Een dag dwalen door Middeleeuwse tuinen

Posted on juni 28, 2019 by Argusvlinder

Vorige week ben ik een dagje gaan dwalen door tuinen,
Middeleeuwse tuinen, om precies te zijn.
Dat deed ik onder andere in Leiden maar het begon in Breda.

De dag begon met een wandeling naar het station. Dan kom ik langs het Kasteel van Breda en loop ik door het Valkenberg. In de ochtend was het er rustig maar al gelijk zonnig.

Even later zat ik in Leiden in een tuin. Een tuin met extra aandacht voor de verschillende planten. Een krijgt hier ook wat aandacht vanwege de mooie vorm.

In de tuin, die verder helemaal leeg was, zat ik naast deze plant: een vijg. Naast de prachtige grote bladeren vallen de vruchten meteen op.

De tuinen die afgebeeld worden in handschriften volgen vaak het patroon dat je ook ziet in de tuinen uit de Perzische of Moslim-wereld. Het bestaan (of juist het niet bestaan) van dat verband intrigeert me. In New Delhi bezochten we ooit Humayun’s grafmomument. Volgens de UNESCO het eerste tuin-grafmonument. Het was pas gerestaureerd door onder andere schenkingen van het Aga Khan Development Network. Het was prachtig om in deze tuin eens al de waterwerken in werking te zien. Overal fonteinen en waterwegen. Je ziet die vaker in India maar vaak is er geen water te zien. Nu werden die mooie groenen tuinen ineens echt. Het zijn dat soort tuinen die ik me voor de geest haal als ik een handschrift zie met een Maria of een sultan in een tuin.

De overgang van de tuin buiten naar de tentoonstelling over tuinen binnen werd prima gemaakt door deze gieter van aardewerk, Utrecht, circa 1575.

Middeleeuwse Tuinen
Aardse paradijzen in oost en west
1200 – 1600

Een lustoord wordt door een heldere stroom bevloeid,
waar vogels harmonieus hun liedjes fluiten,
waar tulpen bloeien in een rijk palet,
waar vruchten zich tot dichte trossen sluiten.
Daar draagt onder de schaduw van de bomen
de lentewind een bont tapijt naar buiten.

Saadi, De rozentuin, 1258.

Een tuin is een omheind stuk grond, afgebakend van de wilde natuur, waar water en schaduw is, beplant met bloemen en bomen.
Er bestaan in de Middeleeuwen verschillende soorten tuinen.
Sommige zijn nuttig, zoals kruidentuinen, groentetuinen en wijngaarden.
Andere zijn vooral aangenaam, met bloemen, pergola’s bomenlanen en fonteinen.
In de praktijk bevatten de meeste tuinen zowel nuttige als aangename delen, zeker bij kastelen en paleizen, waar de tuin een statussymbool is.

In de periode van ongeveer 1200 – 1600 zijn er veel overeenkomsten tussen tuinen in het christelijke Europa en het islamitische oosten.
Europese kloostertuinen zijn gebaseerd op Perzische vierdelige tuinen (chahar-bagh).
In beide cultuurgebieden zijn tuinen symbolen van het goddelijke.
Er is Latijnse en Arabische poëzie over rozen en liefde in de tuin en zowel de sultan als Maria wordt afgebeeld in een besloten hof.
Bovendien stellen christenen én moslims zich het paradijs voor als een prachtige tuin.

De tentoonstelling volgt de aangekondigde thema’s. Ik ben op zoek naar bewijs dat Perzië Europa beïnvloed heeft. Bomen waaronder de plataan en wilg in een Perzisch herbarium, Kitab aga ib al-makluqat (Kitāb ‘ağā’ib al-maḫlūqāt), 1200 – 1400.

Vermoedelijk is dit de plataan.

Geweldig; diptamnus of adderkruid, solago (heliotroop) en peonya (pioenroos) in een herbaria handschrift, Pseudo-Apuleius (de schrijver), 1300 – 1400.

Mandragora (alruin), Marua (majoraan) En maurubium (malrove) in gedrukt boek met houtsnedes, Hortis Sanitatis, Mainz, 23 juni 1491.

De wortel van de alruin werd gezien als een mensvorming ding met heel bijzondere eigenschappen. Zoek het internet er maar eens op na. Hoe dan ook, het leverde mooie prenten op.

Gedrukt plantenboek met houtsnedes ‘Den Groten Herbarius met al sijn figueren, Antwerpen, 17 juni 1514.

Drs P. was een verrassing maar sluit heel goed aan:

Tussen eeuwenoude muren
Waar de schoonheid bloeit en geurt
Waar men ’t fluisteren der uren
Bijna lijfelijk bespeurd
In de laatste zonnestralen
Roept het klokje mij naar ’t lof
Doch ik wil nog even dralen
In mijn stille kloosterhof.

Daar u hier nu toch bent, nodig ik u gaarne uit
Om mijn bloemen en mijn vele plantjes te bekijken
Roomse kervel, Engelgras en Benedictus-kruid
Staan er prachtig bij zoals u ziet.

Bij die Paternoster-boom ziet u de Papenschoen
Kandelaartjes, Monnikskap en Rozenkransje prijken
Mijtertje en Slofje, die het ook uitstekend doen
En allicht ontbreekt het Kaarsje niet.

Jammerlijk genoeg schiet ook het onkruid welig op
Afgodskruid en Judaspenning zijn niet uit te roeien
Heksenkrans en Tovernoot, Alruin en Duivelskop
Wist ik maar vanwaar dat ontuig kwam.

Addertong, Menistenzusje, Galgenjong, Kalvijn
Zouden in een kloostertuin niet mogen kunnen groeien
Weet u dat hier Vrouwenharen voorgekomen zijn
Zelfs een Scharrel en een Tripmadam.

Maar ik moet u nu verlaten
Dadelijk begint het lof
Anders kon ik blijven praten
Want er is voldoende stof
Dat verklaart waarom ik lieden
Gaarne in mijn tuin ontvang
Mocht u nog wat willen wieden
Gaat u dan gerust uw gang.

Een tuin zonder tuinman (of vrouw) dat kan niet. Francesco Villamena, portret van tuinman, gravure, 1576 – 1624.

Dit was voor mij een grote ontdekking. Ik had nooit van een duimgieter gehoord. Gelukkig was er een filmpje met een demonstratie. eenvoudig maar heel effectief. Om secuur te kunnen gieten gebruik je een duimgieter, ook wel aangeduid met de Franse naam chantepleure, vanwege het zingende geluid dat hij maakt als hij ‘huilt’.

Maand maart in een gebedenboek, Luik, Maastricht, 1500 – 1525.

dit boek lag een beetje moeilijk open. Goed bedoeld maar je ziet nu alle pagina’s slecht. Dat mijn foto ook niet best is helpt dan niet. Paar te paard en Jager met honden, vogelkooi in de marge, getijdenboek, Middelnederlands, Vlaanderen, circa 1480.

Het maken van foto’s viel niet mee maar is een extra reden om dit zelf te gaan bekijken. Strooirand met vogels in een getijdenboek, Zuid Nederland, 1500 – 1525.

Dichter Hafiz en zijn ‘geliefde van middernacht’ in een tuin, Diwan (verzamelde gedichten) van Hafiz, 1489.

Tristan en Isolde schakend in de liefdestuin (Der minnen loep of verloop van liefdes), Dirc Potter, 1486. De afbeelding lijkt wel met waterverf gemaakt. Dat zegt meer van mij dan van de afbeelding maar de kleuren zijn zo mooi.

Vooral de gekleurde rand fascineerde me.

Hoe stoer staat de tekst hier niet rond de afbeelding? De Sassanidische koning Khosrow II en zijn geliefde Shirin in een tuin onder een baldakijn, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1500 – 1600.

Nog een voorwerp dat ik niet kende. Even iets heel anders. Vuurklok van slibaardewerk met duiven, hanen en een fantasie wapen, Alkmaar, Luttik, Ouddorp, 1560 – 1580.

We zijn aangekomen bij de tuin in de decoratieve kunst: groot tegelveld met arabesken en gestileerde lotusbloemen, Syrië, Damascus, 1500 – 1600.

Blauwe stervormige tegel in Ladjarvadina-waar, Iran, Kashan, 1250 – 1300.

Detail.

Maria met Christus in hortus conclusus in een getijdenboek, Zuid Holland, Leiden, 1480 – 1500.

Twee afbeeldingen naast elkaar met prachtige randen. Annunciatie en Maria met kind in bloemenranden, Getijdenboek in Middelnederlands, 1510 – 1530.

Let op de flap waarmee het boek afgesloten kan worden (links). Een koning houdt audiëntie in een tuin met bomen en dieren, Shahnama van Ferdowsi, Iran, 1437.

Deze was al eerder te zien maar ik kan het niet laten. Maria met kind, Falnameh (Waarzeggersboek), India 1550 – 1600.

Als een eerste toegift (zie het als een concert), een herhaling van drie pagina’s die hier boven al te zien waren.

‘Noli me tangere’ is een terugkerend thema in de kunst. De ontmoeting van Christus met Maria Magdalena in een tuin na zijn verrijzenis. Ook in boeken. Noli me tangere in de bloemenrand in een getijdenboek in het Middelnederlands. Meester met de zwarte ogen, Holland, circa 1490.

Even aandacht voor ‘gewoon’ penwerk in bovengenoemd boek.

Noli me tangere in Horae et preces, Meester van Gijsbrecht van Brederode, circa 1460.

Noli me tangere, ingekleurde houtsnede in een album van Jacob Cornelisz van Oostzanen, circa 1530.

Als afsluiting een afbeelding met tekst in het Hebreeuws. Dus de voorstellingen van tuinen beperkte zich niet tot de eerder genoemde culturen.

Middeleeuwse Tuinen in het RMO (versie warmteplan)

Posted on juni 25, 2019 by Argusvlinder

Al een paar dagen ben ik bezig met het voorbereiden van een blogpost
op basis van mijn bezoek afgelopen zaterdag aan de tentoonstelling
‘Middeleeuwse tuinen’ in het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden.
Maar ook vandaag ging het niet lukken om het af te krijgen.
Ik schuif de warmte maar de schuld in de schoenen.

Daarom een eerste, heel korte versie.

Dit is de introductie van de tentoonstelling.

Er zijn vele mooie gebruiksvoorwerpen, boeken en er is kunst te zien. Maar voor mij was dit wel heel bijzonder. Omdat het India komt en omdat je het niet vaak ziet. Maria met kind, uit de Falnameh (Waarzeggersboek misschiens is ‘het boek met voortekenen” een betere naam?). India, 1550 – 1600.

Er volgt nog veel meer, als het weer morgen beter is,
gaat dat vast lukken.

Nog een keer Teun Hocks

Posted on juni 13, 2019 by Argusvlinder

Afgelopen week, net voor het einde van de tentoonstelling
met werk van Teun Hocks, gaf de kunstenaar een presentatie
in het Stedelijk Museum Breda.

Op deze dinsdagavond waren er zo’n 75 mensen op af gekomen. De stoelen waren opgesteld in de tentoonstellingsruimte.

Hier staat Hocks nog even te wachten tot iedereen binnen is.

Aan de hand van foto’s gaat hij door zijn werk maar meer in het bijzonder gaat hij in op zijn werkwijze.

Zo laat hij de verschillende stadia van een werk zien. Hij begint met het maken van tekeningen. Steeds opnieuw net zolang tot het een vorm gekregen heeft die zal gaan werken volgens Hocks. Dan gaat hij in het atelier een ‘decor’ maken. Vaak zal dat bestaan uit een beschilderd doek, op de voorgrond al dan niet aangevuld met rekwisieten. Hier gaat het om een zeegezicht. In de verte de zee, op de voorgrond strand.

De achtergrond kan heel relevante elementen bevatten. Zoals dit schip.

De rook uit de schoorsteen van het schip is misschien nog belangrijker. Rook/rookkolommen komen vaker voor in zijn werk.

Dan neemt hij zelf plaats in het decor, met rekwisieten. Dan worden er foto’s gemaakt. De meeste handelingen worden door Hocks zelf uitgevoerd.

De foto vaak een sepia of zwart/wit foto, wordt dan
door Hocks bewerkt. Dat kan digitaal maar in de meeste gevallen
zal een foto op een groter formaat worden afgedrukt
waarna die foto met olieverf door Hocks wordt ingekleurd.
Dat is dan het werk wat wij op de tentoonstelling zien.

Na afloop signeert Hocks (meegebrachte) boeken.

Dit is mijn exemplaar. Een leuke avond over een heel goede tentoonstelling die intussen voorbij is. Afgelopen zondag was er nog een klein feestje. Ik zag Hocks toevallig na afloop in een gezelschap in de buurt van het museum lopen.

Louise Bourgeois in de Rijksmuseumtuin

Posted on juni 9, 2019 by Argusvlinder

Zoals intussen een beetje vertrouwd heeft het Rijksmuseum
in Amsterdam niet alleen binnen mooie tentoonstellingen maar ook
buiten in de tuin.
Zo is er op dit moment werk te zien van Louise Bourgeois.

Op een paar kolommen lagen beelden van verstrengelde handen. Dit is er een van.

Louise Bourgeois, Spider Couple, brons, 2003.

Louise Bourgeois, Quarantania, brons, 1947 – 1953.

Louise Bourgeois, In and out #2, aluminium, 1995 – 1996.

Louise Bourgeois, Crouching spider, brons en roestvrij staal, 2003. Een hurkende spin. Zouden spinnen dat kunnen?

Louise Bourgeois, Spider, brons, 1996. De associatie van moederschap en bescherming met een spin zal voor veel mensen op het eerste gezicht vreemd zijn.

Louise Bourgeois, Fountain, aluminium, 1999.

All Rembrandts – Alle Rembrandts

Posted on juni 7, 2019 by Argusvlinder

Het laatste weekend van deze fantastische tentoonstelling
is begonnen. Met extra lange openingstijden.
Als je de kans hebt, ga dan kijken.
Hier mijn tweede serie met etsen van Rembrandt van Rijn.

Op de doos waarmee de kaart ‘Vriend van het Rijksmuseum’ kwam stelt Jan Rothuizen het Rijksmuseum nog even voor.

Bij het Aziatisch paviljoen ga ik altijd even kijken. Die Slapende Vishnu uit Cambodja bijvoorbeeld. Zo’n prachtig beeld.

Het schilderij rechts is een studie voor de ets links. Rechts: Rembrandt van Rijn, Ephraïm Bueno. Olieverf op paneel, circa 1647. SK-A-3982. Links: Rembrandt van Rijn, Ephraïm Bueno. Ets, droge naald en gravure, 1647. RP-P-OB-559.

Even de volle aandacht voor dit geweldige werk.Rembrandt van Rijn, Ephraïm Bueno.

Dit komt bij altijd als zo’n geheimzinnig werk over. Rembrandt van Rijn, Een geleerde in zijn studeerkamer (Faust). Ets, droge naald en gravure met plaattoon op Japans papier, circa 1652. RP-P-1962-122.

Dit is dat geheimzinnige symbool. Er zijn artikelen te vinden die dit (proberen) uitleggen.

Rembrandt van Rijn, Jan Six. Ets, droge naald en gravure, 1647. RP-P-1961-1160.

Het spel met de letters van het ‘logo’ van het Rijks Museum in allerlei uitingen van het museum werkt goed. Plastic tas (dat je dat nog op je weblog durft te plaatsen).

Rembrandt van Rijn, De drie bomen. Ets, droge naald en burijn, 1643. RP-P-OB-444.

Rembrandt van Rijn, De presentatie in de tempel. Ets, droge naald, circa 1640. RP-P-1961-1010. Wat mij betreft zijn we nu in de Champions League van de kunst belandt.

Rembrandt van Rijn, Franciscus knielend in gebed onder een boom (en voor het kruis). Ets en droge naald, 1657. RP-P-1962-92.

Rembrandt van Rijn, Jonge man zittend op de grond met een been uitgestrekt. Ets en burijn, 1646, 2e staat uit 3. RP-P-OB-254.

De finale van de Champions League (samen met Ecce Home waarvan hier nu geen foto). Rembrandt van Rijn, Christus geneest de zieken (Honderdguldenprent). Ets, droge naald en gravure op Japans papier, circa1648. RP-P-1962-1.

Al die karakters, al die houdingen. Die aankleding. Ken ik die baret niet ergens van?

Van gitzwart naar wit met alle nuances daartussen. Super!

Rembrandt van Rijn, De vierde Oosterse kop. Ets, 1635. RP-P-1961-1165.

Natuurlijk is zo’n grote tentoonstelling ook grote zaken doen. Links de bon van het boek dat ik er kocht en rechts het mapje voor de rekening van het restaurant.

Rembrandt van Rijn, Biografie van een rebel. Goed geschreven, begrijpelijk voor iedereen. Later dit jaar: Rembrandt – Velázquez. Dan ga ik zeker weer kijken!

Alle Rembrandts – All Rembrandts

Posted on juni 5, 2019 by Argusvlinder

Afgelopen maandag ben ik naar de tentoonstelling
van alle etsen en tekeningen geweest in het Rijksmuseum
in Amsterdam.
De tentoonstelling loopt nog tot en met 10 juni.
Ik was laat met als gevolg dat je on-line geen kaarten
meer kon kopen met time slots.
Daarom ben ik Vriend van het Rijksmuseum geworden.

Verder zit er niet veel kleur in mijn blog want je ziet hier een eerste serie foto’s van vooral etsen van Rembrandt. Ik kan me niet veroorloven alle etsen te laten zien. Ik laat gewoon zien wat ik mooi of leuk vond en wat zo toevallig uit kwam. Wil je alle etsen en tekeningen van Rembrandt in het Rijksmuseum zien dan moet je opschieten.

Dit zijn drie staten of stadia in het proces van het maken van een ets. Drie afdrukken van de plaat waar Rembrandt aan werkte en waar hij nog aan verder ging werken. Dit is een manier om te controleren of je op de goede weg zit en of je het effect bereikt hebt dat je op het oog had. Rembrandt van Rijn, Zelfportret met slappe hoed en bewerkte mantel. Ets met toetsen droge naald, 1631. RP-P-OB-10, RP-P-OB-11 en RP-P-OB-12, staat 6, 7 en 12 van 15.

Dit is echt zo’n tentoonstelling die eigenlijk iedereen in Nederland moet gaan zien. Rembrandt van Rijn, Zelfportret etsend bij het raam. Ets en droge naald, 1648. RP-P-1962-9. De ontwikkeling die je in zijn etsen ziet is fenomenaal. Maar het werk stelt ook vragen over waar we eigenlijk naar kijken. De streepjes die Rembrandt in de metalen plaat (al dan niet voorbewerkt) krast staan niet zo ver van de verfstreken van Vincent van Gogh, de puntjes van Camille Pissarro, de vlakken van Piet Mondriaan of de pixels van een digitale foto. De manier waarop Rembrandt een beeld oproept met een paar lijnen staat niet zo ver af van de techniek die Pablo Picasso of Alberto Giacometti gebruiken. Zijn originaliteit en intelligentie in keuze van onderwerp, het moment dat wordt gekozen, dat staat niet zo ver af van de keuzes van Co Westerik, Anton Heyboer of Jean Tinguely. Al is de afstand in tijd soms groot.

Met stijgende verbazing heb ik gekeken naar de etsen die op het eerste gezicht helemaal zwart lijken maar die bij nadere beschouwing toch allerlei details bevatten. Rembrandt van Rijn, Een student aan tafel bij het licht van een olielamp. Ets, circa 164. 2RP-P-08-234.

De humor van de Rattengifverkoper. Rembrandt van Rijn, De rattengifverkoper. Ets, 1642. RP-P-1962-59. Zie de dode en levende ratten die de verkoper bij zich heeft.

Of zie het kleine kind onderaan zijn stuk pannenkoek verdedigen tegen de hongerige hond. Rembrandt van Rijn, De koekenbakster. Ets, 1635. RP-P-1961-1056.

En boeken, er waren veel boeken te zien op het werk van Rembrandt. zoals hier: Rembrandt van Rijn, Lezende vrouw. Ets, 1634. RP-P-OB-738.

Rembrandt van Rijn, De schelp. Ets, droge naald en burijn, 1650. RP-P-OB-242.

Rembrandt van Rijn, Studieblad met zelfportret, een bedelaarspaar en hoofden van een oude man en vrouw (je moet de afdruk van deze ets wel een paar keer draaien om alle details te zien). Ets, 1632. RP-P-OB-764.

Wat ik hier kan laten zien op mijn blog is zo’n klein deel van de tentoonstelling. Ongelofelijk. Rembrandt van Rijn, Studieblad met zelfportret, bedelaar en vrouw met kind. Ets en burijn, 1651. RP-P-OB-776.

Rembrandt van Rijn, Studieblad met boom en het bovenste deel van Rembrandts hoofd met baret. Ets, circa 1644. RP-P-OB-778. Bij de boom die je hier horizontaal ziet afgebeeld staat een persoon. Met een paar lijnen.

Ook weer de boeken. Rembrandt van Rijn, Cornelis Claesz Anslo. Ets en droge naald, 1641. TP-P-1961-1147.

Maar het was goed dat ik naar de tentoonstelling ging.
een tijdje terug had ik de ‘catalogus’ online gekocht.

Maandag stond ik in de rij bij de kassa en de persoon voor me
rekende een exemplaar van hetzelfde boek af.
De verkoper zei dat er een foutje in het boek zit en dat
er daarvoor een erratum is gemaakt.
Die has ik niet bij mijn boek gekregen.
Even later vroeg ik ernaar bij de verkoper en ik kreeg
ook een erratum.
Jammer dat het Rijksmuseum er niet zelf op gekomen was
alle online kopers dit toe te sturen.

Erratum, pagina 507.

Deze ets had ik anders moeten missen: Rembrandt van Rijn, Christus keert terug uit de tempel met zijn ouders. Ets en droge naald. RP-P1962-32. Hele concilies zijn er gehouden in de eerste eeuwen van de kerk over de al dan niet goddelijke natuur van Christus. Naast een ets waar Christus de geleerden toespreekt in de tempel loopt hier een jongen enthousiast te vertellen aan zijn moeder over wat een kind zoal bezig houdt.

Van der Vaardt: een verborgen schat

Posted on mei 19, 2019 by Argusvlinder

Ik kreeg een reclame mail van het veilinghuis Sotheby’s.
Zo organiseren een tentoonstelling: Treasures from Chatsworth.
Een tentoonstelling in New York.
Ze hebben hun tentoonstellingsruimtes vernieuwd.
Die heb je als groot veilinghuis natuurlijk nodig.
De schatkamer van Chatsworth is ongelofelijk.

Één werk sprint er voor mij uit naast een ets en schilderij van Rembrandt
en een zelfportret van Picasso:
een trompe-l’œil van een viol die aan een spijker op een deur hangt.
Verbluffend en schijnbaar van een Nederlandse kunstenaar:
Jan van der Vaardt.

Wikipedia:

Jan van der Vaardt (name variations: Jan van der Vaart, John Van der Vaart, John Vander Vaart, Jan van der Waart) (c.1650 –1727) was a Dutch painter of portraits, landscapes and trompe-l’œil paintings and a mezzotint artist who was active in England for most of his career.

Op de website van Sotheby is een hele serie met filmpjes te zien
over de voorwerpen die er te zien zullen zijn.
Dit springt er uit:

Link naar de video op de website van Sotheby

Nog één keer Teun Hocks

Posted on april 28, 2019 by Argusvlinder

Op de tentoonstelling kocht ik een paar kaarten.
De werken van Hocks zaten vaak achter glas en dan kun je
moeilijk foto’s maken zonder spiegelingen.
Maar bij kaarten heb je dat probleem niet.

Allereerst is daar de poster van de tentoonstelling:

Teun Hocks, Zonder titel, 1994.

Bij het zien van dit werk schoot me meteen de afbeelding te binnen die in Breda is te zien in de gevel van het pand aan de Oude Vest 11 – 13. Je ziet het hieronder. Het is op zijn minst gemaakt naar Teun Hocks of misschien is hij daar zelf bij betrokken geweest.

De tafelkleden lijken wel verdacht veel op elkaar.

Teun Hocks, Zonder titel, 1999.

Teun Hocks, Vrienden en kennissen, 1982 – 1983.

Gelezen: The Centre of Attention

Posted on april 28, 2019 by Argusvlinder

Al eerder schreef ik korte stukjes over Roos Holleman.
In 2012 schreef ik een stukje over het Eindexamen St. Joost.
In die blog was een eerste werk van haar te zien: een vuurgoudhaantje.
Haar werk vond ik meteen mooi.

In 2018 schreef ik opnieuw een blogpost over een crowdfunding actie
voor een boek van haar.

Onlangs heb ik een boek met haar werk gekocht.

Roos Holleman: The Centre of Attention. Een boek met afbeeldingen van haar werk. Van de vroege werken tot de meer recente. Er is een inleiding opgenomen geschreven door de kunstenaar zelf en een paar beschouwende essays. Maar haar werk staat centraal.

Het boek staat vol met vooral getekende afbeeldingen van dode vogels. Sommige nog mooier dan andere. Vogels zoals je die kunt zien in westerse verzamelingen. Daarnaast nog een aantal andere exotische voorwerpen maar die zijn in de minderheid.

De tekeningen zijn vaak groot en in het boek zijn dan ook een paar uitklapbare pagina’s opgenomen waar geprobeerd wordt de vogels in hun volle omvang te tonen. Zoals hier een prehistorische vogel.

Hier een voorbeeld van een typische ‘balg’ van een vogel in een verzameling. Om de kleurenpracht van het verenkleed eenvoudig te kunnen vervoeren werd de geprepareerde huid van de vogel met daaraan de veren, verzonden naar Europa of Amerika om daar dan in een collectie of museum te belanden. Zo’n geprepareerde huid met veren noemt men een balg.

De boeksnedes zijn rood gekleurd. Hetzelfde rood als dat van de veren van de Count Raggi’s king ‘Bird-of-paradise’ (de Paradisaea raggiana of paradijsvogel).

Als boek zijn er wel wat op- of aanmerkingen te maken maar
de afbeeldingen zijn wederom prachtig.
Ook de essays leren je meer over de fascinatie van Roos Holleman.

Paul Bogaers

Posted on april 27, 2019 by Argusvlinder

Van deze Tilburgse fotograaf had ik nog nooit gehoord maar ik kreeg onlangs deze foto. En die foto vind ik leuk.Paul Bogaers, Upset down, 2010.

Teun Hocks: met een glimlach op de tentoonstelling in Stedelijk Museum Breda

Posted on april 26, 2019 by Argusvlinder

Nadat ik mijn eigen Teun Hocks had gemaakt bezocht ik ook
de tentoonstelling. Zoals bij andere tentoonstellingen
maakte ik daar wat foto’s.
Die deel ik hier.
Maar belangrijker nog is om het gevoel te delen dat overheerst
als je een tentoonstelling van Teun Hocks bezoekt.
Je loopt er continue rond met een glimlach op je gezicht.
Geen schaterlach, maar wel steeds een glimlach.
In zijn werk zit steeds humor, omdat het een grap betreft, of
omdat het werk een grappige vondst weergeeft die je
aan het denken zet.
Kijk maar eens mee.

Op de tentoonstelling hangen recente werken naast werken uit het begin van de carrière van Hocks. Dit is een werk van de beginperiode: Teun Hocks, Schilderen, kleurenfoto, 1979.

Er is best een hoop te bedenken bij dit werk.

Het is een grap: een schilder is aan het werk,
de schaduw is van een violist. Dat kan eigenlijk niet.

Dat is misschien wel precies waar schilderen vaak om gaat:
het tonen op een tweedimensionaal vlak van driedimensionale dingen.
Als dat toch eigenlijk niet kan, waarom dan toch proberen?

Wat zorgt er dan voor bij toeschouwers dat we toch begrijpen
wat een kunstenaar bedoeld geeft?
Waarom herkennen we in de schaduw de kunstenaar?

Daarom is het misschien ook logisch dat we heel vaak niet begrijpen
wat een kunstenaar wil zeggen.

De man, de kunstenaar, presenteert zich als schilder.
Is hij dat ook?
We kijken toch naar een foto? Is Fotograferen, Schilderen?
Is Schilderen, Muziek maken?

Moet je er over nadenken of is het gewoon een leuke grap?

Van de beschrijving van dit werk heb ik geen foto gemaakt. Maar volgens mij was het: Teun Hocks, Rainbow Cleaning Services. Het is een film waarop de zien is dat iemand, die niet in beeld komt, een regenboog aan het schoonmaken is.

‘Rainbow Cleaning Services’ zou zomaar een naam kunnen zijn van
een modern schoonmaakbedrijf. ‘Schoonmaakbedrijf De Regenboog’,
er bestaan er verschillende in Nederland.Zoek maar op.

Maar als je het letterlijk neemt, dan ga je iets schoonmaken dat heel mooi is.
Iets dat niet tastbaar is afspoelen?
Hoe werkt dat, hoe kun je iets schoonmaken dat niemand ooit heeft vastgehouden?

Wel goed gemaakt. Hoe zou dat gedaan zijn?

Op de tentoonstelling liggen kaarten die je als bezoeker uitdagen om goed te kijken, na te denken over wat je ziet en misschien zelf ook in actie te komen. Op de achterkant van deze kaartjes (je ziet er hierboven 3) staan vragen en opdrachten.

Deze kaart ligt bij een filmpje waarop een man met zijn hoed vreemde bewegingen maakt.

Teun Hocks, Nacht, acryl op foto op linnen, 1980.

Die voorwerpen in de lucht zijn zo grappig. Geen sterren maar een radiobuis, een sleuteltje om je wekker op te draaien, een schroefje met een oog, enz.

Het gebruik van een omkering is een veelgebruikt, komisch effect. Hier vallen geen druppels op je hoofd maar paraplu’s. De wereld op z’n kop.

Deze afbeelding siert het boek dat bij de tentoonstelling is verschenen. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2015. Toen ik mijn foto’s aan het voorbereiden was viel me op dat veel werk ‘zonder titel’ heet. Ik zou proberen een extra hint aan een werk toe te voegen maar Hocks wil ons vrij laten.

Dit is een exemplaar van het boek: Teun Hocks. Van vroeg tot laat. Early to Late.

Hier is de toneelspeler aan het werk. Vaak gebruikt Hocks alleen wat rekwisieten maar hier vermomd hij zich zelfs. Hele mooie sfeer. Teun Hocks, Orchestre de chambre Noir 2. Get werk bestaat uit 6 delen. Gedigitaliseerde lambda C-print, 2015.

Een mattenklopper. Daar sla je mee op een mat, vandaar de naam. Dan dwarrelt aan de andere kant het losse vuil uit de mat. Maar in de sneeuw? Spannend. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2015.

Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2010. Misschien had ik dit werk ‘Verzin een naam’ genoemd.

Weer heel grappig. ‘Het mannetje’ zit te vissen in een vijver in de vorm van een schilderspalet. Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2014.

Weer een grap. In een vitrine ligt een ontwerp voor een boekband. Zo heet het boek: Schetsboek. Raapt ‘het mannetje’ een sleutel op? Als je het voorblad omslaat heet het ineens ‘Kletskoek’.

Teun Hocks, Zonder titel, olieverf op sepia gekleurde zwart-wit foto, 2017.

Op WereldBoekenDag werd het volgende boek thuis bezorgd

Posted on april 24, 2019 by Argusvlinder

Rembrandt x Rijksmuseum. In ruim 800 pagina’s worden 300 afdrukken van etsen, 60 tekeningen en 22 schilderijen van Rembrandt besproken. Het boek is ontworpen door Irma Boom.

Mijn eigen ‘Teun Hocks’ gemaakt

Posted on april 23, 2019 by Argusvlinder

Toen ik Tweede Paasdag naar de tentoonstelling van het werk
van Teun Hocks ging, werd ik daar (net als iedere andere bezoeker)
uitgenodigd een eigen ‘Teun Hocks’ te maken.
Dat vond ik een leuk idee.

Dit is de opdracht: Stap in de wereld van Teun Hocks! Ik was alleen dus maak ik gebruik van de timer op mijn telefoon. Ik deed de jas aan en ging op het ‘podium’ staan. Precies, of ongeveer precies, als op het werk ‘Zonder titel’ uit 1989.

Dit is het podium. Compleet met een koffer die lijkt op een vraagteken. Belichting is aanwezig, dus ik kan beginnen.

Eerste poging. Net als op veel van de werken van Hocks is ‘het mannetje’ het onderwerp van het werk. Maar de persoonlijkheid van het individu die het mannetje ‘speelt’ is niet van belang. Vaak kijkt hij ook niet naar de toeschouwer.

Volgens een andere bezoeker moet het etiket dat aan de koffer hangt zichtbaar zijn. Daarom poging twee. Maar de houding bevalt me niet.

Op het werk van Hocks is inderdaad een soort etiket op de koffer te zien. Maar de houding vind ik belangrijker dan het etiket. Poging 3. De gedeeltelijke ‘onthoofding’ vind ik niet zo geslaagd. Het werk van Hocks straalt een gelatenheid uit die ik niet terug zie. Past misschien ook niet zo bij me. Eens iets anders proberen.

Dit werkt beter voor mij. De wijzende hand, de gebogen arm met de koffer. Poging 4. Bij Hocks stopt hier het werk niet. Dit is zijn tussenstop. Na het afdrukken van de foto gaat hij die vaak nog bewerken.

Nubië: land van de zwarte farao’s

Posted on april 21, 2019 by Argusvlinder

De tentoonstelling bestaat uit drie delen, drie periodes.
Kerma, Napata en Meroë
Nubië was een groot en machtig land in Oost Afrika, ten zuiden van Egypte.
Vandaag heet het land dat daar georganiseerd is: Soedan.

Wil je er meer over weten dan is een bezoek aan het Drents Museum
een goed idee. De reis naar Assen is het dubbel en dwars waard.
De voorwerpen die mij aanspraken heb ik gefotografeerd.

Decoratie in de vorm van een schorpioen, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, faience.

Gordel met hanger van geglazuurd kwarts, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, geglazuurd kwarts en faience.

Halssnoer met ronde kralen, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, carneool.

Wikipedia:

Carneool is een vlees- tot bruinrode, doorschijnende tot ondoorzichtige chalcedoonvariëteit. Het behoort tot de kwartsen. Het element dat de rode kleur veroorzaakt, is ijzer dat in kleine onzuiverheden in het mineraal zit. Door verhitting kan de kleur verdiepen. Carneool is genoemd naar het Latijnse caro, dat “vlees” betekent. De oude Nederlandse naam is kornalijn.

Hoofd van Egyptisch standbeeld, Egyptisch, 1784 – 1668 voor Chr., Kerma, granodioriet.

Vrij naar Wikipedia:

Het stollingsgesteente granodioriet is een diepte- en ganggesteente met tussen de 63 en 68% silica. Het wordt gevormd in de kern en de magma-gangen van vulkanen.

Rantsoenmunten voor soldaten, Egyptisch, 1844 – 1897 voor Chr., Uronarti Fort, hout.

Deze munt is zo groot als een ontbijtbord.
Zo iets had ik nog nooit eerder gezien.
Ik had ook nog nooit van het begrip ‘Rantsoenmunt’ gehoord of gelezen.
Prachtig.

Uronarti Fort is een fort dat door de Egyptenaren is aangelegd bij
hun kolonisatie van Nubië. Er zijn een reeks van dergelijke forten
bekend. Een aantal van hen staan nu onder water (Nassermeer).
Uronarti Fort niet.

Hoofd van een gevangene, Kerma-periode, 1700 – 1550 voor Chr., Kerma, faience.

Beeldje van een nijlpaard, Egyptisch, 1991 – 1640 voor Chr., Kerma, faience.

Bij het zien van dergelijke beeldjes verwonder ik me steeds weer.
De beeldjes zijn klein, haast lieflijk terwijl nijlpaarden
zulke enorme beesten zijn. Groot, enorm groot en voor mensen gevaarlijk.
Er is een dwergvariant maar of die door de Egyptenaren worden uitgebeeld?

Wikipedia:

Er gaat een Afrikaanse legende over waarom het nijlpaard geen haar heeft: “Lang geleden zou het dier prachtig haar hebben gehad. Het was hier zo trots op, dat het ging opscheppen tegen de haas, en vertelde de haas dat die maar lelijk haar had. De haas werd kwaad, en stak terwijl het nijlpaard lag te slapen zijn haar in brand. Sindsdien is het nijlpaard kaal, en het schaamt zich nu zo voor zijn lijf, dat het onder water is gaan leven.”

Menat, Egyptisch, 1390 – 1352 voor Chr., Semna, brons.

Hoofd van Koningin Tiye (Teye), Egyptisch, 1390 – 1352 voor Chr., Dongola, peridotiet.

Wikipedia
(Gelukkig steun ik Wikipedia financieel en kan dus onbezwaard naar hun verwijzen):

Peridotiet is een grof kristallijn ultramafisch gesteente met hoge dichtheid dat hoofdzakelijk bestaat uit de mineralen olivijn en twee pyroxenen. Het is een mantelgesteente en bevat per definitie minder dan 48% silica. Verder is het rijk aan ijzer en magnesium.

Sfinx, Meroïtische-periode, 50 – 300 na Chr., Gebel Barkal, granodioriet.

Details van dit voorwerp kon ik niet vinden. Ook niet in het boek dat bij de tentoonstelling verscheen. Aardewerk met afbeelding van krokodillen en wijnranken.

Halssnoer, Meroïtische-periode, 270 voor Chr. – 320 na Chr., Meroë, goud en carneool.

Koninklijke voetensteun met afbeeldingen van gevangenen, Meroïtische-periode, 270 voor Chr. – 320 na Chr., Gebel Barkal.

Decoratie in de vorm van vastgebonden gevangenen, Meroïtische-periode, 1 – 100 na Chr., Gebel Barkal, brons.

Offertafel van Prins Tedeken, Meroïtische-periode, 200 – 100 voor Chr., Meroë, graniet. De twee goden op deze tafel zijn Nebthet en Anubis. Ik vind de tafel er uit zien als een mozaïek maar dat is helemaal niet het geval. De afbeelding is gegraveerd in het graniet.

Halssnoer met ramskoppen, Meroïtische-periode, 270 – 50 voor Chr., Meroë, goud en carneool. Die kleine carneolen kraaltjes, schitterend. De sieraden op de tentoonstelling zijn verbluffend!

Offertafel van Koning Piye, Napata-periode 743 – 712 voor Chr., El-Koerroe, verguld brons. Voor mij weer een eerste. Het is de eerste keer dat ik een driedimensionale offertafel zie. Je ziet ze vaak op afbeeldingen op steles of op wanden. Maar een echt driedimensionaal voorbeeld heb ik niet eerder gezien.

Shabti’s van Koning Taharqa en Koning Senkamanisken, Napata-periode, 690 – 664 en 643 – 623 voor Chr., Noeri, travertijn, magnesiet, serpentiniet en faience

Hoofd van een canopische vaas, Napata-periode, 690 – 664 voor Chr., Noeri, travertijn. Canopen vazen komen steeds in sets van 4 voor. De deksels zijn dan afbeeldingen van Imsety, Duamutef, Qebehsenuef en Hapi (baviaan). Deze vaas hoorde bij Atakhabasken, vrouw van Taharqa.

Detail van de stele van koning Aspelta. Je ziet hier de koning zelf in aanbidding.

Stele van Koning Aspelta, Napata-periode 593 – 568 voor Chr., Noeri, porfier.

Wikipedia:

Porfier (ook wel: porfirisch gesteente) is een stollingsgesteente met een typische textuur van relatief grote fenocrysten in een grondmassa van kleinere kristallen. Deze textuur wordt een porfirische textuur genoemd.

Porfirische texturen kunnen afanitisch (microscopisch) of faneritisch (macroscopisch) zijn, waarbij respectievelijk de kristallen in de grondmassa niet te onderscheiden zijn (zoals bij basalt) en de kristallen wel nog te zien zijn met het blote oog (zoals bij graniet).

Dodenmasker van Koningin Malakaye, Napata-periode, 664 – 653 voor Chr., Noeri, verguld zilver. Ik was er niet zeker van of ik de gelige kleur vastgelegd kreeg op de foto. Vandaar dat ik meerdere pogingen heb gedaan.

Nog een eerste keer. Dit is de eerste keer dat ik ‘bouwoffers’ zie. Bouwoffers van Koning Anlamani, Napate-periode, 623 – 593 voor Chr., Noeri, faience, lapis lazuli, amazoniet, travertijn, kwarts, goud, lood, zilver en brons.

Paardensieraden van Sjabatka, Napata-periode, 712 – 698 voor Chr., El-Koerroe, brons, faience en kauri-schelpen.

Borstsieraad in de vorm van een altaar, Napata-periode, 743 – 712 voor Chr., El-Koerroe, faience.

Kraag, Napata-periode, 712 – 698 voor Chr., El-Koerroe, elektrum.

Wikipedia (vandaag veel onbekende mineralen en gesteentes):

Elektrum is een in de natuur voorkomende legering van goud en zilver met sporen van koper en andere metalen. Afhankelijk van de verhoudingen van goud en zilver kan de kleur variëren van bleek tot helder geel. De legering werd onder andere gebruikt om bekers en munten te maken, bijvoorbeeld in het oude Griekenland.

Standbeeld van Koning Senkamanisken, Napata-periode, 643 – 623 voor Chr., Gebel Barkal, graniet-gneis.

Nou, het kostte even wat tijd om de foto’s op mijn blog te krijgen.
In het echt zijn de voorwerpen nog mooier en beter te bekijken.
De tentoonstelling ‘Nubië: land van de zwarte farao’s’ is echt de moeite waard.
Een kans als deze doet zich niet zo vaak voor.

Piet Mondriaan in het Mondriaanhuis

Posted on april 4, 2019 by Argusvlinder

Toen ik in Amersfoort was heb ik niet alleen van het
veelkleurige telraam voor het Mondriaanhuis een foto gemaakt.
Ik heb ook het Mondriaanhuis zelf bezocht.
Piet Mondriaan is geboren in Amersfoort.
De bekende werken van Mondriaan zie je vooral in Den Haag
maar in Amersfoort slagen ze erin het leven van Mondriaan
meer inhoud te geven.
Daarbij helpen twee schitterende diapresentaties, de tentoonstelling
over zijn leven en de tijdelijke tentoonstellingen.
Toen ik er was hingen er een aantal werken van particulieren
of van verzamelaars.
Ze geven een prachtig beeld van de naturalistische periode (die
toch al stiekem veel abstracte vormen en elementaire kleuren
in zich hebben).
Ik heb me er prima vermaakt.

Piet Mondriaan, Boerderij bij Duivendrecht, zwart krijt op papier. Circa 1916. Kijk eens naar die vormen die de takken van de bomen vormen en naar de weerkaatsingen in het water. Dit is prachtig!

Piet Mondriaan, Chrysant, bloem, schuin naar rechts, potlood op papier, 1908 – 1909.

Piet Mondriaan, Chrysanthemum, bloem, frontaal gezien, houtskool op papier, circa 1908.

Deze had ik nog nooit eerder in het echt gezien alleen maar als plaatje. Nou dan maakt het wel even indruk. Vooral die kleuren. Piet Mondriaan, Rode amaryllis met blauwe achtergrond, aquarelverf op papier, 1909 – 1910.

Deze ‘Goud gestreepte lelie’ van Piet Mondriaan kwam in eerste instantie als bijna buitenaards over. Inkt en waterverf op papier, 1909 – 1910.

Het gesprek: De toekomst van de kunst in Noord-Brabant

Posted on maart 14, 2019 by Argusvlinder

Gisteravond was er in de aula van ‘de St. Joost’ in Breda een “gesprek”
over de de toekomst van de kunst in onze provincie.

In de terminologie van het kunst-milieu heet het dan:

In antwoord op de politieke werkelijkheid formuleert het kunstenveld een reactie door het gesprek aan te gaan.
Tegen de achtergrond van de Statenverkiezingen wordt het discours gevoerd over de kansen en keerzijden die de landelijke politiek nu in beraad heeft voor de regio’s:
de Regionale Infrastructuur (RIS).
Wat is het? Wat zijn de gevolgen, maar vooral hoe denken wij als beoefenaars van de kunsten in Brabant dat de juiste beslissingen worden genomen?
Het moment om te handelen en zelf invloed uit te oefenen op het beleid.
Met moderator Arno van Roosmalen (STROOM Den Haag) blikken we terug op het voorafgaande ‘Cultuurdebat in verkiezingstijd’
vanuit het perspectief van beleid versus praktijk, om vooral de verdiepende dialoog aan te gaan.

Met als deelnemers
Henri Swinkels (gedeputeerde cultuur Provincie Noord-Brabant),
Ap de Vries (voorzitter, de Kunst van Brabant),
Marianne de Bie (wethouder cultuur Gemeente Breda),
Rebecca Nelemans (regiomakelaar Zuid-Nederland Mondriaanfonds) en
Femke den Boer (directeur AKV|St. Joost).
Joram Kraaijeveld (inhoudelijk directeur bij Platform BK)
verzorgt voor ‘Het gesprek’ de inleiding.

(Bron: http://clubsolo.nl/het-gesprek-de-toekomst-van-de-kunst-in-noord-brabant/)

Naar deze avond ben ik geweest. Een column.

ik liep het schoolgebouw binnen en meteen viel me het op:
Iedereen kent iedereen.
Terwijl ik in de rij sta voor wat thee ontmoet ik een oude bekende,
uit een situatie die niets met kunst te maken heeft.
Maar binnen no-time heb ik de hand gedrukt van meerdere politici
(waarvan ik er niet 1 kende).

Als de avond even op gang is vraagt de (overigens heel goede) gespreksleider
wie kunstenaar is, wie bij de overheid werkt
en wie niet beroepsmatig bij kunst betrokken is.
Er waren 4 mensen in de zaal die niet hun boterham met kunst en cultuur verdienen.
Of de ernst van dat gegeven bij de aanwezigen is doorgedrongen, weet ik niet.

Er wordt ook niet uitgelegd, zoals in de tekst van Club Solo staat,
wat de ‘Regionale Infrastructuur’is.
Er wordt in jargon en meta-taal met elkaar gesproken,
om het toch vooral eens te zijn met elkaar, is mijn idee.
Het gaat er immers om zoveel mogelijk geld vanuit Den Haag
naar Brabant te krijgen.

Maar het is juist de groepsvorming en het taalgebruik waar het mis gaat.
Er is niemand die zegt: “ik vind bloemkool lekker”.
De aanwezigen zeggen: “Van al het voedsel zijn het de kool-achtigen die
bij mijn smaakpapillen een toch lichte preferentie hebben.”
Zo is er altijd een uitweg in de discussie
en ben je het al snel met elkaar eens, ook al lust je geen bloemkool.

Tussen neus en lippen wordt de bezorgdheid uitgesproken over
het geringe belang dat ‘bepaalde politieke partijen’ hechten aan kunst.
Er zijn verwijzingen naar het standpunt van de PVV van de avond ervoor.
Zie ‘Verkiezingstijd: Cultuurdebat in de LOC-Hal’ hieronder.
Men is ongerust (understatement).

Wanneer we te spreken komen over waarom kunst dan zo belangrijk is,
luidt de analyse dat kunst het onzichtbare zichtbaar kan maken,
dat het dus mensen kan leren zich te verplaatsen in een ander,
en dat het inclusief en democratisch is (dus voor iedereen).

En daar zitten we dan, woensdagavond 13 maart 2019.
Een paar honderd hoog opgeleide mensen, allemaal blank,
die zich afvragen hoe het toch kan
dat sommige groepen het belang van onze kunst niet inzien.

Wat denk je?

Het gesprek is afgelopen.

Bron: Brabants Dagblad (https://www.bd.nl/)

Verkiezingstijd: Cultuurdebat in de LOC-Hal

TILBURG – In de LOC-Hal is dinsdag 12 maart een debat over cultuur in Brabant.

Politieke partijen praten daar over de provinciale ambitie op gebied van cultuur.

Jan Post (oud-voorzitter hoofddirectie Philips),
Manon Bell (adjunct-directeur basisschool
Westwijzer Helmond) en
Mark van Beers (sectormanager GGD West Brabant)
belichten vanuit hun sectoren
de kracht van kunst en cultuur.
Daarna gaan vertegenwoordigers van de politieke partijen met elkaar in debat.

Deelnemers zijn onder anderen:
Martijn van Gruijthuijsen (VVD),
Henri Swinkels (SP),
Patricia Brunklaus (GroenLinks),
Bart Pauwels (PvdA),
Marcel Deryckere (CDA),
Hermen Vreugdenhil (SGP),
Chris Spooren (50 Plus) en vertegenwoordigers van
Lokaal Brabant, PVV en D66.

Prikkelend
Michel Jehae (Tilburg DebatStad) leidt het gesprek en legt
prikkelende stellingen voor aan de aanwezigen.
Piet Menu, artistiek leider van Het Zuidelijk Toneel,
sluit het programma af met een column.

Aanvang: 19.30 uur.

Nog een stukje van Banteay Chhmar in Cambodja

Posted on februari 6, 2019 by Argusvlinder

Het achterste deel van het tempelcomplex is erg interessant.
Daar is men een omgevallen muur met bas-reliëfs weer terug
aan het plaatsen.

Dieper tussen de bomen, dus donkerder maar beter te fotograferen op een middag in december.

Een klein ornament op een muur.

Scene met een wagenmenner.

Dragers.

Archeologen beginnen, na het in kaart brengen van de stenen, met het terug rechtop zetten van de muren.

Dan kan een dergelijk reliëf met een veelarmige figuur zomaar het resultaat zijn.

Dit is gewoon super!

Cambodja, Banteay Chhmar.

We lopen van het centrale deel van het complex weg naar een tempel die er in de buurt ligt.

Eerst nog even een brug over die over de gracht rond het complex ligt.

Dit is een deel van de leuning van die brug. Naar aanleiding van een veiling schreef ik een keer een stukje over twee hoofden die verdwenen uit Cambodja en op een westerse veiling te koop werden aangeboden voor een ongelofelijk bedrag. De beelden waren gestolen van een tempelcomplex (Koh Ker temple) net als dit complex.