Rembrandt-Velázquez. Nederlandse & Spaanse Meesters

IMG_2118DoelVanDeDagRembrandt-VelázquezNederlandse&SpaanseMeesters

We zijn in Nederland zo verwend met het super Rijksmuseum. Ik maak 1 bericht maar had met gemak 3 of 4 berichten kunnen maken op basis van wat ik er vrijdag heb kunnen zien. Mijn bericht gaat dan ook dwars door de tijd, door de onderwerpen en stijlen. Maar ik heb genoten en ik raad iedereen aan dat ook te gaan doen. Regelmatig. De foto toont de pagina van de website van het Rijksmuseum waar ‘Het Lam Gods’ van Francisco de Zurbarán getoond wordt.


IMG_2119DamamsterdamVanuitDeTram

Vanuit de tram zie ik in de verte de Dam, rechts het Koninklijk Paleis en Links de Nieuwe Kerk (De Grote Suriname Tentoonstelling moet ik nog gaan zien).


IMG_2120RijksmuseumAmsterdamAangekomen

Het weer was vrijdag niet best.


IMG_2121RijksmuseumAmsterdamBinnenIsHetBeterDanBuiten

Binnen in het Rijksmuseum was het beter (Verse gemberthee met een stuk appeltaart). Mijn idee was om vandaag ook even langs de eregalerij te gaan. De nieuwste aanwinst, de gouden Diana en Actaeon Bokaal gemaakt door Paul van Vianen uit 1610 is er te zien (Bruikleen familie Wessels). Daardoor ging ik al dwalend door het Rijksmuseum. Ik kan dat iedereen aanraden.


IMG_2122RijksmuseumBibliotheek

Zo kwam ik voor het eerst in mijn leven in de bibliotheek van het Rijksmuseum terecht. Ik kende de ruimte van de foto’s. Niet in de laatste plaats door de foto’s van De Bezige Bij.


IMG_2123RijksmuseumAmsterdamBibliotheek


IMG_2124ArtusQuellinusPortretVanJohanDeWittAmsterdam1665CarraraMarmer

Vervolgens werd ik afgeleid door dit beeld en het gruwelijke schilderij dat er rechts van hangt: Artus Quellinus, Portret van Johan de Witt, Amsterdam, 1665, carrara marmer.


De laatste buste die Quellinus in Amsterdam maakte, was dit portret van Johan de Witt, raadspensionaris van Holland, de machtigste man van de Republiek.
De Witt was familie en een geestverwant van de voornaamste Amsterdamse regentenfamilies.
Nadat de Johan de Witt en zijn broer in 1762 waren vermoord, werden van deze buste diverse afgietsels gemaakt, die hun weg vonden naar de huizen van hun bewonderaars.

IMG_2126DianaEnActaeonBokaalPaulVanVianenGoud1610BadendeDiana

Diana en Actaeon Bokaal, Paul van Vianen, goud, 1610. Badende Diana op de rug gezien.


Liefde bloeit alleen onder de beste voorwaarden:dat wordt hier verbeeld.
Op het deksel is te zien dat de liefde (Venus) voldoende eten (Ceres) en drinken (Bacchus) nodig heeft.
Op de bokaal zelf wordt duidelijk dat liefde geen verraad duldt: daar wordt Diana, godin van de jacht, tijdens het baden bespied door de jager Actaeon.
Als straf verandert Diana hem in een hert, waarna hij door zijn eigen jachthonden wordt verscheurd.

IMG_2128DianaEnActaeonBokaalPaulVanVianenGoud1610

Bruikleen van mevrouw H.G. Wessels, 2019. BK-2019-27.


IMG_2129RijksmuseumAmsterdamNachtwachtRestauratie

Dan kun je natuurlijk nauwelijks om de Nachtwacht heen. In restauratie.


IMG_2131FransHalsPortretVanMaritgeClaesdrVooght1639OlieverfOpDoekSK-C-139

In de eregalerij kwam ik ook dit werk van Frans Hals tegen: Portret van Maritge Claesdr Vooght, 1639, olieverf op doek, SK-C-139. Maar mij ging het om het volgende detail:

IMG_2130FransHalsPortretVanMaritgeClaesdrVooght1639OlieverfOpDoekSK-C-139

Echt ‘een boek vol zilverwerk’ met een beschilderde boeksnede.


Frans Hals schilderde een groot aantal fraaie portretten van de Haarlemse hogere klasse; kennelijk voldeed hij aan alle eisen van zijn voorname opdrachtgevers.
Maritge Vooght, echtgenote van burgemeester Pieter Olycan, poseert hier in een traditionele houding, fier rechtop, de toeschouwer recht aankijkend.
Aan de linkerkant vermeldde Frans Hals haar leeftijd: 62 jaar.
Haar wapen daarboven werd later door een andere hand toegevoegd.

IMG_2134MartijnVanDeGriendtOnOff

Voor ik de tentoonstelling Rembrandt-Velázquez in liep ging ik nog even langs de wisselende fototentoonstelling met deze keer: Martijn van de Griendt en zijn tentoonstelling On/Off. Twee foto’s spraken me aan.


IMG_2133MartijnVanDeGriendtOnOffLowlandsFestival

De tentoonstelling gaat er over dat we tegenwoordig altijd ‘aan staan’, verbonden met het internet, bezig zijn ons zelf te tonen, op te gaan en verbergen in de grote stroom. Hier is een bezoeker van het Lowlands festival die het nodig vind om zelfs vanaf het toilet foto’s de wereld in te sturen.


IMG_2135MartijnVanDeGriendtOnOffHappinezFestivalHorseCoaching

Of je gelukkig wordt van dit Happinez festival (géén schrijffout) wordt durf ik te betwijfelen. Bovendien wat is (zie briefje tegen de paal links van het midden) ‘horse coaching’?


IMG_2136FranciscoDeZurburánDeHeiligeSerapion1628JanAsselijnDeBedreigdeZwaanCa1650

Eindelijk ben ik er dan. Hier zie je twee schilderijen waarbij sprake is van beeldrijm: Francisco de Zurburán, De heilige Serapion, 1628 en rechts Jan Asselijn, De bedreigde zwaan, circa 1650.


Volledige overgave.
Je leven geven voor een doel groter dan jezelf.
Links de heilige van Zurbarán, die met de armen omhoog gebonden zijn laatste adem uitblaast ten dienste van zijn geloof.
Daarnaast de zwaan van Asselijn, die zijn nest verdedigt met zijn leven.
Het werd hét beeld voor de vermoorde raadpensionaris Johan de Witt.
Het beeldrijm van de wijd geopende armen en vleugels, zo breed getoond in witte verf, toont een overgave in volle overtuiging.

IMG_2138JanLievensStillevenMetBoekenCa1627-1628HuidAlsPerkament

Jan Lievens, Stilleven met boeken, circa 1627 – 1628. Huid als perkament. Ook op het Spaanse schilderij (hier niet te zien) lag op de voorgrond een vers stuk brood.


IMG_2140RembrandtVanRijnLezendeOudeVrouw(profetes)1655Licht

Rembrandt van Rijn, Lezende oude vrouw (profetes), 1655. Licht.


IMG_2142AbrahamBloemaertDeAanbiddingVanDeDriekoningen1624PrachtEnHeerlijkheid

Abraham Bloemaert, De aanbidding van de Driekoningen, 1624. Pracht en heerlijkheid.


IMG_2145FransHalsRegentenVanHetHaarlemseOudemannenhuis1664WeesLiefdadig

Frans Hals, Regenten van het Haarlemse Oudemannenhuis, 1664. Wees liefdadig. Bij Frans Hals (en trouwens ook bij Rembrandt) valt me steeds op hoe impressionistisch hun werk is als je er wat dichterbij komt. Let maar eens op die witte omslag aan de pols van de figuur in het midden.

IMG_2144FransHalsRegentenVanHetHaarlemseOudemannenhuis1664WeesLiefdadigDetail

Zo ziet dat detail er van dichtbij uit.


IMG_2158DeKerstbal

Dit is de bouwplaat van een kerstbal die ik kreeg bij aankoop van de catalogus. Wederom een ontwerp van Irma Boom (de catalogus wel te verstaan).


IMG_2209Rembrandt-Velázquez. Nederlandse & Spaanse Meesters

In de catalogus ben ik nog niet begonnen maar ik heb al wel gezien dat het een prachtig kijkboek is.


De ochtend in het Rijksmuseum was geweldig.
De tentoonstelling is om jaloers op te zijn.
Als je zo met de werken in je collectie (en die van andere collecties)
te werk kunt gaan. Ik ben jaloers.

Small Wonders – Kleine Mirakels

De Nederlandse titel is van mezelf.
De tentoonstelling Small Wonders zag ik vorige week
in het Rijksmuseum.
Na de Art Gallery of Ontario in Toronto en The Met Cloisters
in New York zijn de kleine mirakels ook in Nederland te zien.
Er is zelfs een speciale website waar de kleine mirakels te zien zijn:
http://smallwonders.nl/index.html

DSC_2464CatalogusSmallWondersRijksmuseum

De tentoonstelling wordt begeleid met een Engelstalige catalogus en een gratis folder. De folder geeft minder informatie maar is ook veel praktischer om bij je te hebben als je op de tentoonstelling rond loopt. Voor thuis is de catalogus, die ontworpen is door Irma Boom, beter. Mijn exemplaar is al weer de tweede druk dus de verkoop lijkt goed te gaan.


DSC_2468AtelierAdamDirckszDrieluikC1500-1530

Als je ergens over wilt klagen, klaag dan over de kaarten. Die zijn er te weinig en ze zijn saai. Atelier Adam Dircksz, drieluik, circa 1500 – 1530.


DSC_2469AtelierAdamDirckszGebedsnootMetOrigineleBehuizingEnBuidelC1510-1530

Dit is een voorbeeld van de buitenkant van een gebedsnoot. Ik heb al eens eerder over deze voorwerpen geschreven. Na de heropening van het Rijksmuseum zag ik er een liggen in de vitrines. Ik had er nog nooit een gezien. Niet eens op een plaatje. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot met originele behuizing en buidel, circa 1510 – 1530.


DSC_2470AtelierAdamDirckszGebedsnootInOrigineleBehuizingC1510-1530

Wat de kaarten heel goed laten zien is dat een betere belichting de voorwerpen veel lichter van kleur maakt, niet zo zwaar als op mijn foto’s. Maar de voorwerpen zijn delicaat en niet te vergeten bijna 500 jaar oud dus dat rechtvaardigr de beperkte belichting op de tentoonstelling. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in originele behuizing, circa 1510 – 1530.


WP_20170819_10_20_37_ProStHorisEnDeDraakOmgevingHanGossaertC1510-1520

Toen ik afgelopen zaterdag in het Rijksmuseum was, had men stormschade van de nacht daarvoor. Daarom was de reguliere gang naar de tentoonstelling afgesloten en liep ik via een alternatieve weg. Daarom kwam ik eigenlijk bij de staart van de tentoonstelling. St. Joris en de draak, omgeving van Jan Gossaert, circa 1510 – 1520.


WP_20170819_10_26_37_ProAltaarstukMetDeKruisigingNoordelijkeNederlandenOfNederrijnC1510-1560BuxushoutGrondvlakNotenhout

Dit zijn natuurlijk geen gebedsnoten maar het vakmanschap en materiaal ligt heel erg in de buurt van de gebedsnoten. Daarnaast stralen ze soms dezelfde toewijding aan het onderwerp en de techniek uit als de gebedsnoten. Altaarstuk met de Kruisiging, Noordelijke Nederlanden of Nederrijn, circa 1510 – 1560, buxushout, het grondvlak is van notenhout. Het duiveltje bij de misdadiger rechts is prachtig.


WP_20170819_10_33_20_ProVeleMalenStJorisInDezeDriedimentionelePuzzel

Dit voorwerp had een zaal apart. Het is een soort driedimensionale puzzel. Je ziet St. Joris meerdere malen in deze pilaar van hout. Maker onbekend, circa 1510, buxushout.


WP_20170819_10_33_36_ProStHorisTekst

De beschrijving van de pilaar met St. Joris.


WP_20170819_10_34_14_ProStJoris

St. Joris in close-up.


WP_20170819_10_34_52_ProStJorisDetailMensenOpDePoortLinksRechtsPasseertStJorisTePaard

Rechts St. Joris en links mensen die op de stadsmuur naar beneden kijken.


WP_20170819_10_38_13_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootHollandC1519-1530Buxushout

De eerste gebedsnoot in deze blog. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, Holland, circa 1519 – 1530, buxushout. De noot kun je dus gesloten bij je dragen. Als je hem opent, heeft iedere helft vaak nog een of twee deurtjes of blinden die ook open kunnen (zoals hier de bovenste helft). Op de deurtjes zijn dan vaak reliefs aangebracht. De beide noothelften zijn zelf een soort kijkdozen met gelaagde scenes, heel veel figuren en architectonische hoogstandjes.


WP_20170819_10_43_34_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInDeVormVanEenPeulMet5ErwtenHollandC1500-1530Buxushout

De creativiteit lijkt geen grenzen te kennen. Hier een ‘gebedsnoot’ in de vorm van een peul met daarin erwten die open kunnen en waarop afbeeldingen zijn aangebracht. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in de vorm van een peul met vijf erwten, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout. De peul is grofweg 10 cm lang..


WP_20170819_10_46_33_ProGebedsnootInDeVormVanEenDoodshoofdDuitsland1520-1540Perenhout

Blijkbaar waren er toen ook al goths. Gebedsnoot in de vorm van een doodshoofd, Duitsland, 1520 – 1540, perenhout.


WP_20170819_10_47_19_ProGebedsnootInDeVormVanHetHoofdVanMariaDuitslandC1500-Voor1526Perenhout

Gebedsnoot in de vorm van het hoofd van Maria, Duitsland, circa 1500 – voor 1526, perenhout.

WP_20170819_10_47_44_ProGebedsnootInDeVormVanHetHoofdVanMariaDuitslandC1500-Voor1526Perenhout


WP_20170819_10_47_58_Pro (2)AtelierAdamDirckszLijkkistMetSkeletC1500-1530

Weer een ander devotioneel voorwerp: Atelier Adam Dircksz, lijkkist met skelet, circa 1500 – 1530.


WP_20170819_10_49_43_ProNavolgerVanAdamDirckszGebedsnootInDeVormVanEenWalnootMetDoosjeHollandC1540OfLaterDoosjeAmsterdam18eEeuwBuxushourZilver

Navolger van Adam Dircksz, gebedsnoot in de vorm van een walnoot met doosje, Holland, circa 1540 of later, het doosje is uit Amsterdam uit de 18e eeuw. De walnoot is van buxushout, het doosje is van zilver.


WP_20170819_11_00_46_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootMetGodInGlorieEnHetLaatsteOordeelC1500-1530

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot met ‘God in glorie’ en ‘Het Laatste Oordeel’, circa 1500 – 1530.


WP_20170819_11_02_25_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInBehuizingBovenLaatsteOordeelHollandC1500-1530BehuizingLate16eEeuwBuxusVerguldZilver

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in behuizing, boven Laatste Oordeel, Holland, circa 1500 – 1530, de behuizing is uit de late 16e eeuw. De noot is van buxushout, de behuizing van verguld zilver.


WP_20170819_11_02_49_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootMiddenBovenKruisigingMiddenMiddenKruisafnameHollandC1500-1530Buxus

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, centrum-boven: de Kruisiging, centrum-midden: de Kruisafname, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout. Met ‘Holland’ vermoedt men Delft. In deze noot staat het kruis centraal. Zo met de bovenste twee deurtjes open heeft het voorwerp ook de vorm van het kruis. Maar dat kan toeval zijn.


WP_20170819_11_04_55_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftChristusAfdalendInDeHelHollandC1500-1530Buxus

Toen ik muurschilderingen in Ferrara, Italie beschreef dacht ik dat ‘Christ in limbo’ een zeldzame afbeelding was, maar hier is er ook een. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, onderste helft ‘Christus afdalend in de hel, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.


WP_20170819_11_05_30_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootInOrigineleBehuizingMetDoosjeEnVergrootglasHollandC1500-1530BuxusDoosjeEind18eEeuw

Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot in originele behuizing met doosje en vergrootglas (linksonder), Holland, circa 1500 -1530, de gebedsnoot is van buxus, het doosje is uit het einde van de 18e eeuw.


WP_20170819_11_10_31_ProInrichtingTentoonstellingszaalRijksmuseum

Dirt is de zaal waar de meeste gebedsnoten liggen in de tentoonstelling van het Rijksmuseum.


WP_20170819_11_13_29_ProAtelierAdamDirckszOntmanteldeGebedsnootHollandC1500-1530Buxushout

Hier zie je een ontmantelde gebedsnoot. Zo kun je de verschillende onderdelen zien. Het schijnt dat de twee helften op zich ook weer uit losse onderdelen bestaan. Atelier Adam Dircksz, ontmantelde gebedsnoot, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.


WP_20170819_11_20_00_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftMetChristusVoorPilatusHollandC1500-1530Buxushout

Deze gebedsnoot krijgt heel veel aandacht op de tentoonstelling. Tussen het volk zit een man met een bril! (rechtsonder van het centrum) Er zitten trouwens nog meer mensen in een boek te lezen. Atelier Adam Dircksz, gebedsnoot, onderste helft met de afbeelding ‘Christus voor Pilatus’, Holland, circa 1500 – 1530, buxushout.

WP_20170819_11_20_00_ProAtelierAdamDirckszGebedsnootOndersteHelftMetChristusVoorPilatusHollandC1500-1530BuxushoutZelfdeBeeldFotoAanDeWand

Op een hele grote afbeelding tegen de muur in het museum zie je de man nog een keer. Hij zit hier rechtsboven. De man schuin voor hem heeft ook een boek op schoot.


DSC_2471CatalogusSmallWondersRijksmuseum

De tentoonstelling is gewoon sensationeel. Small Wonders, Rijksmuseum.


Irma Boom

De NRC kiest de 100 meest invloedrijke Nederlanders
of Nederlandse organisaties op het gebied van cultuur.
Tot mijn verrassing staat Irma Boom op de 10e plaats.
De eerste zin van de info op de NRC website zegt
voldoende waarom ik blij ben met deze erkenning:

 photo IrmaBoomNRCTop100Cultuur2017No6.jpg

Een door Irma Boom ontworpen boek ontstijgt het niveau van informatiedrager.