Danielle Lemaire

Een andere tentoonstelling die ik afgelopen zaterdag
zag in het Stedelijk Museum Breda is die van Danielle Lemaire.
Ik zag eerder werk van haar en heb ooit eens op
het punt gestaan werk van haar te kopen.
Iets in de sfeer spreekt me aan. Wat dat precies is weet ik niet.
Bij de tentoonstelling ‘You know I am not There’ in
het Stedelijk Museum Breda draait het allemaal om
Nick Drake.

Eerlijk gezegd springt mijn hart daar niet van op.
Beetje vage artiest met dito muziek die je nauwelijks
lelijk of mooi kunt vinden. Vind ik in ieder geval.
Danielle Lemaire is wel van Nick Drake onder de indruk en
vandaar een verzameling van haar werk naar aanleiding
van Drake en folders van fan meetings, foto’s enz.

De titel van de tentoonstelling is een zin in het
nummer ‘Know’ van Nick Drake.
Dit is de tekst:

Know
Know
Know
Know
Know
Know
Know
Know
Know that I love you
Know I don’t care
Know that I see you
Know I’m not there
Know
Know
Know
Know

Writer: Nick Drake

Gelukkig kan kunst intrigeren ook al deel je niet
de opvatting van de maker, zelfs al begrijp je
niet waar het om gaat.

IMG_5477DanielleLemaireDreamingBlackSavingGrace2019ContePotloodAcrylverfOpPapier

Danielle Lemaire, Dreaming black, saving grace, 2019. Conté, potlood, acrylverf op papier. Het werk van Danielle Lemaire is heel herkenbaar. Het heeft iets surrealistisch. Je herkent de voorwerpen maar de ordening, de gelaagdheid roept een soort van vervreemding op. Florale motieven zie je in het werk met grote regelmaat.


Ik ben wel benieuwd wat ‘Conté’ is.
Dat moet ik nog uitzoeken.

IMG_5479DanielleLemaireDeGeschiedenisIsMijnGezelschap2020

Danielle Lemaire, De geschiedenis is mijn gezelschap, 2020.


IMG_5481DanielleLemaireTheLightAndItsVisitors2019PastelkrijtAcrylverfOpPapier

Danielle Lemaire, The light and its visitors, 2019. Pastelkrijt en acrylverf op papier.


Razende stilstand

De tweede tentoonstelling waar ik even bij wil stil staan.
Na de tentoonstelling met het werk van Helen Vergouwen
volgt de collectietentoonstelling (verplichte looproute).
Vooral voorwerpen die ik ken van eerdere bezoeken.

Daarna volgt ‘Razende stilstand’, een tentoonstelling met kunst
uit Breda en omstreken gemaakt tussen 1970 en nu.
Ik heb vooral naar de werken op zich gekeken.
De boodschap van de curator kwam niet echt binnen en
daarbij komt dat ik een tentoonstelling over dynamische
moderne kunst nooit ‘Razende stilstand’ zou noemen.
Waarschijnlijk een titel die heel slim bedacht is maar
misschien te slim is.

De kunst deed me veel plezier.
Sommige werken kende ik van vorige tentoonstellingen zoals
de geënsceneerde foto’s van Teun Hocks maar ook heel
vaak zag ik werk dat ik nog niet kende van bekende
en onbekende kunstenaars van Breda.
Daarbij moet je Breda ruim zien.

IMG_5455PieterLaurensMolNachtzwaluw

Pieter Laurens Mol is een bekende naam in het Bredase maar dit zag ik voor de eerste keer. Ik ben verkocht. De strik en zwaluwstaarten in het zwarte hout: Pieter Laurens Mol, Nachtzwaluw.


IMG_5457JaapDeVriesBosII

Dit is een werk waar ik meteen op af liep. Je herkent het werk van Jaap de Vries gelijk. Op de tentoonstelling waren twee werken van zijn hand te zien. Een tweede foto volgt dadelijk. Jaap de Vries, Bos II.


IMG_5458FransVanVeenHendrikIII

Dit schilderij is enorm groot en daarom viel het niet mee om het op een goede manier op de foto te krijgen. Maar die paarse kleur doet het zo goed. Op zijn website heet het werk overigens Graaf Hendrik III.


Voor Breda (en niet alleen voor Breda) was graaf Hendrik TTT
belangrijk, zie Wikipedia:

Hendrik III van Nassau-Breda (Siegen, 12 januari 1483 – Breda, 13 september 1538) was graaf van Nassau en Vianden, heer van Breda en de Lek, en heer van Asse van 1504 tot 1538.

Hendrik III was een zoon van Jan V van Nassau-Dillenburg, stadhouder van Gelre, en Elisabeth van Hessen-Marburg. Hij was de broer van Willem de Rijke, graaf van Nassau-Dillenburg en dus een oom van Willem van Oranje. In 1504 erfde hij de bezittingen van zijn kinderloos overleden oom, Engelbrecht II van Nassau.

Hendrik trad in dienst van Filips de Schone die hij vergezelde op zijn reizen door Europa. In 1504 werd hij drossaard van Brabant. Op 17 november 1505 nam Filips de Schone hem op in de Orde van het Gulden Vlies. Op 31 december 1510 werd hij aangesteld als kastelein (rentmeester) van Slot Loevestein. Van 1515-1521 was hij stadhouder van Holland en Zeeland.[1] Ook was hij buitenlid van het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap in ‘s-Hertogenbosch. In 1517-1518 betaalde hij het verschuldigde ‘ante obitum’ (doodschuld) aan deze broederschap. Ook werd hij een van de gouverneurs over de jonge Karel V met wie hij een goede band opbouwde. In 1521 overleed zijn tweede vrouw, Claudia van Chalon.

In datzelfde jaar, aldus Michel de Montaigne (Essais I,5), was Hendrik III betrokken bij het beleg van de Franse stad Mousson. Ook was hij het die namens Karel V Lyon innam (zie Italiaanse Oorlog van 1521-1526). Tussen 1522 en 1530 verbleef hij als raadsman en opperkamerheer van Karel aan diens hof in Spanje, de hoogste functie aan het hof. In 1524 trouwde hij op aanbeveling van Karel met de zestienjarige Mencía de Mendoza, die als dochter van Rodrigo de Mendoza uit een van de rijkste en aanzienlijkste geslachten van Spanje stamde. Ook nam hij deel aan een veldtocht tegen de Ottomaanse sultan Süleyman I. Hij stierf in 1538 en werd in de Grote Kerk in Breda begraven. Zijn weduwe, Mencia de Mendoza, hertrouwde in 1540 met Ferdinand van Aragón, hertog van Calabrië, zoon van koning Frederik IV van Napels. Zijn zoon uit zijn tweede huwelijk, René van Chalon, volgde hem op.

Tijdens het beheer door Hendrik beleefde Breda een periode van grote bloei. Hendrik gaf in 1536 opdracht tot de bouw van een renaissance-paleis, het Kasteel van Breda. De Henricuspoort, de voornaamste toegangspoort tot het kasteel draagt nog zijn naam. Het kasteel werd niet voltooid tijdens zijn leven.

IMG_5459MargotZweersFlatObjectNr14

Dit vond ik vooral heel leuk. De schaduwen op dit voorwerp zijn geschilderd. Daarom heet dit werk van Margot Zweers, Flat object #14.

IMG_5460MargotZweersFlatObjectNr14


De namen van de kunstenaars en hun werk stonden, als dat kon,
op de muur.
Dat leverde bij het werk van Margot Zweers dan de volgende bonus op:


IMG_5461MargotZweersFlatObjectNr14Txt


IMG_5462RuthTerwielGeel-ZwartMetOren2020

De tentoonstelling toonde ook een aantal vazen. Ruth Terwiel maakte deze Geel-Zwart met oren. Ik neem aan dat er geen verband is met NAC?


Wat jammer is aan een dergelijke tentoonstelling is dat er geen
catalogus is. Dat hoeft voor mij niet gelijk een duur boekwerk
te zijn maar een tekst met de afbeeldingen van de werken waarin
toegelicht wordt waarom de werken voor deze tentoonstelling zijn
geselecteerd. Leuk als naslagwerk en eventueel meer kennis op te
kunnen doen van museum, curator, kunstenaar en werk.
Tegen een kleine betaling zou dat mogelijk moeten zijn.

IMG_5465RuthTerwielEzelvaas2020

Deze vaas vind ik heel bijzonder. Als ik het goed begrepen heb vertegenwoordigen de beide vazen van Ruth Terwiel het jaar 2020 in het overzicht. Ruth Terwiel, Ezelvaas.


IMG_5466YeungYuk-KanHomeIII2021

Deze vaas vertegenwoordigt 2021. Hij is gemaakt door Yeung Yuk-Kan en heeft geen bodem. Niet gemaakt om echt als vaas dienst te doen. Meer als canvas met een prachtig rode stempel zoals zo vaak op Aziatische kunst.

IMG_5471YeungYuk-Kan

IMG_5467YeungYuk-KanHomeIII2021

De vaas heet Home III.

IMG_5469ColinPetersHetLaatsteUurVanSebastiaanMatte

Dit werk van Colin Peters maakt op mij veel indruk. De titel roept bij mij niet direct herkenning op: Het laatste uur van Sebastiaan Matte. Op de wand las ik er iets over.


IMG_5470ColinPetersSebastiaanMatteBeeldenstorm

Veel razends, heel weinig stilstand. De bewering dat Sebastiaan Matte de Beeldenstorm ontketende is misschien wat zwaar aangezet maar de verbinding naar de Twin Towers is interessant.


IMG_5472JaapDeVriesBosLichaamInHetBos

Jaap de Vries, Bos (Lichaam in het bos). Het rustige bos waarover in de tekst net gesproken werd is bij Jaap de Vries dus niet altijd rustig.


IMG_5473JosuaWechslerIkarus

Josua Wechsler, Ikarus. Sommige werken hangen hoog tegen de muur. Misschien mooi voor het effect en goed voor de ruimtebenutting maar soms moeilijk voor de fotograaf.


IMG_5475MelanieDeVroomZonderTitel

Melanie de Vroom, Zonder titel.


Er was nog veel meer te zien.
Alles bij elkaar een heel goede reden voor een
bezoek aan het Stedelijk Museum Breda.

Nu eerst cultuur met Helen Vergouwen

Zaterdag gingen de musea open en ik had al eerder vorige
week een kaartje gekocht voor het Stedelijk Museum Breda.
De tentoonstelling Realisten met werk uit Arnhem was
er niet meer te zien. Helaas. Maar er waren wel een paar
andere leuke tentoonstellingen te zien.

IMG_5445StedelijkMuseumBreda

Eerder in de ochtend werd een groep mensen, proostend voor dit museum op de foto gezet. De sfeer zat er dus goed in. Het museum gebouw is gevestigd in het oudste gasthuis van de stad. Voor de gelegenheid versierd met gekleurde slierten.


IMG_5446StedelijkMuseumBreda

Het gasthuis heeft een kleine binnenplaats. Daar zijn wisselende tentoonstellingen te zien van kunstenaars die werken maken die geen probleem maken van de verschillende elementen van het weer.


Dat geldt dus zeker voor het cortenstaal dat Helen Vergouwen
gebruikt voor haar beeldhouwwerken. Hier in de tentoonstelling
‘Evenwicht in cortenstaal’.

Cortenstaal, ook bekend onder de merknaam COR-TEN-staal, is een metaallegering, bestaande uit ijzer waaraan koper, fosfor, silicium, nikkel en chroom zijn toegevoegd. De sterkte is vergelijkbaar met die van andere gelegeerde staalsoorten zoals roestvast staal. Cortenstaal is een weervast staal en de bruine roestkleur is het meest typische uiterlijke kenmerk.

IMG_5448StedelijkMuseumBredaHelenVergouwenKopIMG_5448StedelijkMuseumBredaHelenVergouwenText

IMG_5449StedelijkMuseumBredaHelenVergouwen

Dit is de binnenplaats van het museum met een paar van de werken van Helen Vergouwen.


IMG_5450StedelijkMuseumBredaHelenVergouwen

Helen Vergouwen.


IMG_5451StedelijkMuseumBredaHelenVergouwen

Leuk aan de tentoonstelling is dat je ook iets kunt zien van de werkwijze bij het uitdenken, ontwerpen en uitproberen van de vormen voordat ze in staal worden uitgevoerd. Hier een klein model uitgevoerd in hout, op schaal naar ik aan neem en volledig uitgevoerd zoals het uiteindelijke beeld gemaakt zal worden.


IMG_5452StedelijkMuseumBredaHelenVergouwen

Dit is zoals het begint. Schetsen en nog eens schetsen. En stiekem toch nog een boek…..


Naar welk museum ga jij zaterdag?

Aan het begin van de coronaperiode was ik bezig met foto’s
uit Guatemala en Honduras.
In Tikal zag ik een voorwerp in een vitrine dat een replica
bleek te zijn van een voorwerp dat in een Nederlandse
collectie terecht was gekomen.
Dus nam ik me voor dat voorwerp na de coronacrisis te gaan
bekijken. De crises is nog niet voorbij maar met inenting
en verbeterde cijfers lijkt het een mogelijkheid te worden.

DSC01206NobleKeepingABarOfPowerPuertoBarriosGuatemalaJVVanBrannEarlyClassic250-550AD

Dit voorwerp wordt de ‘Leyden plate’ genoemd. Het origineel wordt bewaard in het Leids Museum Volkenkunde. Als het daar te zien is wil ik er snel naar gaan kijken.


Op Facebook lees je:

Dit topstuk uit de verzameling van Museum Volkenkunde is een hanger gemaakt van jadeïet. Hij werd in 1864 in Guatemala gevonden door de Nederlandse ingenieur J.A. van Braam. Bij graafwerkzaamheden in de buurt van Puerto Barrios stuitte hij daar toevallig op enkele belangrijke archeologische voorwerpen. De Leiden Plate werd daarna wereldberoemd omdat de datum die in de tekst voorkomt, lange tijd de oudst bekende Mayadatering was. De troonsbestijging van de Maya vorst Balam-Ahau-Chan, wordt hier herdacht. In onze tijdrekening komt dit overeen met vrijdag 17 september 320 na Christus. Je kunt deze eeuwenoude hanger bewonderen in de Midden- en Zuid-Amerikazaal van Museum Volkenkunde.

Maar ik verwacht dat het komende zaterdag druk zal zijn
in de musea en in het openbaar vervoer.
Dus zaterdag ga ik proberen een tentoonstelling te bezoeken in
een lokaal museum in Breda.
Naar Leiden ga ik dan binnenkort, misschien neem ik er wel voor vrij.

Terwijl ik dit bericht maak heb ik ook al een ticket gekocht,
ik zeg gewoon kaartje, voor zaterdagmiddag.

KaartjeStedelijkMuseumBreda

De barcode is natuurlijk niet de echte. Die heb ik tijdelijk uitgepoetst en er iets anders voor in de plaats gezet. Misschien zie ik je zaterdag?


De heks van Dongen

Hij is een beetje dik aangezet, de titel van de tentoonstelling
in het Stedelijk Museum Breda.
Maar het museum komt van ver en maakt een inhaalslag met deze goede
tentoonstelling over de schilders die halverwege de 19de eeuw
naar het dorp Dongen trokken om er het ongerepte Brabantse land
met eigen ogen te zien en te schilderen.

IMG_1959DeHeksVanDongenEenKunstenaarsdorpInDe19eEeuwText

Een kunstenaarsdorp in de 19e eeuw.

Het Noord-Brabantse dorp Dongen was ooit een geliefd kunstenaarsoord.
Schilders kwamen van heinde en verre om hier studies te maken van het landschap en de bewoners.
Dongen was al vroeg in de 19e eeuw in trek.
Passend bij de romantische trend van die tijd vonden schilders er pittoreske bos- en heidegezichten, oude boerderijen en een bijzonder duingebied.
De omgeving lokte ook talrijke veeschilders.

Toen meer interesse ontstond voor binnenhuis- en volkstaferelen, vonden de kunstenaars onder de dorpsbewoners volop excentrieke types.
August Allebé ontdekte hier zijn ‘toverkol’.
Deze oude boerin met haar karakteristieke Dongense muts poseerde onder meer voor Petrus van der Velden, Johannes Albert Neuhuys en Suze Robertson.

Ook oude ambachten zijn vaak verbeeld op de Dongense schilderijen.
De Duitser Max Liebermann schilderde een Schoenmakerswerkplaats, dat op de Parijse Salon werd geprezen vanwege de losse, impressionistische stijl.
Jozef Israëls vond er zijn schoenmakersgezin aan de aardappelmaaltijd.
Hiermee inspireerde hij op zijn beurt Vincent van Gogh tot diens beroemde Aardappeleters.

IMG_1960WillenDeKlerkBivakInEenBosBijBreda1832OlieverfOpDoek

De interesse voor het Brabantse land werd onder andere aangewakkerd door de legering van troepen in Brabant rond de Belgische opstand. Willen de Klerk, Bivak in een bos bij Breda, 1832, olieverf op doek.


IMG_1961WillenDeKlerkBivakInEenBosBijBreda1832OlieverfOpDoekText

Willem de Klerk had als bijnaam de ‘Dordtse Koekkoek’: in zijn werk is de invloed merkbaar van Barend Koekkoek.
De Klerk woonde tijdens de Belgische Opstand twee jaar in Breda.
In die periode schilderde hij in de bosrijke omgeving dit tafereel van een militaire bivak.
Een van zijn studenten was de Dordtse veeschilder Frans Lebret, die ook in Dongen heeft gewoond.

IMG_1962ConstantCHuijsmansEenVanZijnSchetsboeken1832-1850

Constant C. Huijsmans was een van de eerste die Dongen als bijzonder dorp zag. Op deze foto een van zijn schetsboeken, 1832 – 1850.


IMG_1966ConstantCHuijsmansHetLandschapEeneVolgreeksVanOorspronkelijkeVoorbeeldenEnStudienVoorHetTeekenenMetPotloodVormendeEenenLeercursusInDitGenre

Constant C. Huijsmans werkte onder andere als tekenleraar aan de KMA in Breda. Voor zijn tekenpnderwijs ontwikkelde hij een methode. Die methode is hier op de foto te zien: ‘Het Landschap – Eene volgreeks van oorspronkelijke voorbeelden en studien voor het teekenen met potlood vormende eenen leercursus in dit genre’.


IMG_1964ConstantCHuijsmansHetLandschapEenFragmentVanEenVoorbeeld

Dit is fragment van een van de voorbeelden in de methode ‘Het landschap’ van Constant Huijsmans.


IMG_1968VoorbeeldBrabantseMuts

Voorbeeld van een Brabantse muts. Verder op de tentoonstelling wordt de muts van de Dongense boerinnen vaker genoemd. Ik heb wat moeite deze muts te herkennen op de schilderijen en tekeningen.


IMG_1969JanVethLezendeBoerinDongen1885EtsOpPapier

Jan Veth, Lezende boerin, Dongen, 1885, ets op papier.


IMG_1971AugustAllebéStaandeBoerinVrouwMuskens1869KrijttekeningOpPapier

August Allebé, Staande boerin – Vrouw Muskens, 1869, krijttekening op papier.


IMG_1973AugustAllebéBuurpraatje1869OlieverfOpPaneel

August Allebé, Buurpraatje, 1869, olieverf op paneel.


IMG_1975AugustAllebéBijDeWaterput1869OlieverfOpPaneel

August Allebé, Bij de waterput, 1869, olieverf op paneel.


IMG_1977ASmitsVrouwVerdiesenVoorDeHaanscheHoefTeDongen1905

A. Smits, Vrouw Verdiesen voor de Haansche Hoef te Dongen, 1905.


IMG_1978DeToverkolTXT

De toverkol

Bijgeloof speelde in de 19de eeuw nog een belangrijke rol op het Brabantse platteland.
Binnen de katholieke religie leefden oude heidense gebruiken gewoon voort.
Zo kalkten mensen naast de deur van hun boerderij heidense tekens om boze geesten af te weren.
Ook het geloof in spoken en heksen was nog niet uitgedoofd.
August Allebé, die Dongen typeerde als het ‘Heksenland’, speelde hier als eerste op in door een oude boerenvrouw als toverkol af te beelden.
Zijn model Pieternella Verhoeven (‘Pietje Verhoef uit de Biezen’) kreeg vervolgens diverse andere schilders op bezoek.
Ook in hun werk heeft zij de rol van sprookjesachtig type: de heks van Dongen.

IMG_1979AugustAllebéVinnenhuisTeDongen1868OlieverfOpDoek

August Allebé, Binnenhuis te Dongen, 1868, olieverf op doek.


IMG_1981AugustAllebéStudiesVanEenKnielendeEnStaandeBoerin-Dongen1868GewassenPentekening

August Allebé, Studies van een knielende en staande boerin – Dongen, 1868, gewassen pentekening.


IMG_1983RemigiusHaanenOpWegNaarHetDorp1834-1836OlieverfOpDoek

Remigius Haanen, Op weg naar het dorp, 1834 – 1836, olieverf op doek.


IMG_1985LijstMetKunstenaarsDieOpDeEenOfAndereManierAanDeOrdeKomenOpDeTentoonstelling

Dit is de lijst met kunstenaars die op de een of andere manier ook op de tentoonstelling aan de orde komen.


IMG_1986JohannesChristiaanKarelKlinkenbergLandschapMetBoerderijInDongen1871-1872OlieverfOpDoek

Johannes Christiaan Karel Klinkenberg, Landschap met boerderij in Dongen, 1871 – 1872, olieverf op doek.


IMG_1988JakobSmitsChristusBijDeBoerenCirca1920OlieverfOpDoek

Een fysiek groot werk in mijn geheugen dat veel indruk maakt: Jakob Smits, Christus bij de boeren, circa 1920, olieverf op doek. Afmetingen 103 x 128 cm.

IMG_1989JakobSmitsChristusBijDeBoerenCirca1920OlieverfOpDoekTXT


IMG_1990MaxLiebermannDeSpinster1880OlieverfOpPaneel

Max Liebermann, De spinster, 1880, olieverf op paneel.


IMG_2051DeSchildersVanDongenWBooks

Als er dan iets af re dingen is op de tentoonstelling dan is het wel de catalogus. Het boek bevat mooie afbeeldingen van de werken op de tentoonstelling maar de teksten zijn hetzelfde als op de tentoonstelling. Niet verkeerd maar je verwacht een catalogus om meer diepgang te krijgen.


Diepgang is er op een aantal punten nog zeker te realiseren.
Bijvoorbeeld rond de tekencursus van Huijsmans of de ‘heidens tekens’
die Brabanders naast hun deur schilderden.
Op de tentoonstelling zijn er voorbeelden van.
Op mijn foto’s staan er twee voorbeelden:

HeidenseTekens01IMG1973

Dit wordt genoemd als een afbeelding van de levensboom.

HeidenseTekens02IMG1977

Voor dit teken was geen duiding aanwezig.


Aan de tentoonstelling is ook een kleinere tentoonstelling
gekoppeld met modern werk: ‘Dongen revisited’.

DongenRevisitedEenActueleTerugblikANewRetrospectiveStedelijkMuseumBreda

Ook deze publicatie blijft wat aan de oppervlakte.


IMG_1992MarenneWeltenDoNotComeCloserSeriesLemon2016OlieverfOpDoek

Marenne Welten, Do not come closer series – Lemon, 2016, olieverf op doek.


IMG_1994TessaChaplinZT2019OlieverfOpDoek

Tessa Chaplin, ZT, 2019, olieverf op doek.

IMG_1996TessaChaplinTXT


Al bij al een goede tentoonstelling.
een goed startpunt voor nog een aantal kleinere en grote
vervolgtentoonstellingen.

Kunstkameraden: Glinsterende Zeedroom

Misschien is Nederlands een heel moeilijke taal maar het gemak
waarmee je in onze taal woorden kunt maken die meteen voor iedereen
ook een betekenis hebben, is overweldigend.

‘Kunstkameraden’ is zo’n prachtig woord en tegelijk een project
om kinderen te laten samenwerken met een kunstenaar.
In het Stedelijk Museum Breda zijn resultaten van de samenwerking
met een kunstenaar te zien.

IMG_1957Kunstkameraden

Het project stelt zich voor.


IMG_1956GlinsterendeZeedroomLeonieEnHusnaObjectEnFilmMixedMedia2019

Ik werd op de tentoonstelling enthousiast over een kastje, misschien ooit een televisiekastje, dat een soort aquarium is geworden met als achtergrond een film. Die achtergrond is op mijn foto wat vager geworden dan dat het filmpje in het echt is. Maar de naam van dit werk, schitterend: Glinsterende Zeedroom.


Het begrip ‘Glinsterende Zeedroom’ staat in geen enkel woordenboek.
Toch roept het meteen beelden op en beschrijft het prima wat
op de tentoonstelling te zien is in de kast.

IMG_1955GlinsterendeZeedroomLeonieEnHusnaObjectEnFilmMixedMedia2019

Glinsterende Zeedroom, Leonie en Husna, object en film met mixed media, 2019.


Raketstart (reconstructie)

Eerder was hier een serie foto’s van een tentoonstelling te zien die op de betreffende dag
van publicatie, zijn laatste dag beleefde.
Vandaag iets vergelijkbaars.
Het Stedelijk Museum Breda heeft een tentoonstelling met de naam ‘Raketstart’.
Een explosie van oude bekenden en nieuwe vondsten uit Breda.
De tentoonstelling loopt deze week voor het laatste.
Het is een aanrader.

De tentoonstelling is genoemd naar een werk van Pieter Laurens Mol waarmee
het museum zich wil presenteren als lanceerplatform voor nieuw talent.

IMG_1577PieterLaurensMolRaketstartVanuitDeBredaseBinnenstad1945

Pieter Laurens Mol, Raketstart vanuit de Bredase binnenstad, 1945. Een schets met het zicht op het centrum van Breda. Op zich niet zo opvallend maar midden in de stad wordt een raket gelanceerd. De foto is uit de catalogus die groot is van formaat en mooi ontworpen. Maar met de regen van vanavond was het niet eenvoudig een goede foto te maken uit de catalogus. Ik heb spijt het werk niet gefotografeerd te hebben op zaal.


IMG_1576Catalogus

De catalogus. Zoals altijd heb ik een serie foto’s gemaakt van de dingen die ik leuk vond of die mij opvielen.


IMG_1528DanielleLemaireDeLaatseZomer2018

Danielle Lemaire, De laatste zomer, 2018. Ik meen dat ik eerder werk van haar gezien heb en dat ik ooit geprobeerd heb een werk van haar te kopen. Lukte uiteindelijk niet.


IMG_1531RomeeVanOersZonderTitel2017GouacheAcrylverfOpCanvas

Romee van Oers, Zonder titel, 2017. Gouache, acrylverf op canvas.


IMG_1533MargotZweersSetOfFlattenedMatter2019

Van de foto is moeilijk te zien waar je nu precies naar kijkt. Maar het is een hele reeks kleine brokken steen die min of meer aan elkaar gelijk zijn qua vorm en die op dezelfde manier in een speciaal daarvoor gemaakte presentatielijst liggen. Intrigerend. Margot Zweers, Set of flattened matter, 2019.


IMG_1535FransVanVeenNotreDameDesAnges2018OlieverfOpDoek

Frans van Veen, Notre Dame des Anges, 2018. Olieverf op doek.


IMG_1537JacomijnDenEngelsenCrate2018HoutdrukOpPapier

Het werk van Jacomijn den Engelen trok me heel erg aan. De keuze voor een krat is natuurlijk heel slim als je een afdruk met hout op papier haat maken. De structuur van het hout doet het prima. Heel precies gemaakt. Ik ben heel benieuwd naar de gebruikte techniek. Later toon ik nog twee werken en de techniek werd me nog onduidelijker en het resultaat mooier. Jacomijn Den Engelsen, Crate, 2018. Houtdruk op papier.


IMG_1539JaapDeVriesSwamp2009AquarelverfOpAluminium

Een oude bekende: Jaap de Vries. Heel mooi technisch werk. Jaap de Vries, Swamp, 2009. Aquarelverf op aluminium. Eerder was toen nog in de Beyerd een retrospective van zijn werk te zien. De kunstenaar was bij de opening toen aanwezig.


IMG_1541JacomijnDenEngelsenSuitcase2019HoutdrukOpPapier

Jacomijn Den Engelsen, Suitcase, 2019. Houtdruk op papier.


IMG_1543JacomijnDenEngelsenBooks2018HoutdrukOpPapier

Jacomijn Den Engelsen, Books, 2018. Houtdruk op papier.


IMG_1546CarolienSmitKleineMedusa2018Keramiek

De structuur van de huid (er stond ook een beeld van een haas met vergelijkbare knappe techniek) viel me op maar ook deze interpretatie van Medusa. Niet triomfantelijk en krachtig, zoals ik vaak de indruk heb dat afbeeldingen van Medusa uitstralen, maar haast als slachtoffer, angstig en zwak. Carolien Smit, Kleine Medusa, 2018. Keramiek.

IMG_1548CarolienSmitKleineMedusa2018Keramiek02

Voor het geval dat de slangen niet opgevallen waren. Op dit detail staan er minstens vier.

IMG_1548CarolienSmitKleineMedusa2018Keramiek01


IMG_1549JaapDeVriesTheEnigmaOfLove(X-Ray)2010AquarelverfOpAluminium

Jaap de Vries, The Enigma of Love (X-Ray), 2010. Aquarelverf op aluminium.


IMG_1551LoekGrootjansStorageForDistortedMatter(CaseV.v.G.)FromVincentsAsylumVincentsSunflower2014GedroogdeZonnebloemInVitrine
IMG_1553LoekGrootjansStorageForDistortedMatter(CaseV.v.G.)FromVincentsAsylumVincentsSunflower2014GedroogdeZonnebloemInVitrine

Loek Grootjans, Storage for distorted matter (Case V.v.G.). From Vincent’s asylum. Vincent’s sunflower, 2014. Gedroogde zonnebloem in vitrine.


IMG_1554AdMarijnissenWoordenOfLettersPrintOpPapier

Dit werk hoort niet bij de tentoonstelling maar hing in de gal van het museum en ik ben een liefhebber van tekst in de kunst: Ad Marijnissen, Woorden of letters. Print op papier.


IMG_1560RaketstartReconstructie

Omdat ik die middag nog even langs de Nieuwe Prinsenkade liep kwam ik op het idee om een reconstructie te maken van de Raketstart van Pieter Laurens Mol. Ga de tentoonstelling zien!


Nog een keer Teun Hocks

Afgelopen week, net voor het einde van de tentoonstelling
met werk van Teun Hocks, gaf de kunstenaar een presentatie
in het Stedelijk Museum Breda.

IMG_0842TeunHocksOngeveer75Deelnemers

Op deze dinsdagavond waren er zo’n 75 mensen op af gekomen. De stoelen waren opgesteld in de tentoonstellingsruimte.


IMG_0844TeunHocksVoorAanvangVanZijnPresentatie

Hier staat Hocks nog even te wachten tot iedereen binnen is.


IMG_0846TeunHocksAanDeHandVanEenPresentatieBesprakHijZijnWerkwijze

Aan de hand van foto’s gaat hij door zijn werk maar meer in het bijzonder gaat hij in op zijn werkwijze.


IMG_0849TeunHocksHetDecorMaken

Zo laat hij de verschillende stadia van een werk zien. Hij begint met het maken van tekeningen. Steeds opnieuw net zolang tot het een vorm gekregen heeft die zal gaan werken volgens Hocks. Dan gaat hij in het atelier een ‘decor’ maken. Vaak zal dat bestaan uit een beschilderd doek, op de voorgrond al dan niet aangevuld met rekwisieten. Hier gaat het om een zeegezicht. In de verte de zee, op de voorgrond strand.


IMG_0850TeunHocksDetailsSchilderen

De achtergrond kan heel relevante elementen bevatten. Zoals dit schip.


IMG_0851TeunHocksHetStrandOpOrdeBrengen

De rook uit de schoorsteen van het schip is misschien nog belangrijker. Rook/rookkolommen komen vaker voor in zijn werk.


IMG_0852TeunHocksPoseren

Dan neemt hij zelf plaats in het decor, met rekwisieten. Dan worden er foto’s gemaakt. De meeste handelingen worden door Hocks zelf uitgevoerd.


De foto vaak een sepia of zwart/wit foto, wordt dan
door Hocks bewerkt. Dat kan digitaal maar in de meeste gevallen
zal een foto op een groter formaat worden afgedrukt
waarna die foto met olieverf door Hocks wordt ingekleurd.
Dat is dan het werk wat wij op de tentoonstelling zien.


IMG_0856TeunHocksRekwisietIMG_0857TeunHocks


IMG_0859TeunHocksSigneerdUitgave

Na afloop signeert Hocks (meegebrachte) boeken.


IMG_0863TeunHocksMijnGesigneerdExemplaar

Dit is mijn exemplaar. Een leuke avond over een heel goede tentoonstelling die intussen voorbij is. Afgelopen zondag was er nog een klein feestje. Ik zag Hocks toevallig na afloop in een gezelschap in de buurt van het museum lopen.


Nog één keer Teun Hocks

Op de tentoonstelling kocht ik een paar kaarten.
De werken van Hocks zaten vaak achter glas en dan kun je
moeilijk foto’s maken zonder spiegelingen.
Maar bij kaarten heb je dat probleem niet.

Allereerst is daar de poster van de tentoonstelling:

TeunHocksZonderTitel1994

Teun Hocks, Zonder titel, 1994.


IMG_0556TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-WitFoto1999Deels

IMG_0557ZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwartWitFoto1999Tekst

Bij het zien van dit werk schoot me meteen de afbeelding te binnen die in Breda is te zien in de gevel van het pand aan de Oude Vest 11 – 13. Je ziet het hieronder. Het is op zijn minst gemaakt naar Teun Hocks of misschien is hij daar zelf bij betrokken geweest.

IMG_0599VanOfNaarTeunHocks

De tafelkleden lijken wel verdacht veel op elkaar.


TeunHocksZonderTitel1999

Teun Hocks, Zonder titel, 1999.


TeunHocksVriendenEnKennissen1982-1983

Teun Hocks, Vrienden en kennissen, 1982 – 1983.


Teun Hocks: met een glimlach op de tentoonstelling in Stedelijk Museum Breda

Nadat ik mijn eigen Teun Hocks had gemaakt bezocht ik ook
de tentoonstelling. Zoals bij andere tentoonstellingen
maakte ik daar wat foto’s.
Die deel ik hier.
Maar belangrijker nog is om het gevoel te delen dat overheerst
als je een tentoonstelling van Teun Hocks bezoekt.
Je loopt er continue rond met een glimlach op je gezicht.
Geen schaterlach, maar wel steeds een glimlach.
In zijn werk zit steeds humor, omdat het een grap betreft, of
omdat het werk een grappige vondst weergeeft die je
aan het denken zet.
Kijk maar eens mee.

IMG_0529TeaunHocksSchilderen1979

Op de tentoonstelling hangen recente werken naast werken uit het begin van de carrière van Hocks. Dit is een werk van de beginperiode: Teun Hocks, Schilderen, kleurenfoto, 1979.

IMG_0530TeunHocksSchilderen1979Tekst


Er is best een hoop te bedenken bij dit werk.

Het is een grap: een schilder is aan het werk,
de schaduw is van een violist. Dat kan eigenlijk niet.

Dat is misschien wel precies waar schilderen vaak om gaat:
het tonen op een tweedimensionaal vlak van driedimensionale dingen.
Als dat toch eigenlijk niet kan, waarom dan toch proberen?

Wat zorgt er dan voor bij toeschouwers dat we toch begrijpen
wat een kunstenaar bedoeld geeft?
Waarom herkennen we in de schaduw de kunstenaar?

Daarom is het misschien ook logisch dat we heel vaak niet begrijpen
wat een kunstenaar wil zeggen.

De man, de kunstenaar, presenteert zich als schilder.
Is hij dat ook?
We kijken toch naar een foto? Is Fotograferen, Schilderen?
Is Schilderen, Muziek maken?

Moet je er over nadenken of is het gewoon een leuke grap?

IMG_0531TeunHocksFilmRainbowCleaningServices

Van de beschrijving van dit werk heb ik geen foto gemaakt. Maar volgens mij was het: Teun Hocks, Rainbow Cleaning Services. Het is een film waarop de zien is dat iemand, die niet in beeld komt, een regenboog aan het schoonmaken is.


‘Rainbow Cleaning Services’ zou zomaar een naam kunnen zijn van
een modern schoonmaakbedrijf. ‘Schoonmaakbedrijf De Regenboog’,
er bestaan er verschillende in Nederland.Zoek maar op.

Maar als je het letterlijk neemt, dan ga je iets schoonmaken dat heel mooi is.
Iets dat niet tastbaar is afspoelen?
Hoe werkt dat, hoe kun je iets schoonmaken dat niemand ooit heeft vastgehouden?

Wel goed gemaakt. Hoe zou dat gedaan zijn?

TeunHocksKijkenDenkenDoen

Op de tentoonstelling liggen kaarten die je als bezoeker uitdagen om goed te kijken, na te denken over wat je ziet en misschien zelf ook in actie te komen. Op de achterkant van deze kaartjes (je ziet er hierboven 3) staan vragen en opdrachten.

TeunHocksStedelijkMuseumBredaDenken

Deze kaart ligt bij een filmpje waarop een man met zijn hoed vreemde bewegingen maakt.


IMG_0532TeunHocksNachtAcrylOpFotoOpLinnen

IMG_0533TeunHocksNachtAcrylOpFotoOpLinnenTekst

Teun Hocks, Nacht, acryl op foto op linnen, 1980.

IMG_0532TeunHocksNachtAcrylOpFotoOpLinnenDetail

Die voorwerpen in de lucht zijn zo grappig. Geen sterren maar een radiobuis, een sleuteltje om je wekker op te draaien, een schroefje met een oog, enz.


IMG_0534TeunHocksRegenZwart-witfoto1979

IMG_0535TeunHocksRegenZwart-witfoto1979Tekst

Het gebruik van een omkering is een veelgebruikt, komisch effect. Hier vallen geen druppels op je hoofd maar paraplu’s. De wereld op z’n kop.


IMG_0536TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-witFoto2015

IMG_0537TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-witFoto2015Tekst

Deze afbeelding siert het boek dat bij de tentoonstelling is verschenen. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2015. Toen ik mijn foto’s aan het voorbereiden was viel me op dat veel werk ‘zonder titel’ heet. Ik zou proberen een extra hint aan een werk toe te voegen maar Hocks wil ons vrij laten.


TeunHocksVanVroegTotLaat

Dit is een exemplaar van het boek: Teun Hocks. Van vroeg tot laat. Early to Late.


IMG_0538TeunHocksOrchestreDeChambreNoir2-6DelenGedigitaliseerdeLambdaCPrint2015

Hier is de toneelspeler aan het werk. Vaak gebruikt Hocks alleen wat rekwisieten maar hier vermomd hij zich zelfs. Hele mooie sfeer. Teun Hocks, Orchestre de chambre Noir 2. Get werk bestaat uit 6 delen. Gedigitaliseerde lambda C-print, 2015.

IMG_0539TeunHocksOrchestreDeChambreNoir2-6DelenGedigitaliseerdeLambdaCPrint2015
IMG_0540TeunHocksOrchestreDeChambreNoir2-6DelenGedigitaliseerdeLambdaCPrint2015


IMG_0543TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-witFoto2015

Een mattenklopper. Daar sla je mee op een mat, vandaar de naam. Dan dwarrelt aan de andere kant het losse vuil uit de mat. Maar in de sneeuw? Spannend. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2015.


IMG_0545TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-witFoto2010

Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2010. Misschien had ik dit werk ‘Verzin een naam’ genoemd.


IMG_0548TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-witFoto2014

Weer heel grappig. ‘Het mannetje’ zit te vissen in een vijver in de vorm van een schilderspalet. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2014.


IMG_0550TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-WitFoto2015

IMG_0551TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-WitFoto2015Tekst


IMG_0552TeunHocksSchetsBoek

Weer een grap. In een vitrine ligt een ontwerp voor een boekband. Zo heet het boek: Schetsboek. Raapt ‘het mannetje’ een sleutel op? Als je het voorblad omslaat heet het ineens ‘Kletskoek’.

IMG_0553TeunHocksKletsKoek


IMG_0554TeunHocksSchets02

IMG_0554TeunHocksSchets01

IMG_0555TeunHocksTitelontwerpVoorBoekZonderTitel


IMG_0558TeunHocksZonderTitelOlieverfOpSepiaGekleurdeZwart-WitFoto2017

Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2017.


Mijn eigen ‘Teun Hocks’ gemaakt

Toen ik Tweede Paasdag naar de tentoonstelling van het werk
van Teun Hocks ging, werd ik daar (net als iedere andere bezoeker)
uitgenodigd een eigen ‘Teun Hocks’ te maken.
Dat vond ik een leuk idee.

IMG_0528StapInDeWereldVanTeunHocks

Dit is de opdracht: Stap in de wereld van Teun Hocks! Ik was alleen dus maak ik gebruik van de timer op mijn telefoon. Ik deed de jas aan en ging op het ‘podium’ staan. Precies, of ongeveer precies, als op het werk ‘Zonder titel’ uit 1989.


IMG_0476HetHocksPodium

Dit is het podium. Compleet met een koffer die lijkt op een vraagteken. Belichting is aanwezig, dus ik kan beginnen.


IMG_0486Poging01

Eerste poging. Net als op veel van de werken van Hocks is ‘het mannetje’ het onderwerp van het werk. Maar de persoonlijkheid van het individu die het mannetje ‘speelt’ is niet van belang. Vaak kijkt hij ook niet naar de toeschouwer.


IMG_0496Poging02

Volgens een andere bezoeker moet het etiket dat aan de koffer hangt zichtbaar zijn. Daarom poging twee. Maar de houding bevalt me niet.


IMG_0506Poging03

Op het werk van Hocks is inderdaad een soort etiket op de koffer te zien. Maar de houding vind ik belangrijker dan het etiket. Poging 3. De gedeeltelijke ‘onthoofding’ vind ik niet zo geslaagd. Het werk van Hocks straalt een gelatenheid uit die ik niet terug zie. Past misschien ook niet zo bij me. Eens iets anders proberen.


IMG_0527Poging04

Dit werkt beter voor mij. De wijzende hand, de gebogen arm met de koffer. Poging 4. Bij Hocks stopt hier het werk niet. Dit is zijn tussenstop. Na het afdrukken van de foto gaat hij die vaak nog bewerken.


Stedelijk Museum Breda

Het nieuwe Stedelijk Museum Breda is sinds kort open.
Vandaag heb ik het bezocht.
Het ‘Museum of the Image’ is dood en dat was goed te merken
in de tentoonstellingen:
= wonderlijk weefsel neemt als uitgangspunt de voorwerpen
van het oude Bisschoppelijk Museum
= van kasteel tot station neemt als uitgangspunt de
voorwerpen van het Breda’s Museum
= de Vrede van Breda bouwt op de voorwerpen van het
Breda’s Museum aangevuld met stukken uit bijvoorbeeld
het Nationaal Archief en het Rijksmuseum.

De tentoonstellingen zijn een beetje braaf.
I.S.M. is ‘iets’ wat nog geen vorm gevonden heeft.

Maar net als bij MOTI wordt het allemaal nogal duur uitgevoerd.
Dat was bij het Breda’s Museum anders.
Het Stedelijk Museum Breda is een klein museum maar
het leeft op grote voet.
Veel personeel, dure inrichting, dure PR, kolosaal van inrichting,
dure projecten (vier afsetters) enz.

Als bezoeker betaal je 12 euro.
Dat is okay voor een groot museum maar met 6 zalen is dat
een hele hoge prijs.

Twee stukken van de tentoonstellingen ‘Van kasteel tot station’
en ‘De Vrede van Breda’ vielen me op:

 photo WP_20170625_001CorryEnDeRekels.jpg

Corry en de Rekels.


 photo WP_20170625_002PublicatieVandenVREDETusschenEngelandEmndeDeVereenighdeNederlanden.jpg

Publicatie vanden VREDE tusschen Engeland ende De Vereenighde Nederlanden.