Apocalyps
Tagarchief: Huis van het boek
Apocalyps, vrees én hoop
Die duivelse onschuld?
De Openbaring van Johannes heeft schrijvers
door de eeuwen heen op vreemde gedachten gebracht.
Het lijkt wel of Hegseth, Rubio en Vance,
dit soort gedachten nog iedere nacht hebben.
De originele tekst is niet heel duidelijk en laat veel ruimte
voor interpretatie. Ook de auteur staat niet vast.
Daar maken mensen grif gebruik van.
Het kan niet bloederig genoeg
en er wordt niet op een moord meer of minder gekeken.
Zelfs de onschuld zelve, de maagd Maria,
gaat er op uit om te doden.
Is het lam wel zo onschuldig?
Wat volgens sommigen, de duivel fluistert
Apocalyps: hoop én vrees
Huis van het Boek, Apocalyps, Getijdenboek, Parijs, Philippe Pigouchet voor Simon Vostre, 16 september 1498.
Ars moriendi, Leipzig, Conrad Kachelofen, circa 1495.
De vier uterste, Delft, Jacob Jacobszoon van der Meer, 25 maart 1486: De doot en spaert niemant.
Toen ik op de tentoonstelling was heb ik een tijdje gezocht naar de naam van de maker van deze schedel. Maar ik kn geen naam vinden. Copilot denkt dat het om een werk van Carolien Smit gaat net als de eerdere Witjeswand (The Warrior the Dog and the Goat). Maar hiervoor kon ik op de website van Carolien Smit geen bevestiging vinden.
Apocalyps: vrees én hoop
De tentoonstelling in het Huis van het Boek
begint bij het boek Genesis: de schepping.
Maar het boek Genesis is een deel van een groter geheel
waar bijvoorbeeld ook de Openbaring van Johannes bij hoort.
De tentoonstelling neemt je aan de hand van boeken,
hun teksten en illustraties, en kunstwerken door het verhaal
van de Apocalyps.
Het neemt je mee van vrees naar hoop en omgekeerd.
Huis van het Boek, Apocalyps, Openbaring van Johannes, blokboek, tussen 1450 – 1465.
Bijbel, Antwerpen, Jacob van Liesvelt, 1542.
Getijdenboek, handschrift, Brugge, circa 1420 – 1430.
Ondermarge.
Brunon Podjaski, Koszmary w Bukowcu (Nachtmerries in Bukowiec), 1972, olieverf op doek. Collectie Willem en Ludmilla Otten-Owsiejczuk.
Apocalyps
Huis van het Boek, Apocalyps, Robert Crumb, Genesis.
Le Cahos.
Carolien Smit, Witjeswand, The Warrior, the Dog and the Goat, 2025.
Bijbel, Keulen, Bartholomaeus de Unkel en Heinrich Quentell voor Johann Helmann en Arnold Salmonster, circa 1478 – 1479.
Den Bibel, Tgeheele Oude ende Nieuwe Testament, Antwerpen, Willem Vorsterman, 1532.
Groot raadsel, klein boekje
Het Spookklooster zonder spook
De detectiveverhalen met Rechter Tie zitten
vol moord en vergelding.
Maar het belangrijkste accent ligt steeds
op de intellectuele uitdaging om het op te lossen.
Het bereiken van de laatste bladzijde is zo,
een opluchting met voldoening: een klus geklaard.
Het Spookklooster is anders.
Rechter Tie vindt een oplossing en in twee situaties
is die zelfs positief in de zin dat Rechter Tie knorrig zegt:
Ik kan de magistratuur er beter aan geven en als huwelijksmakelaar beginnen! Ik heb twee jonge paren bij elkaar gebracht, maar een gevaarlijke moordenaar, nee, die kan ik blijkbaar niet vatten!
Maar de sfeer van het verhaal is anders.
Bedrukkend, somber.
Een echt andere Rechter Tie.
Robert van Gulik, Het Spookklooster. Deze uitgave van Elzevier wordt ingeleid door Janwillem van de Wetering. Daarnaast ligt Robert Coover, Street Cop, met illustraties van Art Spiegelman.
Wel een heel klein eiland
Een paar weken geleden schreef ik over de titels van Isolarii.
Toen heb ik ook een titel gekocht: Street Cop.
Robert Coover met illustraties van Art Spiegelman.
Het boekje kwam gisteren met de post:
Gedrukt in Italië en verzonden vanuit de UK.
Het formaat is veel kleiner dan dat van de boekjes
die ik in het Huis van het Boek zag.
Ik geloof niet dat er zulke kleine iPhone‑tjes zijn.
Maar wel compleet met een bedrukte stofomslag.
Gauw gaan lezen.
Street Cop met links de half doorzichtige stofomslag.
Een boek dat door de tijd werd gemaakt
Op de tentoonstelling ‘Apocalyps, vrees en hoop’ ligt een topstuk.
Een handgeschreven boek uit 1332.
Misschien denken sommige dan aan iets stoffigs, kleurloos, saai.
Maar dat is de Rijmbijbel in ieder geval niet.
Hij is geschreven door Jacob van Maerlant
en geschilderd door Michiel van der Borch.
Hopelijk geven mijn foto’s een eerste indruk van hoe
indrukwekkend, kleurrijk en enerverend de Rijmbijbel is.
Huis van het Boek, Apocalyps, Rijmbijbel van Jacob van Maerlant, handschrift, Utrecht, 1332, met illustraties door Michiel van der Borch.
Het boek is zo bijzonder dat ik het thema:
‘Apocalyps, vrees en hoop’
even uit het oog verlies om er bij stil te staan.
Wie waren de makers die we nu nog kennen?
Jacob van Maerlant (1230–1300)
Jacob van Maerlant werd waarschijnlijk geboren
in de buurt van Brugge.
We weten niet precies wanneer, want in die tijd
schreef bijna niemand zulke dingen op.
Maar we weten wél dat hij heel veel hield
van lezen, leren en schrijven.
Als jonge man (rond 1260) werkte hij als koster
in Maerlant op Voorne (nu Voorne-Putte in Zuid-Holland).
Vanaf ongeveer 1270 woonde hij in Damme, waar hij als klerk
(assistent) van de stadsschepenen (wethouders) werkte.
Damme ligt ten noorden van Brugge.
Jacob vond dat gewone mensen recht hadden op kennis.
Daarom besloot hij boeken
die alleen in het Latijn of Frans bestonden,
om te zetten in Middelnederlands,
de taal die mensen toen thuis spraken.
In Damme schreef hij zijn grootste boeken.
Hij wilde dat mensen de wereld beter zouden begrijpen:
de natuur, de geschiedenis, de Bijbel,
en de verhalen die overal in Europa werden verteld.
Belangrijkste werken
Rijmbijbel (1271) — een bijbelvertaling in rijmen, bedoeld om de de bijbel begrijpelijk te maken voor iedereen.
Der naturen bloeme — een encyclopedisch natuurboek, gebaseerd op Latijnse bronnen
Spieghel historiael — een wereldgeschiedenis
Historie van Troyen — het verhaal van Troje in verzen
Alexanders geesten — een levensbeschrijving van Alexander de Grote
Van den lande van Overzee — een kritische tekst over de kruistochten, opvallend door zijn politieke en morele scherpte.
Dat we een versie zien uit 1332
betekent dat het boek erg populair was.
Al 30 jaar na zijn dood werd deze kopie gemaakt op perkament.
Prachtig geïllustreerd.
Michiel van der Borch (actief ca. 1320–1364)
Michiel van der Borch leefde na Jacob van Maerlant.
We weten niet precies wanneer hij geboren werd,
maar we weten wél dat hij een van de eerste kunstenaars was
die boeken versierde en daarbij zijn eigen naam opschreef.
Dat was heel bijzonder in die tijd.
Hij woonde in Utrecht, waar hij in 1322
als burger werd ingeschreven.
Waarschijnlijk kwam hij oorspronkelijk uit Vlaanderen,
want zijn manier van schilderen lijkt op de stijl
die daar toen populair was.
Michiel werkte als miniaturist:
iemand die kleine schilderingen maakte in handschriften.
Hij schilderde met fijne penselen,
met kleuren die hij zelf maakte uit mineralen en planten.
Zijn werk was bedoeld om boeken mooier, duidelijker
en soms ook vrolijker te maken.
In 1332 versierde hij een prachtig handschrift
van Maerlants Rijmbijbel.
Hij maakte er 64 miniaturen in:
kleine schilderingen van bijbelverhalen,
maar ook grappige of wonderlijke figuren in de marge.
Op één grote afbeelding schreef hij zelfs zijn naam en het jaar.
Daarom weten we zeker dat híj het was.
Michiel was getrouwd met Liesbet
en samen hadden ze twee kinderen: Jan en Barbara.
Hij werkte waarschijnlijk in een klein atelier,
misschien samen met leerlingen of familieleden.
Zijn schilderingen zijn belangrijk
omdat ze laten zien hoe boeken er in de middeleeuwen uitzagen
en hoe kunstenaars toen werkten.
Hij is de eerste bij naam bekende boekverluchter
uit de Noordelijke Nederlanden.
Dat maakt hem een soort pionier:
iemand die als eerste zijn handtekening achterliet
in een wereld die meestal anoniem bleef.
Afsluiting
De foto’s van de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant
zijn van een boek dat al bekend was in 1330.
De tekst is wel bedacht is door Van Maerlant
maar deze versie is geschreven door iemand die Van Maerlant
niet persoonlijk kende.
De illustraties zijn daarna gemaakt door iemand die Van Maerlant
ook al niet persoonlijk kende.
Dit was normaal in de middeleeuwen:
- Een tekst was geen “kunstwerk van één maker”
- Boeken waren gebruiksvoorwerpen.
Niet uniek zoals kunstvoorwerpen vandaag. - De maker(s) was niet heilig
- Kopiisten en verluchters kenden de auteur meestal niet
- Een boek kon groeien door de tijd
We noemen het boek een handschrift,
maar de hand, de schrijver van de letters op het perkament,
die kennen we niet.
Apocalyps, vrees en hoop
Het Huis van het Boek slaagt er vaak in om
met hun geweldige collectie (en die van de KB)
tentoonstellingen te maken die
én recht doen aan de collectie
én een actuele snaar raken.
Dat is bij de huidige tentoonstelling ook het geval.
‘Apocalyps, vrees en hoop’ koppelt bijvoorbeeld
thema’s uit de bijbel met actuele maatschappelijke gebeurtenissen
zoals klimaatverandering, pandemieën en oorlogen.
Dat doen ze met illustraties uit oude bijbels, bijzondere uitgaven,
moderne kunst en verslagen van rampen.
De vondsten verrassen me iedere keer weer.
Van de Liber chronicarum had ik nog niet eerder gehoord.
Dus ik heb weer kunnen genieten van al dat moois
en deel dat in stukjes met de lezers van mijn blog.
Overigens kende ik de Liber chronicarum
als de Neurenberger kroniek.
Huis van het Boek, Apocalyps, Hartmann Schedel, Liber chronicarum, Neurenberg, Anton Koberger (drukker) voor Sebald Schreyer en Sebastian Kammermeister, 12 juli 1493.
Anton Koberger (drukker)
Sebald Schreyer (handelaar)
Michael Wolgemut (schilder en prentenmaker)
De hand van God.
Hartmann Schedel, Liber chronicarum, facsimile. Schepping van de vogels (?)
De doop van Johannes (?)
De ringen en hun betekenis, in de middelste cirkel staat ‘terra’.
Stan Klamer, No title, 2023, potlood, inkt en aquarel op papier.
Gedachte‑eiland of gedachten‑eiland
Één idee, één herinnering,
of velen.
Yoghurt, kaas,
of een hele boodschappenlijst.
Ik zie niet alles wat er drijft,
alleen dat wat aanspoelt.
Een museum als gedachten‑eiland
Ik zag de boekjes van ISOLARII in het Huis van het Boek,
tijdens hun tentoonstelling Apocalyps: vrees of hoop.
Het museum zelf voelt al als een gedachten‑eiland:
een plek waar de wereld even stilvalt
en waar je, tussen vitrines en papieren landschappen,
kunt nadenken zonder afleiding.
Dat juist daar deze kleine, geconcentreerde boekjes lagen
— elk een mini‑archipel van ideeën —
maakte de sprong naar de Venetiaanse isolari bijna vanzelfsprekend.
Wat waren Venetiaanse eilandboeken?
De term verwijst naar de isolari, een genre
van geïllustreerde boeken dat in Venetië
tussen de 15e en 17e eeuw tot bloei kwam.
Deze boeken verzamelden kaarten, reisverhalen,
geografische beschrijvingen, legendes en fantasieën
over eilanden in de Middellandse Zee en daarbuiten.
Ze boden lezers een manier om de wereld te verkennen
zonder te reizen — een papieren archipel van kennis en verbeelding.
Functie en betekenis
Venetië was in die tijd een maritieme republiek
met handelsroutes tot in het oosten.
De isolari weerspiegelden die wereldwijde blik:
- Ze dienden als navigatiehulpmiddel voor zeelieden en ontdekkingsreizigers.
- Tegelijk waren ze kunstzinnig en filosofisch, met kaarten die eilanden als miniatuurwerelden toonden.
- Ze boden een encyclopedische blik op de wereld, waarin wetenschap, mythologie en politiek samenvloeiden.
Bekende voorbeelden
- Cristoforo Buondelmonti, Liber Insularum Archipelagi
(ca. 1420) – het eerste bekende eilandboek,
met handgetekende kaarten van de Egeïsche eilanden. - Benedetto Bordone, Isolario
(1528) – gedrukt in Venetië, met kaarten van de hele wereld,
inclusief Amerika. - Later verschenen luxueuze edities waarin eilanden
symbool stonden voor afzondering, identiteit en ontdekking.
Waar de Venetiaanse eilandboeken ooit de zeeën en kusten
van de wereld in kaart brachten,
richt de moderne uitgeverij ISOLARII zich
op de eilanden van het denken.
Hun kleine boekjes vormen geen geografische atlas,
maar een archipel van ideeën
— plekken van afzondering en concentratie in een tijd
van digitale overvloed.
Zoals de vroegmoderne isolari eilanden gebruikten
om de wereld te ordenen, zo gebruikt ISOLARII
het eiland als metafoor voor aandacht:
elk boekje is een miniatuurwereld waarin de lezer
even kan aanlanden, los van de stroom van schermen en scrollen.
In eerste instantie werd ik aangetrokken door de vormgeving: klein en creatief. Vervolgens gingen de titels mijn aandacht trekken: Will Alexander, Charismatic Spirals.
Van een willekeurig aantal maakte ik foto’s: Cooking Sections (dat is de naam van een duo, namelijk van Daniel Fernández Pascual en Alon Schwabe), Salmon: a red herring. Over het gebruik van kleurstoffen in de voedigsindustrie.
Édouard Glissant, Hans Ulrich Obrist, Archipelago.
Het dagboek van Yevgenia Belorusets, In the face of war over de oorlog in de Ukraine uit 2022. Kunstenaars Nikita Kadan en Lesia Khomenko gebruikte teksten in hun werk over de Oekraine.
Robert Coover, StreetCop, met illustraties van Art Spiegelman.
Philip K. Dick, How to build a universe that doesn’t fall apart two days later.
Boeken als…
Boeken als herinnering.
Ik ben enthousiast over de tentoonstelling ‘Boeken als’.
Het snijdt een aantal thema’s aan, visie’s, toepassingen,
waaraan je misschien niet meteen denkt bij een boek:
boeken als icoon, ruimte, cultuur, hulpmiddel, expressie
en herinnering.
Een aantal van die thema’s waren of werden duidelijk aan de hand
van de boeken en kunstwerken.
Sommige vragen wat tijd. Dat is goed!
‘Boeken als cultuur’ was misschien meer een vraag aan de bezoeker,
een vraagmoment in plaats van een zendmoment.
Dat had voor mij duidelijker gemogen.
Het werk van Jorge Méndez Blake had ik onder ‘Boeken als ruimte’
geschaard, maar volgens de makers kan dat ook vallen onder
‘Boeken als expressie’.
Bij ‘Boeken als herinnering’ hink ik op twee gedachten maar
het drukte me wel op het Nederlands verleden op Taiwan.
Daar was ik me nog niet van bewust.
Dus het was genieten en heeft veel stof tot nadenken
gegeven. Ga Kijken!
Huis van het Boek, Boeken als herinnering, Bouke de Vries, Famille noir memory vessel, 2021, 18e eeuwse Chinese porceleinen vaas en glas.
Bouke de Vries, Fragile memory vessel, 2022, 18e eeuwse Chinese porceleinen vaas, glas en ‘fragile’-tape.
Unvergessliche Tage, twee zilveren hangers in de vorm van miniboekjes, eind 19e eeuw.
Jacob van Maerlant, Rijmbijbel, Noordelijke Nederlanden, circa 1332, handschrift.
‘Mijn dochter’?
Mij werd niet duidelijk wie de maker(s) zijn van dit werk maar ik vond het wel een opvallend beeld.
Dagregisters van het kasteel Zeelandia (Het dagboek van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Taiwan). Transcriptie uitgegeven door J.L. Blussé, M.E. van Opstall, W.E. Milde en Ts’ao Yung-Ho; met medewerking van Chiang Shu-sheng en N.C. Everts (jaar van publicatie: 1986-2000).
Op de website van het Huygens Instituut vond ik de volgende
introductie:
De Nederlandse vestiging op het eiland Taiwan tussen 1629 en 1661 was in vele opzichten uniek van aard. Op Taiwan heeft de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) voor het eerst pogingen ondernomen om op grote schaal een land te koloniseren en te ontginnen. Het kasteel Zeelandia fungeerde als middelpunt voor de handel van de VOC in de Chinese Zee.
De beste bronnen ter bestudering van deze periode vormen de dagregisters, die een duidelijk beeld geven van de dagelijkse gebeurtenissen in en rondom het kasteel. Zij bieden een schat aan inlichtingen over verkenningstochten, kerstening, onderwijs, handel, de verhouding met China, immigratie van Chinezen en de uiteindelijke verdrijving van de Nederlanders. Voor de geschiedenis van Taiwan in de 17e eeuw zijn de dagregisters bijna de enige bron die beschikbaar is.
De uitgave van de dagregisters bestaat uit een transcriptie van de tekst, aanvulling van lacunes door middel van ander bronnenmateriaal van de VOC (overgekomen brieven) en inleidingen op de opeenvolgende delen.
De bronnenuitgave telt vier delen. Het project is uitgevoerd aan de Universiteit Leiden met periodieke steun van Taiwanese fondsen en in nauwe samenwerking met Taiwanese specialisten. Van de uitgave verschijnt een vertaling in het Chinees door prof. Chiang Shu-sheng, waarvan het eerste deel in Taiwan is gepubliceerd.
Niet iedereen heeft (toegang tot) boeken.
Onder deze tekst stond een interessant werk. Ook daarvan is mij niet
duidelijk geworden wie de maker(s) is.
Maar het beeld vond ik krachtig genoeg om op mijn blog te tonen.
Teruglopend naar de uitgang en het station maakte ik nog
een paar foto’s. Als toegift…
Hans Op De Beeck, Asleep, 2021, hout, staal, polyamide, polyester, coating.
Boeken als slaapmiddel?
#GeenHogereBTW.
Boeken als…
Huis van het Boek, Boeken als expressie, Getijdenboek, Nederlanden, Utrecht, circa 1470 – 1480.
Een ‘Grolier-band’. Hermolaus Barbarus, Castigationes Plinianae, Rome, Eucharius Silber, 1492 – 1493.
Hier ben ik onzorgvuldig geweest. Ik heb de beschrijving niet gefotografeerd en daarom weet ik het waarom van het gordijntje niet meer. Passio S. Victorini amiterminae civitatis episcopus et confessor, Abdij Saint-Vincent, Metz, Frankrijk, between 1051 – circa 1070, handschrift.
Dit is het gordijntje. Misschien om de schildering te beschermen tegen vuil of beschadiging. Misschien om iets te verbergen?
De spiegel der menselijker behoudenisse, binding door Christiaan Micke, circa 1471. Al zegt de band dat het boek gedrukt is door Laurens Janszoon Coster, dat is niet correct. Het werk is wel in Nederland gedrukt. Mooie, prestigieuze band.
Boeken als…
De eerste twee boeken zijn voorbeelden van een felle dialoog
in de tijd dat Twitter nog niet bestond.
Huis van het Boek, Boeken als ruimte, Balthazar Huydecoper, Proeve van taal en dichtkunde – In vrijmoedige aanmerkingen op Vondels vertaalde herscheppingen van Ovidius, Amsterdam, E. Visscher en J. Tirion, 1730. De opdracht op de rechterpagina is voor Aagje Deken. Die beantwoordt dit met een ander boek.
Quintus Horatius Flaccus, Hekeldichten en brieven, Amsterdam, Willem Barents, 1726, vertaling Balthazar Huydecoper.
Praelectiones Theologicae de Augustissimo eucharistiae sacramento ques in scholis Sorbonicis habuit, Honoratus Tournely, Parijs, apud viduam Raymundi Mazieres & JB Garnier, 1739.
Christiaan Huygens, Cosmotheoros, 1692 – 1695, manuscript.
Boek met brief. Boek: Oscar Wilde, The ballad of reading gaol, London, Chickwick Press, 1898. Brief: van Oscar Wilde aan Isabel Burton, 1887.
Boeken als…
Vandaag nog voorbeelden van ‘Boeken als ruimte’ en ik maak
een begin met ‘Boeken als hulpmiddel’.
Aesopus, Aesopus Graecus per Laurentium Vellensem traductus, Zwolle, Peter van Os, circa 1494 – 1495. De eigenaar of gebruiker schreef ooit: ‘Petrus wesop de quatro ad 3um futurus’.
Vermoedelijk horen deze ‘boeken’ nog bij ‘Boeken als ruimte’. Wie de maker(s) is heb ik niet kunnen achterhalen.
Dit is een ‘Boek als hulpmiddel’. Het staat zelfs in de naam van het boek: Dr. Janus Amorosus, Hymen Venus Kupido, Nood- en hulpboekje voor verliefden en jonggetrouwden, Eene lecture voor de bedstede, Smyrna (nu Izmir), Turkeije, Abdul Hamet, eind 18e eeuw.
Dit enorme boek is van Petrus Comestor, La Bible Hystorians ou les hystoires scolastress (Historia scholastica), Parijs, 1372. Het boek is niet alleen heel dik het is prachtig gemaakt. Wat voorbeelden:
De pagina rechts en hieronder een detail daarvan:
Adam en Eva in het paradijs met de slang (die zo’n lief hoofdje heeft).
De pagina links en hieronder een detail daarvan:
Dit boekje helpt bij het leren lezen maar doet stiekum ook nog iets anders. Ornella Quericia Tanzarella, Sillabario e prime letture, illustratie van Mario Pompei, Rome, La Libreria dello Stato, 1930.
Boeken als…
Nog een serie boeken uit de serie ‘Boeken als ruimte’.
Te zien in de tentoonstelling van het Huis van het Boek.
![DSC09923HuisVanHetBoekBoekenAlsRuimteUsuardusJacobusDeVoraginePassionaelOfteGuldenLegendeMitDatMartirologium[VanUsuardus]UtrechtJohanVeldener1480](https://live.staticflickr.com/65535/54113017667_2f9256a8fe_o.jpg)
Jacobus de Voragine, Passionael ofte gulden legende mit dat martirologium [van Usuardus], Utrecht, Johan Veldener, 1480.
![DSC09924HuisVanHetBoekBoekenAlsRuimteUsuardusJacobusDeVoraginePassionaelOfteGuldenLegendeMitDatMartirologium[VanUsuardus]UtrechtJohanVeldener1480](https://live.staticflickr.com/65535/54113017687_05f7ef47e9_o.jpg)
![DSC09925HuisVanHetBoekBoekenAlsRuimteUsuardusJacobusDeVoraginePassionaelOfteGuldenLegendeMitDatMartirologium[VanUsuardus]UtrechtJohanVeldener1480Txt](https://live.staticflickr.com/65535/54114339715_03c595f2c8_o.jpg)
Sigmund Freud, L’Interpretazione dei sogni, Turijn, Editore Boringhier, i1973. Maar het gaat om het handgeschreven briefje in het boek:
Biblia Sacra Latina, Summarium Biblicum, Orde Evangelorium, Frankrijk, overgang van de 13e – 14e eeuw, handschrift. Het gaat natuurlijk om het manicula of handje.
Hans op de Beeck, Asleep, 2021, hout, staal, polyamide, polyester, coating.
Cathleen Owens, Drawing circles drawing conclusions, 2024, multimedia installation.
Jorge Méndez Blake, The red library, 2010, methacrylaat, olieverf op doek.
Jorge Méndez Blake, Project for an empty library (for James Joyce), 2019, messing, bronzen, spiegel, ijzer.
Plotinus, Opera, Florence, Antonius Miscomini, 1492, met commentaar van Marsilio Ficono. Sum Erasmi.
Boeken als…
Deze keer beginnen we aan ‘Boeken als ruimte’.
Huis van het Boek, Boeken als ruimte, Caius Julius Solinus, De situ orbis et memorabilibus mundi, Venetië, drukker Nicolaus Jenson, 1473.
Dionysius Carthusianus, Tractaet vanden loefliken leven der gheechte der menschen over gheset in duutsche ter Goude (Gouda), Gheraert Leeu, 1479.
Dijt bouck behoert toe Joest Janssen Morbeck, diet vijnt ende weder brijnt die sale hebben selveren penninck.
W.G. Van der Hulst, Van den bozen koster, Nijkerk, Gallenbach, 1999, illustraties Tjeerd Bottema.
Gautier de Châtillon, Alexandreïs, Frankrijk, 13de eeuw. De man met broden op zijn hoofd.
Taylor Jenkins Reid, Carrie Soto is back, New York, Ballantine Books, 2022.
Boeken als…
Boeken als icoon. Getijdenboek, Zuidelijke Nederlanden, circa 1460.
Boeken als icoon, ruimte, cultuur, hulpmiddel, expressie, herinnering. Huis van het Boek.
In de marge laaft een bijzonder wezen zich aan een bloem.
Het ontbreken van een kuskruis leidde er in dit boek toe dat de verf afgebladderd is rond de voeten van Christus. De vetvlek lager heeft een andere oorzaak.
Getijdenboek, Zuidelijke Nederlanden, circa 1460.
Getijdenboek, Atelier Simon Bening, Zuidelijke Nederlanden, eerste helft 16e eeuw.
Nederlands paspoort (facsimile).
Boeken als icoon, Shani Leseman, Talismagic, 2022 – 2024, ceramic, pigment.
Boeken als…
In het huis van het Boek in Den Haag is een tentoonstelling
met als titel ‘Boeken als…’.
Een veel vrijere tentoonstelling dan ik gewend ben van hen.
Natuurlijk gaat het over boeken. Maar het perspectief waarin het
boek geplaatst wordt is minder vanzelfsprekend.
Het appeleert aan de vraag ‘Wat is een boek’ en gaat daar
creatief mee om.
Huis van het Boek, Boeken als…icoon, ruimte, cultuur, hulpmiddel, expressie, herinnering.
Dan begin de tentoonstelling met een grote kast met daarin
een groot aantal beeldjes. Voorstellingen van keramiek.
Allemaal om de vraag te stellen in hoeverre een boek een icoon is.
Dit is een van de groep beeldjes die de openingsblikvanger vormen. Het werk is onderdeel van de serie Talismagic. Shani Leseman, Talismagic, A talisman for healing, 2022 – 2024, ceramic, pigment.
Huis van het Boek, Boeken als icoon, Ethiopische kitab, vermoedelijk 19e eeuw.
Huis van het Boek, Boeken als icoon, Miniatuur Bijbel, Miniatuur Koran.
Huis van het Boek, Boeken als icoon, Miracoli del B. Anthonio Pellegrino, Italië, 1540.
Geen hogere BTW
De volgende ‘kassabon’ kreeg ik bij het Huis van het Boek
in Den Haag op Prinsjesdag.
Argusvlinder 