Helaas regent het een heel klein beetje maar ik ben toch even een rondje gaan lopen door het centrum van Breda waar Winterland Breda begonnen is. Grote Markt.
Grote Markt Breda, de ijsbaan.
Grote Markt.
Grote Markt, Zuid. Breda.
De spiegeltent op de Havermakt. De foto’s van de haven en de ‘poort’ van de Hoge Brug houdt u daarom tegoed.
De afgelopen dagen ben ik nog bezig geweest met het bladerboek.
Er moet nog veel gebeuren maar iedere keer een stapje.
Op dit moment ben ik de teksten aan het drukken op
doorzichtig papier. Dat papier is hard.
Drukken valt niet mee.
Maar ik wil doorzichtig papier om de vorm en kleur
van de bladeren zo zichtbaar mogelijk te laten.
Hier zijn de teksten gedrukt en is het papier op maat gemaakt. Het papier ligt op de plaats waar ik het ga plakken.
Hier liggen de bladen 5 tot en met 9, van onder naar boven, op volgorde. Het papier is er net opgeplakt. Dan gaan de bladen voor lange tijd onder bezwaar. Het papier heeft de eigenschap erg van vorm te veranderen. Bijvoorbeeld door op te rollen. Dat doet het papier zo gauw er lijm op komt. Het papier is zo sterk dat het de geprepareerde bladen krom trekt. Met het bezwaar probeer ik dat te voorkomen.
Tekst 10. Met de beruchte ‘spuug-tekst’: Er was alleen iemand die stilletjes op mij toekwam, in mijn oor spuwde en meteen verdween zonder iets te zeggen. Even verder volgt dan: De mond uit, het oor in: dit is vast en zeker iets goeds.
Het stadscentrum komt steeds meer en meer in de kerstsfeer.
Dit begijntje was actief met het ramen lappen. In het Begijnhof van Breda was het vandaag druk (en dat blijft het waarschijnlijk nog wel even). Druk met bezoekers maar ook druk met activiteiten door de begijntjes zelf.
Zo zie je ze op verschillende plaatsen actief met handwerk. Alleen maar ook in groepjes.
Bidden blijft voor hen natuurlijk een belangrijke bezigheid. Iedere dag.
Er stonden veel kerststallen. Deze grote is de centrale kerststal van het Begijnhof. Hij staat direct tegenover de ingang van het kerkje.
Net als andere jaren stond de ambachtelijke papiermaker er ook.
Even verderop kijkt de Stadhouder tevreden toe. Stadhouder Willem III op het Kasteelplein in Breda.
Hier zie je door de Reigerstraat de spiegeltent in opbouw op de Havermarkt.
Hier heb je zicht op de ijsbaan die aangelegd wordt op de Grote Markt.
Er ligt al een dun laagje ijs, dus haal je schaatsen maar uit het vet.
Er wordt water op het ijs gespoten om het te laten aangroeien. Het stadhuis spiegelt er in.
Ook de Grote Kerk doet zijn best.
Vorige week zag ik in Amsterdam de duo-tentoonstelling over
Ferdinand Bol en Govert Flinck.
De tentoonstelling is verspreid over twee museums:
het Museum Rembrandthuis en het Amsterdam Museum.
De ruimte in het Rembrandthuis is een probleem.
Daar zijn zoveel toeristen en het huis is naar hedendaagse begrippen
niet heel groot om als museum te dienen.
Daar heeft het Amsterdam Museum minder last van.
Heel mooi worden de werken van Bol en Flinck afgewisseld en zien we
de invloed van Rembrandt en ook waar men weggaat van Rembrandt.
Super!
Gisteravond zag ik dat de Oude Haven van Breda gereed is voor het Kerstfeest.
Onlangs zag ik een kort verhaal over de publicatie
Jos Goudswaard, Het leven van een boekenleurder van
De Carbolineum Pers uit Kalmthout van 2017.
Een heruitgave van een boek dat het eerst verscheen in 1915
bij Elsevier.
Ik besloot het te kopen en ontving het eerder deze week.
Deze uitgave van de margedrukker/uitgever De Carbolineum Pers zegt
het als volgt in het Colofon:
De eerste uitgave van dit boek verscheen in 1915 bij Elsevier in Amsterdam. Nu, 102 jaar later, is de tekst in november 2017 opnieuw gezet uit de Times New Roman 16 punt, gedrukt op geschept Conqueror papier, en met de hand gebonden. Het nawoord van P.J. Buijnsters verscheen eerder als artikel in De Parelduiker, 2007/04 en is geactualiseerd. De oplage bestaat uit 50 genummerde exemplaren, waarvan de eerste verschenen op de Beurs van Bijzondere Uitgevers in Amsterdam, op zondag 10 december 2017.
De eerste hoofdstukken heb ik intussen gelezen.
Het zijn heel plezierig te lezen avonturen van een boekenverkoper
die de boeken niet via een winkel verkoopt maar die boeken
verkoopt aan vrienden, bekenden en (potentiele) klanten door hen
persoonlijk op te zoeken.
Het taalgebruik is hier en daar Vlaams met wat Frans.
De eerste versie verscheen in Nederland in 1915.
Dat is tijdens de Eerste Wereldoorlog.
De eerste letter van een nieuw hoofdstuk is een grote rode letter.
Soms wordt die letter herhaald in de zwarte, 16 punt, Times New Roman-tekst.
Waarom hier niet één lijn getrokken is, weet ik niet.
Het boek is mooi ingebonden en voorzien van een eemvoudige doos (slipcase)
van dun karton.
Ik geniet.
Jos Goudswaard, Het leven van een boekenleurder, De Carbolineum Pers, Kalmthout, 2017.
Jos Goudswaard, Het leven van een boekenleurder, De Carbolineum Pers.
De eerste drie tekstpagina’s zijn gedrukt.
Het gaat om heel korte teksten, drie of vier regels
per blad. Gedrukt op doorzichtig papier.
Hier zie je dadelijk wat foto’s van het drukwerk
dat nog een beetje moet drogen.
Intussen zijn de teksten al op de bladeren geplakt
en liggen ze onder bezwaar.
Het doorzichtig papier heeft de eigenschap helemaal op te rollen.
Het trekt ook het blad helemaal krom.
Daarom moet het wel een tijdje onder bezwaar.
Dit is het begin van het verhaal ‘De hulpvaardige reiziger’. een Chinees verhaal uit Dunhuang. De Nederlandse vertaling is van W. L. Idema.
Dit is blad twee.
Dit wordt blad drie. In totaal worden het 10 pagina’s met herfstbladeren en een laatste schutblad met een korte tekst.
Zoals beloofd.
Van alle tempels in Angkor heeft Bayon de meeste indruk
hemaakt. Zeker, Angkor Wat ligt erg fotogeniek
(als er voldoende water is), is erg mooi,
maar was ook te druk. Dus misschien hebben we daar het
mooist gemist.
Maar Bayon heeft dat denk ik ruimschoots goed gemaakt.
Vandaag dan de laatste foto’s van dit prachtig complex.
Asparas.
Met twee man op de olifant.
Nog even rek en strek oefeningen voor het begin van de strijd (?)
Als dat geen vorst is op zijn strijdolifant.
Deze is zo ongelofelijk mooi. De versiering op het hoofd, die ogen, de oorbellen, de halsketting. Ongelofelijk.
De allerlaatste…
Zijn deze heren aan het jagen of bereiden ze zich voor op oorlog? Bayon, Angkor, Siem Reap, Cambodja.
Een korte reeks met 7 foto’s van de reliefs
en 1 van de lachende gezichten.
De voorlaatste blog over Bayon. Wat een pareltje!
Men is erg druk in de keuken.
Het vingertje kent men dus ook in Azie.
Hier worden de waren nog eens goed georganiseerd (?)
De foto’s zijn gemaakt tijdens ons eerste bezoek aan cambodja. Eem kenner kan ik me dus niet noemen. Maar mooi is het zeker. De betekenis blijft gissen. Mijn verklaringen zijn vast te eenzoudig. Wat men hier precies doet is mij niet duidelijk maar dat het een levende discussie is mag duidelijk zijn. Misschien speelt men een kansspel of bespreekt men de strategie voor de volgende veldslag.
Prachtige kopjes in die boot.
Is dat een zwemmer daar tussen de roeiriemen of is het een slachtoffer?
Nog een keer naar de lachende gezichtjes.
Vanavond heb ik twee teksten klaar gemaakt om morgen te kunnen drukken
en ik heb wat meer kleur toegevoegd aan de kerstversiering
van de Argusvlinder in de FutureDome.
Het einde van de reeks foto’s over Vietnam en Cambodja nadert.
Maar vandaag toch nog een serie foto’s over de tempel Bayon.
Wikipedia schiet weer te hulp:
De Bayontempel is een Angkoriaanse tempel, gebouwd door koning Jayavarman VII in 1181.
Jayavarman VII staat bekend om de bouw van vele tempels, maar dit was zijn staatstempel. De Bayon is de meest centraal gelegen tempel van de oude Angkoriaanse hoofdstad Angkor Thom. Hij is vooral bekend door zijn 54 torens die elk vier gezichten afbeelden.
Ook andere mensen dan strijders zijn er op de reliefs te zien. Hier de vrouwen en kinderen bijvoorbeeld. Daarnaast het vee.
Een ossenwagen.
Allerlei huisraad gaat er mee.
Is dat een vogelkooi daar rechts?
Voor sommige is het rustig op de rug van een olifant.
Dit lijkt me een varken.
Mannen met banieren.
Stoere mannen.
Een paard tussen de strijders, Opvallend.
Op audientie.
Een buiging vanuit zittende houding.
De gevechten levert men ook met boten.
Bij de boten veel vis, roeiers en vogels. Je kijkt je ogen uit.
Hier eten een krokodil en een vogel van de vissen die bij de boten zitten.
Een rijtje roeiers.
De torens met de gezichten geven weer rust tot de volgende blog post.
Het is best spannend met het bladerboek.
Het hele ontwerp heb ik nog niet eerder zo in elkaar gezet.
Het is de eerste versie en het model tegelijkertijd.
Eigenlijk hoort dat niet zo.
Ik ga de tekst op doorzichtig papier drukken.
Dat heb ik gedaan met het titelblad.
Verschillende pogingen.
De tekst moet dan gaan passen op het blad zoals ik dat wil.
Dan maak ik het papier op[ maat. Dan lijm ik het in en kan het opgeplakt worden.
Zo gaat het dan onder bezwaar. Vanmorgen ben ik nog speciaal naar de FutureDome gegaan om te zien of het allemaal mooi onder het bezwaar uitkomt. Dat is wel gelukt. Maar de foto die ik er van maakte niet. Misschien sloeg de lens een beetje aan. Hoe dan ook dit is pagina van 10. De verdeling van de teksten over de pagina’s heb ik al bedacht.
Wie is hij? Dat is het standbeeld van Stadhouder Willem III dat op het Kasteelplein in Breda staat.
Vanochtend even in de FutureDome geweest. Altijd leuk, de eerste voetstappen in de sneeuw. Hier samen met het spoor van mijn fiets.
Ook als ze verwelken zijn ze mooi, amaryllissen.
Charlotte Salomon was een Joodse vrouw, geboren in Berlijn in 1917.
Ze heeft een opvallende familiegeschiedenis en moet op de
vlucht voor de Nazi’s.
Charlotte Salomon, zelfportret.
In Zuid-Frankrijk vindt ze tijdelijk een plaats om te leven
totdat ze er wordt opgepakt om vermoord te worden
in 1943 in Auschwitz.
Op het eind van haar leven gebruikt ze haar schildertalent
om een soort totaalkunstwerk te maken met de titel
Leven? Of theater?
Dat werk is nu, integraal, te zien in het Joods Historisch Museum
in Amsterdam. Voor het eerst.
Gisteren was is daar.
Met als basisidee en een structuur van een toneelstuk met zang
zie je honderden gouaches als ontwerpen voor toneelscene’s voorbij komen.
Allerlei emothies komen in het verhaal voorbij.
Tekst speelt daarbij een belangrijke rol.
Direct als onderdeel van de voorstelling of als een extra laag
op doorzichtig papier. Met eigen vorm en boodschap.
Een verhaal dat op veel plaatsen wringt. Wat mij betreft hét kenmerk
van een goed kunstwerk.
Natuurlijk maakte ik ook een paar foto’s.
De foto’s proberen niet een overzicht te geven van het werk Leven? Of theater?
Op zijn best geeft het een eerst indruk van de werkwijze van
Charlotte Salomon.
Charlotte Salomon. Een pagina met heel veel tekst. Ieder figuur heeft tekst op zich geschreven.
Charlotte Salomon, Na habe Ich euch nicht ehre gemacht…Was geht mich ihr singen an. Soms als een stripverhaal.
Charlotte Salomon. Soms zijn de pagina’s donker en dromerig. Ontbreekt tekst.
Charlotte Salomon. Soms gebruikt ze lichtere kleuren. Is dat weemoed?
Charlotte Salomon, Lieben sie mich rigentlich. Twijfel, persoonlijk.
Charlotte Salomon, Gefaulenzt habt ihr genug in eurem leben. Beschouwend, met afstand. Tekst van de vijand gebruikend. Confronterend.
Het is geen wandelingetje in het park.
Het is aangrijpend en overweldigend.
Meer dan een bezoek is aan te raden.
Of misschien de speciaal opgezette website:
Met mooi papier een mooie collage gemaakt. Heel geslaagd vond ik ze.
King Leopold’s Ghost van Adam Hochschild, hier in de 2017-versie van de Folio Society. Een mooie uitvoering die als basis de herziene versie van 2013 gebruikt. Boek met harde kaft, fotosecties, bronvermelding en notenapparaat en een slipcase (beschermende doos).
Het boek heb ik in een paar weken gelezen.
Meestal net voor het slapen of in het weekend.
Het boek is indrukwekkend.
Het taalgebruik is een beetje statisch, soms wat ouderwets.
Dat valt in het Engels als het niet je eerste taal is niet mee.
Maar het boek heeft nog iets anders aparts.
Als je een geschiedenisboek schrijft heb je feiten nodig.
Het liefst feiten die door alle betrokken partijen bevestigd worden.
Maar in een situatie waarin de partij die het meest ‘schade’ heeft opgelopen
nauwelijks een geschreven geschiedenis heeft en de partij die
het meest ‘gewonnen’ heeft opereerde als een sooort marketingmachine,
dan is dat een enorme ongelijke wedstrijd.
De schrijver heeft daar iets op moeten verzinnen.
Het is 1482 als een Portugese zeevaarder een enorme rivier ontdekt
aan de Westkust van Afrika. De zeevaarder is Diogo Cão.
De naam van de rivier: Congo.
Bij de rivier lag een koninkrijk met zo’n 3 miljoen inwoners
en een koning, de ManiKongo.
Het koninkrijk kende, net als in de rest van Afrika, slavernij.
Maar niet op de schaal die de Europeanen er van gingen maken.
In 1841, op 28 januari werd John Rowlands geboren, een bastaard.
Plaats: Denbigh, Wales.
Wij kennen deze persoon allemaal als: Henry Morton Stanley.
Ontdekkingsreiziger. De man die onder andere op zoek ging
in Afrika naar David Livingstone (bron van de Nijl).
Afrika was hot, cool, hip.
In 1875 was Leopold II koning van Belgie geworden.
Hij wilde graag voor Belgie kolonieen. Maar die waren niet zomaar
voor handen. Dus ging hij op zoek.
Hij vond Henry Morton Stanley, ze ontmoetten elkaar in 1878.
Stanley ging voor Leopold naar Africa om zoveel mogelijk land te kopen.
Van het een kwam het ander: handel in ivoor en vooral handel in
natuurlijk rubber. Het werk werd gedaan door de lokale bevolking.
Dat de bevolking niet zachtjes werd aangepakt blijkt wel uit
de sterfteschattingen die over de hele periode
10 miljoen of meer belopen.
Naast alle honger, verminkingen, verkrachtigen, berovingen, al het geweld,…
Terwijl Leopold ruim een miljard rijker werd. Als prive-persoon (pag. 291).
De manier waaop Adam Hochschild dit ontbreken van geschreven bronnen
heeft opgelost, is door de tegenstanders van Leopold in beeld te brengen en
hun bevindingen: hun brieven, artikelen, lichtbeelden (foto’s), enz.
Mensen als Edmund Dene Morel, John Hobbis Harris en Mrs. Harris (Alice Seeley),
Roger Casement, William Henry Sheppard en George Washington Williams.
Het verlies aan menselijk leven was onvoorstelbaar en
in 1908 ‘verkocht’ Leopold II de Kongo aan Belgie.
Adam Hochschild, King Leopold’s Ghost, 2017, Folio Society.
Je wordt triest als je het boek leest.
Het is zo onvoorstelbaar.
Triest zijn ook een deel van de reacties op het boek.
Natuurlijk waren ook andere landen fout (Nederland).
Maar dat rechtvaardigt niet, de ontkenning die er in Belgie nog steeds is.
Argusvlinder 