zanger, illustrator en kunstschilder. Voor de Nederlandse kleinkunst heeft hij een pioniersrol vervuld. In 1968 was Speenhoff een van de vier bekende namen uit de begintijd van het cabaret die de revue passeerden in het vierluik Namen die je nooit vergeet dat gepresenteerd werd door Wim Ibo.
Zijn bekendste liedjes zijn Het broekie van Jantje, Brief van een moeder aan haar zoon die in de nor zit en De schutterij (Daar komen de schutters).
In tegenstelling tot wat velen denken heeft Speenhoff zichzelf nooit Koos Speenhoff laten noemen. Deze voornaam is hem in de volksmond toegedicht.
Dat hij bekend was, dat hij over de eerste zeven dagen
van de Tweede Wereldoorlog een dagboek schreef,
en dat dit uitgebracht werd door de Statenhofpers,
was voor mij de reden dit boek te kopen.
J.H. Speenhoff, Zeven dagen oorlog. Uitgeverij Statenhofpers. Bezorgd en van een nawoord voorzien door Jacques Klöters.
Al lezend treft vooral zijn directe manier van schrijven
met een heel eigen humor die niet bij iedereen altijd even
goed zal vallen.
Maar daarmee is het wel een echt verslag
van die eerste zeven dagen in mei 1940.
Hieronder het artikel van de NRC:
Vanochtend was er een vrachtwagen vol met nieuwe bouwblokken voor de restauratie van de Grote Kerk in Breda.
Multatuli, Niemand weet het en zy die beweren het te weten zyn ’t onderling niet eens. Idee 415.
Louis Couperus, De Stille Kracht.
Miguel de Cervantes, Don Quixote.
Multatuli, Van de maan af gezien zijn we allen even groot.
Besloot maar iets met boeken te kopen.
Er was gisteren al te weinig tijd om het eerste bericht
af te maken. Dus pak ik vandaag de draad op.
Een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift
roept een aantal vragen op die de tentoonstelling
probeert te beantwoorden.
Vragen als:
= zijn er ook gedrukte versies van dergelijke kronieken;
= ik kende al wel miniaturen maar dit is toch een heel
andere manier van illustreren
= worden illustraties altijd speciaal voor een boek gemaakt
De illustraties werden niet altijd speciaal voor een boek gemaakt. Soms werden ze pas later toegevoegd. Dit boek is daar een voorbeeld van. Hugo Ripelin van Straatsburg is de auteur van het boek met de titel Compendium veritas theologiae, Duitsland. Deze versie is van circa 1400 – 1425. De afbeelding is later aan de tekst toegevoegd.
Een ander voorbeeld van een met pentekening geïllustreerd handschrift. Nederrijnse Historiebijbel, Rijnland (Keulen?), 1457.
Dit boek is een voorbeeld van een kroniek (geschiedenisboek). Willem van Berchen is de schrijver en het heet Kroniek van Gelre, Nijmegen, 1457. volgens mij schreef hij het er zelf bij:
Willem van Berchen is de belangrijkste geschiedschrijver van het middeleeuwse hertogdom Gelre. Zijn bekendste werk is de Gelderse kroniek, een hoogtepunt in zijn oeuvre, waarin hij de geschiedenis van het hertogdom Gelre vanaf het ontstaan tot in zijn eigen tijd beschrijft. Hij was ook geestelijke, maar in die hoedanigheid heeft hij aanzienlijk minder sporen in de Gelderse geschiedenis achtergelaten. We kennen hem op de eerste plaats als de auteur van een aantal kronieken en over zijn persoonlijke levenswandel weten we weinig. Geboren werd hij waarschijnlijk in Nijmegen. Hij stamde uit een Nijmeegs geslacht, zoals hij zelf in de proloog tot zijn Gelderse kroniek schrijft. Het zal een eenvoudig burgermilieu zijn geweest. Over zijn vader weten we niet meer dan dat hij in 1393 het Nijmeegse burgerrecht verwierf en van zijn moeder kennen we zelfs niet de naam.
Het biografisch woordenboek Gelderland geeft
nog veel meer informatie over Willem van Berchen.
De verhoudingen tussen de kerk en de vorsten was natuurlijk ook erg belangrijk. Daarom dat in dit boek een grote illustratie die verhoudingen tussen hen duidelijk maakt. Een houtsnede. Dit is een voorbeeld van een gedrukte kroniek. Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, 1493.
Een voorbeeld van een geïllustreerd boek, een handschrift. Met een pentekening van strijdende ridders bijvoorbeeld. Claes Heynensz, Hollantsche Cronike, Noordelijke Nederlanden, uit het midden van de 15e eeuw.
‘Kracht van Kronieken’ is een tentoonstelling die ik zag
in Kasteel Huis Bergh in ‘s-Heerenberg.
Daar ben ik vorige week naar toe geweest.
Aanleiding voor de tentoonstelling is de koop in 2017 van
een handschrift met een verzameling geïllustreerde kronieken,
of geschiedverhalen. De aankoop werd gedaan door Kasteel Huis Bergh.
Het gaat om 11 kronieken die allemaal worden ‘ingeleid’
door een gekleurde tekening.
Het is een indrukwekkende tentoonstelling waarvan ik hier maar een paar glimpen van kan laten zien. Dan nog, dan lukt me niet in één bericht. Dus dit is het eerste bericht. Zo’n kroniek (handgeschreven!) kan je natuurlijk alleen pagina voor pagina laten zien. Daarom was ik blij dat de introductiefilm een aantal van de afbeeldingen liet zien.
Dit stelt de Hertog van Gelre voor met zwaard en wapen.
Dit is de Bisschop van Utrecht met kromstaf en wapen. Een belangrijk onderdeel van een geschiedenis is altijd het verklaren van de machtsverhoudingen op het moment dat de geschiedenis verschijnt. Dus zie je stambomen en een toelichting op de machthebbers: pausen, bisschoppen, keizers, koningen en de adel.
Dit is de Graaf van Holland, ook met vaan en wapen.
Kasteel Huis Bergh, Kracht van Kronieken: Berghse Kroniekenhandschrift, Rijnland, circa 1450 – 1460. Dus een nog volledig geschreven boek uit de tijd dat de boekdrukkunst net op gang kwam in Europa.
Vandaag nog een bericht met dezelfde titel…..
Beetje verwarrend……
Ik hoop van niet. Bij het inbinden van een boek
komen verschillende activiteiten aan bod die
soms op het eerste gezicht nog niets met elkaar
te maken hebben.
Daar komen steeds andere vaardigheden, kennis en
ervaringen aan te pas.
Die probeer ik een beetje uit elkaar te houden.
Ik dit stukje gaat het over het experiment met paste paper
om te komen tot schutbladen voor het boek.
De schutbladen wilde ik in eenzelfde kleurtoon hebben
als de afbeelding op het originele boek.
Daarbij heb ik bij het voorste schutblad een andere
werkwijze gevolgd als bij het achterste.
Wel komen op beide schutbladen artikeltjes en advertenties
voor die ik op Delpher gevonden heb met de zinsnede
“Vrolijke vrienden”.
Dit wordt het schutblad dat achterin het boek het boekblok gaat verbinden met de boekband.
Hier zie je nog een keer beide schutbladen en de originele afbeelding van de boekband van 1940. Als de schutbladen eenmaal in het boek verwerkt worden kan je ze niet meer in één oogopslag zien. De schutbladen worden nu dubbel gevouwen (in de breedte) en vervolgens gelijmd op de gelukkig aanwezige maar blanco, originele schutbladen. Voor nu lijm ik ze eerst vast met een strookje lijm maar later vormen het blanco schutblad en het door mij gemaakte schutblad één geheel.
Hier is het achterste schutblad aangebracht op het boekblok. Je ziet dat het gaas en de bandjes nog steeds aan de buitenkant uitsteken. Het gaas ga ik later aan het nu zichtbare schutblad bevestigen. Het komt dan tussen het schutblad en het eerste achterplat te zitten. De schutbladen zijn groter dan het boekblok. Als beide schutbladen bevestigd zijn ga ik het boekblok schoonsnijden aan drie kanten. Voor de oplettende lezer: De bandjes zaten eerst binnen het gaas. Door een kleine insnijding in het gaas heb ik ze naar buiten gehaald. Ik wil het gaas en de bandjes op verschillende manieren met de boekband vervlechten.
Deze paste paper droodle wordt een boekenlegger speciaal voor Vrolijke vrienden. Ik heb de vorm wat bijgesneden en vervolgens is het papier geplakt op een stuk boekbinderslinnen, blauw boekbinderslinnen. Daarna is het in de boekenpers gegaan. Zal straks nog een keer het geheel bijsnijden.
Ook het eerste schutblad heb ik met een strook lijm bevestigd aan het boekblok. Na het vouwen van dit schutblad moest ik nog wat stukjes lijmen. Dit schutblad is erg dik, misschien te. Het bestaat uit een pagina krantenpapier, vlechtwerk van stroken dik papier en daarop de Delpher-fragmenten. Dus hier en daar 4 lagen. Dit geheel ligt nu onder bezwaar.
Aan de nieuwe boekband wil ik een leren, ronde rug maken.
Dat heb ik niet eerder gedaan.
Ik wil nu eerst met karton een ronde basis maken.
Straks daaroverheen het leer lijmen met valse ribben (ver-
dikking op de rug die suggereert dat op die plaats
de boekband gebonden is met touw of iets dergelijks)
Die ribben kan ik dan proberen te gebruiken om een
eerste decoratie met de fileten te maken.
Omdat de rug van het boekblok niet rondgezet is of gaat worden maak ik een losse rug. Om die rug te vormen heb ik eerst een ronde mal gemaakt voor de rug. Twee plankjes tegen elkaar gelijmd en die rond gemaakt met een schaaf en schuurpapier.
Nadat het ruggebord op maat is gesneden heb ik het onder water gehouden. Je voelt dan meteen dat het karton heel flexibel wordt. Na het te laten uitdruipen heb ik de kartonnen strook op de mal gelegd en toen vastgezet met touw.
Zo staat het nu te drogen. Ik hoop dat het touw er af kan vanmiddag zodat ik een eerste stap met de valse ribben en het leer kan zetten.
Kasteel Huis Bergh is een grote schatkamer.
Ik ging er deze week naar toe voor de tentoonstelling
‘Kracht van kronieken’. Een tentoonstelling over boeken.
Maar ik werd overvallen door de veelheid van kunstvoorwerpen
met heel uiteenlopende kwaliteit.
Grote verrassingen.
Kasteel Huis Bergh is lang geleden gekocht door
een Twentse industrieel (Wikipedia):
Van Heek is een Nederlandse textielfamilie, die samen met de familie Ten Cate (wier textielfabriek werd opgericht in 1762) gezien kan worden als de grondleggers van de Enschedese textielindustrie.
Leden waren betrokken bij de oprichting van het Rijksmuseum Twenthe, en de Stichting Huis Bergh.
Het kasteel Huis Bergh en alle bijbehorende bezittingen kwamen in 1912 in eigendom van Jan Herman van Heek.
Per toeval zag ik een schilderij met een fantastisch kapsel.
Het is geschilderd door een van de vrouwen in de familie van Heek:
E. A. Jordaan-van Heek, Maria Theresia van Oostenrijk, (Engelberta Auguste (Bertha) Jordaan-van Heek), circa 1910 – 1930.
Maar de Italiaanse en Duitse schilderijen wekten de meeste aandacht. School van Rimini, Gekruisigde Jezus met Maria en Johannes. 1e helft 14de eeuw.
Domenico di Michelino, Maria met kindje Jezus, Florence, circa 1450.
Taddeo di Bartolo, De verschijning van Franciscus in Arles, Siena, 1403.
Kasteel Huis Bergh, ontvangstzaal. Een van de hobby’s van de familie Van Heek wordt meteen duidelijk.
Naast de schilderijen zijn er nog andere collecties. Er staan prachtige houten kasten en kisten. Er is een hele verzameling ivoor. Er is van alles te zien.
Nog is 1941 is het kasteel voor een groot deel verwoest door een brand. Dit zijn de originele delen van de grote deuropening in het kasteel.
Anonieme schilder uit de regio Brussel, Portret van een karmeliet, fragment van een drieluik. 1515 – 1525.
Houten trap in de ontvangstzaal.
Minnekistje, houten kistje met ivoor bekleed, Zuidelijke Nederlanden, 2e helft 15e eeuw.
Zelfde kistje, bovenaanzicht.
Onbekende Zuid Duitse schilder, De geseling van Jezus, circa 1500.
Er zijn nog een paar hoogtepunten te bewonderen in Huis Bergh en in dit boek kun je veel interessants teruglezen over de manier waarop de stukken in de collectie kwamen en hoe men tot de vaststelling van maker en het onderwerp kwam. Er is een Nederlandse versie van dit boek beschikbaar. Voyages of discovery in the collections of Huis Bergh, onder redactie van Anneke de Vries.
Deze spin had grootse plannen met ons balkon. De helft was ‘afgesloten’ door het web.
Hij/zij gaat het huisvestingsprobleem elders oplossen.
Pat Metheny, Side-Eye NYC (V1.IV). Een live-opname van voor corona met James Francies en Marcus Gilmore. De hammond van James Francies is heel goed om aan te horen.
Dat deel van de boekband dat ik ook in de nieuwe band wil later terugkomen ligt hier op het nieuwe schutblad. Vooral om de kleuren blauw te bekijken. Om te zien of ze een beetje bij elkaar horen.
Intussen moet ik nog wel het achter schutblad maken en
ben ik nog steeds niet tevreden hoe het proces verloopt om
past paper schutbladen te maken.
Twee pogingen. In het laatste geval wordt ik geholpen door twee kleuren ecoline die ik op de lijm laat vallen en vervolgens betrek bij het ‘kammen’ van de lijm.
Nu ik de ecoline voor de dag heb gehaald droodle ik nog wat op een stuk droog paste paper waar ik niet meteen een toepassing voor heb. Daar gebruik ik ook kleurpotloden bij.
Afgelopen week bezocht ik de tentoonstelling ‘Kracht van Kronieken’ in Kasteel Huis Bergh. Tot voor kort wist ik niet van het bestaan van dit prachtige kasteel. Ik heb er een tijdje met mijn spreekwoordelijke open mond rondgelopen.
En toen had ik nog geen boek gezien…..
‘Oude boeken, nieuwe podia – Liber amicorum voor Marieke van Delft’
is de titel van een pas verschenen boek.
Daar wil ik even bij stilstaan.
Met zo’n boekband, en ik doe er nu ook weer aan mee,
roep je wel een beetje een stoffig beeld op.
Na het lezen van het boek ken ik het verhaal over
deze vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken
helaas nog niet.
Maar het boek is niet stoffig.
Vijftig, vaak sprankelende stukken met mooie illustraties
heb ik kunnen lezen en bekijken.
Een van de artikelen in het boek gaat over
een bestseller uit 1480 (!).
Een boek geschreven door Gheraert Leeu.
Meer dan 100 fabels met mensen en dieren en een
hele serie afbeeldingen (niet in iedere uitgave
en niet altijd (helemaal) ingekleurd).
Dit betreft de illustratie bij dialoog 100:
Vanden leeu die een iagher was, Dyalogus C.
De afbeeldingen die ik hier toon komen uit het boek
in het bezit van de Koninklijke Bibliotheek.
Verhaal en afbeeldingen zijn vrij toegankelijk
op de website van DBNL.
Vanden hase doctoer inden rechten, Dyalogus Cv,
De onderwerpen die in Oude boeken, nieuwe podia aan
de orde komen beslaan allerlei onderwerpen.
Ik noem er een paar:
Natuurlijk gaan er artikelen over het STCN
(Short-Title Catalogue, Netherlands), een systematisch
overzicht van de boeken verschenen in Nederland tot 1800.
Marieke van Delft heeft een grote rol gespeeld bij het
ontstaan en de opbouw van dit overzicht.
Ook gaat een aantal artikelen over het gebruik
van internet in relatie tot het oude boek.
Vanden ezel ende den osse, Dyalogus hondert ende twalif.
(Beetje digitaal schoongemaakte door mij)
Maar er is meer:
= over het gebruik van Twitter door conservators
van de Koninklijke Bibliotheek;
= over Delpher;
= over arbeidsverhoudingen in drukkerijen;
= over perkamentmakers in de 17e eeuw;
= over teruggave van gestolen boeken na de Tweede Wereldoorlog;
= over het Archief (kastje) van Ledeboer;
= over de productie van een (toeristische) stadskaart;
= over e-boeken;
= over de boekenkast die Bijbel heet;
= over schutbladen;
Van veel beesten bi een vergadert, Dyalogus Cxx.
Wacht, er is nog meer:
= over boeken op schilderijen;
= over geborduurde boekbanden;
= over een moordonderzoek in 1747;
= over elektronische muziek;
= over de overgang van ANWB-route informatie naar TomTom;
= over het actief inzetten van digitaliseren;
en nog veel meer.
Een prachtig boek.
Nog wat opmerkingen naar aanleiding van het boek:
Om een van de artikelen heb ik toch hard moeten lachten.
Het gaat om ‘On digitising access’ door Adriaan van der Wael.
Het artikel probeert uit te leggen dat het publiek
beschikbaar maken van teksten via het internet nog niet
meteen betekent dat iedereen de tekst ook correct zal
begrijpen.
Dat is helemaal waar en ‘leesbaarheid’ van de tekst
is daarbij erg belangrijk.
Dat de tekst van Van der Wael bijna de enige is in
het boek zonder illustraties of tekeningen ter verduidelijking
van de tekst, vond ik grappig.
Het enthousiasme van de schrijvers voor het internet wil
nog niet zeggen dat ze al gerealiseerd hebben wat voor een leek
als mezelf nodig is om de wereld van het Oude boek te
kunnen begrijpen.
Veel van de sites ontsluiten slechts metadata over boeken:
naam van de schrijver, plaats van het boek, titel, drukker,
maker van de afbeeldingen, materiaal van boekblok,
materiaal van boekband, taal, jaar van uitgave enz.
Zoek maar eens via Google naar ‘id00159670’.
Je vindt geen plaatje van dit beroemde (!) boek.
Zoek je op ‘twispraec der creaturen’ dan vind je
onder andere een artikel op de site van de KB met
een populaire toelichting op dit boek met, jawel,
1 illustratie.
Pas daarna vind je de site van DBNL, waar de
afbeeldingen van dit bericht vandaan komen.
De websites waar je info over oude boeken kunt
vinden zijn vaak niet geschikt voor mobiele devices.
Al met al is er nog een lange weg te gaan.
Neemt niet weg dat ik ‘Oude boeken , nieuwe podia’
met heel veel plezier gelezen heb.
Maar wat zou nou toch het verhaal zijn achter de
vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken?
Het lijkt alsof ik heel regelmatig in een museum zit
maar zo erg is het niet.
Het is toeval: anderhalf jaar corona en nu een vakantie
en toevallig een serie interessante tentoonstellingen.
Intussen werk ik door aan het zelf maken van schutbladen
voor het boek Vrolijke Vrienden van Jan Mens.
Dat doe ik onder andere met een vorm van paste paper en
scheursels op basis van krantenfragmenten gevonden
op Delpher met de tekst ‘Vrolijke Vrienden’.
En het blauw van de boekband!
Iemand zei me ooit: “als je de keuze hebt tussen snijden, knippen of scheuren, scheur dan je papier. Dat is mooier dan al die rechte lijnen”. Indachtig die uitspraak scheur ik mijn eerste fase paste papers in stroken om die vervolgens te gaan vlechten.
De afmetingen zijn groter dan wat ik nodig heb maar kleiner maken kan altijd. Hier liggen de stroken nog los op een stuk krant maar dat ga ik nog aan elkaar lijmen. Ik had dat lijmen kunnen doen met een transparante papierlijm/behangerslijm. Maar ik heb zoveel blauwe lijm gemaakt dat ik ook die blauwe lijm gebruik om alles aan elkaar te lijmen. Daarmee moet ik gerichter werken anders verdwijnt het effect van het paste paper. Dan wordt misschien niet alles aan aan elkaar gelijmd en zal ik moeten blijven controleren dat het allemaal goed aan elkaar komt.
Onderop en bovenop huishoudfolie en onder bezwaar. Dan laat ik het een paar dagen drogen.
Vandaag ben ik verder gegaan. Ik heb eerst de grootte afgetekend die ik nodig ga hebben. Ruim twee keer de breedte van het boek één keer de hoogte van het boek. Als ik straks de schutbladen bevestig op het boekblok zal het papier te groot zijn en zal ik het boekblok moeten snijden. Maar dat was ik toch al van plan.
Vervolgens heb ik de advertenties en artikeltjes van Delpher uitgescheurd en verspreid over de oppervlakte die ik ga gebruiken. De stukken tekst ga ik met boekbinderslijm plakken op het vlechtwerk. Weer een kans om er voor te zorgen dat krant, stroken en tekst goed met elkaar verbonden worden.
Na het op maat snijden zijn alle teksten geplakt. Ook alle randen zijn nog eens nagelopen en gelijmd waar nodig. Ook op een paar plaatsen het vlechtwerk nog eens vast gezet. Hierna is het schutblad opnieuw onder bezwaar gegaan. De volgende keer begin ik aan schutblad twee.
Dit levert in ieder geval unieke schutbladen op
voor mijn versie van Vrolijke vrienden.
Stapje voor stapje komen we verder.
Bij de tentoonstelling van Eva Jospin werd een
schrijfwedstrijd georganiseerd.
De winnares is Charlotte de Beus.
Haar inzending is Pavor nocturnus dat te vertalen is
als ‘Nachtelijke paniek’.
Ook een emotie die het werk van Jospin kan oproepen.
Pavor nocturnus
Er is licht om tegenaan in slaap te vallen en er zijn vossen
met zachte donkere vachten die zich laten aaien. Er is niets
om bang voor te zijnbuiten mijn lichaam. [Wanneer een persoon last heeft van slaap-
angst, dan zal het in de slaap schreeuwen, zwaaien met de armen
en intense angst hebben.Waarschijnlijk is een deel van de hersenen in slaaptoestand en
een ander deel juist in waaktoestand.] Er zijn stronken. Ik drink
uit de nerven. De harskleeft in de richels van mijn gehemelte. Ik ben vergeten hoe ik
moet slikken. [Het geheugen blijft inactief.] Ik ben vergeten
dat ik kan slikken.[Het deel van de hersenen waar geluiden en woorden worden
gemaakt is wakker.] Er is geen taal. Niemand kent de woorden
die uit mij komen, klankensteken helder af tegen het blauw van de takken. [Het schreeuwen
is oorverdovend.] Het is te horen in de boomtoppen dat er op mij
wordt gewacht.
De tentoonstelling waarvoor ik naar het
Noordbrabants Museum ging vorige week, was
Paper tales. De tentoonstelling met het werk van Eva Jospin.
Vooraf had ik een tijdslot gereserveerd. Kaartje op mijn telefoon. Daarnaast op verzoek van het museum een papieren uitdraai gemaakt. In het museum krijg je dan uiteindelijk nog eens een kaartje. Logica?
Jospin maakt met karton hele grote kunstwerken.
Soms een muur van drie meter hoog, dan een installatie
van enkele meters in oppervlak, soms hele prieeltjes of
zijn het kleine tempels.
Daarbij blijft de structuur van het karton een belangrijke
rol houden, al duurt het soms even voor je ziet
waar je naar kijkt.
Meestal zag ik op de tentoonstelling geen namen bij de werken. Deze futuristische, of is het juist oudheidkundige, eilandenverzameling, springt meteen in het oog. De details vragen om verder onderzoek.
Een soort van ondoordringbaar oerbos.
Willekeurige details van het bos.
Een van de werken met een titel: Eva Jospin, Balcon, 2015, metaal en karton.
‘Bossen en grotten kunnen plaatsen zijn met geheimen en verhalen, met name mythen en sprookjes.
Ze kunnen tegelijkertijd zo mooi en donker zijn.
De sculpturen herinneren je aan je jeugd.
Het spelen in een bos of luisteren naar sprookjes uit je kindertijd’.Met haar reliëfs van bossen verwierf Eva Jospin internationale bekendheid.
Met een simpel materiaal, bruin karton, creëert Jospin indrukwekkende monumentale en zeer gedetailleerde installaties.
Kunst, architectuur, tuinontwerp en ambacht komen samen in haar werk.
Waan je in een imaginair barok landschap van bomen, struiken en fantasierijke bouwsels die een sprookjesachtige sfeer oproepen.
De werken in karton herinneren ons aan de vergankelijkheid en de kwetsbaarheid van de ecosystemen om ons heen.Eva Jospin (Parijs 1975) realiseerde eerder monumentale installaties in heel Frankrijk: op de Cour Carrée, in de Beaupassage in het Louvre, het Domaine de Trévarez in Chaumont-sur-Loire en op de Biënnale voor Landschap en Architectuur in Versailles.
Eva Jospin, wandvullende tekening.
De reden voor mij om naar de tentoonstelling te gaan zat hem in die boekrol-achtige machine, waarvan ik iets zag op een filmpje. Eva Jospin, Carmontelle 3, 2015, Grafiet op papier, inkt op calqueerpapier, hout, glas, mechaniek.
‘Carmontelle’ slaat waarschijnlijk op Louis Carrogis Carmontelle.
Een Frans schrijver, schilder, architect, decorontwerper
en landschapsarchitect.
Met een van zijn uitvindingen was het mogelijk een strook
met landschapstekeningen, bewegend, te bekijken.
Op de tentoonstelling staan zo’n drietal van die machines met tekeningen van Eva Jospin.
Detail van een rotswand (?)
Met hoedjes van eikels (?).
Zie ik daar schelpen of een huisje van een slak?
Voor een eerste kennismaking is dit een indrukwekkende
groep werken.
Vraag is hoe zich dit gaat ontwikkelen in de toekomst.
Dat er nog heel veel potentie in zit laten de carmontelles
en ‘Balcon’ wel zien.
Maar hoe die precies passen in het werk van Eva Jospin
werd me nog niet duidelijk op de tentoonstelling.
Nog een paar werken uit de eigen collectie
van het Noordbrabants Museum.
Prachtig, groot werk van Marc Mulders, Vier Schotse witte hazen, 1997, olieverf op doek.
Jolanda van Gennip, Call me mud, 2010, olieverf op doek.
Mark Manders, Unfired Clay Torso, 2014, brons, verf, hout. Eerlijk gezegd snap ik de materiaalaanduiding niet helemaal. Maar mooi werk.
Jan Sluijters, Knotwilgen aan de Slatuinen, 1907-1909, olieverf op doek. Er was een hele selectie van werken van Jan Sluijters te zien. Deze viel me deze keer het meest op.
Piet Mondriaan, Molen te Heeswijk, 1904, olieverf op doek.
Vorige week ging ik voor een tentoonstelling
naar het Noordbrabants Museum in Den Bosch.
Voor het eerst in anderhalf jaar weer een keer met de trein!
Heen was niet zo’n probleem, want buiten de spits.
Maar terug kon ik weer op de trap gaan zitten.
De (nieuwe) scholieren/studenten vulden de trein
tot op de laatste plaats.
Maar ik werd prettig verrast door een paar oude bekenden en
mogelijk nieuwe vrienden.
Zo was in de tentoonstelling met werk van het museum een
reeks werken te zien van Jan de Bie.
In 2014-2015 bezocht ik de tentoonstelling ‘Jan de Bie –
boeklandschappen, onbegrensde verzamelingen’ in het
Breda’s Museum.
Het kunstenaarschap van Jan de Bie strekt zich uit over zeker veertig jaar.
In deze tijd heeft hij een veelzijdig oeuvre opgebouwd waarin hij zijn rijke binnenwereld vertaalt naar beeld.
De Bie studeert in 1973 af aan de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving, afdeling schilderkunst, ‘s-Hertogenbosch, met schilderijen en tekeningen.
Hij ontwikkelt zich naast zijn schilderwerk tot een meester in grafische technieken als de houtdruk en linosnede.De Bie werkt met een klein aantal vaste thema’s.
Zo is hij al vroeg geïnteresseerd in het landschap, vaak de Dooibroek, of met boeken.
De ‘boekenlandschappen’ zijn geïnspireerd literaire werken of laten goedgevulde bibliotheken en boekwinkels zien.
Andere veelvoorkomende onderwerpen zijn duiven en hun bewoning, Ierland en de Aleph, een kleine blauwe bol die staat voor het alomvattende heelal.
De Bie bekijkt en verwerkt de thema’s telkens op een nieuwe wijze die getuigen van zijn onbegrensde creativiteit en associatief vermogen.
Jan de Bie, Zonder Titel (Atelier) z.j. (zonder jaartal), olieverf op doek.
Jan de Bie, Come in, 2018, lino op papier.
Jan de Bie, Nadere inkijk, Bibliotheek Troyes, 2000, houtsnede.
Jan de Bie, Shakespeare & Company, 1988, houtsnede in rood opgezet op karton.
Jan de Bie, Inkijk bibliotheek Troyes, 2000, houtsnede.
Op dit moment lees ik ‘Papyrus – De geschiedenis van de wereld
in boeken’ van Irene Vallejo.
Daarin droom je in deel één van het boek in de mythische
bibliotheek van het oude Alexandrië.
Datzelfde gevoel krijg je bij het zien van de ‘boeklandschappen’
van Jan de Bie.
We waren een paar dagen in Egmond aan Zee.
Al eerder schreef ik er berichtjes over.
Nu het derde deel.
Egmond aan Zee is een kleine plaats in Noord Holland.
Het strand en de duingebieden ten noorden en zuiden
zijn de belangrijkste attracties.
De klanten van de horeca hebben het in september 2021
moeilijk.
Dat heeft minder met corona te maken, vermoed ik,
dan dat men ons vertelt.
Er is te weinig personeel, maandag en dinsdag zijn een aantal
horecazaken gewoon gesloten, na 21:00 uur is het altijd
al afgelopen met terrassen. Ontbijt doen we niet aan.
De kwaliteit van de horeca (laat ik het netjes zeggen)
is beperkt. Strandtenten steken daar niet positief bij af.
Goedkoop is het er niet.
Een beetje het Wasserbombe-effect: de klanten komen toch wel,
waarom je best doen.
Overigens is dat niet exclusief voor Egmond aan Zee.
Ook andere plaatsen aan zee vertonen dit gedrag.
Duingebied tussen Egmond aan Zee en Bergen aan Zee met kleine meertjes. Wat een prachtig landschap.
Groeten uit Egmond aan Zee.
Acht september twintig-een-en-twintig.
Wasserbombe-effect:
Historische ontwikkeling in de Nederlandse
glastuinbouw eind vorige eeuw.
Tomaten met zo’n hoog mogelijk gehalte water
en daardoor zonder smaak, verkopen aan Duitse
klanten tot die overgaan op tomaten uit
andere landen.
Argusvlinder 