Rembrandt-Velázquez. Nederlandse & Spaanse Meesters

IMG_2118DoelVanDeDagRembrandt-VelázquezNederlandse&SpaanseMeesters

We zijn in Nederland zo verwend met het super Rijksmuseum. Ik maak 1 bericht maar had met gemak 3 of 4 berichten kunnen maken op basis van wat ik er vrijdag heb kunnen zien. Mijn bericht gaat dan ook dwars door de tijd, door de onderwerpen en stijlen. Maar ik heb genoten en ik raad iedereen aan dat ook te gaan doen. Regelmatig. De foto toont de pagina van de website van het Rijksmuseum waar ‘Het Lam Gods’ van Francisco de Zurbarán getoond wordt.


IMG_2119DamamsterdamVanuitDeTram

Vanuit de tram zie ik in de verte de Dam, rechts het Koninklijk Paleis en Links de Nieuwe Kerk (De Grote Suriname Tentoonstelling moet ik nog gaan zien).


IMG_2120RijksmuseumAmsterdamAangekomen

Het weer was vrijdag niet best.


IMG_2121RijksmuseumAmsterdamBinnenIsHetBeterDanBuiten

Binnen in het Rijksmuseum was het beter (Verse gemberthee met een stuk appeltaart). Mijn idee was om vandaag ook even langs de eregalerij te gaan. De nieuwste aanwinst, de gouden Diana en Actaeon Bokaal gemaakt door Paul van Vianen uit 1610 is er te zien (Bruikleen familie Wessels). Daardoor ging ik al dwalend door het Rijksmuseum. Ik kan dat iedereen aanraden.


IMG_2122RijksmuseumBibliotheek

Zo kwam ik voor het eerst in mijn leven in de bibliotheek van het Rijksmuseum terecht. Ik kende de ruimte van de foto’s. Niet in de laatste plaats door de foto’s van De Bezige Bij.


IMG_2123RijksmuseumAmsterdamBibliotheek


IMG_2124ArtusQuellinusPortretVanJohanDeWittAmsterdam1665CarraraMarmer

Vervolgens werd ik afgeleid door dit beeld en het gruwelijke schilderij dat er rechts van hangt: Artus Quellinus, Portret van Johan de Witt, Amsterdam, 1665, carrara marmer.


De laatste buste die Quellinus in Amsterdam maakte, was dit portret van Johan de Witt, raadspensionaris van Holland, de machtigste man van de Republiek.
De Witt was familie en een geestverwant van de voornaamste Amsterdamse regentenfamilies.
Nadat de Johan de Witt en zijn broer in 1762 waren vermoord, werden van deze buste diverse afgietsels gemaakt, die hun weg vonden naar de huizen van hun bewonderaars.

IMG_2126DianaEnActaeonBokaalPaulVanVianenGoud1610BadendeDiana

Diana en Actaeon Bokaal, Paul van Vianen, goud, 1610. Badende Diana op de rug gezien.


Liefde bloeit alleen onder de beste voorwaarden:dat wordt hier verbeeld.
Op het deksel is te zien dat de liefde (Venus) voldoende eten (Ceres) en drinken (Bacchus) nodig heeft.
Op de bokaal zelf wordt duidelijk dat liefde geen verraad duldt: daar wordt Diana, godin van de jacht, tijdens het baden bespied door de jager Actaeon.
Als straf verandert Diana hem in een hert, waarna hij door zijn eigen jachthonden wordt verscheurd.

IMG_2128DianaEnActaeonBokaalPaulVanVianenGoud1610

Bruikleen van mevrouw H.G. Wessels, 2019. BK-2019-27.


IMG_2129RijksmuseumAmsterdamNachtwachtRestauratie

Dan kun je natuurlijk nauwelijks om de Nachtwacht heen. In restauratie.


IMG_2131FransHalsPortretVanMaritgeClaesdrVooght1639OlieverfOpDoekSK-C-139

In de eregalerij kwam ik ook dit werk van Frans Hals tegen: Portret van Maritge Claesdr Vooght, 1639, olieverf op doek, SK-C-139. Maar mij ging het om het volgende detail:

IMG_2130FransHalsPortretVanMaritgeClaesdrVooght1639OlieverfOpDoekSK-C-139

Echt ‘een boek vol zilverwerk’ met een beschilderde boeksnede.


Frans Hals schilderde een groot aantal fraaie portretten van de Haarlemse hogere klasse; kennelijk voldeed hij aan alle eisen van zijn voorname opdrachtgevers.
Maritge Vooght, echtgenote van burgemeester Pieter Olycan, poseert hier in een traditionele houding, fier rechtop, de toeschouwer recht aankijkend.
Aan de linkerkant vermeldde Frans Hals haar leeftijd: 62 jaar.
Haar wapen daarboven werd later door een andere hand toegevoegd.

IMG_2134MartijnVanDeGriendtOnOff

Voor ik de tentoonstelling Rembrandt-Velázquez in liep ging ik nog even langs de wisselende fototentoonstelling met deze keer: Martijn van de Griendt en zijn tentoonstelling On/Off. Twee foto’s spraken me aan.


IMG_2133MartijnVanDeGriendtOnOffLowlandsFestival

De tentoonstelling gaat er over dat we tegenwoordig altijd ‘aan staan’, verbonden met het internet, bezig zijn ons zelf te tonen, op te gaan en verbergen in de grote stroom. Hier is een bezoeker van het Lowlands festival die het nodig vind om zelfs vanaf het toilet foto’s de wereld in te sturen.


IMG_2135MartijnVanDeGriendtOnOffHappinezFestivalHorseCoaching

Of je gelukkig wordt van dit Happinez festival (géén schrijffout) wordt durf ik te betwijfelen. Bovendien wat is (zie briefje tegen de paal links van het midden) ‘horse coaching’?


IMG_2136FranciscoDeZurburánDeHeiligeSerapion1628JanAsselijnDeBedreigdeZwaanCa1650

Eindelijk ben ik er dan. Hier zie je twee schilderijen waarbij sprake is van beeldrijm: Francisco de Zurburán, De heilige Serapion, 1628 en rechts Jan Asselijn, De bedreigde zwaan, circa 1650.


Volledige overgave.
Je leven geven voor een doel groter dan jezelf.
Links de heilige van Zurbarán, die met de armen omhoog gebonden zijn laatste adem uitblaast ten dienste van zijn geloof.
Daarnaast de zwaan van Asselijn, die zijn nest verdedigt met zijn leven.
Het werd hét beeld voor de vermoorde raadpensionaris Johan de Witt.
Het beeldrijm van de wijd geopende armen en vleugels, zo breed getoond in witte verf, toont een overgave in volle overtuiging.

IMG_2138JanLievensStillevenMetBoekenCa1627-1628HuidAlsPerkament

Jan Lievens, Stilleven met boeken, circa 1627 – 1628. Huid als perkament. Ook op het Spaanse schilderij (hier niet te zien) lag op de voorgrond een vers stuk brood.


IMG_2140RembrandtVanRijnLezendeOudeVrouw(profetes)1655Licht

Rembrandt van Rijn, Lezende oude vrouw (profetes), 1655. Licht.


IMG_2142AbrahamBloemaertDeAanbiddingVanDeDriekoningen1624PrachtEnHeerlijkheid

Abraham Bloemaert, De aanbidding van de Driekoningen, 1624. Pracht en heerlijkheid.


IMG_2145FransHalsRegentenVanHetHaarlemseOudemannenhuis1664WeesLiefdadig

Frans Hals, Regenten van het Haarlemse Oudemannenhuis, 1664. Wees liefdadig. Bij Frans Hals (en trouwens ook bij Rembrandt) valt me steeds op hoe impressionistisch hun werk is als je er wat dichterbij komt. Let maar eens op die witte omslag aan de pols van de figuur in het midden.

IMG_2144FransHalsRegentenVanHetHaarlemseOudemannenhuis1664WeesLiefdadigDetail

Zo ziet dat detail er van dichtbij uit.


IMG_2158DeKerstbal

Dit is de bouwplaat van een kerstbal die ik kreeg bij aankoop van de catalogus. Wederom een ontwerp van Irma Boom (de catalogus wel te verstaan).


IMG_2209Rembrandt-Velázquez. Nederlandse & Spaanse Meesters

In de catalogus ben ik nog niet begonnen maar ik heb al wel gezien dat het een prachtig kijkboek is.


De ochtend in het Rijksmuseum was geweldig.
De tentoonstelling is om jaloers op te zijn.
Als je zo met de werken in je collectie (en die van andere collecties)
te werk kunt gaan. Ik ben jaloers.

Zelfportret als legkaart

HellaSHaasseZelfportretAlsLegkaartKrantOnbekendSchrijverRBoekZelfportretAlsLegkaart1954Fase1 (2)

Schrijver van dit krantenartikel is bij mij onbekend. Ik zie alleen de initiaal “R”, Ook de datum en de krant/tijdschrift van publicatie is bij mij onbekend. Al kunnen we van de datum zeggen dat het boek waarover het artikel gaat, in 1954 is gepubliceerd. Hella S. Haasse: Zelfportret als legkaart.


Hella S. Haasse:
Zelfportret als legkaart

Hella S. Haasse is in Indië geboren, gedeeltelijk daar en gedeeltelijk in Nederland – maar hier zonder ouders – opgevoed.
Zij beschrijft nu van die jaren – afgewisseld met beschouwingen en overdenkingen – een aantal feiten, die zij zich herinnerde toen ze er over na ging denken.
Het zijn uiterlijke feiten, die een innerlijke en blijvende klank hadden, maar die is zij zich dikwijls pas later, misschien zelfs pas duidelijk bij het schrijven van haar “Zelfportret als legkaart” 1), bewust geworden.
Zoals zij zich waarschijnlijk pas nu bewust is, dat zij door die omstandigheden is gegroeid tot een vroegtijdige zelfstandigheid, die tevens eenzaamheid was.
Soms, bij periodes, heeft zij zich uit die eenzaamheid proberen te bevrijden door nadrukkelijk aansluiting bij en erkenning door een groep te zoeken (door kwajongensstreken, die eigenlijk niet bij haar aard pasten) en ook door op te gaan in dromerijen en fantasieën.
Uit die ontwikkelingsgeschiedenis probeert zij na te gaan, wie zij eigenlijk geworden is.
Een zelfstandig denkende en nuchter oordelende vrouw, concludeert de lezer, tot op zekere hoogte nog eenzaam, waaruit haar drang tot schrijven zich ook zou laten verklaren.
Het schrijven, het bedenken van verhalen lokt haar op het ogenblik niet aan, sinds zij “door het rookgordijn van de eigen verzinsels” heen heeft gezien en er uitingen van het eigen “ik”, hij het schrijven nog onbewust, in herkend: haar eigen onzekerheid tegenover het leven, die zich het veiligst voelt in de “ivoren toren” in de figuur van Charles d’Orleans in Het woud der Verwachting, en dezelfde onzekerheid, maar duidelijker geformuleerd in het “wie ben ik, wat ben ik” van Giovanni Borgia in de Scharlaken Stad.

In haar zelfportret probeert Hella Haasse bewuster dan in haar romans haar problemen te onderscheiden.
In eerste visie lijken zij hierop neer te komen: Dat het alledaagse bestaan haar niet voldoet en dat haar geestelijke activiteit daar naast lijkt te staan en haar voorkomt als een vlucht uit de realiteit.
Bij nader inzien blijkt de tweespalt dieper te gaan: haar ontgaat de zin van haar leven, voor zover zij er slechts de waarneembare realiteit, de innerlijke zowel als de uiterlijke, van kan waarnemen.
Dat waarnemen is al zo moeilijk, omdat de grens tussen schijn en werkelijkheid, russen wat men zou wensen te zijn en wat men feitelijk is, nauwelijks is te ontdekken.
Wat zij tot dusverre geschreven heeft, beseft zij, is uit die tweespalt tussen schijn en werkelijkheid ontstaan, een bijna onbewuste poging tot bewustwording.
Zij vermoedt, dat zij de echte realiteit boven de waarneembare werkelijkheid, de derde dimensie, zal kunnen achterhalen, als zij zich de zin van de herhalingen in haar leven bewust wordt: telkens immers, ziet zij zich in situaties geplaatst, die s(t)eeds weer dezelfde keuze vragen.
In feite is die derde realiteit, waarin het evenwicht bereikt wordt, voor de mens onzichtbaar.
Hij heeft een geloof nodig, om het te bereiken, zij het een geloof “zonder God”.
Waarom zonder God?
Omdat de religie, de filosofie en het politiek systeem tegenover de onzekerheden van de eigen tijd geen toereikend passe-partout zijn.
Dat is juist: pasklare oplossingen vindt men nergens ook niet in het geloof, alhoewel dat een stevig houvast blijkt.
Maar laten we daar niet op doorgaan en constateren, dat het Zelfportret een eerlijk en boeiend boek is, dat ook voor wie de schrijfster in vele opvattingen niet kan volgen toch verhelderend blijkt.
R.

1) Uitg. De Bezige Bij.

Jip en Janneke in Etten Leur

Afgelopen week ben ik nog even in het Nederlands Drukkerij Museum
in Etten Leur geweest om de tentoonstelling Blikvangers te bezoeken.
Het is steeds weer een feest om het werk van Fiep Westendorp te zien,
zeker zoals nu in Etten Leur.
Natuurlijk heb ik wat foto’s gemaakt die ik met u deel maar
mijn foto’s doen geen recht aan de tentoonstelling en de prachtige
boeken en boekontwerpen die je er kunt zien.
Dus ga zelf ook eens kijken.

 photo WP_20170503_001NederlandsDrukkerijMuseumTentoonstellingsoverzicht.jpg

De tentoonstellingsruimte in het Nederlands Drukkerij Museum in Etten-Leur.


 photo WP_20170503_002FiepWestendorpBoboNr12-23Maart1979JipEnJannekeInHetTulpenveld.jpg

Een omslagtekening van Fiep Westendorp voor het jeugdblad Bobo: Bobo nummer 12 van 23 maart 1979, Jip en Janneke in het tulpenveld.


 photo WP_20170503_003FiepWestendorpJipEnJannekeReddenEenPoes.jpg

Fiep Westendorp, Jip en Janneke redden een poes.


 photo WP_20170503_004FiepWestendorpWatDoeJEONiksHarrietFreezer.jpg

Fiep Westendorp heeft een hele reeks omslagen voor boeken gemaakt. Ik toon er hier een paar. Dit is misschien samen met het reclamewerk van Fiep het minst bekende werk. Maar de boekomslagen zijn heel pakkend en vol humor. Hier: Fiep Westendorp, omslag voor ‘Wat doe je, o niks.’ van Harriet Freezer.


 photo WP_20170503_005FiepWestendorpHenrietteVanEykHetHuisAanDeGracht.jpg

Fiep Westendorp, boekomslag van ‘Het huis aan de gracht’ van Henriette van Eyk.


 photo WP_20170503_006FiepWestendorpGKChestertonDeWijsheidVanFatherBrown.jpg

Deze vind ik super. Fiep Westendorp, boekomslag van ‘De wijsheid van Father Brown’ van G.K. Chesterton.


 photo WP_20170503_007FiepWestendorpGKChestertonDeBlamageVanFatherBrown.jpg

Fiep Westendorp, boekomslag van ‘De blamage van Father Brown’ van G.K. Chesterton.


 photo WP_20170503_008FiepWestendorpCharlotteBronteJaneEyreAmsterdamContact1947.jpg

Fiep Westendorp, boekomslag voor ‘Jane Eyre’ van Charlotte Bronte, Amsterdam, uitgeverij Contact, 1947.


De volgende tekening en boekomslag geven een heel goed beeld
van de omstandigheden waaronder het werk van Fiep Westendorp
kwam te verkeren en het resultaat van dat werk.
De tekening, de humor in de tekening en de titel van het boek,
de tijdsgeest. Dat komt allemaal prachtig samen.

 photo WP_20170503_009FiepWestendorpOntwerptekeningVootHarrietFreezerKompleksenMakenDeVrouw1968.jpg

Fiep Westendorp, ontwerptekening voor ‘Komplexen maken de vrouw’ van Harriet Freezer, 1968.

 photo WP_20170503_010OmgaanMetOriginelen.jpg

Omgaan met originelen

Ontwerptekeningen waren op een drukkerij niet meer dan een noodzakelijke tussenstop om tot een fraai gedrukt eindresultaat te komen.
Een tekening was het ruwe materiaal, pas als het was gefotografeerd kon het fijnere lithografie- en drukwerk beginnen.
Er werden paskruizen op originele tekeningen gezet; stroken met gezette regels werden met lijm of Sellotape over de geschetste letters heen geplakt; titels werden doorgestreept; er verschenen allerhande aanwijzingen op de tekening.
Het ging daarbij meestal om aanwijzingen voor de reproductiefotograaf; er staan dan pijlen en streepjes op het model getekend met een (verkleinings) percentage of een lengtemaat.
Als het gedrukte resultaat er eenmaal was, kon zo’n ontwerptekening in feite worden weggegooid.
Gelukkig is dat niet in alle gevallen gebeurd.

 photo WP_20170503_011FiepWestendorpHarrietFreezerKompleksenMakenDeVrouwAmsterdamArbeiderspers1968.jpg

Fiep Westendorp, boekomslag voor ‘Komplexen maken de vrouw’ van Harriet Freezer, Amsterdam, uitgeverij de Arbeiderspers, 1968.


 photo WP_20170503_013FiepWestendorpMiesBouhuysPimEnPomBlijvenSamenAmsterdamDeBezigeBij1959.jpg

Fiep Westendorp, boekomslag voor ‘Pim en Pom blijven samen’ van Mies Bouhuys, Amsterdam, uitgeverij De Bezige Bij, 1959. De poster van de tentoonstelling is op de ontwerptekening van dit boek gebaseerd.


Veel plezier bij de tentoonstelling!