– over andere manieren waarop een achterkant gebruikt kan zijn –
Deze keer laat ik het Kunstmuseum Basel zelf het hele verhaal doen.
Verso – Drie speciale gevallen
Tagarchief: Ets
Tanaka Ryōhei
Toen ik in Leiden een foto stond te maken van een boekhandel
viel me de reflectie van een boom in het water van een grote plas op.
Mooie kans om die vast te leggen.
ik maakte de volgende foto, zonder veel na te denken.
Let ook op de kleine blaadjes. Achteraf drukte ik net iets te vroeg af (zo zei je dat vroeger met een fototoestel). Even later vielen er meer druppels in de plas.
Nu alleen nog een paar druppels rechtsonder.
Tanaka Ryōhei is de kunstenaar van wie de etsen zijn die in het Japanmuseum Sieboldhuis worden getoond.
Tanaka Ryōhei
Tanaka Ryōhei (1933) heeft in zijn vijftigjarige carrière meer dan 770 etsen gemaakt met in totaal meer dan 100.000 afdrukken.
Op een paar uitzonderingen na heeft hij alle edities zelf gedrukt, in zijn eigen studio.Tanaka werd geboren in Takatsuki, halverwege Kyoto en Osaka.
Hij had een aangeboren hartafwijking en spendeerde daardoor veel tijd thuis.
Tekenen werd daardoor zijn hobby.
In 1963, toen hij al dertig was, nam hij tekenlessen in het stedelijk kunstatelier voor amateurs in Kyoto.
De lessen werden gegeven door Furuno Yoshio (1909-1978).
Hij was een prentmaker die ook lesgaf in etsen.
Via hem raakte Tanaka gefascineerd door de etstechniek.
Als lid van de Etsersvereniging Kyoto stelde Tanaka zijn etsen tentoon in de Perfecturale galerie Kyoto.
Tijdens de tentoonstelling van 1964 werd zijn werk ontdekt door kunsthandelaar Yamada Tetsuo (1924-1998).
Hij werd Tanaka’s agent en zorgde ervoor dat zijn werk terechtkwam bij galeries, verzamelaars en musea in Japan en later ook in de rest van de wereld.
Tanaka werkte oorspronkelijk in een van de kamers van zijn woonhuis.
In 1969 liet hij een studio aan zijn huis bouwen.
Daar ontwierp en printte hij elke ets.
In 1970 waren zijn etsen zo populair geworden dat hij zijn baan kon opzeggen en zich volledig op zijn kunst kon starten.In de loop der jaren zijn verschillende catalogi met Tanaka’s werk uitgegeven.
In 1985 bracht Yamada een overzichtscatalogus uit in het Japans en het Engels.
Succes in het buitenland volgde.
Tanaka werd uitgenodigd om deel te nemen aan tentoonstellingen in Italië, Joegoslavië, Duitsland, België, de Verenigde Staten, Hong Kong, Finland, China, Mexico en Bulgarije.In 2013, toen hij tachtig werd, maakte hij met een laatste krachtinspanning zijn vijf laatste etsen.
‘Boerenhuis in de zon’ was het laatste werk.
Furuno Yoshio had hem alleen de basis van het etsen geleerd.
Tanaka ontwikkelde zijn eigen technieken.
Zijn technische vaardigheden zijn bijzonder.
Al in de jaren zestig ontwikkelde hij zijn eigen, herkenbare stijl.
Hij wist deze vijftig jaar vol te houden.
Door de belichting en de etsen die achter glas zitten, is het niet eenvoudig te fotograferen. Mijn foto’s zijn slecht. Maar toeval wil dat de eerste foto over weerspiegelde bomen gaan. Tanaka Ryōhei, Waterkant nr 1, ets en aquatint, 1977.
Tanaka Ryōhei, Esdoorns in de herfst. Kleurenets – ets en aquatint van twee platen, 1989.
Dit is een klein detail van het werk. Hier krijg je een idee van de enorme inspanning en beheersing die nodig is om zo’n werk te maken.
Er waren ook twee afdrukken van etsen van Rembrandt te zien: Rembrandt van Rijn, Landschap met boerderij en grote boom, 1641.
Rembrandt van Rijn, Landschap met boerderij en tekenaar, circa 1645.
Je ziet de weerspiegeling van de verlichting in Tanaka Ryōhei, De grote ginkoboom. Kleurenets en aquatint, 1988.
Hier zie je goed hoe zijn figuratieve werk toch een aspect van abstractie heeft. Tanaka Ryōhei, Een zomerse kamer. Kleurenets en aquatint, 1986.
Tanaka Ryōhei, Zomerdag nr 1. Ets en aquatint, 1985.
Mijn foto’s zijn slecht maar gelukkig is er dit boek van Chris van Otterloo.
Of beter nog: bezoek de tentoonstelling Verstilde schoonheid – Japanse etsen van Tanaka Ryōhei in het Japanmuseum Sieboldhuis in Leiden.
Alle Rembrandts – All Rembrandts
Afgelopen maandag ben ik naar de tentoonstelling
van alle etsen en tekeningen geweest in het Rijksmuseum
in Amsterdam.
De tentoonstelling loopt nog tot en met 10 juni.
Ik was laat met als gevolg dat je on-line geen kaarten
meer kon kopen met time slots.
Daarom ben ik Vriend van het Rijksmuseum geworden.
Verder zit er niet veel kleur in mijn blog want je ziet hier een eerste serie foto’s van vooral etsen van Rembrandt. Ik kan me niet veroorloven alle etsen te laten zien. Ik laat gewoon zien wat ik mooi of leuk vond en wat zo toevallig uit kwam. Wil je alle etsen en tekeningen van Rembrandt in het Rijksmuseum zien dan moet je opschieten.
Dit zijn drie staten of stadia in het proces van het maken van een ets. Drie afdrukken van de plaat waar Rembrandt aan werkte en waar hij nog aan verder ging werken. Dit is een manier om te controleren of je op de goede weg zit en of je het effect bereikt hebt dat je op het oog had. Rembrandt van Rijn, Zelfportret met slappe hoed en bewerkte mantel. Ets met toetsen droge naald, 1631. RP-P-OB-10, RP-P-OB-11 en RP-P-OB-12, staat 6, 7 en 12 van 15.
Dit is echt zo’n tentoonstelling die eigenlijk iedereen in Nederland moet gaan zien. Rembrandt van Rijn, Zelfportret etsend bij het raam. Ets en droge naald, 1648. RP-P-1962-9. De ontwikkeling die je in zijn etsen ziet is fenomenaal. Maar het werk stelt ook vragen over waar we eigenlijk naar kijken. De streepjes die Rembrandt in de metalen plaat (al dan niet voorbewerkt) krast staan niet zo ver van de verfstreken van Vincent van Gogh, de puntjes van Camille Pissarro, de vlakken van Piet Mondriaan of de pixels van een digitale foto. De manier waarop Rembrandt een beeld oproept met een paar lijnen staat niet zo ver af van de techniek die Pablo Picasso of Alberto Giacometti gebruiken. Zijn originaliteit en intelligentie in keuze van onderwerp, het moment dat wordt gekozen, dat staat niet zo ver af van de keuzes van Co Westerik, Anton Heyboer of Jean Tinguely. Al is de afstand in tijd soms groot.
Met stijgende verbazing heb ik gekeken naar de etsen die op het eerste gezicht helemaal zwart lijken maar die bij nadere beschouwing toch allerlei details bevatten. Rembrandt van Rijn, Een student aan tafel bij het licht van een olielamp. Ets, circa 164. 2RP-P-08-234.
De humor van de Rattengifverkoper. Rembrandt van Rijn, De rattengifverkoper. Ets, 1642. RP-P-1962-59. Zie de dode en levende ratten die de verkoper bij zich heeft.
Of zie het kleine kind onderaan zijn stuk pannenkoek verdedigen tegen de hongerige hond. Rembrandt van Rijn, De koekenbakster. Ets, 1635. RP-P-1961-1056.
En boeken, er waren veel boeken te zien op het werk van Rembrandt. zoals hier: Rembrandt van Rijn, Lezende vrouw. Ets, 1634. RP-P-OB-738.
Rembrandt van Rijn, De schelp. Ets, droge naald en burijn, 1650. RP-P-OB-242.
Rembrandt van Rijn, Studieblad met zelfportret, een bedelaarspaar en hoofden van een oude man en vrouw (je moet de afdruk van deze ets wel een paar keer draaien om alle details te zien). Ets, 1632. RP-P-OB-764.
Wat ik hier kan laten zien op mijn blog is zo’n klein deel van de tentoonstelling. Ongelofelijk. Rembrandt van Rijn, Studieblad met zelfportret, bedelaar en vrouw met kind. Ets en burijn, 1651. RP-P-OB-776.
Rembrandt van Rijn, Studieblad met boom en het bovenste deel van Rembrandts hoofd met baret. Ets, circa 1644. RP-P-OB-778. Bij de boom die je hier horizontaal ziet afgebeeld staat een persoon. Met een paar lijnen.
Ook weer de boeken. Rembrandt van Rijn, Cornelis Claesz Anslo. Ets en droge naald, 1641. TP-P-1961-1147.
Maar het was goed dat ik naar de tentoonstelling ging.
een tijdje terug had ik de ‘catalogus’ online gekocht.
Maandag stond ik in de rij bij de kassa en de persoon voor me
rekende een exemplaar van hetzelfde boek af.
De verkoper zei dat er een foutje in het boek zit en dat
er daarvoor een erratum is gemaakt.
Die has ik niet bij mijn boek gekregen.
Even later vroeg ik ernaar bij de verkoper en ik kreeg
ook een erratum.
Jammer dat het Rijksmuseum er niet zelf op gekomen was
alle online kopers dit toe te sturen.
Erratum, pagina 507.
Deze ets had ik anders moeten missen: Rembrandt van Rijn, Christus keert terug uit de tempel met zijn ouders. Ets en droge naald. RP-P1962-32. Hele concilies zijn er gehouden in de eerste eeuwen van de kerk over de al dan niet goddelijke natuur van Christus. Naast een ets waar Christus de geleerden toespreekt in de tempel loopt hier een jongen enthousiast te vertellen aan zijn moeder over wat een kind zoal bezig houdt.
Argusvlinder 