Laatste blogpost over Bhopal – Amritsar reis uit 2016

In 2016 bezochten wij India en deze keer begonnen we ongeveer
waar een eerdere reis stopte: in Bhopal.
De reis ging langs allerlei plaatsen maar het meest in het oog sprongen
Varanasi, Chandigarh, Haridwar en Amritsar.
Amritsar was de laatste plaats en we bezochten er
meerdere keren de Gouden Tempel.
Ook op de laatste dag.
En daarover gaat deze laatste blogpost.

DSC10081AmritsarSriHarmandirSahibDeOchtendBegintHeiig

Het weer was een beetje heiig op de laatste ochtend. Daarom ligt de Gouden Tempel (Sri Harmandir Sahib) er een beetje dof bij.


DSC10082AmritsarSriHarmandirSahib


DSC10086AmritsarSriHarmandirSahibAlSnelKomtDeZon

De zon laat zich al snel zien.


DSC10087AmritsarGoldenTemple


DSC10088AmritsarSriHarmandirSahibBadenInDeSarovar

Het is niet zo dat heel veel Sikhs een bad nemen in de sarovar maar er zijn er wel.


DSC10092AmritsarSriHarmandirSahibDePelgrimsWeerspiegelenInHetGoudenPlafond

Er zijn weer veel pelgrims. Hier zie je de pelgrims weerspiegeld in het gouden plafond.


DSC10093AmritsarSriHarmandirSahib

Een zonnescherm is al snel geen overdreven luxe meer.


DSC10097AmritsarSriHarmandirSahib

Tegelijkertijd gaan restauratie- of nieuwbouwwerkzaamheden gewoon door.


DSC10098AmritsarSriHarmandirSahib

Dit soort mozaïeken komen weer vol tot hun recht.


DSC10099AmritsarSriHarmandirSahib

Met prachtige marmeren bloemen.


DSC10105AmritsarSriHarmandirSahib


DSC10106AmritsarSriHarmandirSahibTraditieEnModerniteit

Traditie en moderniteit.


DSC10108AmritsarSriHarmandirSahib


DSC10109AmritsarSriHarmandirSahib

Een laatste blik....


DSC10111AmritsarSriHarmandirSahibMessageOfTenthGuruActUponOnlyTheWordOfGuruAndWorshipNotAnyoneElseExceptOneGodAkalPurakh

Op het plein voor het tempelcomplex zat deze meneer met een heel bijzonder geborduurd kleed. De tekst is ook in het Engels.


DSC10112AmritsarSriHarmandirSahibMessageOfTenthGuruActUponOnlyTheWordOfGuruAndWorshipNotAnyoneElseExceptOneGodAkalPurakh

Hij ging spontaan voor me staan en veranderde zijn kleed zodat ik de tekst beter kon fotograferen: Message of Tenth Guru: Act upon only the word of guru and worship not anyone else except one God, Akal Purakh.


Wikipedia:

Akal Purakh is a Sikh name used for God.

 

Literally it means “a timeless being who never dies.” The first word Akal, literally timeless, immortal, non-temporal, is a term integral to Sikh tradition and philosophy. It is extensively used in the Sri Guru Granth Sahib and Dasam Granth hymns by Guru Gobind Singh, ….., the concept of Akal is not peculiar to the Dasam Granth. It goes back to the very origins of the Sikh faith.

 

Together the two words mean the “Timeless, eternal being”.

DSC10113SriHarmandirSahibIndiaAltijdEenFeestVanKleur

Waar je ook bent in India, het is er bijna altijd een feest van kleur. Zo ook bij de Gouden Tempel.


Voor een laatste keer: Haridwar

Met pijn in mijn hart:
een laatste blik op Haridwar.
Ik had er wel drie blogs van kunnen maken:
de voorbereidingen van de Aarti, de panoramafoto en de Aarti.
Maar Chandigarh staat te dringen.
Dat was in 2016 ons volgende reisdoel.
Ook weer heel bijzonder, weer heel anders, veel Le Corbusier.
Maar eerst de laatste avond in Haridwar.

DSC_9397Haridwar

Voor het ritueel werkelijk begint is er een grote groep mensen die de plaats van de ceremonie al vast even wil verkennen.


DSC_9399HaridwarAarti

Har Ki Pauri is vrij toegankelijk.


DSC_9400HaridwarVoorbereidingenAartiInVolleGang

Een altaar wordt in gereedheid gebracht.


DSC_9401HaridwarAarti

Alles gaat gewoon door. Sommige mensen staan te wachten, andere voeren nog even hun eigen ritueel uit en gaan het water van de Ganges in met hun offer en weer andere bekijken de ghats uitgebreid.


DSC_9402HaridwarAarti

Ik maak een foto vanaf mijn zitplaats. Het is al even wachten. Ik denk: mooi moment om foto’s te maken die ik thuis tot een panorama kan omvormen. Dat laatste heb ik nooit meer gedaan maar de foto’s zijn er wel.


DSC_9403HaridwarAartiPanorama1DSC_9404HaridwarAartiPanorama2DSC_9405HaridwarAartiPanorama3DSC_9406HaridwarAartiPanorama4


DSC_9407HaridwarAartiVoorgangers

De voorgangers in de Aarti treden aan. Een voorganger neemt het woord.


DSC_9408HaridwarAarti

Ondertussen, een paar meter verder.


DSC_9409HaridwarAartiVoorgangers

Het is al wat donkerder. De beweging zie je ook terug op deze en volgende foto’s.


DSC_9410HaridwarAartiVoorgangers

Bewegingen worden gelijktijdig door de voorgangers uitgevoerd. Net als de gebeden en gezangen.


DSC_9411HaridwarAartiDeMensenOmMijHeen

Dit zijn mijn buren.


DSC_9412HaridwarAartiHeelDruk

Het is weer druk.


DSC_9413HaridwarAartiZingMee

Mijn buren zingen en bewegen enthousiast mee.


DSC_9414HaridwarAartiZingMee

Ook aan de andere kant.


DSC_9416HaridwarAarti

Het vuur van de Aarti.


DSC_9418HaridwarAarti


DSC_9420HaridwarAartiVuur


Nog een paar indrukken van Haridwar

DSC_9386HaridwarEenRustigeDag

Haridwar: Har Ki Pauri.


DSC_9389HaridwarCrowdControl

Vandaag was de crowd control niet meer nodig.


DSC_9390HaridwarToilets

De organisatie van de Kumbh Mela was al bezig faciliteiten zoals deze tijdelijke toiletten op te ruimen.


DSC_9391Haridwar 10 legal rights every woman must know

Een druk evenement is natuurlijk ook het moment om voorlichting te geven. Bijvoorbeeld over de rechten van vrouwen ten opzichte van de politie.


10 legal rights every woman must know

You are entitled to free legal aid
You have the right to privacy while recording statement
You can file your FIT (first information report, police report) through email
Police cannot refuse to accept your FIR
No arrest after sunset
Your identity cannot be revealed without your permission
There is no any time limit for filing FIR
You can’t be called to the police station
You are entitles to protection by your employer
A doctor cannot decide whether you were sexually assaulted or not with a verbal statement A full written statement is always required

DSC_9395HaridwarEvenMijnInstrumentControleren

Even mijn snaarinstrument controleren.


DSC_9396HaridwarPrachtigGeorganiseerdeMarktKar

De koopwaar liggen er weer schitterend bij op deze handkar.


Haridwar, de laatste middag en avond

Na de trip naar Rishikesh hebben we nog een middag en avond in Haridwar.
De drukte van de Kumbh Mela is wel voorbij maar het is nog druk.

DSC_9360HaridwarDeGroteOnbekendeVoorOns

Veel van de standbeelden in India zijn heel erg volgens een vast formule gemaakt. Recht staand, strak in het pak. De voet van het beeld geeft misschien wel aan wie dit is maar het is niet in het Engels. Dus een naam moet ik de lezer schuldig blijven. Dit beeld staat langs de Ganges in Haridwar.


DSC_9361Haridwar

Minder druk wil niet zeggen dat er geen mensen zijn. De normale rituelen gaan gewoon door.


DSC_9362HaridwarGanges

Zoals de onderdompelingen in de Ganges.


DSC_9363HaridwarGroteBoeken

Wat een grote boeken. Daar ben ik jaloers op.


DSC_9364HaridwarTempelOpHarKiPauri

We kunnen nu wat beter bij de tempel komen die op Har Ki Pauri op de ghats staat.


DSC_9365HaridwarTempelOpHarKiPauri

Zo kleurrijk.


DSC_9366Haridwar


DSC_9367Haridwar


DSC_9369HaridwarInDeGanges

De Ganges is sterk.


DSC_9370HaridwarInDeGanges


DSC_9372Haridwar


DSC_9373Haridwar


DSC_9374HaridwarAanDeGanges


DSC_9375HaridwarOnderdompelingInDeGanges

Soms gaat het met veel plezier.


DSC_9376HaridwarOnderdompelingInDeGanges

Gezamenlijke onderdompeling.


DSC_9378HaridwarVandaagIsHetRustigerInDeTempel

In de tempel is het minder druk.


DSC_9379HaridwarDetailVanEenTempel


DSC_9380HaridwarDetailVaneenTempel

Details van de tempel.


Ook al zijn we een aantal keren in India geweest.
India blijft mysterieus.
Incredible India!

Haridwar in de avond: Aarti

In maart 2016 waren we weer in India.
Onze reis ging ook langs Haridwar waar op dat moment
de Kumbh Mela werd gehouden. Een feest voor Hindoes
dat iedere zes jaar plaatsvindt in een van de heilige plaatsen
in India. Deze keer dus in Haridwar.
De belangrijkste ghat, plaats met trappen naar de rivier,
hier de rivier de Ganges, heet Har Ki Pauri.

Op deze avond is er een Aarti, een ritueel met vuur,
gebed en gezang aan de rivier.

DSC_9325HaridwarAarti

Aarti, vantussen de vele pelgrims.


DSC_9326HardiwarAarti01

DSC_9326HardiwarAarti02


DSC_9327HaridwarAartiIsVoorbij

Foto’s maken had vanwege de afstanden en de invallende avond niet zo veel zin. Dit is na de Aarti. Alle mensen zijn nog aanwezig.


DSC_9328HaridwarVuurVanDeAartiWerdRondgedragenOpHarKiPauri

Het vuur van de ceremonie wordt na afloop rondgedragen zodat mensen het kunnen benaderen/aanraken.


DSC_9329HaridwarDeHandelGaatDoor

Nadat ik L weer teruggevonden had (we waren elkaar even kwijt in de drukte), bezochten we nog wat winkeltjes. In de avond zijn die zo sfeervol. We moesten ook nog wat eten.


DSC_9330HaridwarNogEenWinkel


DSC_9334HaridwarPrimaEten

Reclame van het restaurant. De betekenis ontgaat me maar het eten was goed.


DSC_9335HaridwarHarKiPauri

Haridwar: Har Ki Pauri, met in de hoofdrol de Ganges.


DSC_9341HaridwarHarKiPauri

Het is in de avond goed toeven aan de Ganges.


DSC_9342HaridwarHetWaterLijktDoorDeLangeSluitertijdBevroren

Door de langere sluitingstijd van de camera lijkt de Ganges wel bevroren.


DSC_9343HaridwarDeSecurityIsNaarHuis

Om bij Har Ki Pauri te komen moest je door de beveiliging. Maar later op de avond is die beveikiging niet meer aanwezig. De poortjes links zijn onbemand.


DSC_9344HaridwarDeDagZitErOp

Het is avond in Haridwar. De dag zit er op.


DSC_9346HaridwarWinkelsEnRiksjaStandplaats

Nog een keer een paar winkeltjes en de taxi standplaats voor riksja’s.


Aarti op Har Ki Pauri

Aarti is een Hindoe-ritueel.
Al eerder op deze vakantie woonden we een deel van
dit ritueel bij (in Varanasie).
Deze keer in Haridwar.
Het leukst voor mij is het samenkomen van al die mensen
en dan in het schemerdonker het spel met vuur.

DSC_9313HaridwarHarKiPauri

We waren al een hele dag druk in Haridwar. We wandelden aan beide zijdes van het Gangeskanaal en tegen de avond gingen we naar Har Ki Pauri.


DSC_9314HaridwarDeZonGaatOnder

Het begon erg druk te worden en we besloten om op een van de ‘eilanden’ plaats te nemen, tussen de pelgrims.


DSC_9316HaridwaropWegNaarAarti

De ‘gewone’ rituelen gingen gewoon door. Fascinerend te zien dat dit snel stromende Gangeswater de mensen trekt.


DSC_9319HaridwarDeSfeerZitErSteedsMeerIn

De stemming komt er in. Net als bij bedevaarten in Europa zijn er mensen die groepen begeleiden en enthousiasmeren.


DSC_9320HaridwarBrandendOfferOpDeSnelStromendeGanges

Een offer op de rivier.


DSC_9321HaridwarHetWordtLangzaamDruk

Even een plaatsje zoeken.


DSC_9322HaridwarHarKiPauriPelgrimsKomenSamenVoorAarti

Het wachten duurde wel een tijdje maar dan kun je je ogen goed de kost geven.


DSC_9323HaridwarDontFallInLoveRiseInLove

Een beetje moeilijk te vertalen. Er staat zoiets als ‘Val niet voor een ander’ (vallen zou je uit kunnen leggen als iets negatiefs) ‘Maar sta samen op in liefde’. Nou ja, het is wel een heel ruime vertaling. Als iemand een betere poging wil doen. Ik hoor het graag.


DSC_9324HaridwarAarti

Dan komen de kandelaars tevoorschijn. Dan zijn er al heel wat liederen en toespraken gepasseerd.


Har Ki Pauri: deze foto’s waren bedoeld als basis voor een panorama

In Haridwar, je weet niet wat je ziet.
Al die kleuren, al die mensen, al die rituelen.
Dus dan bedenk je dat het misschien leuk is om foto’s
te maken die later misschien kunnen dienen als
basis voor een grote panoramafoto.
Maar dat is er nog niet van gekomen.
Ik kan het basismateriaal hier natuurlijk al wel laten zien:

DSC_9305HaridwarHarKiPauriDSC_9306HaridwarHarKiPauriDSC_9307HaridwarHarKiPauriDSC_9308HaridwarHarKiPauriDSC_9309HaridwarHarKiPauriDSC_9310HaridwarHarKiPauriDSC_9311HaridwarHarKiPauri

Haridwar, Uttarakhand, India.


Haridwar

Er zullen veel mensen zijn die denken al weer India?
Maar inderdaad.
daar kunnen wij geen genoeg van krijgen.
Haridwar was dan ook een hele speciale belevenis.

We zijn onderweg van het hotel, vlak bij het station,
naar Har Ki Pauri. Dé plaats in Haridwar voor de Hindoes.
Onderweg komen we van alles tegen.
Vooral veel winkels.

DSC_9279HaridwarBrood

Zoals deze bakker.


DSC_9280HaridwarBakHetInOlie

Bak het in de olie.


DSC_9281HaridwarGanges

Deze brug over de Ganges of het Gangeskanaal is versierd met een olifant.


DSC_9282HaridwarRelexOrGhatOrBoth

Relaxen aan de rivier of rituelen aan de rivier of allebei?


DSC_9283HaridwarTheColorRed

Haridwar: the color red. Rood!


DSC_9284HaridwarPoppen01

Een verkoper van kleine beeldjes. Ze liggen als een berg op zijn handkar.

DSC_9284HaridwarPoppen02


DSC_9285HaridwarGroenten

Een kraam met prachtig uitgestalde groenten.


DSC_9287HaridwarHoutSnijWerk

Twee leeuwen tussen het ander houtsnijwerk.


DSC_9288HaridwarDubbelPortret

Een dubbelportret. Ze gaven uit zich zelf aan dat ze graag op de foto wilden.


DSC_9292HaridwarGangesVanuitHetHotel

Zie hoe breed de Ganges hier is. Dit is gelijk voor het hotel dat we eigenlijk geboekt hadden.


DSC_9293HaridwarHotelGangaLahiriOnsBeoogdHotel

Dat hotel zit in dat roze gebouw: Ganga Lahari.


DSC_9294HaridwarWatJeNietMetTekstkuntDoen

Deze afbeelding stond op een klein gebouwtjes langs de rivier. Wat je al niet met tekst kunt doen.


DSC_9295HaridwarInEenHoekjeOnderEenBrug

Deze beelden en reliëfs stonden in een hoek bij een brug met de meeste gezichten naar de Ganges.


DSC_9296HaridwarBruggenOverDeGangesenHetGangeskanaal

Je kunt je haast niet voorstellen dat in de warme tijd deze rivier droog kan komen te liggen.


DSC_9297Haridwar


DSC_9298HaridwarBijHarKiPauri

Bij Har Ki Pauri.


DSC_9299HaridwarEenTempelopDeGhats

Een tempel op de ghats.


DSC_9300HaridwarHarKiPauriOnderdompelingMeteenHeleGroep

Dit is waar de pelgrims voor komen: een onderdompeling in het water van de Ganges. Ik ben er met mijn voeten in geweest maar verder had ik er niet zo’n zin in.


DSC_9301HaridwarVersieringBijDeGhats

Wij zijn vertrouwd met oranje maar Hindoes vinden dat een mooie kleur. Afrikaantjes (Compositae of Asteraceae) zijn er in overvloed en worden veel gebruikt in kransen.


DSC_9302HaridwarHarKiPauri

Har Ki Pauri.


DSC_9303HaridwareenOnderdompelingInDeGangesMetDeHeleFamilie

Een onderdompeling met de hele familie.


DSC_9304HaridwarTweeenormeBeeldenAanInDeGanges

In de verte deze twee grote beelden. Of die er speciaal stonden voor de Kumbh Mela dat weet ik niet.


Haridwar: de volgende dag

Vanuit ons hotel, waar we eerst ontbeten,
gingen we weer naar Har Ki Pauri.
Onderweg kwamen we van alles tegen: de rivier de Ganges.
die is allesoverheersend.
Verkopers, demonstraties, eten, textiel, rituelen, mensen,
veel mensen. Al is het minder druk dan dan voorheen.

DSC_9264HaridwarUitzichtOpDeGanges

Dit hotel was niet het hotel wat we geboekt hadden. In de ochtend ontbijt op de bovenste verdieping met uitzicht over de Ganges. Het hotel had een ‘private ghat’. Dus het hotel lag direct aan de Ganges en had trappen aangelegd naar het water. Je kon er dus in alle rust een ritueel uitvoeren. Er waren gasten die daar gebruik van maakten.


DSC_9265HaridwarUitzichtVanHotelOpGanges

In Haridwar liggen veel bruggen over het water.


DSC_9266HaridwarHardstromendeGangesBijHetHotel

Deze brug is voor voetgangers en klein verkeer.


DSC_9267HaridwarVerkoopDemonstratie01

Onderweg kwamen we langs een verkoopdemonstratie. Een apparaat en hulpstukken om eten in allerlei vormen te maken.

DSC_9267HaridwarVerkoopDemonstratie02PastaInAllerleiVormpjes


DSC_9268HaridwarOnderwegVanHotelNaarHarKiPauri

Onderweg naar Har Ki Pauri was het rustiger dan voorheen. Maar nog steeds kleurrijk.


DSC_9269HaridwarKledingVoorBeeldjes

Bij een souvenirwinkel zagen we deze verpakkingen met kleding voor poppen of beeldjes. Al die kleuren.


DSC_9270HaridwarAangekleedBeeldje

Hier een aangekleed voorbeeld.


DSC_9271HaridwarHeleKleineHoedjesVoorBeeldjes

Dit zijn allemaal kleine hoofddeksels voor beeldjes.


DSC_9272HaridwarNogMeerKappers

Het knippen en scheren gaat maar door.


DSC_9273HaridwarHetZietErNietAltijdNetjesUit

Het kan niet altijd even netjes zijn maar de koe doet zijn best.


DSC_9274Haridwar

Ik weet niet zeker wat dit was maar ik kreeg soms het idee dat het een soort hostel was.


DSC_9275HaridwarRitueel

Met rituelen aan huis.


DSC_9276HaridwarDipInDeGangesKanopVeelPlaatsen

Een soort ‘private ghat’


DSC_9277HaridwarScherenEnMasseren

Scheren en masseren.


DSC_9278HaridwarRituelenAanDeGanges

Op bezoek bij een priester.


Wordt vervolgd.

Haridwar in de avond

In Haridwar heb ik in 2016 veel foto’s gemaakt.
Zowel overdag als ’s avonds.
Deze volgende twee foto’s zijn duidelijk in de avond gemaakt.
Niet bij Har Ki Pauri maar in de buurt van het station.
Daarom niet minder kleurrijk.

DSC_9260HaridwarVeelkleurigVerkeersplein

Midden op een verkeerspleintje staat een beeld van Vishnu (?). Verlicht in wisselende kleuren. Het pleintje zelf is ook ruim voorzien van lichtjes. Het hele verkeersplein is overdekt met lichtjes.


DSC_9261HaridwarVerkeersplein

Even een ander kleurtje.


Kabelbaan in Haridwar?

Veel mensen kennen Haridwar al niet.
Laat staan dat men verwacht in een warm gebied in India
een kabelbaan te vinden.
Niet naar een piste.
Deze kabelbaan brengt je naar een tempel. Waar anders. De Chandi Devi Mandir.

DSC_9252HaridwarKabelbaan


DSC_9253HaridwarVerkoperVanOffergave

Verwacht geen weidse uitzichten. Het terrein rond de Chandi Devi Mandir tempel is erg afgeschermd met begroeiing en met winkeltjes zoals degene hier op de foto die offergaven verkoopt.


DSC_9257HaridwarKabelbaan

Het was er warm en mistig tegelijkertijd. Dus als er uitzicht was, werd het al snel grijs. Maar zo’n tochtje is altijd leuk. Je kunt vanuit Haridwar ook naar boven lopen…..


Haridwar: Dharamshalas – hostels voor pelgrims

De indrukken van Har Ki Pauri waren ongelofelijk.
Na een tijd werd het zaak het hotel terug te vinden.
We gingen langs de ‘winkelstraat’ van Haridwar,
een straat met veel dharamshalas en dus ook veel kraampjes
met allerlei eten en souvenirs.
Dharamshalas zijn goedkope, soms gratis, hotels voor pelgrims.
De gebouwen dateren uit eind 19e en begin 20ste eeuw.
Ze zijn vaak prachtig uitgevoerd al hebben ze wel wat
te lijden gehad en zijn ze soms overspoeld met reclameborden.
Ik vond een weblog van iemand die er een Engelstalig verhaal
plaatste met foto’s: Harvested Words (Geoogste woorden).

DSC_9232HaridwarWaarvanIsDitDeAdministratie

Waarvan deze enorme boeken de administratie zijn weet ik niet.


DSC_9233HaridwarKinderkleding

Op veel plaatsen verkochten ze deze kinderkleding. Wij hebben ook een dergelijk setje gekocht. Ingelijst, hangen ze bij ons aan de muur.


DSC_9235HaridwarDharamshala

Dit is een voorbeeld van een dharamshala in Haridwar. Soms hele grote gebouwen en ze stralen nog de oude grandeur uit.


DSC_9236HaridwarDharamshalaDeviDyalSukndyal1933

Dit is de dharamshala gebouwd in 1933 door Devi Dyal Sukndyal.


DSC_9237HaridwarDharamshalaDeviDyalSukndyal1933

Het staat boven de ingang in meerdere talen: Dharmshala L. Devi Dayal Sukh Dayal son of L Ganga Ram Ji Mehra Amritsar 1933.


DSC_9238HaridwarGroteMassasMensenTrektAllerleiMensen

Op de grote massa’s pelgrims komen handelaren, bedelaars, westerse toeristen en allerlei andere figuren op af.


DSC_9239HaridwarDharamshalaRaiBahadurSurajmalMemberOfMarwariFamiliesDharamshalaWithIntricateWood-carvedFacade1890

Haridwar, dharamshala gebouwd door Rai Bahadur Surajmal, een lid van een Marwari-familie. Deze dharamshala wordt gekenmerkt door prachtig houtsnijwerk en dateert uit 1890.


DSC_9240HaridwarDharamshalaRaiBahadurSurajmalNoriceThisDhurumsalaIsAFreeAbodeForPelgrimsForAWeekOnly

Haridwar, dharamshala van Rai Bahadur Surajmal. Het originele bord met het reglement is nog te zien. Er staat: ‘Notice: this dhurumsala as a free abode for pelgrims for a week only’. Deze dharamshala is een gratis onderkomen voor pelgrims voor maximaal een week. Of het bord nog steeds geldt denk ik niet.


DSC_9241HaridwarDharamshala1927


DSC_9242HaridwarDharamshala

Mooie, grappige details.


DSC_9243HaridwarDharamshala


DSC_9244HaridwarDharamshala

Tegen het zonlicht in, dat werkt niet zo goed, maar als je er maar kort bent krijg je niet zoveel kansen. Zie ook de overvloed aan reclameborden.


DSC_9245Haridwar

Het eten wordt bereid terwijl je er bij staat.


DSC_9246Haridwar

De blauwe kleur op de achtergrond wordt veroorzaakt door het blauwe plastic dat gebruikt wordt als zonwering.


DSC_9249HaridwarVersierdPaard

Zo zie je paarden niet vaak in India.


DSC_9250HaridwarVishalToys

Veel teksten om je heen zijn in lokale talen en in niet westers schrift. Soms springt dan ineens iets bijzonders op in voor mij leesbare tekens al moet je wel Nederlander zijn om de humor van dit voorbeeld in te zien Vishal Speelgoed.


DSC_9251HaridwarGeezerGozer

Dit hotel heeft Deluxe air conditioned (A/C) luxe kamers met ‘Geezer’ en lift. Waarschijnlijk bedoelen ze ‘geyser’, dus een warm en koud waterinstallatie. De Nederlandse vertaling van ‘Geezer’ is overigens gozer of kerel.


Het wordt tijd om te gaan eten.
In de buurt van ons hotel (dat wat we niet geboekt hadden)
zijn niet echt veel restaurant voor westerse toeristen.
Big Ben is het enige. Het eten is er niet slecht.

Haridwar: Har Ki Pauri vervolg

Ook vandaag een serie foto’s van die eerste kennismaking
met Haridwar. Meer precies met de heilige ghats van Har Ki Pauri.
Een heel bijzondere plaats. Kijk maar eens naar de eerste foto.

DSC_9199Haridwar

Haridwar: Har Ki Pauri.


Vandaag zitten er een paar kleine ‘verhaaltjes’ in de foto’s.
Bijvoorbeeld het verhaal van het opruimen van het afval.
Want deze grote groepen mensen verbruiken het een en ander, van thuis
meegebracht of hier gekocht. Ook al de offers leveren afval op.

DSC_9201HaridwarReinigingVanDeGhats

Zagen we in Varanasi dat op gezette tijden de ghats werden gereinigd door ze schoon te spuiten met water. Hier wordt, terwijl de pelgrims op de ghats aanwezig zijn, geprobeerd de boel schoon te houden. Een onmogelijke opgave.


DSC_9202HaridwarDeReinigingGaatContinueDoor

Hoe ga je dit afvoeren?


DSC_9204HaridwarErZijnStukkenWaarHetWaterVeelRustigerIs

Hier stroomt het water van de Ganges veel rustiger.


DSC_9205Haridwar


DSC_9206HaridwarDeReddingsbrigade

De reddingsbrigade is aanwezig.


Dan is er het ‘verhaal’ van het verzamelen van water.
In eerste instantie lijkt een vrouw een beeldje van Shiva of
Vishnu bij zich te hebben maar al gauw blijkt het om een
versierd flesje te gaan waarin het water van de Ganges wordt opgevangen
en voorzichtig bewaard om mee naar huis te nemen.
Zo stel ik me voor wat ik zag.

DSC_9207HaridwarEenShiva

Is het een beeldje van Shiva of Vishnu?


DSC_9208HaridwarHetGaatOmEenVersierdeFles

Nee, het is een versierde fles die gevuld wordt ter afsluiting van een ritueel.


DSC_9210HaridwarVoorzichtigOpbergenVoorThuis

Dan veilig opbergen voor thuis.


Of het ‘verhaal’ van een drijvend offer.
In de avond zie je dan vaak de vlam goed in de slim gevouwen palmbladeren.
Overdag nauwelijks.

DSC_9211HaridwarEenOffergaveGekochtOfSamengesteld

Een offer zoals je veel te koop ziet worden aangeboden. Voorzichtig het water in en dan ver genoeg van de kant los laten op de Ganges.


DSC_9212HaridwarHetOfferIsGebracht

Het lot van het offer ligt nu in handen van de Ganges.


Of het ‘verhaal’ van ‘Kom erbij’ en de foto.

DSC_9214HaridwarKomErbijWeGaanOpDeFoto

Kom erbij. Het water is niet koud.


DSC_9215HaridwarOpDeFoto

Op de foto.


DSC_9216Haridwar

Soms duizelt het je. Al die mensen.


DSC_9217HaridwarHetNummerVanOnzeSchoenen

Dit is het muntje dat we kregen toen we onze schoenen afgaven bij een loket waar iedereen zijn of haar schoenen brengt. Het was een prima geregelde, gratis, service.


Dan het verhaal van de handelaren.
Je kon er al eerder over lezen.
Net als bij bedevaartplaatsen in Europa,
zie je bij grote pelgrimsplaatsen veel mensen die van alles verkopen
of allerlei diensten aanbieden.

DSC_9219HaridwarVerkoperVanOudIndiaasGeld

Bijvoorbeeld oud Indiaas geld dat niet meer in omloop is.


DSC_9220HaridwarVerkoperVanOfferandes

Of offergaven. Dit zijn de kleinere handelaren. Later, als we terug naar het hotel lopen, komen we nog veel meer verkopers van bijvoorbeeld eten, kleding of speelgoed.


DSC_9221HaridwarInDeDruktteKanHetOokPrive

In alle drukte, in al het dringen en lawaai, zijn ook steeds mensen die er de rust en concentratie vinden.


DSC_9222HaridwarHetLijktAlsofErIetsVerkochtWordt

Een eerdere blogpost begon met een foto van dit versierde voorwerp. Toen in ruste, nu in actie. Het lijkt of er iets verkocht wordt. Maar ik weet niet wat.


DSC_9225HaridwarJongGeleerd

We zagen in de drukte van Haridwar mensen van alle leeftijden. Dus ook hele jonge.


DSC_9226Haridwar


DSC_9227Haridwar


DSC_9229HaridwarVerkopersVanOffergaves

Verkopers van offers.


Dan het typische Hindoe-verhaal.
Een van de aspecten van het Hindoeisme is dat het niet in een
formele kerk is georganiseerd zoals in sommige andere religies.
Daarom ook dat je overal, allerlei soorten van tempels ziet.
Met grote beelden, met kleine beelden, met een lingam, een oude boom.
Rustig op een berg, aan zee maar ook op een randje langs de weg,
naast een ander beeld, met kleur, zonder kleur.

DSC_9230Haridwar


DSC_9231HaridwarOveralRituelenEnOffersOokopDitRandheVaneenTempel

Ook op dit randje van een tempel.


We zijn nog niet terug in ons hotel.

Haridwar: Har Ki Pauri (vervolg)

DSC_9177HaridwarFunctieOnbekend

Al op het station in Haridwar had ik een dergelijk voorwerp gezien. Waar het voor dient weet ik niet. Ook zoeken met Google helpt me niet te achterhalen wat dit is.


DSC_9178Haridwar

We lopen in Haridwar door en bij het gedeelte dat Har Ki Pauri heet. De ghats, trappen naar het water van de Ganges. Wij en duizenden pelgrims.


DSC_9179HaridwarKnippen

Net als bedevaarten elders in de wereld wordt de gelegenheid aangegrepen om een aantal praktische zaken te regelen. Zoals naar de kapper gaan.


DSC_9180HaridwarKnippenEnScherenTijdensJeBezoekAanHarKiPauri

Knippen en scheren.


DSC_9181Haridwar Astiparvah Ghat

Asti Parvah Ghat. Hier werden we geacht op blote voeten te lopen. Op een centrale plaats kon je de schoenen achterlaten.


DSC_9182Haridwar


DSC_9184Haridwar


DSC_9185Haridwar


DSC_9186Haridwar


DSC_9187HaridwarOveralIedereTempelDruk

Overal, bij iedere tempel, is het druk.


DSC_9188Haridwar


DSC_9189HaridwarDeBandHeeftPauze

De band heeft even pauze.


DSC_9190HaridwarOokVeelHandel

Het is warm. Mensen moeten dus goed drinken. Dat betekent handel.


DSC_9191Haridwar


DSC_9192Haridwar


DSC_9193Haridwar


DSC_9194Haridwar


Haridwar: Har Ki Pauri

In Haridwar ging er nogal het een en ander mis.
Het begon al met de treinreis.
De trein vertrok 1 uur te laat, het was een slaaptrein
die al lang onderweg was vanuit Zuid-India.
We hadden plaatsen in dezelfde wagon maar niet bij elkaar.
Ik kon wel wat extra uren slaap gebruiken en ben dan
ook gaan liggen.
Toen we op ongeveer een uur van Haridwar af waren ben
ik bij de mensen die uit Zuid India kwamen gaan zitten.
Maar dit laatste uur zou 2 uur duren:
extra vertragingen vanwege de drukte op het spoornet.
Het meest verdelende moest nog komen.
We hadden vier nachten geboekt in een hotel dicht bij de ghats (Har Ki Pauri).
Op het station werden we opgehaald door een taxi
die ons naar het hotel zou brengen.
De weg naar de parkeerplaats zat helemaal vol.
We waren al laat en het zou nog veel later worden.
De wegen zaten vol, in beide richtingen.
De chauffeur dacht eerst dat we een ander hotel hadden en
toen hij contact opnam met het hotel bleek het overboekt te zijn.
We hebben toen de agent van de reisorganisatie in India gebeld
en na veel heen- en weer bellen, werden we uiteindelijk ondergebracht
in een ander hotel. Ver van Har Ki Pauri af.
Dat hotel bleek vrij dicht bij het treinstation te zijn.
Veel tijd verloren. Kwaad: dit was niet de afspraak.
De volgende dag bracht de chauffeur ons weer naar de parkeerplaats
waar we aansloten bij de pelgrims.
Spectaculair.

DSC_9157HaridwarCrowdManagement

Er was heel veel crowd management. De wegen naar de Ganges waren opgedeeld in meerdere routes naar en van de Ganges af. Overal militairen om de vele bezoekers in goede banen te leiden.


DSC_9158HaridwarCrowdManagement


DSC_9159HaridwarCrowdManagement

Hier zijn we al heel dicht bij de ghats.


DSC_9160HaridwarCrowdManagement

Overal hoge afzettingen die er voor zorgen dat je niet fout kunt lopen.


DSC_9161HaridwarCrowdManagement

Haridwar is de plaats waarvan wordt aangegeven dat hier de Ganges uit de Himalaya, uit de bergen, het platteland in stroomt. Er is dus veel water, veel stromen en kanalen en dus ook bruggen. Hier lopen we over zo’n voetgangersbrug.


DSC_9162HaridwarBeeldDoorOpeningInEenBrug

Door de openingen in de brug krijgen we steeds meer zicht op de pelgrims die zich onderdompelen in de Ganges, er bidden of andere rituelen (laten) uitvoeren.


DSC_9163HaridwarOmkledenDipInDeGangesAfdrogenEnAankleden

Om het snelstromende weter in te kunnen gaan moet je je kunnen verkleden en afdrogen.


DSC_9164HaridwarSterkStromendeGanges

Om je staande te kunnen houden in het snelstromende water zijn er overal bij de ghats kettingen waar je je aan kunt vasthouden.


DSC_9165HaridwarAanDeGanges

Het is er ongelofelijk druk.


DSC_9166HaridwarAanDeGanges


DSC_9167HaridwarAanDeGanges

Aan de ghats zijn overal kleine platformen waar priesters rituelen uitvoeren. Dit is Har Ki Pauri.


Wikipedia:

Har Ki Pauri

 

Jai Ganga Maa Har Ki Pauri is a famous ghat on the banks of the Ganges in Haridwar in the Indian state of Uttarakhand.
This revered place is the major landmark of the holy city of Haridwar.
Literally, “Har” means “Lord Shiva” who is the god according to shaivite Rishav Bhagwan school of Hindu theology,
“Ki” means “of” and “Pauri” means “steps”.
Lord Shiva and Lord Vishnu are believed to have visited the Brahmakund in Har Ki Pauri in the Vedic times.
There is a large footprint said to belong to Lord Vishnu on a stone wall.

It is believed that it is precise spot where the Ganges leaves the mountains and enters the plains.
The ghat is on the west bank of Ganges canal through which the Ganges is diverted just to the north.
Har Ki Pauri is also the area where thousands of pilgrims converge and the festivities commence during the Kumbha Mela, which takes place every twelve years, and the Ardh Kumbh Mela, which takes place every six years
and the Punjabi festival of Vaisakhi, a harvest festival occurring every year in the month of April.

Korte vertaling/samenvatting:
Har Ki Pauri is de beroemde ghat aan de Ganges in Haridwar.
Haridwar ligt in de staat Uttarakhand.
Deze vereerde plaats is de belangrijkste bezienswaardigheid van Haridwar.
Har Ki Pauri betekent letterlijk: de trappen van Lord Shiva.
Volgena Hindoe theologie hebben Shiva en Vishnu deze ghats bezocht
in de Vedische tijd (oertijd).
Het is de plaats waar de Ganges de bergen verlaat en de vlakte in stroomt.
De ghat is aan de westelijke oever van het Gangeskanaal.
Har Ki Pauri is de plaats waar duizenden pelgrims samenkomen, een keer
per 12 jaar voor de Kumbh Mela of iedere 6 jaar voor de Ardh Kumbh Mela.
Ook het Punjabse oogstfeest – Vaisakhi – wordt hier ieder jaar in april gevierd.

DSC_9168HaridwarHarKiPouri


DSC_9169HaridwarAanDeGanges

Overal tussen de mensen zie je ‘verkeersregelaars’. Mensen die er op toezien dat alles goed verloopt en dat er geen ongelukken gebeuren.


DSC_9170HaridwarRituelenAanDeGanges

Families komen samen op een klein platform om er een ritueel te laten uitvoeren door een priester. Daarna wordt een offer gebracht aan de Ganges.


DSC_9171HaridwarPlezierInDeGanges

Maar mensen komen er ook voor hun plezier.


DSC_9172HaridwarRituelenEnTelefoneren

Tussen die enorme menigtes maken mensen het toch heel intiem en privé. Heel indrukwekkend.


DSC_9174HaridwarHarKiPauriSelfiesMaken

Maar in 2016 hoort het maken van selfies daar ook bij.


DSC_9175HaridwarHarKiPauriGanges


DSC_9176HaridwarHarKiPauriGanges


Van Lucknow naar Haridwar met de trein

DSC_9153LucknowOpHetStationWachten

Vanuit Lucknow gaan we naar Haridwar. Gelegen aan de Ganges is dit een van de zeven plaatsen in India die de Sapta Puri worden genoemd. De heiligste plaatsen voor de Hindoes. Maar eerst moeten we er met de trein zien te komen. Het wordt veel wachten. We zijn niet de enige die naar deze bedevaartsplaats toe willen (of er weer vertrekken).


Wikipedia (vertaald):

De Sapta Puri zijn zeven heilige pelgrimsplaatsen in India. De tirthas (bedevaartsplaatsen) zijn: Ayodhya (Rama), Mathura (Krishna), Haridwar (Vishnu), Varanasi (Shiva), Kanchipuram (Parvati), Ujjain (Shiva) en Dwarka (Krishna).

DSC_9155LucknowStationAndereTrein

Een andere trein.


DSC_9156LucknowStationWachten

Soms moet je gewoon wachten.


Vis in Allahabad

De volgende plaats in onze reis, na Varanasi, is Allahabad.
Ook een heilige plaats voor Hindoes.
Bekend vanwege Sangam (confluence) of het samenvloeien van 2 fysieke
en 1 mythische rivier: de Ganges, de Yamuna en de Sarasvati rivier.
Die heilige plaats waar de rivieren samenstromen ligt dus midden op het water.
De samenkomst van bedevaartgangers hier, eens in de 144 jaar,
is de grootste bijeenkomst van mensen op aarde.
De naam van die bijeenkomst is (Maha) Kumbh Mela of Kruikenfeest.
De NRC plaatste een kort artikel met een serie indrukwekkende foto’s in 2013.

Wikipedia geeft een beeld van hoe deze bedevaarten worden gehouden

Het Kumbh Mela-festival (Kruikenfeest) is het grootste religieuze feest in het hindoeïsme. Tijdens het feest trekken Hindoes naar een van de heilige rivieren waarin zij vervolgens baden om hun zonden af te wassen. Het feest gaat afwisselend door op 4 plaatsen: in de Ganges en de Yamuna bij Allahabad en bij Haridwar, in de Shipra bij de heilige stad Ujjain en in de Godavari bij Nashik. De hele cyclus duurt dus 12 jaar, en elk van die 4 steden ontvangt om de 12 jaar de Kumbh Mela.

 

Hoogtepunt van het Kumbh Mela-festival is de ‘Peshwai’-processie van duizenden hindoeïstische Naga Sadhoe-monniken, geflankeerd door feestelijk uitgedoste olifanten, paarden en bezwerende muzikanten. Na de optocht gaan deze naakte, met de as van overledenen ingesmeerde ‘heilige mannen’, zich ritueel reinigen in ‘sangam’, de samenvloeiing van de rivieren Ganges en Yamuna.

 

Afhankelijk van het tijdstip waarop het festival plaatsvindt dient een onderscheid te worden gemaakt tussen vier soorten Kumbh Mela:

= het ‘gewone’ Kumbh Mela dat om de drie jaar wordt gehouden;
= het ‘halve’ of Ardh Kumbh Mela dat om de zes jaar plaatsvindt in twee plaatsen: Haridwar en Allahabad;
= het ‘volledige’ of Purna Kumbh Mela dat, afhankelijk van de stand van de planeten, slechts om de twaalf jaar wordt georganiseerd in vier plaatsen: Prayag (Allahabad), Haridwar, Ujjain en Nashik;
= het ‘grote’ uitzonderlijke Maha Kumbh Mela dat pas om de 144 jaar wordt georganiseerd.

In 2016 waren wij in Varanasi, Allahabad en Haridwar
in de periode van de Ardh Kumbh Mela.

Maar ons bezoek begon min of meer rustig met een wandeling
in Allahabad en een bezoek aan een lokale vismarkt.
We verbleven in een homestay: Kanchan Villa.

DSC_8848AllahabadPosterVoorPopulaireFilm

In Allahabad hing deze grote filmposter tegen een pand. De Hindi film
Tere Bin Laden Dead or Alive is een komische film die in 2016 uit was gekomen.


DSC_8850AllahabadEngelseArchitectuur

Engels koloniale architectuur. Architectuur is een van de elementen die door deze reis lopen: de moskeeën zoals Taj-Ul-Mashid, de stupa’s van Sanchi, de Cenotaphs en paleizen van Orcha en wat allemaal nog gaat volgen.


DSC_8851AllahabadEngelseArchitectuur


DSC_8852AllahabasDirectContact

Zoals overal in India maak je snel contact met mensen.


DSC_8853AllahabadLokaleVismarkt

Dichter bij de homestay bezochten we een lokale vismarkt.


DSC_8855AllahabadLokaleVismarkt


DSC_8856AllahabadLokaleVismarkt


DSC_8857AllahabadLokaleVismarkt


Veelbelovend!

Indiamap

Als ik op vakantie ben neem ik altijd van alles mee naar huis.
Kaartjes van musea of attracties, de rekeningen van hotels of
restaurants, busiuness cards die mensen uitdelen tot
zelfs suikerzakjes aan toe.
Vaak krijg je ook enveloppen met reisdocumenten of iets dergelijks.
Thuis zit ik een beetje met die verzameling.
Wat doe je daar nu mee.
Bij wijze van experiment maak ik nu een map waar ik al die
dingen in kan opbergen.

 photo DSC_0223RugMetKerkBekleedEnPapierVanDamenPapierRoyaalInDenHaag.jpg

Het begon met deze rug. Een stuk karton van 3 mm dik, bekleed met aan de buitenkant kurk en aan de binnenkant een papier die ik pas kocht bij Damen / Papier Royaal in Den Haag.


 photo DSC_0224Reisdocumenten.jpg

Hier is die stapel met reisdocumenten.


 photo DSC_0225DeRugMetDeRingen.jpg

In de winkel kocht ik een set ringen die je kunt openen en ook weer sluiten. Met de Japanse papierboor maak ik de gaten. Even een mal maken en je kunt aan de slag.


 photo DSC_0226.jpg

Bijvoorbeeld de hotellijst.


 photo DSC_0228.jpg

Ik hergebruik zoveel mogelijk van de dingen die ik gekregen heb maar niet perse wil gebruiken. Ik maak er enveloppen van die in mijn map passen.


 photo WP_20160612_004IndiaOpbergmapBhopalOrchaVaranasiAllahabadHaridwarChandigarhPatialeAmritsar01.jpg

Zo kreeg ik ook een grote kaart van India. Stevig papier. Kan ik een mooie envelop van maken en de route kan ik er op aangeven.


 photo WP_20160612_004IndiaOpbergmapBhopalOrchaVaranasiAllahabadHaridwarChandigarhPatialeAmritsar02.jpg

De route: Bhopal, Orcha, Varanasi, Allahabad, Haridwar, Chandigarh, Patiala en Amritsar.


Kaft voor mijn boek

Als je een boek inbindt dan zit ik nog vaak met een lege kaft.
Daarom dat ik eens wil proberen of ik met een Transfer Medium
een zelf samengestelde afbeelding kan overbrengen op het
boekbinderslinnen.
Eerst maar eens een afbeelding maken:

 photo IndiaCompilatieTest01.jpg

Dit is een compilatie van foto’s van een landkaart van India met foto’s van de laatste vakantie. Zo kun je bijvoorbeeld het kenmerk van Chandigarh zien (het Open Hand-monument), het Paleis van Justitie van Chandigarh, Sangam in Allahabad, de stupa in Sanchi, een rotstekening uit Bhimbetka, Aarti in Varanasi, pelgrim in Haridwar, beeld uit het museum in Bhopal enz.


Dat beeld heb ik nodig in spiegelschrift. Want als je het gaat
overbrengen dan komt het pas correct te staan.
Dus de afbeelding waar ik aan werkte ziet er als volgt uit.

 photo IndiaCompilatieTest02.jpg


 photo DSC_0210HetBoekbindlinnenLigtGereedOpDePlankEnBakpapierOmStraksEenEnAnderOnderBezwaarTeLeggen.jpg

Ik heb een stuk boekbindlinnen op maat gemaakt. Dat leg ik op een houten plaat. Op die plaat ligt een stuk bakpapier om ongewenst plakken tegen te gaan. Straks kan hier dus nog een plaat hout bovenop en een stapel boeken.


 photo DSC_0211AfbeeldingNogEvenPositionerenVoorAanbrengenTransferMedium.jpg

De afbeelding nog even nauwkeurig positioneren. De liniaal en driehoek moeten me dadelijk helpen om na het aanbrengen van het medium de afbeelding snel weg te kunnen leggen.


 photo DSC_0212VolgesmeerdMetCollallTransferMediumEnOpLinnenGeplaatst.jpg

De afbeelding is goed ingesmeerd met medium (vind ik) maar droogt al snel en het papier scheurt in. Het geeft al met al niet zo’n goed gevoel. Morgenochtend maar zien of het onder bezwaar goed gedroogd is, of het papier zich laat verwijderen en of de afbeelding dan overgebracht is.


India-boekje vol symboliek

Pas geleden was op mijn weblog een serie van 9 foto’s te zien
van mijn vakantie in India.
Van iedere stad die we aangedaan hebben, had ik een karakteristieke
foto uitgekozen.
Op vakantie hebben we een paar souvenirs gekocht.
Een is een typische moslim boekstandaard.
In deze boekstandaard is het teken van het Sikh-geloof uitgesneden.
We hebben de standaard in Amritsar, in de Punjab, gekocht.
Dat tekend van het Sikh-geloof heet Deg Tegh Fateh.

 photo Deg Tegh Fateh.jpg

Deg Tegh Fateh, een geabstraheerd voorbeeld. Het jaar 1699 is belangrijk in het Sikh-geloof.


 photo DSC_0143BoekstandaardMetSikhSymbool.jpg

Hier zie je hetzelfde teken in de boekstandaard uitgesneden. Je ziet dergelijke boekstandaarden in de Moslim-wereld maar ook op veel plaatsen in Azie.


Om de functie van de standaard beter te laten uitkomen heb ik een boekje gemaakt.
De 9 foto’s met elk een korte tekst, vormen ieder een katern.
De katernen zijn aan elkaar genaaid met een oranje draad (die daar niet
zo geschikt voor bleek). Deze draad heb ik in Haridwar gekocht.
Drie strengen draad, oranje, geel en gebroken wit.
De draad is eigenlijk bedoeld om sieraden te maken.
De katernen zijn vervolgens voorzien van een kaft.
Daarvoor heb ik net als anders karton gebruikt maar dat vervolgens niet
ingebonden met linnen maar met papier.
Op de tentoonstelling Anatolia (Brussel, Europalia) werden boeken
verkocht met uitneembare vellen pakpapier met Turkse en Moslim-motieven.
Een van de vellen met Moslimmotieven heb ik gebruikt.
Omdat de katernen met oranje draad waren gebonden heb ik in de rug
een soort raampje gemaakt. Je kunt het resultaat van het
naaien dus langs de buitenkant zien.
Om voldoende sterkte te behouden heb ik de kaft met boeklon afgewerkt.
Heel sterk is het boekje niet maar op het eerste gezicht
ziet het er leuk uit en het ligt er puur voor de sier.

 photo DSC_0144PapierMetMoslimMotievenBoeklon.jpg

Hier ligt het boekje op de standaard om de Moslim-motieven te laten zien.


 photo DSC_0145OpengewerkteRugOranjeDraad.jpg

Als je goed kijkt zie je in de rug de open ruimte waar de witte katernen door te zien zijn en het oranje stiksel waarmee de katernen aan elkaar vast zitten. De schutbladen zijn extra sterke witte vellen papier.


 photo DSC_0146Lucknow.jpg

Zo hoort het boekje op de standaard, open te liggen. Hier liggen de pagina’s over Lucknow open.