De vos Reynaerde te kijk gezet in 64 boekbanden

Posted on april 1, 2020 by Argusvlinder

De catalogus van de tentoonstelling georganiseerd door de Stichting Handboekbinden. Deze week ontving ik hem en ik moet zeggen het is een zeer geslaagd boekwerk.

Het afgelopen jaar stond in het teken van de middeleeuwen
bij de Stichting Handboekbinden.
Een actieve groep mensen met meer dan 1000 leden die allemaal
op de een of andere manier geïnteresseerd zijn in boeken en boekbinden.
De leden werden uitgedaagd om het boek ‘Van den vos Reynaerde’
in te binden met een knipoog naar de middeleeuwen.

De inzendingen zijn te zien op een tentoonstelling in Nederland
(nu even opgeschort) en later ook in België.
De details staan op de website van de Stichting.

De tentoonstelling heb ik nog niet gezien maar met het boek
beleef je ook een hoop plezier.
Iedere boekband wordt toegelicht door de binder en is voorzien
van foto’s.
Het plezier en de inspiratie spat van de pagina’s.

Het boek is in een kartonnen band gezet. De band staat vol met afbeeldingen die in het boek uitgebreid voorgesteld worden.

De band is zo bevestigt dat het naaiwerk op de rug
zichtbaar blijft. Een mooie bindwijze.
Het boek wordt ingeleid door een bespreking van het
middeleeuwse boek door Henk Francino.
Daarna gaat Rik van Daele in op de betekenis van het boek
voor de cultuur van de Lage Landen door een aantal
verschillende aspecten van de tekst toe te lichten.

Naast foto’s van de boekbanden wordt het boek verlucht met afbeeldingen die speciaal voor de ‘Van de vos Reynaerde’ gemaakt zijn.

Vervolgens is er voor iedere inzending een pagina om de boekband te bespreken. Hier een voorbeeld van een band van Harrie Knoors en een van Rob Koch. De creativiteit bij de banden is overweldigend. Van traditioneel tot moderne technieken. Negende-eeuwse inspiratiebronnen en platten gemaakt met een fused deposition modeling 3D-printer.

Waar ik dan helemaal diep van onder de indruk ben is dat er ten minste drie mensen zijn die niet 1 boek hebben ingezonden maar twee. Een voorbeeld is Rob Koch. Bij al dat moois is het me nog eens heel duidelijk geworden dat ik echt nog maar een prille beginneling ben in het handboekbinden. Er is nog heel veel te leren en te doen!

Een terechte vraag is dan ook: waar sta ik met mijn Van den vos Reynaerde? Nou dat zie je op bovenstaande foto. Het werk op de naaibank zit er bijna op. Ik vermoed dat komend weekend ik ook de tweede eikenhouten plat kan bevestigen aan het boekblok. Dit is de tweede keer dat ik dit doe en het gaat al veel beter, met een veel mooier, vooral rustiger, resultaat als de eerste keer.

Monnikenwerk

Posted on maart 28, 2020 by Argusvlinder

Van het inbinden van een boek op middeleeuwse wijze
is het naaien of binden het echte monnikenwerk.
Dus op de foto van vandaag zie je misschien niet veel voortgang
maar ik ben toch weer een paar uur bezig geweest.

Weer een paar katernen verder. Waarschijnlijk ben ik morgen halverwege.

Bedrieglijk echt

Posted on maart 26, 2020 by Argusvlinder

Het nieuwe boek van Jona Lendering lag gisteren in de brievenbus.

Lendering schrijft dagelijks op zijn blog Mainzer Beobachter ten minste een bericht over de oudheid. Die berichten lees ik meerdere keren per week. Zo ben ik in aanraking gekomen met zijn boeken. Die raad ik iedereen aan. Ook al heb ik dit boek nog niet gelezen.

Zijn vorige boek heb ik gelezen als een soort leeshulp bij
de Historiën van Herodotos. Na het lezen van zijn boeken
snap je zoveel meer van de geschiedenis als wetenschap.

Deze keer gaat het over een belangrijke bron
voor de wetenschap die geschiedenis heet: de geschreven bronnen;
en hoe daar verkeerd mee omgegaan kan worden.
De andere belangrijke bron zijn de archeologische vondsten.

Zijn schrijfstijl is begrijpelijk zonder dat hij het je te
makkelijk maakt. Geschiedenis is tenslotte een wetenschap.

Heel leuk (kleine spoiler) is de papyrologie bingo
achter in het boel!
Kopen dus.

Van den vos Reynaerde

Posted on maart 24, 2020 by Argusvlinder

Af en toe lijkt het net breien.
Ik was begonnen met het inbinden van Van den vos Reynaerde.
Bij het derde katern was ik bezig maar het beviel me niet.
Er waren twee problemen:
= bij de eerste gang langs strengels en riempjes had ik maar
één wikkeling aangebracht. Dat is te weinig. Je moet steeds de
dikte van het katern, en bij het eerste katern, de helft
van die dikte overbruggen. Je wil op de rug een ononderbroken
wikkeling van garen zien.
= het garen zat te los en te slordig.

Daarom heb ik het ‘uitgetrokken’.
Ik heb de draad helemaal losgemaakt en ben opnieuw begonnen.

Dit vond ik onvoldoende.

Bij de tweede poging heb ik bij de strengel meteen meerdere omwikkelingen gemaakt. Vijf om precies te zijn. Het juiste aantal wikkelingen is natuurlijk afhankelijk van de dikte van de katernen. Hier doe ik dat op gevoel maar ik heb bij de riempjes wel steeds de wikkelingen genoteerd om te proberen het juiste aantal wikkelingen te maken.

Dit vind ik er beter uitzien.

Een bijzondere categorie in de boekenwereld

Posted on maart 23, 2020 by Argusvlinder

Atlassen vormen een bijzondere groep in de boekenwereld. Ze spraken en spreken, zelfs in de tijd van internet, heel snel tot de verbeelding. Ze vormen een soort van gids voor ons leven, een hulpmiddel om onze letterlijke plaats in de wereld te bepalen. Ze brengen fantasieën met zich mee over verre volkeren en landen.

Het was dan ook leuk om een tijd terug te lezen op twitter
(daar lees je ook leuk nieuws) dat er een serie postzegels uitkomt
over de makers van beroemde atlassen.

Vandaag op 23 maart is het dan zo ver.
Ik kocht een tijdje terug een setje met afbeeldingen van de
volgende reeks namen en hun kaarten:

Abraham Ortelius (1527 – 1598),
Theatre oft toonneel des aerdt-bodems:
waer inne te siene sijn die landt-tafelen der geheelder weerelt:
met een corte verclaringe der selver, 1570.

Gerard de Jode (1509 – 1591),
Speculum orbis terrarum, 1578.

Gerard Mercator (1512 – 1594),
Gli XVII provincie de gli Paesi Bassi, come Fiandra, Brabantia, Hollanda & Zelanda etc.
con gli termini de gli paesi vicini, 1585.

Jodocus Hondius (1563 – 1612),
Gerardi Mercatoris Atlas sive cosmographicae meditationes
de fabrica mundi et fabricati figura, 1619.

Willem Jansz. Blaeu (1571 – 1638),
Atlas Major, sive Cosmographia Blaviana, qua solum, salum, coelum,
accuratissime describuntur, 1662

Johannes Janssonius (1588 – 1664),
Ioannis Ianssonii Atlas contractus, sive Atlantis majoris compendium, 1666.

Wat een namen!

Van boven naar beneden: Gerard de Jode, Jodocus Hondius en Johannes Janssonius. De positie van ‘Nederland’ is op alle drie net iets anders.

De postzegels zijn ontworpen door Maud van Rossum.
Op haar website zag ik nog een paar hele mooie afbeeldingen van
de postzegels. Neem een kijkje.

Van boven naar beneden: Abraham Ortelius, Gerard Mercator en Willem Jansz. Blaeu. Van Blaeu was tot voor kort de Atlas Major te zien in het Huis van het Boek.

Met dank aan PostNL, de meeste tekst komt van hen af.

Van den vos Reynaerde

Posted on maart 18, 2020 by Argusvlinder

In een van mijn vorige blogs heb ik dit kladje opgenomen.
vandaag doe ik een poging om de tekening duidelijker
weer te geven.

Dit is de kladversie van de manier waarop je een romaanse binding maakt. Het is misschien niet moeilijk als handeling maar de handelingen zijn steeds weer net iets anders. Om dat te leren is een docent wel handig maar als die er niet is moet je jezelf de weg wijzen. Ik heb steeds een tekening gemaakt van een actie en vervolgens een foto. Eens kijken hoe dat bevalt.

De vorige keer heb ik de elementen die op de tekening staan geprobeerd uit te leggen: een katern waar het kapitaalhoekje is weggehaald. Het gat voor de kettingsteek (meest linkse) en het gat voor het binden aan de riempjes. Die drie riempjes waarvan er hier 1 is voorgesteld, is doorgesneden in de lengte en daarom hier gepresenteerd als twee stroken leer. Dan de kapitaalkern (perkamenten strengel) van wat straks een integrale kapitaalband wordt. Eerste actie: steek de naald door het gat van de kettingsteek.

Hier steek ik de naald met het zwarte boekbindersgaren door het gat van de kettingsteek. Let op: het dekblad ligt op de achterplat en is met een smalle rand van 1 centimeter, aan de rugzijde van het katern, on het katern geslagen. Die rand staat ook al heeft hij weken onder bezwaar geleden, nog steeds makkelijk omhoog. Dat maakt het naaien moeilijker.

Haal de draad door het katern richting perkamenten strengel en naar je toe (tussen katern en kapitaalkern).

Ik realiseer me dat door de verschillende posities van waaruit de foto’s gemaakt is, het nog steeds een legpuzzel blijft om dit precies te volgen.

Nu rondt je de kapitaalkern.

Dan weer opnieuw door het gat van de kettingsteek. Je ziet dat op deze manier zowel aan de binnen- als de buitenzijde de inbinddraad komt te zitten. De methode kost dus nogal wat draad maar het is een echt ‘netwerk’ wat rond de katernen, de kapitaalkernen en de riempjes gebonden wordt. Volg volgende series foto’s en je zult steeds beter dat beeld krijgen.

Dat is het eerste gat.

Uitgeverij Boekblok – Multatuli, Liefdesbrieven

Posted on maart 17, 2020 by Argusvlinder

Uitgeverij Boekblok is een nieuwe uitgeverij in Nederland
die zich specialiseert in het uitgeven van boeken in losse katernen.
Voor een hobbybinder zoals ik, is dit een onontbeerlijke bron
van mogelijke projecten.

Dit jaar gedenken we dat het 200 jaar geleden is dat Multatuli
(Eduard Douwes Dekker) geboren werd.
Een van de boeken met werk van zijn hand verscheen in de serie Privé-Domein
van Uitgeverij De Arbeiderspers.

Vandaag kwam mijn exemplaar.

Multatuli, Liefdesbrieven, in losse katernen. Dan denk je misschien wat is dat rolletje dat bij het boek ligt?

Het rolletje is de papieren omslag. Nou dat is weer een leuk project.

Van den vos Reynaerde

Posted on maart 16, 2020 by Argusvlinder

Door allerlei omstandigheden ben ik wat achter met de foto’s over de voortgang van het inbinden van ‘Van den vos Reynaerde’. In het laatste bericht zag je dat de achterplat in de lijmtangen zit met de perkamenten strengels. Die strengels zitten intussen vast en hier zie je de ene kant van het plat. Je ziet dat het perkament mooi dun aan de buitenkant van het plat is vastgelijmd.

Aan de andere kant zie je dat door de druk het perkament een klein stukje uitsteekt buiten het plat. Dat kleine stukje heb ik er afgesneden. Je ziet dat het perkament een klein beetje doorzichtig is geworden. De nerven van het hout zijn door het perkament zichtbaar.

Dat betekent dat ik het achterplat in de naaibank kon positioneren. In de middeleeuwen was het gebruik van een naaibankje misschien niet gemeengoed maar ook Peter Goddijn raadt aan het bankje te gebruiken. Je ziet dat de strengels en de riempjes zijn vastgezet op de horizontale dwarsbalk. Je kunt ook zien dat ik het achterplat met schilderstape heb geprobeerd vast te zetten op de tafel van het naaibankje. Het is de eerste keer dat ik deze bank gebruik.

In het verleden heb ik deze tekening uit het boek van Goddijn al
eens laten zien.
De tekening toont onder een zijaanzicht in perspectief (een soort
van 3-D-tekening) en bovenaan zie je een vereenvoudigd bovenaanzicht.

Knap getekend maar als instructiemateriaal vond ik het niet duidelijk genoeg. De tekeningen samen vond ik ook verwarrend. Daarom heb ik voor me zelf een paar tekeningen gemaakt.

De kladtekeningen die ik hieronder laat zien gaan uit van dit vertrekpunt: een katern dat met de gesloten kant (de rug) naar je toe ligt als ligt hij op je naaibankje. Dan heb je aan de kop en de staart van het katern (voor de kijker links en rechts) een hoekje van het katern weggehaald: het kapitaalhoekje (als ik me niet vergis). Op de plaats van het hoekje dat is weggehaald komen de strengels. Hier gemodelleerd als twee cirkels. Tussen de kapitaalhoekjes komen straks drie riempjes die alle drie ingesneden zijn. Een van die riempjes is hier gemodelleerd als twee korte horizontale streepjes boven het woord riempje. De naaigaten staan op dit overzicht niet getekend.

Dan zijn dit de eerste 14 stappen. In dit voorbeeld begin je met de linker kettingsteek. Van buiten het katern naar in het katern. Dan werk je naar de strengel om langs de buitenkant van het katern terug te keren naar de allereerste ingang. Vandaar ga je naar het eerste riempje, langs de binnenkant van het katern. Bij het riempje kom je naar buiten en ga je afwisselend links en rechts om het riempje heen. Dat doe je zo vaak als nodig is (achtjes) om de dikte van de katernen op te vullen op de riempjes.

In klad ben ik dit voor me zelf gaan uitschrijven. Daar kom ik in een volgende blog nog op terug.

Vervolgens heb ik de stappen, in klad, op papier gezet voor de tweede strengel en de overgang (met de kettingsteek) naar het volgende katern.

Dit is dan wat me te wachten staat. Binnenkort meer.

Van den vos Reynaerde

Posted on maart 15, 2020 by Argusvlinder

De perkamenten strengels passen in de speciaal hiervoor gemaakte gaten. Het idee is nu de uiteindes aan de buitenkant weer uit te rollen en die dan daar te bevestigen. Als dat gedaan is aan de achterplat dan zitten daar de riempjes en de strengels aan en kan het echte binden beginnen. Aan het eind van het binden kan dan het voorplat bevestigd worden. Daarvoor heb ik nu natuurlijk al gekeken of de riempjes en de strengels goed passen. Alleen de riempjes me strengels zullen nog ingekort moeten worden maar dat doe ik pas na het inbinden want dan kan ik precies bepalen wat de lengte moet zijn.

Om de strengels uit te rollen maak ik de uiteinden weer vochtig en laat ik het water even inwerken. Het perkament wordt dan weer week en laat zich uitrollen.

Het hout wordt daarbij ook wat vochtig maar dat kan het eikenhout best hebben.

Met PVA ingelijmd.

Vervolgens heb ik de kop en de staart (de boven en onderkant), op de plaats van de strengel in lijmklemmen gezet. Daar laat ik ze een nacht in staan drogen.

Van den vos Reynaerde

Posted on maart 11, 2020 by Argusvlinder

Er is in Nederland al een reizende tentoonstelling met
64 versies van Van den vos Reynaerde.
Die van mij is daar niet te zien want hij is nog lang niet af.
Stap voor stap ga ik vooruit.

Afgelopen zondag had ik geen camera bij me toen ik in mijn werkplaats was. Toen heb ik twee strengels gemaakt van perkament. Je neemt een strook perkament van 2 cm breed, drie maal zo lang als je nodig hebt. Dan plaats je voor 15 minuten het perkament in water. Het perkament wordt dan weer zacht en je kunt het oprollen en vastzetten op een plank of een stuk stevig karton.

Deze strengels zijn ongeveer 3 mm dik. Naast de drie riempjes waarop de katernen gebonden gaan worden gaan deze strengels ook verbonden worden met de katernen, en wel aan de boven- en onderkant. Na het naaien en het aanbrengen van het leer als bekleding wordt het leer verbonden met deze gebonden strengels om zo het kapitaal te gaan vormen.

Dit is de status van de achterplat zoals die zondag was. Dit is de binnenkant en je kunt zien dat de riempjes gelijmd en met messing spijkertjes vastgezet zijn. Dit verdwijnt straks uit het zicht door het perkamenten dekblad dat met het eerste en laatste katern wordt meegebonden.

Dit is de buitenkant van het achterplat. De leren riempjes zijn ook hier gelijmd aan het eikenhout. Je ziet hier ook boven en onder de gaten waar de perkamenten strengels door moeten.

Vandaag zijn die gaten voor de strengels nog een beetje uit gevijld zodat de strengels er door kunnen. Op de buitenkant van het achterplat draai ik die strengels weer uit elkaar (eerst een beetje nat maken) en ga ik ze dan vastlijmen. Maar dat is voor de volgende keer.

De binnenkant van de achterplat. Als de strengels aan het achterplat zijn vastgemaakt gaat het echte inbinden beginnen. De tekst op de riempjes zijn van een eerdere test om op dit leer de naam van het boek te zetten met de verguldpers.

Boekenweek: De kleine Couperus

Posted on maart 9, 2020 by Argusvlinder

Couperus is een van de grootste schrijvers in onze taal.
Daar zijn dan ook heel veel boeken over geschreven.
Niet allemaal even eenvoudig.

Dit is een leuk boek dat een overzicht geeft van het leven van
Louis Couperus en de belangrijkste thema’s in zijn werken.
De schrijver doet dit aan de hand van een reis langs de plaatsen
die Couperus bezocht tijdens zijn leven en waar hij regelmatig
voor langere tijd verbleef.

Een genot om te lezen in deze boekenweek.
Nog geen 12 Euro.

Rémon van Gemeren, De kleine Couperus.

De ondertitel van het boek is “Levenskunst volgens de excentrieke schrijver”.
Op de achterkant van het boek staat het in eenvoudige termen en
lees je ook waarom Couperus en zijn werk, en dit boek voor moderne mensen
heel relevant is:

Hoe de schrijver……”telkens weer een antwoord zoekt op het vraagstuk van de wezenlijke menselijke tragiek: hoe om te gaan met het gegeven dat we meer willen dan we ooit kunnen krijgen?”

Volgens mij is dat een super actueel gegeven. Of het om de klimaatcrises
gaat, om de opvang van vluchtelingen, over het budget voor de EU,
over Brexit, over een nieuwe keuken, over een relatie (of vul maar aan).
In essentie komt het steeds op deze vraag aan.

Couperus worstelt ook met die vraag, op zijn manier, brengt dit in beeld,
toont oplossingen of juist wegen die niet naar een oplossing leiden.
Om ons daarin deelgenoot te maken schreef hij boeken.
En hoe!

Van den vos Reynaerde of Reinaert de vos

Posted on maart 4, 2020 by Argusvlinder

Voor het eerst sinds lange tijd weer eens een foto
uit mijn werkplaats met iets van de zon erop.

Door carnaval en verkoudheid lag het allemaal wat stil. Eén van de houten platten voor de middeleeuwse binding is gereed. Maar aan de tweede moest ik nog beginnen. Vanmiddag dus begonnen de buitenkant af te tekenen. Dit ‘houtbewerken’ en de metaalbewerking, zijn de moeilijkste technieken. Gewoon omdat ik er nauwelijks ervaring mee heb. Maar het goede nieuws is dan dat je op die gebieden ook de meeste vorderingen maakt (in het begin).

Hier ben ik aan de binnenkant bezig. Kort samengevat: je maakt vanaf de rug (de smalle kant van de houten plankjes) een ‘tunnel’ naar de buitenkant van de plat. De leren riempjes die straks door de ‘tunnel’ lopen, gaan even verder, dwars door de houten plank. Daar wordt ook een anderhalve centimeter lang, ruimte gemaakt om straks het riempje vast te kunnen lijmen en spijkeren. Die laatste lengte zie je op deze foto gemaakt worden.

Ik durf het bijna niet te zeggen maar dat werken met een beitel valt nog niet mee. Aan het eind van de middag voel ik mijn arm.

De gaten om van de buiten- naar de binnenkant te komen zijn gereed. De riempjes passen er door en de kleine sleuven zijn diep genoeg. Nu de ‘tunnels’ nog. Dat is het moeilijkste deel. De smalle rugkant van de platten zijn het meest kwetsbaar. Overigens zijn de riempjes qua lengte nog niet op maat. Ze zijn lang genoeg om door de platten te gaan en er op vastgezet te worden en om rekening te houden met het boekblok dat nog tussen de plankjes moet komen. Als het goed is zijn de riempjes te lang en moet ik ze straks inkorten.

Laten we zeggen de eerste versie van de drie brede ‘tunnels’. Die zie je aan de bovenkant van de foto. Dan, naar beneden, een korte sleuf met gelijke breedte en dan het gat waardoor de leren riempjes straks naar de binnenkant van de plat gaan. Volgende keer afronden.

Wil je zien hoe hedendaagse boekbinders hun fantasie de vrije loop
laten bij het maken van boekbanden voor ‘de vos’?

Grootste boekbandexpositie van het jaar in Deventer

Deventer – Op de drempel van de 85ste Boekenweek opent de stichting Handboekbinden de grootste boekbindersexpositie van het jaar: ‘De Vos Reynaerde te kijk gezet in 64 boekbanden’.

Vierenzestig boekbinders hebben het dierenepos uit de 13de eeuw, “Van den vos Reynaerde”, op een nieuwe, unieke wijze vormgegeven. Alle boeken hebben dezelfde authentieke inhoud, maar ieder boek heeft een bijzondere met de hand gemaakte boekband. Deze 64 handgebonden boeken worden, naast enkele bijzondere historische exemplaren, van 2 maart tot en met 5 mei 2020 in de Athenaeumbibliotheek tentoongesteld.

Reynaert de vos, rebel van het eerste uur, is een middeleeuws literair icoon dat ons al eeuwen in de ban houdt. Reynaert is een rebel van een speciaal kaliber. Hij is sluw, egoïstisch, leugenachtig, pervers, gewelddadig en sarcastisch. De perfecte antiheld.

De expositie laat een bijzondere mix van klassieke en hedendaagse handgebonden boeken zien. Enkele boeken zijn gebonden op traditioneel middeleeuwse wijze. Er zijn ook meer eigentijdse exemplaren te bezichtigen die gemaakt zijn met gebruikmaking van hedendaagse materialen en technieken, maar dan met een knipoog naar de middeleeuwen. Een onverwachte verzameling boekbanden die bijzonder de moeite waard is voor de ware boekenliefhebber. Een expositie waar het plezier van het ontwerpen en het maken van afspat.

Athenaeumbibliotheek, Klooster 12, 7411NH Deventer

2 maart – 5 mei 2020

Openingstijden:
Maandag 13.00 – 17.00 uur
Dinsdag 09.00 – 17.00 uur
Donderdag 13.00 – 17.00 uur
Vrijdag 13.00 – 17.00 uur

Vandaag is het de 200ste geboortedag van Multatuli

Posted on maart 2, 2020 by Argusvlinder

Jacqueline Bel houdt vanwege deze dag een pleidooi voor het lezen.
Ze richt dat aan de politiek en daarom herhaal ik een deel ervan.

Leden van de Staten-Generaal!
Het Nederlands verkommert.
Lezen, schrijven en denken in de moedertaal is even vanzelfsprekend als de lucht die we inademen.
En dat moet zo blijven.
De literatuur van een land biedt jonge mensen een bron van kennis over de gedeelde geschiedenis en cultuur die onderdeel zijn van de gezamenlijke identiteit.
Het gaat er zeker niet om daar een nationalistisch hekwerk omheen te plaatsen, integendeel!
Het gaat er juist om te laten zien dat het verhalen zijn die mensen verbinden.
Onderzoek en onderwijs van literatuur in de moedertaal heeft daarom nu dringend uw aandacht nodig.
Ook dáárom is het belangrijk te denken aan Multatuli en zijn adagium: Ik wil gelezen worden.

Hierbij verwijst ze naar een stuk uit de Max Havelaar.

Dit is mijn versie van de Multatuli’s Max Havelaar. Uitgegeven door de Nationale Uitgeverij Rotterdam. Van wanneer deze versie is weet ik niet. Wat ik wel weet (want dat staat in het boek) dat de omslag van Harm van Tongeren is.

Dit is het stukje tekst waar naar verwezen wordt: ‘Ja, ik wil gelezen worden. Ik wil gelezen worden door staatslieden,…’ op pagina 203.

Dat lezen helpt ons om een geweldige cartoon als deze van Fokke & Sukke te kunnen begrijpen en er plezier aan te beleven. Ik vind de cartoon in ieder geval hilarisch!.

Jacqueline Bel, hoogleraar Moderne Nederlandse Letterkunde aan de Amsterdamse Vrije Universiteit, bekleedt de nieuwe Multatuli-leerstoel. Die werd ingesteld op initiatief van het Multatuli Genootschap. Deze tekst is gebaseerd op haar oratie die zij deze maandag uitspreekt.

Geertje Dircx

Posted on maart 1, 2020 by Argusvlinder

Als kerstcadeau kreeg ik het boek Schilderslief van
Simone van der Vlugt.
Ik heb er dubbele gevoelens bij.

Het verhaal van Geertje Dircx verdient aandacht.
Ze ging in begin 1642 werken bij de schilder Rembrandt van Rijn.
In juni 1642 overlijdt Saskia Uylenburgh.
Na het overlijden kregen Geertje en Rembrandt een relatie
waarbij ze zich naar de buitenwereld gedroegen als man en vrouw en
die in 1649 eindigde in een serie van gerechtelijke zaken.
In 1650 laat Rembrandt Geertje opsluiten in het Spinhuis in Gouda.
Na 5 jaar en een inmiddels slechte gezondheid komt ze vrij.
De rechtszaken stoppen dan niet.
Geertje Dircx blijft een belangrijke schuldeiser van Rembrandt.
Na 1656 is ze overleden.

Simone van der Vlugt, Schilderslief. Rond de hierboven genoemde feiten maakt Van der Vlugt een verhaal.

Maar veel meer dan een vlot verhaal maakt Van der Vlugt er niet van.
Daarom vind ik de omschrijving ‘Roman’ zoals op de kaft staat,
wat zwaar aangezet.
De graphic novel Rembrandt (door Typex), die een paar jaar geleden verscheen,
maakt duidelijke keuzes en is daarom in mijn ogen meer geslaagd.

Hij lag even stil: Van den vos Reynaerde

Posted on februari 20, 2020 by Argusvlinder

Voor mijn verkoudheid had ik wel een begin gemaakt
met het voorbereiden van het eerste plat (houten voor- of achterkant)
van een middeleeuws boek.
Deze week kon ik er weer aan door werken.

Een middeleeuws boek is een boek waarbij de tekst tussen twee
houten planken wordt ingebonden.
In mijn geval eikenhout.
Het idee bij deze Romaanse binding is dat er met drie riempjes
en twee perkamenten strengels een verbinding ontstaat tussen de houten
planken en de tekst en de katernen van bedrukt papier en twee dekbladen
van perkament onderling.

Hier zie je dat het leren riempje van links af, in de rug van de houten plat verdwijnt. Vanaf de rugzijde is er een ‘tunnel’ gemaakt die even verder aan de buitenkant van de plat naar buiten komt. Daar wordt het riempje door een sleuf geleid om dan dwars door de plat te gaan. Aan de binnenkant wordt hij opnieuw door een sleuf geleid. In de sleuven en de tunnel ga ik straks het leer verlijmen met het hout. Bij de sleuven wordt het riempje ook nog eens vastgezet met messing spijkertjes. Zowel aan de binnen- als buitenzijde. De tunnel is voorgeboord met een boormachine. Verder gebruik je een beitel en vijlen.

Hier zie je hoe het riempje als het aan de binnenkant uit de plat komt nog eens door een sleuf wordt geleid. De beitel ligt er bij om het leer een beetje voor de foto op zijn plaats te houden.

Hier zie je dat riempje nummer 2 ook op zijn plaats zit. Ook zie je dat het leer (van een oude tas, 3 centimeter breed en dan dubbelgevouwen om de juiste dikte te krijgen voor een riempje van iets meer dan 1 centimeter breed) terugveert. De lijm en de spijkertjes en het dekblad dat aan deze kant tegen de plat komt, zullen er voor zorgen dat het allemaal op zijn plaats blijft zitten.

De drie riempjes zitten in de plat. Een volgende keer ga ik aan plat twee beginnen. Even zien wanneer dat zal zijn met carnaval in aantocht.

Perkament gekocht

Posted on februari 19, 2020 by Argusvlinder

Als hobby handboekbinder doe ik lang met een vel perkament.
Maar het eerste vel dat ik vorig jaar kocht is bijna helemaal
verwerkt in boekbanden, strengels en als dekblad.
Om straks niet op een lege plaats te pakken, heb ik een
nieuw vel gekocht.

Perkament. In dit geval van een geit.

Moet toch eens gaan kijken hoe zo’n huid bewerkt en gedroogd wordt.

15 notitieboekjes

Posted on februari 19, 2020 by Argusvlinder

19 November 2019 was een heel natte ochtend. Ik kwam in de regen te staan toen ik moest wachten tot de Pieterskerk in Leiden openging om de bezoekers van de Boekkunstbeurs binnen te laten. Deze week kwam ik nog een keer mijn tasje van die dag tegen. Toch maar even opruimen. Mijn kaartje van de beurs zat er nog in, met regensporen.

Maar dit doosje is belangrijker. 15 Notitieblokjes gemaakt door de Grafische Werkplaats Amsterdam. Die werkplaats bestond vorig jaar 15 jaar. Een van de evenementen was het drukken van 15 notitieboekjes. Ik kocht een versie van die boekjes in een doosje. Ik ben het gaan ophalen op de beurs.

Ieder notitieboekje bevat een groot aantal blanco pagina’s en een introductie. Een introductie op het 15 jarig bestaan en het thema van het boekje. De boekjes zijn allemaal verschillend.

Dit zijn de thema’s.

Dus eigenlijk heb ik wel een probleem. De boekjes zijn te mooi om vol te schrijven en verspreid te worden. Ik heb de doos met de 15 boekjes daarom maar in mijn boekenkast gezet.

Het is een geweldig idee geweest om ze te maken en er is veel aandacht aan besteed.

Kees Schoenmakers – Dio Rovers

Posted on februari 16, 2020 by Argusvlinder

Aangezien ik maar wat op bed lag had ik tijd om eens rustig
het boek van Kees Schoenmakers over Dio Rovers door te nemen.
Het verscheen eind vorige jaar en is een prettig boek om
te lezen en door te bladeren.
Het beschrijft het leven van Dio Rovers en dat van zijn
directe familie. Maar de nadruk ligt natuurlijk op
zijn activiteiten op en rond de Grote Kerk in Breda en
zijn vrije werk als tekenaar en schilder, verknocht aan Breda.

Kees Schoenmakers: Dio Rovers – Beeldend monument van Breda (1896 – 1990).

Maar niet alleen als zelfstandig kunstenaar, ook als promotor van kunst en cultuur,
van mede-organisator van carnavalsactiviteiten en het maken van ontwerpen daarvoor,
tot het aan de wieg staan van het kunstonderwijs in Breda (1e directeur St Joost).
Als opleider door het geven van cursussen, als restaurateur van de schilderingen
in de Grote Kerk en als beschermer van erfgoed in de aanloop na en tijdens de
Tweede Wereldoorlog.
Eigenlijk te veel om op te noemen en het boek doet dat natuurlijk veel
beter dan dat ik dat hier nu kan.

Een voorbeeld van een van de vele manieren waarop Dio Rovers betrokken was bij de restauratieactiviteiten in de Grote Kerk van Breda: Tekening fiaal baldakijn, 1926, houtskool op papier en Tekening baldakijn kooromgang, 1926, houtskool op papier.

Even opzoeken, fiaal:

[ architectonische termen] Een gotische bekroning in de vorm van een toren met uitsteeksels, ook wel fioel genoemd. Het werd als decoratief element boven een venster of portaal geplaatst, of als extra verzwaring voor een steunbeer.Een meer gangbare benaming is pinakel.

Dit werk van Dio Rovers ken ik het best: Bredase markt in winter, 1952, olieverf op doek.

Zijn werken met houtskool zien er fascinerend uit: Vissers met netten, 1947, houtskool op papier.

Zijn werk is altijd figuratief maar dit is wel heel dicht tegen abstract aan. Mooi van kleur. Markdal in winter, circa 1940, olieverf op doek.

Een overzichtstentoonstelling van zijn werk, hier in Breda,
zou mij heel veel plezier doen.

Multatuli Liefdesbrieven

Posted on februari 11, 2020 by Argusvlinder

Privé-domeinreeks nummer 54 van De Arbeiderspers in herdruk: Liefdesbrieven.

Normaal maak ik geen reclame.
Maar dit is uitzonderlijk.
Een prachtige uitgave, in herdruk.
Ingebonden naar uw eigen wens.
Misschien dat ik er maar twee koop.

Op 2 maart 2020 is het 200 jaar geleden dat Multatuli in Amsterdam werd geboren.
In het kader hiervan herdrukt De Arbeiderspers uit de privé-domeinreeks nummer 54 uit 1979, Liefdesbrieven.
Bezorgd en van aantekeningen en een nawoord voorzien
door Paul van ’t Veer, naar moderne spelling gezet door Henk Gielkens.
Aan de nieuwe editie is een voorwoord van Elsbeth Etty
toegevoegd.

De winkeleditie is genaaid en direct ingehangen
in het papieren omslag, met flappen.
Voor handboekbinders en andere boekenliefhebbers
is het boek te verkrijgen in losse, ongebonden katernen bij Uitgeverij Boekblok (van Jannie de Groot), in samenwerking met Atelier De Ganzenweide (van Rob Koch).

• Formaat: 11,5 x 19,5 cm

• Het binnenwerk heeft een omvang van 392 pagina’s,
in 16 katernen van 24 pagina’s en
een katern van 8 pagina’s,
gedrukt op Schleipen, 80 grams houtvrij romandruk,
creme/wit, opdikking 1.5

• Het papieren omslag is gedrukt op Munken pure,
240 grams houtvrij offset getint, opdikking 1.13

• Meegeleverd worden het omslag en een extra blanco katern,
voor bijvoorbeeld het maken van schutbladconstructies

• De prijs bedraagt 25,- euro

De katernen zullen beschikbaar komen in maart 2020.
Ze zijn te koop op de Boekbindbeurs, zondag 26 april
te Sint-Niklaas, op de stand van Uitgeverij Boekblok
(pinnen is mogelijk).
Ook zijn ze te bestellen via de website http://www.uitgeverijboekblok.nl.

Van den vos Reynaerde (vervolg)

Posted on februari 10, 2020 by Argusvlinder

Dit wordt het derde boek in deze reeks.
Het eerste was een klein maar dik boek met houten platten,
leren bekleding en een sluiting (die ik gekocht had).
Geen tekst.

Het tweede was het boek ‘The art of bookbinding’. Dus een
bedrukt boekblok, houten platten met rood leer. Met een sluiting
van leer en messing. Eenvoudige integrale kapitaalband.
Met als versiering een messing beslag dat ik gekocht had.

Het derde boek is dan uiteindelijk Van den vos Reynaerde.
De tekst die geleverd is door een samenwerkingsverband van
de Stichting Handboekbinden, Atelier de Ganzenweide van Rob Koch
en Jannie de Groot. Hier wil ik het chevronkapitaal op
maken en met een messing titelvenster. Deze laatste twee
waren bij boek twee of niet gelukt of was ik gewoon niet aan begonnen.

Dit is het vertrekpunt voor dit bericht: twee eikenhouten platten, drie leren riempjes (uit een oude tas) en een prikmal die ik voorbereid heb.

Aan de kop en de staart (aan de boven- en onderkant van de platten) zijn de hoeken van eikenhouten platten afgeplat. Er is een stukje afgezaagd. Door dat te doen ontstaat er voldoende ruimte om een kapitaalkern van gedraaid perkament aan te kunnen brengen. Die kapitaalkern zal later omwikkeld worden met twee kleuren draad om zo het chevronkapitaal te realiseren. De kapitaalkern verbindt de twee platten met het boekblok dus is er niet alleen voor de versiering maar ook voor de stevigheid van de binding.

Een timmerwerkplaats is mijn werkplaats niet dus moet ik steeds een beetje improviseren.

Je kijkt hier tegen de buitenkant van een van de platten. Straks, nadat de bekleding is aangebracht, kun je de aanhechting van het perkament op de platten zien. Dat is ook het geval bij de riempjes.

Het stukje dat op de hoek van de platten is weggehaald, haal ik ook van het dekblad en de rest van het boekblok af. Daardoor ontstaat er ruimte om straks het kapitaal te omwikkelen en vast te maken aan de kapitaalkern en het leer.

Het boekblok (met de perkamenten dekbladen) zit in de blokpers. Hier zijn de plaatsen aangegeven waar ik het boekblok ga inzagen.

Drie tot vijf millimeter diep zaag ik het boekblok in.

Het is de bedoeling dat het boekblok aan de leren riempjes wordt genaaid. Daarbij zullen de leren riempjes door een soort tunnel de platten ingaan om er aan de buitenkant uit te komen om vervolgens door het hout te gaan en aan de binnenkant van de platten bevestigd te worden. Lees Goddijn. Hier zie je een en ander afgetekend en de eerste gaten zijn geboord als begin van de ‘tunnel’.

De binnenkant van een plat. De riempjes komen straks door het gat naar binnen en worden dan tegen de binnenkant van de plat bevestigd. Het dekblad, eenmaal tegen de binnenkant van de plat bevestigd, zal dit aan het oog onttrekken.

Een afgetekende buitenkant van een plat. Je ziet de boorgaten van de rug afkomen. Die moeten een ‘tunnel’ gaan vormen. Door de brede gaten gaan de riemen dan naar de binnenkant om vastgezet te worden met messing spijkers.

Laat ik maar beginnen met de eenvoudige dingen. Dat maken van de tunnel. Daar ben ik een beetje voorzichtig mee. Als ik te veel kracht gebruik ben ik bang dat het ‘dak’ van de tunnel afgaat. Op zich is dat geen ramp. Dan kun je nog steeds het boek inbinden maar je ziet dat dan wel. Ook dat kun je dan wel weer oplossen maar volgens het boek moet het met een tunnel. Dat wil ik proberen. Bij mijn tweede boek lukte dat niet maar dat had vooral met het materiaal te maken. Dit is een massief eiken plank. Bij boek twee was het een uit meerdere lagen samengestelde plank.

De komende tijd kan ik me dus wel vermaken in de werkplaats.

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

De vos Reynaerde te kijk gezet in 64 boekbanden

Monnikenwerk

Bedrieglijk echt

Van den vos Reynaerde

Een bijzondere categorie in de boekenwereld

Van den vos Reynaerde

Uitgeverij Boekblok – Multatuli, Liefdesbrieven

Van den vos Reynaerde

Van den vos Reynaerde

Van den vos Reynaerde

Boekenweek: De kleine Couperus

Van den vos Reynaerde of Reinaert de vos

Vandaag is het de 200ste geboortedag van Multatuli

Geertje Dircx

Hij lag even stil: Van den vos Reynaerde

Perkament gekocht

15 notitieboekjes

Kees Schoenmakers – Dio Rovers

Multatuli Liefdesbrieven

Van den vos Reynaerde (vervolg)

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: