Huis van het Boek

IMG_2490HuisVanHetBoekDenHaag

Dat ik het Huis van het Boek schitterend vind zal wel duidelijk worden door mijn berichten. Naast de miniatuurbibliotheek ga ik altijd even kijken bij de heel diverse collectie met prachtige oud meubilair waarin de collectie is ondergebracht. De hoek waar ik altijd even kijk is deze: Italiaanse schilderijen (op een paar na). In Italië zie je er soms heel veel in een korte tijd maar boven de Alpen is dat minder gewoon. Daarom is deze fijne collectie zo bijzonder.


De grote bibliotheek mag dan op een bezoek natuurlijk niet ontbreken.
Deze keer, vanwege de tentoonstelling Foute boeken, een reeks oude
‘foute boeken’ in de vitrines. Werken van Spinoza bijvoorbeeld.

IMG_2491HuisVanHetBoekDenHaagGoudaGheraertLeeuEpistelenEnEvangelien1477LetterBPenwerk

De letter B met penwerk uit ‘Epistelen en Evangelien’ van Gheraert Leeu uit 1477, Gouda.


Verder gewoon een paar foto’s van planken met boeken.

IMG_2493HuisVanHetBoekDenHaag

IMG_2494HuisVanHetBoekDenHaag

IMG_2495HuisVanHetBoekDenHaag


Genoeg boeken om een mens jaloers te maken.

Bibliotheca Thurkowiana Minor

IMG_2452BibliothecaThurkowianaMinor

Alles waar je maar aan kunt denken, vind je in deze prachtige bibliotheek. Boeken natuurlijk, veel boeken, maar ook een wereldbol, een luie stoel, een schrijfbureau en de krant. De benedenverdieping.


IMG_2453BibliothecaThurkowianaMinorMetBeeldDonQuichote

Het beeld op de achtergrond is Don Quichot, nog in de buurt van de ‘reuzen’. ‘Ellos son Gigantes’ of ‘Het zijn reuzen’ is de manier waarop Don Quichot zijn vermeende tegenstanders omschrijft aan Sancho Panza. Don Quichot is de beschermheer van deze bibliotheek.


IMG_2454BibliothecaThurkowianaMinor

De boeken zijn per onderwerp gegroepeerd. Per onderwerp een eigen kast met een extra, verborgen, kast voor erotische literatuur. De bovenverdieping.


IMG_2451BibliothecaThurkowianaMinor

Als je deze bibliotheek wilt bezoeken dan kan dat in het ‘Huis van het Boek’, voorheen Museum Meermanno in Den Haag. Een prachtig gezicht.


Scheveningen

Er waren een paar dagen achterelkaar geen nieuwe
blog posts Dat had allerlei redenen.
Een er van is dat we twee weken geleden de inschatting
gemaakt hebben, dat het wel eens warm kon gaan worden.
Dan is een weekend aan de kust natuurlijk ideaal.
Nou ja, je moet dan het zand wel wegdenken.
Voor mij is get dan wandelen aan de waterlijn,
vis eten in een goed visrestaurant, winkelen in Den Haag,
of als ik alleen zou zijn geweest een bezoek aan Museum Meermanno,
het Gemeente museum Den Haag of het Fotomuseum Den Haag.
Oh ja, terrassen aan het strand of in de stad.

Met mijn telefoon maakte ik een paar foto’s. Niet veel.

IMG_1381Scheveningen


IMG_1382ScheveningenEnReflectiesVanuitEenStrandtent


IMG_1383Scheveningen


IMG_1384ScheveningenMeeuwenvoetjes

Vroege meeuwensporen op het strand.


IMG_1386Scheveningen

Puur toevallig vanaf ongeveer dezelfde plaats, maar dan een dag later.


IMG_1387Scheveningen

Vanaf de pier.


IMG_1388Scheveningen

Zondag was het er erg druk.


Dus ondanks de hitte, ben ik weer terug.

Kriezels, aubergines en takkenbossen…of…Dikke bulten met sterretjes

KriezelsAuberginesEnTakkenbossenRandversieringInNoordnederlandseHandschriftenuitDeVijftiendeEeuw

Tentoonstellingscatalogus. De tentoonstelling ‘Kriezels, aubergines en takkenbossen – Randversiering in Noordnederlandse handschriften uit de vijftiende eeuw’ werd van oktober 1992 tot januari 1993 gehouden bij Museum Meermanno-Westreenianum. Het Museum van het boek zette zijn beste beentje voor samen met de Koninklijke Bibliotheek.


Deze keer legde men de nadruk niet op de prachtige miniaturen
maar op de randversieringen in de handschriften.
Onder leiding van dr Anne S. Korteweg was een studie gedaan naar
de regionale verschillen en de verschillen in de tijd
om niet alleen de versieringen in groepen te kunnen indelen
maar ook om nieuwe aanvullende hulpmiddelen te krijgen bij het dateren
van handschriften en om de oorsprong van handschriften beter
te kunnen bepalen.

Tijdens het lezen van een blog of iets dergelijks kwam ik de titel
van de catalogus tegen en ik vond het direct interessant.
Toen ik de catalogus ontving bleek er een soort schat in de schat te zitten.
Als illustratie van de tekst zijn voorbeelden opgenomen van
die verschillende versieringen.

Dat ga ik als idee gebruiken voor een volgend middeleeuws boek
dat ik ga maken van perkament. Ik heb een hekel aan lege boeken,
maar een boek waarin je randversieringen kunt oefenen lijkt me leuk.

Eerst maar eens wat voorbeelden van de tekeningen en hun namen.
Want die namen zijn soms ook bijzonder.

Randversieringen 003Diversen 01Leverbloemblaadjes

De leverbloem.


Randversieringen 004Diversen 01BonteStijl

De bonte stijl, meteen een ingewikkelde.


Randversieringen 003Diversen 03Driespits

De driespits.


Randversieringen 003Diversen 02Muskuskruid

Het muskuskruid.


Randversieringen 005DiversenMetUtrechtsDraakje 02NaarElkaarToebuihendeLijmemMetPuntjesEnStreepjes

Naar elkaar toebuigende lijnen met puntjes en streepjes. De namen zijn niet van mij.


Randversieringen 005DiversenMetUtrechtsDraakje 01UtrechtsDraakje

Deze kende ik van latere tentoonstellingen in Utrecht: het Utrechts draakje.


Randversieringen 004Diversen 02GoudenBlaadjesMetInkthaartjesl

Gouden blaadjes met inkthaartjes.


Randversieringen 005DiversenMetUtrechtsDraakje 03LijnenEindigendMetScherpeKnik

Lijnen eindigend met scherpe knik.


Randversieringen 001EenvoudigeStaafStaafMetKrullendeStengel

Eenvoudige staaf met krullende stengel.


Randversieringen 005DiversenMetUtrechtsDraakje 04EindVanDeLijn

Eind van de lijn.


Randversieringen 002Diversen 01Driespits

Nog een driespits.


Randversieringen 006DikkeBultenMetSterretjes

Dikke bulten met sterretjes.


Randversieringen 002Diversen 04Magrietje

Margrietje.


Randversieringen 002Diversen 03Nucleus

Nucleus.


Randversieringen 002Diversen 02Leeuwetand

Leeuwetand.


Dit is nog maar een klein begin.
De catalogus staat vol met over te tekenen voorbeelden.
Ik zie me deze voorbeelden al zo gebruiken in mijn boeken.
De voorbeelden worden ook getoond op afbeeldingen van de handschriften.

Helaas zijn, geheel in lijn met andere catalogi uit die tijd,
veel van de afbeeldingen van handschriften in zwart-wit.
Maar een aantal van hen is vast ook te vinden in meer recente
publicaties of in de betreffende musea. In full colour.

Jammer dat ik de tentoonstelling toen niet gezien heb.
Mooi dat er zo’n prachtige catalogus van is.

De tekeningen zijn een beetje digitaal ‘schoongemaakt’.

Het boek wordt in een meer recente publicatie (Masterscriptie Verdult 30-08-2017)
als volgt beschreven:

De penwerkdecoratie van de Noordelijke Nederlanden bestaat uit vele verschillende vormen, kleuren en motieven en heeft per regio specifieke kenmerken waaraan deze kan worden herkend.
Korteweg wijdde hier als eerste een specialistische studie aan, met als uitkomst een belangrijk overzichtswerk: Kriezels, aubergines en takkenbossen. Randversiering in Noordnederlandse handschriften uit de vijftiende eeuw.
Deze studie is een standaardwerk om penwerkdecoratie te traceren en een handschrift nader te lokaliseren en dateren.

De masterscriptie heeft als onderwerp:

HANDSCHRIFT BPH 170:
VERLUCHT IN HET OOSTEN?
ONDERZOEK NAAR DE INSPIRATIEBRONNEN VAN
DE VERLUCHTERS EN HET GEBRUIK VAN MODELLEN
IN DE NOORD-NEDERLANDSE MINIATUURKUNST
VAN DE VIJFTIENDE EEUW

en is van:

KATHLEEN VERDULT
MASTERSCRIPTIE
KUNSTGESCHIEDENIS OUDE KUNST
STUDENTNUMMER: 4021789
UNIVERSITEIT UTRECHT
30-06-2017
SCRIPTIEBEGELEIDER: MARTINE MEUWESE
TWEEDE LEZER: ED VAN DER VLIST

Schilderkunst in boeken – ook voor kinderen

Miniaturen zijn kleine schilderwerken in boeken.
Ze kunnen hele pagina’s beslaan of
een lege plaats in een letter opvullen of
prachtige randen aan je bladzijden vormen.

In Museum Catharijneconvent is er een prachtige tentoonstelling
met miniaturen in Nederlands bezit die afkomstig zijn
uit Zuid-Nederland (dat wil zeggen delen van het huidige
Noord-Franktijk, Belgie en Zuid-Nederland).

Een Voorbeeld:

WP_20180324_11_22_35_RichEvangeliariumMaaslandCa1150-1175DeEvangelistJohannesMetZijnSymboorlDeAdelaarFpl100V

Dit is een paginagrote miniatuur. Ik heb deze foto gemaakt omdat hier zo prachtig de gouden versiering uitkomt. Je ziet hier de evangelist Johannes met zijn symbool de adelaar. Op de achtergrond zie je als je goed kijkt twee grote letters: de I en de N. Soms is het lezen van zo’n boek net het volgens van een spannende detective. Dat zijn de twee eerste letters van het eerste woord van zijn evangelie. Voor de kenners: dit doet denken aan de Ottoonse stijl. Die term ken ik niet maar wel de term Byzantijns.Die twee termen wijzen in dezelfde richting. Overigens, de evangelist heeft hier precies de schrijfhouding die monniken aannamen bij het schrijven van boeken. Evangeliarium Maasland, circa 1150 – 1175, De evangelist Johannes met zijn symbool de adelaar.


Het Museum Catharijneconvent heeft niet alleen een groot boek
bij de tentoonstelling uitgegeven met ingewikkelde teksten maar ook
een veel eenvoudiger, gratis rondleiding.

WP_20180325_15_36_46_ProMagischeMiniaturen


Om het proces van het maken van miniaturen wat duidelijker te maken
en leuk voor kinderen, kun je zelf met stempels een rand met allerlei
figuren aan een blad toevoegen.


WP_20180325_15_37_10_ProMagischeMiniaturenStempelEenMarge

Stempel zelf een marge. Later kun je de afbeelding op het midden van het blad aanbrengen en kleuren.


Een bijzondere vorm van randen aan een tekst zijn de zogenaamde
strooiranden. De bloemen zijn er als het ware op gestrooid.
Nou dat kun je in het museum ook doen met plakplaatjes op een gouden rand.

WP_20180325_15_37_00_ProMagischeMiniaturenPlakEenStrooirand


Wil je wel iets lezen over miniaturen maar is een catalogus te veel?
Er is een bijzondere uitgave van De Boekenwereld.
De grotere artikelen in dit kwartaalblad gaan over miniaturen.

WP_20180328_10_02_07_ProDeBoekenwereldMagischeMiniaturen

De Boekenwereld: Magische miniaturen.


Weer genoeg ideeen voor het komende weekend.
Weer voldoende leesstof voor de komende tijd.

Magische miniaturen

Bij de tentoonstelling is een prachtig boek verschenen.
Het maakt de werken ook thuis toegankelijk.
Ik heb het over de tentoonstelling Magische Miniaturen in
Museum Catharijneconvent in Utrecht.

Natuurlijk, de werken zijn ook wel on-line te vinden,
maar de zoekmogelijkheden laten nogal wat de wensen over.
Kijk maar eens naar de website Medieval Illuminated Manuscripts
Een website van de Koniklijke Bibliotheek.
De website is Engelstalig en heeft als doel:

This database contains all kinds of information about the illuminated medieval manuscripts of the Koninklijke Bibliotheek and the Museum Meermanno-Westreenianum.

De pagina met de hoogtepunten van deze collectie
brengt je snel bij een hele serie prachtige boeken.
Veel ervan zijn nu op de tentoonstelling.
Maar dat is de meest toegankelijke pagina.
Zoeken op het unieke nummer van een boek gaat sneller via
Google dan via de zoekpagina.
Probeer maar eens ‘Ms. 133 D 11’ via Google en kies dan
onderaan de pagina bijvoorbeeld ‘images only’.

Het boek is een prachtige combinatie van afbeeldingen,
introducties, gedetailleerde uitleg, noten en referenties.

WP_20180325_15_37_39_ProZuidNederlandseMiniatuurkunstDeMooisteVerluchteHandschriftenInNederlandsBezitAnneMagreetWAs-VijversAnneSKorteweg

Zuid-Nederlandse Miniatuurkunst – De mooiste verluchte handschriften in Nederlands bezit. Anne Magreet W. As-Vijvers en Anne S. Korteweg.


Zo komt er op pagina 68 aan de orde wat er allemaal
met een bepaald boek is gebeurt waarvan er nu 1 blad
in de collectie Nederland aanwerzig is:

Blad uit een antifonarium (Zuid Vlaanderen, Doornik, circa 1325).

Het blad in Amsterdam is afkomstig uit een koorboek dat ooit in bezit was van John Ruskin (1819 – 1900), die het uit elkaar sneed en van vijftien bladen (op twee na alle met gehistorieerde initialen) een apart boekje maakte.
Dat werd in 1913 geveild bij Sotheby’s en vervolgens uit elkaar gehaald door een Londens antiquaar.
Adeleide Bennet heeft de huidige bewaarplaats van acht bladen weten te achterhalen, waaraan nu dit blad kan worden toegevoegd.
Het blad met de Opstanding, voorheen Ms. 60 in de C. L. Rickettscollectie te Chicago en later verkocht door Bruce Ferrini, bevindt zich tegenwoordig is het Nationaal Museum voor westerse Kunst te Tokyo.
De locatie van de overige zes bladen, waarvan twee dus met alleen kleine initialen, is onbekend.

Wikipedia (https://nl.wikipedia.org/wiki/Antifoon):

Een antifoon of beurtzang is een vers dat gezongen wordt als inleiding op en ter afsluiting van een psalm tijdens de mis en het getijdengebed.
Het woord antifoon is samengesteld uit de Griekse woorden anti, ‘tegen’, en phone, ‘stem’.
Een handschrift of muziekuitgave waarin antifonen zijn bijeengebracht, heet een antifonarium of antiphonale.

De beperking van de tentoonstelling en het boek is dat het gaat om
boeken in Nederlands bezit. Maar dat levert al zo’n grandioos overzicht op.
Het boek bevat een paar boeken meer dan de tentoonstelling.
Ik ben er nog niet achter waarom dat is.
Nog even doorzoeken.
Als ik de kans krijg ga ik later dit jaar nog voor een tweede keer
naar deze tentoonstelling.

Conn3ct in de Nottebohm zaal van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen

Conn3ct is een reizende tentoonstelling die bijvoorbeeld
eerder in Den Haag te zien was in Museum Meermanno,
het Huis van het Boek.
Afgelopen weekend was ik in Antwerpen en had de kans
de tentoonstelling daar te zien.
Er wordt een verband gelegd tussen de moderne media
en de handschriften en boeken van de organiserende collecties.
Heel geslaagd.

 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamer.jpg

Dit was het schilderij in de hotelkamer waar we verbleven. Het lijkt of er een vlekje zit op het schilderij, of…..


 photo WP_20170729_09_41_26_ProSchilderijOpHotelkamerKogelgat.jpg

….is het een kogelgat?


 photo WP_20170729_14_18_07_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Een eerste blik op de prachtige Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Prachtig.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534Antwerpen.jpg

In de overgang van handgeschreven werken naar volledig gedrukte uitgaves waren veel stappen mogelijk. Hier zie je een werk dat lijkt op een gedrukt werk maar het niet is. Samengesteld handschrift van de Broeders van het Gemene Leven, Gouda ?, 1516 – 1534, Antwerpen.


 photo WP_20170729_14_20_43_ProSamengesteldHandschriftBroedersVanHetGemeneLevenGoudaVraagTeken1516-1534AntwerpenDetail.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475.jpg

Dialogus miraculorum van Caesarius van Heisterbach, Keulen, Ulrich Zell, circa 1475.

 photo WP_20170729_14_20_52_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475DiverseHoofdletters.jpg

Een reeks hoofdletters. Zoek de verschillen.


 photo WP_20170729_14_29_13_ProDialogusMiraculorumCaesariusVanHeisterbachKeulenUlrichZellCa1475HoofdletterR.jpg

De hoofdletter R.


 photo WP_20170729_14_30_23_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

Nottebohm-zaal, Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.


 photo WP_20170729_14_30_43_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscienceVondel.jpg

Vondel.


 photo WP_20170729_14_32_49_ProMissaleTraiectenseLeidenJanSeversz1514-1515.jpg

Missale Traiectense, Leiden, Jan Seversz, 1514 – 1515. De makers van de tentoonstelling gaat het hier om de pagina-indeling, het kleurgebruik en het gebruik van houtgravures. Mij ging het meer om de leuke navigatiehulpmiddelen aan de zijkant van de bladen.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517.jpg

Cornelius Aurelius, Die cronycke van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslant, Leiden, Jan Seversz, 1517. Drukkers hadden soms een grote betrokkenheid bij de inhoud en lay out van werken die ze drukten. Zo werd er soms ‘ruimhartig’ omgesprongen met de houtgravures.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517DeVrouwMistEenDeelVanHaarHoofd.jpg

Hier ontbreekt een deel van de houtgravure. Het hoofd van de vrouw is niet compleet.


 photo WP_20170729_14_33_53_ProCorneliusAureliusDieCronyckeVanHollandtZeelandtEndeVrieslantLeidenJanSeversz1517SlechtsEenKleinDeelVanDeHoutgravureIsHierGebruikt.jpg

Hier is maar een klein, niet zoveel zeggend, linkerdeel van de oorspronkelijke houtgravure gebruikt.


 photo WP_20170729_14_36_12_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537.jpg

Dit was het boek dat mij het meest in het oog sprong. Degene die vaker op mijn blog lezen hebben misschien een idee. Cornelis van Hoorn, Corte cornikel, Utrecht, Jan Berntsz, 1537. Kronieken waren een genre op zich. Het waren (wereld)geschiedenissen. In een boek werd geprobeerd de geschiedenis overzichtelijk in beeld te brengen. De koper kon kiezen hoe hij of zij de informatie van de publicatie ging gebruiken. Als een boek, zoals hier maar het kon ook als boekrol worden gebruikt.


 photo WP_20170729_14_37_11_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_37_36_ProCornelisVanHoornCorteCornikelUtrechtJanBerntsz1537Detail.jpg

Of dit nou zo overzichtelijk was weet ik niet. Ik begreep van deze pagina’s niet hoe de informatie gestructureerd was.


 photo WP_20170729_14_41_16_ProPetrusApianusCosmographicusLiberCorrectusEdGemmaFrisiusAntwerpen1533.jpg

Een boek met bewegende delen. Prachtig. Petrus Apianus, Cosmographicus liber correctus, Ed Gemma Frisius, Antwerpen, 1533.

 photo WP_20170729_14_41_23_ProTekst.jpg


 photo WP_20170729_14_43_03_ProTekst.jpg

Dat boeken op verzoek werden ingekleurd en gebonden wist ik wel maar je ziet het niet zo vaak. Hier een prachtig voorbeeld.

 photo WP_20170729_14_42_45_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540Ingekleurd.jpg

Missale Trajectum, Antwerpen, Henrick Peetersen van Middelburch, 1540, ingekleurd.

 photo WP_20170729_14_42_53_ProMissaleTrajectumAntwerpenHenrickPeetersenVanMiddelburch1540NietIngekleurd.jpg

Dezelfde tekst, dezelfde editie, dezelfde pagina maar nu niet ingekleurd.


 photo WP_20170729_14_58_02_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg


 photo WP_20170729_15_05_48_ProDePrinterPrinteHetBewijsVanMijnBezoek.jpg

De printer print een bewijs van mijn deelname aan Conn3ct.


 photo WP_20170729_15_06_34_ProNottebohmzaalErfgoedbibliotheekHendrikConscience.jpg

De Nottebohm-zaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience is een bezoek waard.


Fiep Westendorp in Museum Meermanno

Gisteren ben ik in Museum Meermanno gaan kijken
naar de tentoonstelling ter gelegenheid van het feit
dat Fiep Westendorp 100 jaar geleden werd geboren.
Een prachtige tentoonstelling.
Leuk voor Jong en Oud.
De tekeningen brengen je een in heel eigen wereld.
een wereld waarin kinderen zich heel snel thuis voelen.
Een wereld die lang bij je blijft en die herinneringen blijft
oproepen. Als kind heb ik niet veel van Fiep Westendorp gezien
maar Pluk van Petteflet maakte een enorme indruk
toen ik dat boek als 22 jarige las.

De tentoonstelling combineert originele omslagontwerpen
met de echte boeken, tekeningen met reclamemateriaal en
een lange video over het leven van Fiep Westendorp.
De video is de moeite waard maar je moet er wel
op rekenen 50 minuten te moeten blijven staan en kijken.

 photo WP_20161001_002AnnieMGSchmidtHetHeleSchaapVeronicaIllustratiesVanFiepWestendorpOrigineelOmslagontwerp.jpg

Origineel omslagontwerp van Fiep Westendorp voor het boek van Annie M. G. Schmidt, Het hele schaap Veronica.


 photo WP_20161001_003AnnieMGSchmidtHetHeleSchaapVeronicaIllustratiesVanFiepWestendorp.jpg

Twee versies van Het hele schaap Veronica.


 photo WP_20161001_004GKChestertonDeBlamageVanFatherBrownOmslagFiepWestendorp.jpg

Fiep Westendorp illustreerde veel Prisma pockets van buitenlandse schrijvers. Zo ook voor Father Brown. Ik heb deze er uitgekozen omdat ik op dit moment afleveringen van Father Bromn volg op BBC first. Hier zie je G. K. Chesterton, De blamage van Father Brown.


 photo WP_20161001_004GKChestertonDeWijsheidVanFatherBrownOmslagFiepWestendorp.jpg

G. K. Chesterton, De wijsheid van Father Brown, omslag Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_004GKChestertonFatherBrownLaatZichNietFoppenOmslagFiepWestendorp.jpg

G. K. Chesterton, Father Brown laat zich niet foppen, omslag Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_005OmslagontwerpSinterklaasBlijftEenZomerOver1970PenInktPlakkaatverfViltstift.jpg

Ik zou zeker snel naar de tentoonstelling gaan. De zwarte pieten discussie zou er wel eens voor kunnen zorgen dat je dit soort werk niet meer kunt tonen in een museum: omslagontwerp voor het boek ‘Sinterklaas blijft een zomer over’, Fiep Westendorp, 1970, pen, inkt, plakkaatverf en viltstift.


 photo WP_20161001_007HenrietteVanEykSinterklaasBlijftEenZomerOverOmslagFiepWestendorp.jpg

Het boek geschreven door Henriette van Eyk.


 photo WP_20161001_008FiepWestendorpJipEnJannekeEnEenCircus.jpg

Dit zou kunnen gaan over Jip en Janneke in het circus (met exotische dieren die ook al niet meer mogen) of in de dierentuin?


 photo WP_20161001_009JipEnJannekeReddenEenPoesInMuseumMeermanno.jpg

Jip en Janneke redden een poes in museum Meermanno.


 photo WP_20161001_010OmslagontwerpJipEnJannekeEersteBoekVerhaalAnnieMGSchmidtIllustratiesFiepWestendorp.jpg

Omslagontwerp Jip en Janneke, Eerste boek, verhaal van Annie M.G. Schmidt, illustraties van Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_011JipEnJannekeHetEersteBoek.jpg

Het boek.


 photo WP_20161001_012OmslagPlukVanPettefletFiepWestendorp.jpg

Daar is hij dan: de omslag van Pluk van Petteflet door Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_013IllustratieUitHetBoekOtjeVerhaalAnnieMGSchmidtIllustratieFiepWestendorp.jpg

Een illustratie uit het boek ‘Otje’, verhaal door Annie M. G. Schmidt, illustraties door Fiep Westendorp. Seze tekening vond ik prachtig. Ik heb er ook een ansichtkaart van gekocht.


 photo WP_20161001_014FiepWestendorp.jpg

Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_015DeEchteAutoVanPlukVanPetteflet.jpg

De echte auto van Pluk van Petteflat. Daar mag je natuurlijk in gaan zitten.


 photo WP_20161001_016OpVakantieBigBenMee.jpg

Fiep Westendorp en de reclame. Prachtige tekeningen. Altijd met humor. Ook als het om reclame voor regenjassen gaat. Op vakantie Big Ben mee. De associatie met het typetje van Jacques Tatti, monsieur Hulot, ligt voor de hand.


 photo WP_20161001_017TIsAltijdBigBenWeerFiepWestendorp.jpg

‘T is altijd Big Ben weer, Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_018TIsAltijdBigBenWeerFiepWestendorp.jpg

De poster voor de tentoonstelling is gebaseerd op deze tekening: ‘T is altijd Big Ben weer, Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_019FloddertjeFiepWestendorp.jpg

Floddertje, echt een Fiep Westendorp.


 photo WP_20161001_020DeKarakteristiekeStijlVanFiepWestendorp.jpg

Je kunt ook zelf tekenen in Museum Meermanno. Het museum helpt je daarbij met deze afbeeldingen op lichtbakken.


 photo WP_20161001_021ZelfJipEnJannekeTekenen.jpg

Moeten deze Jip en Jannekes nou ook andere kleuren krijgen net als zwarte piet?


 photo WP_20161001_022MijnFavorieteKamertjeInMeermannoMiddeleeuwseItaliaanseSchilderijen.jpg

Naast de tentoonstelling is museum Meermanno altijd een bijzonder plaats om te bezoeken. De collectie van de baron is schitterend. Twee zaken springen er voor mij uit (zonder de rest tekort te willen doen): de verzameling Italiaanse middeleeuwse schilderijen in een kleine, aparte kamer en natuurlijk de bibliotheek. Maar kijk ook naar de prachtige oude vitrines die er staan. Misschien niet optimaal om de voorwerpen te bekijken maar het zijn prachtige voorwerpen op zich zelf. Op zolder kun je nog kalligraferen als een monnik en in het weekend kunstenaars aan het werk zien op de oude persen.


Buidelboek van dhr. H. Knoors

Al een tijdje werk ik aan mijn versie van het Buidelboek
van Harrie Knoors.
Er zitten wel lange pauzes tussen de werkzaamheden maar
de bladen zijn allemaal op de juiste maat gesneden en er
is een katern toegevoegd aan het begin van het boek met
foto’s van de boekpresentatie in Museum Meermanno op
vrijdag 18 september van dit jaar.

Afgelopen zondag heb ik de foto’s van de ‘moderne’ buidelboeken,
die door de trotse boekbinders zelf werden getoond bij
de boekpresentatie, als een laatste katern toegevoegd.
Bij het boek werden namelijk twee lege katernen bijgeleverd door Atelier
de Ganzenweide en die heb ik op deze manier goed kunnen benutten.

 photo DSC_7849TweedeKaternMetModerneBuidelboeken.jpg

De namen van de trotse bezitters heb ik niet van iedereen kunnen noteren. Hier een voorbeeld van een van de foto’s.


 photo DSC_7850DeKaternenAfgemaakt.jpg

Dit is een foto van het eerste fotokatern. Hier ziet u Dhr. Knoors tijdens zijn presentatie.


Vervolgens ben ik begonnen het boek in te binden.
Dus eerst gaatjes geprikt en vervolgens het boek genaaid op mijn
naaibankje. Alle katernen zijn nu ingenaaid.
De volgende stap zal zijn de achterkant te lijmen, de platten te snijden
voor rug, voor en achterkant en het boek dan te voorzien van schutbladen
en dat alles met linnen in elkaar te zetten.

Dan is mijn project nog niet gereed maar dan is er al wel sprake van een boek.

 photo DSC_7851GaatjesAfgeplaktOmFoutenTeVoorkomen.jpg

Om fouten te voorkomen heb ik de gaten die ik niet ga gebruiken afgeplakt.


 photo DSC_7852Voorprikken.jpg

Gaten prikken. De priem had in afgelopen weekend nog gekocht op de Boekkunstbeurs in Leiden.


 photo DSC_7853Voorprikken.jpg


 photo DSC_7854InbindenOpMijnNaaibankje.jpg

Werken aan het naaibankje. Eerste katern.


 photo DSC_7855Ingebonden.jpg

Het ingebonden boekblok. Zo is er toch weer een stap gezet. Binnenkort meer. PS. je denkt misschien wat een lange koorden, maar die stukken touw krijg ik in verschillende lengtes. Het is eigenlijk restmateriaal maar voor mij prima te gebruiken.


Harrie Knoors: Buidelboek

Vandaag was ik te gast bij Museum Meermanno bij de
boekpresentatie van het boek met de titel ‘Buidelboek’.
Het boek is geschreven door Harrie Knoors die er ook zelf
al het onderzoek voor heeft gedaan.
Hij heeft gezocht naar afbeeldingen van buidelbpoeken in de
kunst aanwezig in Limburg.
De nadruk ligt dan vooral op kerkelijke kunst: houtsnijwerk,
schilderijen, beeldhouwwerk, ramen enz.
De afbeeldingen die hij gevonden heeft, zijn door hem beschreven
en in het boek in beeld gebracht.
In het Nederlandse erfgoedbezit is 1 zo’n buidelboek aanwezig.
Dat is in de collectie van Meermanno.
Dat is bijzonder want er bestaan wereldwijd nog maar
een kleine 25 buidelboeken.
Het buidelboek is een bindwijze waarbij het boek zo wordt ingebonden
dat een soort buidel ontstaat die aan een riem gehangen kan worden
en zonder van de riem genomen te worden, kan worden gelezen.
Het boek bevindt zich dan in de buidel die meestal van leer is.
Het was een typische binding voor bijvoorbeeld kloosterlingen.
In het geval van het buidelboek van Meermanno gaat het om
een Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de
noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.
De bijeenkomst was georganiseerd door Atelier De Ganzenweide
of de uitgever Rob Koch.

 photo DSC_7726SchrijverOnderzoekerHarryKnoorsBuidelboekUitgeverijDeGanzeweideRobKoch.jpg

De inleiding door schrijver en onderzoeker Harrie Knoors, zelf ook boekbinder.


 photo DSC_7727HarrieKnoorsTijdensZijnPowerPointPresentatie.jpg

Alle ontdekte buidelboeken werden kort besproken en middels powerpoint getoond.


 photo DSC_7724TafelMetModerneBuidelboeken.jpg

De moderne buidelboeken, gemaakt door de aanwezige boekbinders, lagen al op een tafel te wachten. Maar eerst een Middeleeuws voorbeeld.


 photo DSC_7728DrieVeilingcatalogiTweeDozenEenKussenEnHogeVerwachtingen.jpg

De spanning werd nog een beetje opgevoerd: drie veiligcatalogussen, twee foedralen, een kussen en een conservator: Erik Geleijns.


 photo DSC_7730GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Hier ligt het buidelboek op het kussen. Gebetbuch, gemaakt in Neurenberg door de drukker met de noodnaam ‘Drukker van de Rochus-legende’, circa 1484.


 photo DSC_7731InDeHandenVanDeConservatorErikGeleijns.jpg

In combinatie met de handen van conservator Erik Geleijns krijg je een goed idee van de grootte van het boek. Onduidelijk is hoe groot het deel van het buidelboek vanaf de beugel/ring/knop/knoop die bevestigd werd aan een riem, tot aan het boek, nu typisch was. Er waren voorbeelden waarbij dit erg kort was. Zoals hier bij de Meermanno-versie maar er was ook een moderne uitvoering waarbij dit deel twee maal zo lang was als het boek.Vanaf de riem hing het boek dan over de knie.


 photo DSC_7732NederlandsBuidelboekEnModel.jpg

Bij eerder boekhistorisch onderzoek is een model van het Meermanno buidelboek gemaakt en ook dat werd getoond.


 photo DSC_7733InDeHandenVanDeConservator.jpg

De Duitse tekst. De tekst staat zo in het boek dat als je het boek pakt terwijl het aan je riem hangt, je het gelijk kunt lezen (dus normaal gesproken zou je zeggen: op zijn kop).


 photo DSC_7738.jpg


 photo DSC_7739.jpg

Een prachtig maar kwetsbaar boek.


 photo DSC_7741GebetbuchNeurenbergDrukkerVanDeRochuslegendeCa1484.jpg

Gebetbuch, Neurenberg, Drukker van de Rochus legende, ca 1484.


 photo DSC_7744TafelVolMetBuidelboeken.jpg

De tafel vol met buidelboeken.


Een voor een kwamen de makers/eigenaren van de moderne buidelboeken
hun verhaal bij het boek vertellen.
Hun namen heb ik niet genoteerd.
Hun boeken wel gefotografeerd.

 photo DSC_7746JanVanEyckMadonnaMetKanunnikJorisVanDerPaele.jpg

Zo was daar deze museummedewerker (?) uit Brugge die ons een detail toonde van het schilderij van Jan van Eyck, Madonna met kanunnik Joris van der Paele. Joris heeft een buidelboek en een vroege bril in zijn hand.


 photo DSC_7748BruggeModelVanNederlandseBindster.jpg

Na bestudering van het schilderij heeft een Nederlandse bindster dit model gemaakt.


 photo DSC_7749InVolleLengte.jpg

Het uiteinde is bij dit voorbeeld geen ring of gesp maar een knoop.


 photo DSC_7750BuidelboekMetBeslagEnPerkamentenTitel.jpg

Met een titel van perkament en beslag. Een mooi buidelboek.


 photo DSC_7751GeopendBuidelboek.jpg


 photo DSC_7752heelListigOpTeVouwenBoekDatJeHangtAanJeRiem.jpg

Kunstig gevouwen boek dat je aan een riem kunt hangen. Geen buidelboek maar een aanverwante soort


 photo DSC_7753InOpgevouwenToestand.jpg

In opgevouwen/dichtgevouwen staat.


 photo DSC_7758NogNietGereedVissensluiting.jpg

Mooi exemplaar dat nog niet helemaal gereed is. De vissensluiting is erg mooi.


 photo DSC_7760AlsEenCadeautje.jpg

Nog een kunstige, moderne interpretatie. Als een cadeautje.


 photo DSC_7761VrijeInvullingVanHetBegripBuidelboekHeelCreatief.jpg

Het voormalig beroep van de eigenaar/maker (kleermaker van de Nederlandse Opera), was terug te vinden in de benadering en het patroon dat de maker ontwikkeld had.


 photo DSC_7763EenVoorbeeldVanEenKleinBuidelboek.jpg

De buidelboeken komen in alle soorten en maten voor.


 photo DSC_7764BuidelboekVanDeHandVanDeSchrijver.jpg

Dit is een voorbeeld van een buidelboek dat door de schrijver Harrie Knoors zelf gemaakt is. Hier een knop in plaats van ring, beugel of knoop.


 photo DSC_7765DrieBuidelboekenMetInHetMiddenEenBoekMetEenKnopAanHetEindIPVRing.jpg

Drie buidelboeken met in het midden het boek met de knop.


 photo DSC_7768DeSchrijverSigneertMijnVersieVanHetBoek.jpg

Dhr. H. Knoors signeert mijn exemplaar van het Buidelboek. Nu moet ik het nog gaan inbinden.


Thuis in de Bijbel; Oude meesters, grote verhalen

Onlangs bezocht ik de tentoonstelling
‘Thuis in de Bijbel; Oude meesters, grote verhalen’.
De tentoonstelling is een samenwerking tussen Museum Catharijneconvent
en het Nederlands Bijbelgenootschap.
Een beetje een zwaar onderwerp voor 2e Paasdag,
maar ik heb afgelopen week de laatste pagina’s
van het boekje dat bij de tentoonstelling verscheen gelezen.
Daar wilde ik nog wat over zeggen.

 photo ThuisInDeBijbelOudeMeestersGroteVerhalen.jpg

Mijn interesse in de tentoonstelling komt voort uit
mijn belangstelling voor kunst.
In de westerse kunst komen verhalen uit de bijbel steeds terug.
Veel van die verhalen kennen we vandaag niet meer
en de schilderijen vertellen hun verhaal dan ook moeilijk.

Wat je van een tentoonstelling als deze dan verwacht
is een verbreding en verdieping van je kennis
en heel veel mooie kunstwerken.
Aan dat laatste is geen gebrek op de tentoonstelling.

Een boek bij de tentoonstelling kan de verwachtingen
nog verder uitwerken: meer verbreding en verdieping.
En juist daar gaat het bij het boek mis.

Wat ik mis in het boekje ‘Thuis in de bijbel; Oude meesters, grote verhalen’
zijn de volgende zaken:

= meer eenheid
hetzelfde verhaal (bijvoorbeeld ‘de verloren zoon’ komt vele malen
in de tentoonstelling en in het boek terug op verschillende afbeeldingen.
De teksten in het boek verschillen dan niet zo veel.
Ik had deze situaties meer als een (1) hoofdstuk behandeld
en dan de onderwerpen dieper uitgewerkt.

= waarom zijn deze werken gekozen
naast de verhalen die op de werken in de tentoonstelling afgebeeld zijn,
zijn er noog veel meer Bijbelverhalen die vaak terugkomen.
Waarom is voor deze verhalen gekozen, wat zijn zoal die andere verhalen?

Daarnaast viel ik over een stukje tekst van Tanja G. Kootte
op pagina 89. Daar staat:

 photo GehuwdmetdevromeSara.jpg

De tekst luidt:
“Gehuwd met de vrome Sara
keert hij terug naar zijn vader Tobit en moeder Anna.
Het verhaal van Tobias en Anna,
Tobit en Sara,
beschreven in het apocriefe boek Tobit,
is erg geliefd in de zeventiende eeuw. (TGK)”

In de tekst geeft ze een opsomming van de vier centrale figuren in het verhaal.
Er staat: ‘Het verhaal van Tobias en Anna, Tobit en Sara’.
En volgens mij is dat niet correct.

Op het net heb ik wat achtergrond informatie gezocht.
Ik kwam op de site van het Museum Meermanno:
http://collecties.meermanno.nl/handschriften/tobias1

Daar staat het volgende verhaal van Peter van Huisstede:

Wat zijn de bouwstenen of ingrediënten die je nodig hebt voor een wonderlijk verhaal als dat van Tobit en Tobias? Allereerst een flinke dosis rampspoed en ellende. Tobit is een vrome Jood die wordt getroffen door ongeluk: Een poepje van een zwaluw maakt hem blind en het gezin raakt in geldnood. Sara verliest al haar echtgenoten door een demon. Verder: een lange reis. Tobias onderneemt een lange reis om geld voor zijn vader op te halen. Een trouwe helper. Azarias (de door God gezonden de aartsengel Rafaël in vermomming) is een handig baasje. Hij weet overal wat op: De ingewanden van de vis kun je gebruiken om Tobit te genezen en de demon te vangen. En een happy end. Tobias komt weer veilig thuis, getrouwd met Sara, hij is nu rijk en hij geneest zijn vader Tobit.

Tobit is een vrome Jood die zich, zelfs nu hij in ballingschap in Nineve woont, aan de wetten van de Joodse religie houdt. Hij voedt de hongerigen, kleedt de naakten en begraaft de doden. Op een dag vertelt zijn zoon Tobias hem dat er in de straat een vermoorde man ligt. Tobit begraaft de man tegen zonsondergang. Omdat Tobit zich onrein voelt, slaapt hij die nacht buiten, tegen de muur. ’s Nachts krijgt hij vogelpoep uit een zwaluwnest in zijn ogen. Zijn ogen raken bedekt met een witte laag en Tobit kan niet meer zien.

Anna, de vrouw van Tobit, onderhoudt nu het gezin met spinnen. Tevreden met haar werk, krijgt zij van haar baas een jonge geit als extraatje. Tobit denkt dat Anna het geitje heeft gestolen en beveelt haar het dier terug te brengen. Ondanks Anna’s aandringen weigert Tobit haar te geloven. Anna wordt kwaad en noemt haar man een huichelaar. Tobit legt dit uit als een teken van God’s toorn en vraagt God om dood te mogen gaan.

Diezelfde dag, in het verre Ekbatana, wil een jonge vrouw ook sterven. Het is Sara, de dochter van Raguël. Sara is zeven maal getrouwd, maar telkens stierf haar echtgenoot in de huwelijksnacht door toedoen van een demon.

God hoort de gebeden van de twee ongelukkigen en stuurt Rafaël, zijn aartsengel, om hen te helpen.

Tobit roept zijn zoon Tobias bij zich en vertelt hem hoe hij zich moet gedragen: wat hij wel en wat hij niet moet doen. Hij vraagt Tobias geld op te halen dat hij nog tegoed heeft van een man in Medië. Hij raadt Tobias aan een reisgezel te zoeken voor deze lange reis. Tobias gaat naar buiten en treft, hoe kan het ook anders, Rafaël die zichzelf Azarias noemt. Tobias ziet niet dat Azarias eigenlijk de aartsengel Rafaël is. Tobit bespreekt met Azarias het salaris en Tobit stelt Azarias een bonus in het vooruitzicht bij een behouden thuiskomst.

Tobias en Azarias vertrekken vergezeld door het hondje van Tobias. Bij de rivier de Tigris wordt Tobias aangevallen door een vis. Azarias laat Tobias de vis vangen. Ze ontdoen de vis van galblaas, hart en lever; de rest eten ze op. Azarias vertelt Tobias dat hart en lever van de vis gebruikt kunnen worden om slechte geesten te verdrijven. De gal is een goed geneesmiddel bij blindheid. Alle ingrediënten voor een happy-end zijn nu aanwezig en het verhaal ontwikkelt zich nu rap.

In Ekbatana gaan onze twee reizigers direct naar het huis van Raguël. Hij is familie van Tobit. Na wat nieuws te hebben uitgewisseld, wordt Tobias de achtste echtgenoot van Sara. Het huwelijk vindt nog diezelfde dag plaats. Wanneer het jonge echtpaar alleen is, verbrandt Tobias het hart en de lever van de vis en de reuk ervan verdrijft de demon. Tobias en Sara bidden en gaan daarna slapen. Raguël, voorbereid op het ergste, is al begonnen met het graven van een graf. Wanneer hij van een dienstmeid hoort dat alles goed gaat, is hij erg blij. Nu wordt het huwelijk pas echt gevierd. Tobias vraagt aan Azarias het geld in Medië op te halen. Na twee weken festiviteiten ontvangt Tobias de helft van Raguëls bezittingen en beginnen ze aan de terugtocht.

De vetgedrukte stukken tekst zijn van de auteur.
De dikgedrukte, paarse aanduiding is van mij.

 photo PetrusComestorBibleHistorialeDeBruiloftVanTobiasEnSara1372.jpg

Petrus Comestor, Bible Historiale, De bruiloft van Tobias en Sara, 1372.

In Nineve hebben Tobit en Anna al bijna de hoop op de terugkeer van Tobias opgegeven. Anna is dan ook verrukt wanner ze Tobias en Azarias ziet. Tobit loopt, in zijn haast om buiten te komen, tegen de deur aan. Tobias loopt naar zijn vader en smeert de gal van de vis op zijn ogen. Nu kan de witte laag weggehaald worden en kan Tobit weer zien. Ook in Nineve wordt het huwelijk van Tobias en Sara nog een week gevierd. Tobit dringt er bij Tobias op aan Azarias te betalen. Wanneer Tobias hem de helft van zijn bezittingen aanbiedt, maakt de engel bekend wie hij is. Tobit en Tobias knielen vol ontzag en bedekken hun gezicht uit angst. Wanneer ze opkijken is Rafaël / Azarias verdwenen.

Het verhaal eindigt met een dankgebed van Tobit die, zo lezen we, acht jaar blind is geweest.

Als ik de vier centrale personen van het verhaal zou opnoemen zou ik zeggen:
Vader Tobit en moeder Anna, zoon Tobias en schoondochter Sara.
Ik denk dat in het boek Tobit en Tobias zijn omgewisseld.

Overigens is het verhaal van Museum Meermanno
geplaatst bij een boek. Dat boek is:

Petrus Comestor, Bible historiale (vertaling uit het Latijn door Guyars des Moulins)
Parijs, Raoulet d’Orléans (kopiist), Jean Bondol,
Eerste Meester van de Bijbel van Jean de Sy,
en anderen (verluchters); 1372

Beschrijving
1 bladgrote miniatuur (214×155 mm);
11 miniaturen (168/54×151/102 mm);
247 kolomminiaturen (70×70 mm);
Een van deze miniaturen is hierboven opgenomen.
12 gehistorieerde initialen (45/25×41/25 mm);
4 randversieringen;
gedecoreerde initialen met randversiering (ff. 3r, 4v, 5r, 5v, 6v, etc.);
penwerk initialen met penwerk-versiering door het hele handschrift

Al deze miniaturen zijn op de website van Museum Meermanno te zien.
De afbeelding ‘De bruiloft van Tobias en Sara’ die ik hierboven gebruik,
is een van de 247 kolomminiaturen van het boek.

Okay, een te zwaar verhaal voor Pasen,
maar het lag al een tijdje te wachten.
Mooie tentoonstelling. Is nog te zien tot 10 augustus 2014.

Papier biënnale, Museum Meermanno, deel 1

Je kunt niet om het werk van Alicia Martin heen.
Het stroomt het museum uit, de bezoeker tegemoet.
Boeken, boeken, boeken en nog eens boeken.

Alicia Martin, Biografias, 2012.


Alicia Martin.




Alicia Martin.


De Papier biënnale is te zien verdeeld over twee locaties: Museum Rijswijk
en Museum Meermanno in Den Haag.
Beide locaties zijn gevestigd in en rondom twee bijzondere huizen.
In het geval van Meermanno in een statig Haags herenhuis
dat vroeger het eigendom was van een baron.
Zijn ‘spulletjes’ vormen het bestaansrecht van het museum.
Daarover later meer.
Maar nu eerst deel drie van de Papier biënnale.


De catalogus van de Papier Biënnale 2012.


De tentoonstelling weet echt welt e verrassen.
De catalogus doet dat niet.
Eenvoudig weergegeven, tweetalig.
De eenvoud past niet bij een biënnale rond een dergelijk
bijzonder materiaal waar veel over te vertellen valt.
Als papier je thema is, dan verwacht je van het stuk papier
dat de bezoekers mee naar huis nemen, iets bijzonders.
Zeker als de tentoonstelling slechts om het jaar is.
Niet alle werken van de tentoonstelling staan in het boek.
Detailbesprekingen ontbreken dan ook en dat is jammer.
Je organiseert iets bijzonders, dan heb je, naar mijn gevoel,
ook de verplichting, dat feit uit te dragen.
Wat er nu ligt is een soort glossy voor kunstenaars.
Geen samenhang, geen duiding, geen techniek.
De helft in het Engels.
Ik snap dat we in een crisis zitten,
maar beide museums hebben hun entreeprijs verhoogd.
Negentien euro vijftig is misschien niet veel voor een catalogus
maar je hebt dan als resultaat ook niet veel.
Je zet als het ware geen papier oeuvre neer.
Een gemiste kans.


Ros Rixon, Sphere x96 Lady Chatterleys lover, 2012.


Ros Rixon, zoek de titel.


Meermanno presenteert zich als ‘Huis van het boek’.
Bij de Papier Biënnale in Meermanno staat dan ook
papierkunst met boeken/tekst meer centraal dan in Museum Rijswijk.


Ros Rixon, The meaning of Art (De betekenis van kunst).


Mijn foto was onduidelijk maar op de site van Rixon heb ik deze foto gevonden. Een haast gefileerd boek.


Laura Behar. Authentieke teksten, handgeschreven op verschillende soorten papier. Gemaakt in Israel.

Dit is een voorbeeld van een van haar ‘Scrolls’. Papier met schrift geinspireerd door de Dode Zee-rollen. Papier gemaakt van verschillende materialen. In haar geval bijvoorbeeld woestijnplanten.


Ebon Heath, Quite dog bite hard, 2011.


Ebon Heath, Home, 2009, laser cut paper, nylon threads, metal crimps.


In de tuin, recht tegenover de vier hondegraven: Alicia Martin, Parasitos, 2012.


Met het museum op de achtergrond.


Papier Biënnale: Museum Rijswijk, deel 1

Afgelopen zondag ben ik naar de Papier Biënnale geweest
en heb zowel het Museum Rijswijk als het Museum Meermanno
in Den Haag bezocht.
Hier een eerste fotoverslag van mijn bezoek aan Museum Rijswijk.
Hoewel maar een kort overzich, geeft het direct een indruk
van de veelzijdige benaderingen die op de tentoonstelling
samen zijn gebracht rond het medium papier.

Frits Achten, Larf, 2009 – 2011.


Frits Achten, Larf, 2009 – 2011.


Johnny Beerens, Wering der zee, variant II, 2009 – 2012.


Jacqueline Overberg, Smitt & Wesson N3, 2009.


Peter Bes, Whatx92s going on, 2010 – 2011.


Peter Bes, Whatx92s going on, 2010 – 2011.


Marleen van Wijngaarden, Zonder titel, 2010.


Michael Hansmeyer, Negatief van de Constructed Column: de binnenkant


Michael Hansmeyer. De Buitenkant.