Vanwege Vincent

Nu het weer eenvoudiger is om naar een museum
te gaan en ik een weekje vakantie heb,
maak ik er ook gebruik van.

De tentoonstelling waarover dit bericht gaat
lijkt als idee een beetje op die van Marenne Welten.
In die zin dat de kunstenaars zich uitgebreid konden
verdiepen in hun onderwerp en daar met kunst op reageerden.

In ‘Vanwege Vincent’ gaat het om kunstenaars die de
afgelopen jaren allemaal Artist in Residence zijn geweest
in Zundert als gast van het Vincent van GoghHuis.
De volledige titel van de tentoonstelling is:
‘Vanwege Vincent – De geboortestreek van Van Gogh als inspiratie’.

Hoe verhoud je je als kunstenaar tot een icoon als Van Gogh en tot beelden die zo bekend zijn? Wat levert het op om wekenlang te werken op de geboortegrond van Van Gogh? Deze vragen staan centraal in Vanwege Vincent – De geboortestreek van Van Gogh als inspiratie. De aanleiding voor de tentoonstelling is het tienjarige bestaan van het artist-in-residence programma van het Van GoghHuis in Zundert. Het gastatelier ligt naast de protestantse kerk waar de vader van Vincent predikte, terwijl de oude kosterswoning dienst doet als verblijfplaats voor de kunstenaars.

IMG_7388KoenBrouckeNightWalk2014GouacheOpPapier

Zoals bezoekers gewend zijn bevat dit bericht foto’s van werken die mij troffen. Om wat voor reden dan ook. Soms omdat ik ze eerder zag, omdat ander werk van de kunstenaar me ooit aangesproken heeft, omdat ik het mooi of slim gevonden vind, omdat de kleuren mooi zijn, omdat de sfeer me aanspreekt. Wat spreekt jullie aan? Koen Broucke, Night walk, 2014, gouache op papier.


IMG_7390AlbertZwaanVanGoghChurchZundert2017OlieverfOpDoek

Albert Zwaan, Van Gogh Church Zundert, 2017, olieverf op doek.


IMG_7392LotteVanLieshoutLaBerceuse2019OlieverfOpVerpakkingenEnDoek

Lotte van Lieshout, La Berceuse, 2019, olieverf op verpakkingen en doek.


IMG_7395TomClaassenHetBedLeLit2021Hout

Tom Claassen, Het bed / Le lit, 2021, hout.

Bij de start van het Van Gogh AIR programma in 2011
zette Tom Claassen twee houten mannen bij de ingang van het dorp.
Hij noemde de figuren Theo & Theo, refererend aan Vincents vader en broer
en het Van Hohj monument van Zadkine dat elders in het dorp staat.
Speciaal voor de tentoonstelling maakte Claassen dit nieuwe werk
in de voor hem zo kenmerkende beeldtaal.
De slaapkamer van het schilderij in het Gele Huis
in Arles vormde de inspiratie.

IMG_7396TomClaassen


IMG_7398RainerFettingVanGoghUndMauer1983AcrylOpDoek

Rainer Fetting, Van Gogh und Mauer, 1983, acryl op doek.

Rainer Fetting behoort tot de Neue Wilde, een groep Duitse schilders
die in de jaren ’80 de expressionistische schilderkunst herontdekten.
Als grondlegger van het expressionisme is Van Gogh
een belangrijk voorbeeld voor hem.
Fetting laat dit zien door Vincent herhaaldelijk als personage
in zijn grote en felgekleurde schilderijen op te voeren,
zoals in dit werk waarop we hem langs de Berlijnse muur zien lopen.

IMG_7399RainerFetting


IMG_7400ArnulfRainerVanGoghInWolkeVollOhneGroll1977GrafietOpPapier

Arnulf Rainer, Van Gogh in Wolke, voll ohne groll, 1977, grafiet op papier.


IMG_7402RenéKortenVinc-ent2019OlieverfOpDoek

René Korten, Vinc-ent, 2-019, olieverf op doek.


IMG_7404StijnPeetersSilhouetteOfRefugees2017Monotype

Stijn Peeters, Silhouette of refugees, 2017, monotype.


Deze tekst hing niet zozeer bij het werk van Stijn Peeters
als wel aan al die werken met een wat zwaardere, zwartere toon.

Het verschil tussen voorspoed en tegenspoed,
alle twee zijn noodzakelijk en nuttig,
en de dood of het verdwijnen…
dat is zo betrekkelijk – en het leven ook.
(Aan Theo, 1889)

De fatale intensiteit van het leven

Vincents wortels liggen in Zundert.
De pastorie waar zijn wieg stond en het graf
van zijn doodgeboren broertje op de begraafplaats
naast de protestantse kerk waar zijn vader predikte,
markeren zijn geboorte, met in het vooruitzicht
zijn tragische dood.
Vincents perioden van ‘waanzin’ en zijn korte leven
dragen bij aan zijn mythische status.
Hij wist echter ook als geen ander de energie en
schoonheid van het leven te schilderen.
Net als bij Vincent loopt de liefde voor het leven
en de constante nabijheid van de dood
als een rode draad door de kunstwerken uit Zundert.

IMG_7406FataleIntensiteit


IMG_7407RoosHollemanStudySkins2020PastelkrijtOpKatoenpapier

Op de foto van het werk van Roos Holleman viel met de kleur wat tegen terwijl het origineel zo sprankelend is: Study skins, 2020, pastelkrijt op katoenpapier.

IMG_7408RoosHollemanStudySkins2020PastelkrijtOpKatoenpapierDetail

Daarom een detail van het werk dat ook direct duidelijk maakt dat het hier om de huid en veren van exotische vogels gaat.


IMG_7409RoosHollemanWardrobeForThe21stCentury2020PastelkrijtOpKatoenpapier

Roos Holleman, Wardrobe for the 21st century, 2020, pastelkrijt op katoenpapier.


IMG_7411RobertZandvlietRegenInAuvers2015AcrylOpDoek

Misschien wel het mooiste werk op de tentoonstelling: Robert Zandvliet, Regen in Auvers, 2015, acryl op doek. Ook hiervan een detail:

IMG_7412RobertZandvlietRegenInAuvers2015AcrylOpDoekDetail


IMG_7414RonaldZuurmondWinterZonnebloemen2021OlieverfOpDoek

Ronald Zuurmond, Winter (zonnebloemen), 2021, olieverf op doek.


IMG_7416VanwegeVincent

Vanwege Vincent

…we werken aan een kunst,
aan zaken die niet alleen tijdens ons leven blijven bestaan,
maar die ook na ons door anderen kunnen worden voortgezet.
(Aan Theo, 1888)


IMG_7417KoenVermeuleVincentYumeNoUchiInEenDroom2015OlieverfOpDoek

Koen Vermeule, Vincent * yume no uchi (in een droom), 2015, olieverf op doek.

De figuur op dit schilderij stelt onmiskenbaar Vincent voor,
te herkennen aan zijn rossige haar en strohoed.
De sobere compositie en het contract tussen de zachte kleuren van de ruimte
en het zwarte kostuum doen alle aandacht uitgaan naar het werkloze
lichaam van de schilder.
Hij lijkt dood, maar de titel Yome no ucho, Japans voor ‘in een droom’,
suggereert iets anders.
Koen Vermeule heeft Van Gogh in al zijn kwetsbaarheid vastgelegd.

IMG_7419KoenVermeule


IMG_7420LoekGrootjansStorageForDistortedMatterVincent'sSunflower2013GedroogdeZonnebloem

Loek Grootjans, Storage for distorted matter – Vincent’s Sunflower, 2013, gedroogde zonnebloem.


IMG_7422ErikAndriesseZonnebloemen1986AcrylvergOpGolfkartonEnHout

Erik Andriesse, Zonnebloemen, 1986, acrylverf op golfkarton en hout.


IMG_7424TessaChaplinZonderTitel2020OlieverfOpDoek

Tessa Chaplin, Zonder titel, 2020, olieverf op doek.


IMG_7426DianaRoigRe-imaginedTreeRoots2021OlieverfOpDoek

Diana Roig, Re-imagined tree roots, 2021, olieverf op doek.


IMG_7428VanwegeVincent

Als laatste de catalogus bij de tentoonstelling. Een prachtig boek bij een prachtige tentoonstelling. Heel geslaagd. Gaat dat zien!


De heks van Dongen

Hij is een beetje dik aangezet, de titel van de tentoonstelling
in het Stedelijk Museum Breda.
Maar het museum komt van ver en maakt een inhaalslag met deze goede
tentoonstelling over de schilders die halverwege de 19de eeuw
naar het dorp Dongen trokken om er het ongerepte Brabantse land
met eigen ogen te zien en te schilderen.

IMG_1959DeHeksVanDongenEenKunstenaarsdorpInDe19eEeuwText

Een kunstenaarsdorp in de 19e eeuw.

Het Noord-Brabantse dorp Dongen was ooit een geliefd kunstenaarsoord.
Schilders kwamen van heinde en verre om hier studies te maken van het landschap en de bewoners.
Dongen was al vroeg in de 19e eeuw in trek.
Passend bij de romantische trend van die tijd vonden schilders er pittoreske bos- en heidegezichten, oude boerderijen en een bijzonder duingebied.
De omgeving lokte ook talrijke veeschilders.

Toen meer interesse ontstond voor binnenhuis- en volkstaferelen, vonden de kunstenaars onder de dorpsbewoners volop excentrieke types.
August Allebé ontdekte hier zijn ‘toverkol’.
Deze oude boerin met haar karakteristieke Dongense muts poseerde onder meer voor Petrus van der Velden, Johannes Albert Neuhuys en Suze Robertson.

Ook oude ambachten zijn vaak verbeeld op de Dongense schilderijen.
De Duitser Max Liebermann schilderde een Schoenmakerswerkplaats, dat op de Parijse Salon werd geprezen vanwege de losse, impressionistische stijl.
Jozef Israëls vond er zijn schoenmakersgezin aan de aardappelmaaltijd.
Hiermee inspireerde hij op zijn beurt Vincent van Gogh tot diens beroemde Aardappeleters.

IMG_1960WillenDeKlerkBivakInEenBosBijBreda1832OlieverfOpDoek

De interesse voor het Brabantse land werd onder andere aangewakkerd door de legering van troepen in Brabant rond de Belgische opstand. Willen de Klerk, Bivak in een bos bij Breda, 1832, olieverf op doek.


IMG_1961WillenDeKlerkBivakInEenBosBijBreda1832OlieverfOpDoekText

Willem de Klerk had als bijnaam de ‘Dordtse Koekkoek’: in zijn werk is de invloed merkbaar van Barend Koekkoek.
De Klerk woonde tijdens de Belgische Opstand twee jaar in Breda.
In die periode schilderde hij in de bosrijke omgeving dit tafereel van een militaire bivak.
Een van zijn studenten was de Dordtse veeschilder Frans Lebret, die ook in Dongen heeft gewoond.

IMG_1962ConstantCHuijsmansEenVanZijnSchetsboeken1832-1850

Constant C. Huijsmans was een van de eerste die Dongen als bijzonder dorp zag. Op deze foto een van zijn schetsboeken, 1832 – 1850.


IMG_1966ConstantCHuijsmansHetLandschapEeneVolgreeksVanOorspronkelijkeVoorbeeldenEnStudienVoorHetTeekenenMetPotloodVormendeEenenLeercursusInDitGenre

Constant C. Huijsmans werkte onder andere als tekenleraar aan de KMA in Breda. Voor zijn tekenpnderwijs ontwikkelde hij een methode. Die methode is hier op de foto te zien: ‘Het Landschap – Eene volgreeks van oorspronkelijke voorbeelden en studien voor het teekenen met potlood vormende eenen leercursus in dit genre’.


IMG_1964ConstantCHuijsmansHetLandschapEenFragmentVanEenVoorbeeld

Dit is fragment van een van de voorbeelden in de methode ‘Het landschap’ van Constant Huijsmans.


IMG_1968VoorbeeldBrabantseMuts

Voorbeeld van een Brabantse muts. Verder op de tentoonstelling wordt de muts van de Dongense boerinnen vaker genoemd. Ik heb wat moeite deze muts te herkennen op de schilderijen en tekeningen.


IMG_1969JanVethLezendeBoerinDongen1885EtsOpPapier

Jan Veth, Lezende boerin, Dongen, 1885, ets op papier.


IMG_1971AugustAllebéStaandeBoerinVrouwMuskens1869KrijttekeningOpPapier

August Allebé, Staande boerin – Vrouw Muskens, 1869, krijttekening op papier.


IMG_1973AugustAllebéBuurpraatje1869OlieverfOpPaneel

August Allebé, Buurpraatje, 1869, olieverf op paneel.


IMG_1975AugustAllebéBijDeWaterput1869OlieverfOpPaneel

August Allebé, Bij de waterput, 1869, olieverf op paneel.


IMG_1977ASmitsVrouwVerdiesenVoorDeHaanscheHoefTeDongen1905

A. Smits, Vrouw Verdiesen voor de Haansche Hoef te Dongen, 1905.


IMG_1978DeToverkolTXT

De toverkol

Bijgeloof speelde in de 19de eeuw nog een belangrijke rol op het Brabantse platteland.
Binnen de katholieke religie leefden oude heidense gebruiken gewoon voort.
Zo kalkten mensen naast de deur van hun boerderij heidense tekens om boze geesten af te weren.
Ook het geloof in spoken en heksen was nog niet uitgedoofd.
August Allebé, die Dongen typeerde als het ‘Heksenland’, speelde hier als eerste op in door een oude boerenvrouw als toverkol af te beelden.
Zijn model Pieternella Verhoeven (‘Pietje Verhoef uit de Biezen’) kreeg vervolgens diverse andere schilders op bezoek.
Ook in hun werk heeft zij de rol van sprookjesachtig type: de heks van Dongen.

IMG_1979AugustAllebéVinnenhuisTeDongen1868OlieverfOpDoek

August Allebé, Binnenhuis te Dongen, 1868, olieverf op doek.


IMG_1981AugustAllebéStudiesVanEenKnielendeEnStaandeBoerin-Dongen1868GewassenPentekening

August Allebé, Studies van een knielende en staande boerin – Dongen, 1868, gewassen pentekening.


IMG_1983RemigiusHaanenOpWegNaarHetDorp1834-1836OlieverfOpDoek

Remigius Haanen, Op weg naar het dorp, 1834 – 1836, olieverf op doek.


IMG_1985LijstMetKunstenaarsDieOpDeEenOfAndereManierAanDeOrdeKomenOpDeTentoonstelling

Dit is de lijst met kunstenaars die op de een of andere manier ook op de tentoonstelling aan de orde komen.


IMG_1986JohannesChristiaanKarelKlinkenbergLandschapMetBoerderijInDongen1871-1872OlieverfOpDoek

Johannes Christiaan Karel Klinkenberg, Landschap met boerderij in Dongen, 1871 – 1872, olieverf op doek.


IMG_1988JakobSmitsChristusBijDeBoerenCirca1920OlieverfOpDoek

Een fysiek groot werk in mijn geheugen dat veel indruk maakt: Jakob Smits, Christus bij de boeren, circa 1920, olieverf op doek. Afmetingen 103 x 128 cm.

IMG_1989JakobSmitsChristusBijDeBoerenCirca1920OlieverfOpDoekTXT


IMG_1990MaxLiebermannDeSpinster1880OlieverfOpPaneel

Max Liebermann, De spinster, 1880, olieverf op paneel.


IMG_2051DeSchildersVanDongenWBooks

Als er dan iets af re dingen is op de tentoonstelling dan is het wel de catalogus. Het boek bevat mooie afbeeldingen van de werken op de tentoonstelling maar de teksten zijn hetzelfde als op de tentoonstelling. Niet verkeerd maar je verwacht een catalogus om meer diepgang te krijgen.


Diepgang is er op een aantal punten nog zeker te realiseren.
Bijvoorbeeld rond de tekencursus van Huijsmans of de ‘heidens tekens’
die Brabanders naast hun deur schilderden.
Op de tentoonstelling zijn er voorbeelden van.
Op mijn foto’s staan er twee voorbeelden:

HeidenseTekens01IMG1973

Dit wordt genoemd als een afbeelding van de levensboom.

HeidenseTekens02IMG1977

Voor dit teken was geen duiding aanwezig.


Aan de tentoonstelling is ook een kleinere tentoonstelling
gekoppeld met modern werk: ‘Dongen revisited’.

DongenRevisitedEenActueleTerugblikANewRetrospectiveStedelijkMuseumBreda

Ook deze publicatie blijft wat aan de oppervlakte.


IMG_1992MarenneWeltenDoNotComeCloserSeriesLemon2016OlieverfOpDoek

Marenne Welten, Do not come closer series – Lemon, 2016, olieverf op doek.


IMG_1994TessaChaplinZT2019OlieverfOpDoek

Tessa Chaplin, ZT, 2019, olieverf op doek.

IMG_1996TessaChaplinTXT


Al bij al een goede tentoonstelling.
een goed startpunt voor nog een aantal kleinere en grote
vervolgtentoonstellingen.

St. Joost Eindexamen 2013

 photo DSC_0960WimDeLeeuwEnterTheCity.jpg

Jammer van de kwaliteit van de foto die ik van deze foto maakte. De originele foto is van Wim de Leeuw uit de serie Enter the city. Heel sterke foto’s.


 photo DSC_0961KalleKuikkaniemi.jpg

Kalle Kuikkaniemi is duidelijk geen Nederlander van oorsprong en daarom verbaast hij zich over sommige taaluitingen. Ik trouwens ook. Het was erg geestig.

 photo DSC_0962KalleKuikkaniemi.jpg

Kalle Kuikkaniemi, detail.

 photo DSC_0962KalleKuikkaniemiDetail.jpg

Kalle Kuikkaniemi, ‘Nico let op Max. Doorijhoogte 1,9 M’. Spelfouten niet van mij of van Kalle Kuikkaniemi.

 photo DSC_0965.jpg

Bij de afdeling animatie had iemand dit decor gebouwd. Ik ben vergeten wat de naam van de maker(ster) was.


De installatie van Sjors van der Werf is een verhaal apart. Een combinatie van film, projectie en decor.

 photo DSC_0967SjorsVanDerWerf.jpg

Sjors van der Werf.

 photo DSC_0968SjorsVanDerWerf.jpg

Op het eerste scherm, linksboven wiep iemand voorwerpen in een doorgeefluik. Bijvoorbeeld wapens of Bla Bla.

 photo DSC_0969SjorsVanDerWerf.jpg

Deze voorwerpen werden dan bewerkt.

 photo DSC_0969SjorsVanDerWerfD1.jpg

Hier gaat de Bla Bla over de lopende band.

 photo DSC_0970SjorsVanDerWerf.jpg

Om op het laatste scherm als een bruine drek over een persoon te worden uitgeworpen.

 photo DSC_0971SjorsVanDerWerf.jpg

Dit is het decor waarop de machines en het proces geprojecteerd werden.

 photo DSC_0973SjorsVanDerWerf.jpg

 photo DSC_0974SjorsVanDerWerf.jpg

Sjors van der werf: Bla bla.


 photo DSC_0975DeathInVenice.jpg

Een sterke set illustraties bij het boek Death in Venice. De naam van de maakster kon ik thuis niet meer achterhalen maar ik heb me ingeschreven voor een exemplaar van haar boek.

 photo DSC_0976ThePlayPictorial.jpg

Van dezelfde maakster, een driedimensionaal theaterdecor.


 photo DSC_0977RoelandVanDoorn.jpg

Een film van Roeland van Doorn, samengesteld uit beelden van beveiligingscamera’s.


 photo DSC_0978NeleBrokelmannEsIstWieEsIst2013.jpg

Nele Brokelmann, Es ist wie es ist, 2013.


 photo DSC_0979RicEngbersen.jpg

Ric Engbersen.


 photo DSC_0980AnneVanDerSligtePetronius2013.jpg

Videostill uit film van Anne van der Sligte, Petronius, 2013.


 photo DSC_0981.jpg


 photo DSC_0982TessaChaplin.jpg

Tessa Chaplin.

 photo DSC_0983TessaChaplin.jpg


 photo DSC_0984PersoonlijkheidskenmerkenOmzettenInEenProductAnneVlot.jpg

Anne Vlot, persoonlijkheidskenmerken omzetten in een product.


 photo DSC_0985XChristineWillems.jpg

Chistine Willems.


 photo DSC_0987PlasticTassen.jpg

Stoel met een bekleding van hergebruikte plastic zakken.


 photo DSC_0988Zeeuwskapje.jpg

Zeeuwskapje.


 photo DSC_0989LinkseHobby.jpg

Geinspireerd door Kalle Kuikkaniemi zag ik op de parkeerplaats deze ‘Linkse hobby’.


 photo DSC_0990ReinardHaexSimulacrumDroomreizen.jpg

Fantasielandschappen gefotografeerd door Reinard Haex, Simulacrum, droomreizen.


 photo DSC_0993LotteDirksPlantsMakeAGarden.jpg

Planten maken een tuin, Lotte Dirks, Plants make a garden.


 photo DSC_0994Souveniers.jpg


 photo DSC_0995PaulSlegersLaurelAndHardy2013.jpg

Paul Slegers, Laurel & Hardy, 2013.


Verder was er sterk werk van Lynne Main.
Maar dat liet zich moeilijk fotograferen.

‘De waarheid’ van Jasmijn van Dorp vond ik goed.
hopelijk kan ik de krant bijbestellen.

De foto’s van Jiska de Vries, Pauw Vos en Miriam van Beurden
moet ik hier ook noemen.