Vrolijke vrienden

Posted on september 23, 2021 by Argusvlinder

Een exemplaar van dit jeugdboek uit 1940 van Jan Mens
ben ik aan het her-inbinden.
Mijn exemplaar vond ik bij de kringloopwinkel en ik vond
de afbeelding op de boekband van Bob Uschi leuk genoeg
om het boek als uitgangspunt te nemen voor het opnieuw
inbinden van het boekblok en om er een nieuwe boekband
voor te maken.

Dat leidt tot een reeks experimenten.
Nu ben ik bezig te bekijken hoe ik het best een ronde,
leren, rug kan maken met valse ribben.

Dit is mijn testexemplaar van de ronde rug met daarop mijn testexemplaar van een valse rib. Idee is om te zien hoe ik met koordjes het eventueel vochtige leer hierop kan lijmen en vastzetten om de vorm van de ribben (het worden er drie) er in te houden.

Om de koordjes vast te kunnen zetten boor ik 6 gaten in de plank waarom de ronde rug gemaakt gaat worden. Daar kan ik dan 6 lange spijkers door steken die als ankerpunten gaan dienen.

Tussen de restjes vond ik dit stuk blauw ‘leer’. Ik heb het ooit gekregen als leer maar ik geloof dat eigenlijk niet. Het laat zich heel erg moeilijk dunnen en als ik er vormen in druk met fileten dan veert het erg snel weer terug. Ik denk dat het een soort van namaak leer is. Dus de uitkomsten van mijn experiment zijn dadelijk niet helemaal over te nemen op een echte leersoort. Maar ik waag het er op.

Moeilijk perspectief maar aan de andere kant ziet het er zo uit.

Nu het echte experiment. Op de mal huishoudfolie. Het leer (restje eerst bijgesneden) is nat gemaakt. De rug en de valse rib is ingelijmd. Het leer is over de ronde rug gelegd en met de koordjes benadruk ik de valse rib extra. Eens zien hoe dat er uit ziet als dat eenmaal opgedroogd is.

Aansluitend heb ik nog twee dingen gedaan: het binnenste schutblad dat ik heb gemaakt, is volledig tegen het al aanwezige schutblad van het boekblok gelijmd. Eerder had ik dat alleen nog maar met een strook lijm gedaan. Nu het hele blad. Dat is zowel aan de voor- als achterkant van het boekblok gebeurd. Het boekblok ligt nu in de boekenpers te drogen. Tweede activiteit is meer ervaring opdoen met de fileten. Deze keer heb ik ze verwarmd. Als mijn experiment met de ronde rug en valse ribben lukt, ga ik proberen een heel eenvoudige decoratie op het leer van de ribben te zetten. Maar eerst nog even oefenen. Dit is wel het leer dat ik wil gaan gebruiken.

Wordt vervolg.

Kracht van Kronieken III

Posted on september 22, 2021 by Argusvlinder

Er komt veel informatie tot je op de tentoonstelling ‘Kracht
van Kronieken’, die je gelukkig middels een paar boeken
thuis nog eens rustig tot je kunt nemen.
Eigenlijk wil je dan nog een keer gaan kijken.

Maar nu vervolg ik mijn fotoserie.

In de illustraties van middeleeuwse kronieken komen veel wapenschilden terug. Er worden zelfs hele boeken aan gewijd. Wapenboek van Hendrik van Heesel, Holland (Den Haag). Circa 1456. Leuk die puntschoenen. Links het wapen van de Heren van den Bergh.

Dit is een prachtig Getijdenboek. Voor de tentoonstelling gaat het vooral om de mooie afbeelding die hieronder volgt maar die hoofdletter aan het begin van de tekst (Initiaal) is zo mooi! Getijdenboek, Rijnland, Keulen, 1486.

De rijkheid van de versieringen in een boek is vooral afhankelijk waarvoor men het boek wil gaan gebruiken. Het is minder afhankelijk van de inhoud van de tekst al bestaat daar natuurlijk wel heel vaak een relatie tussen. Een gebedenboek is vooral voor prive-gebruik en zo rijk versierd voornamelijk voor iemand van adel. Getijdenboek, Rijnland, Keulen, 1486.

Dit boek is van een andere kwaliteit dan het vorige. Het is ook een getijdenboek maar de afbeelding op de linkerpagina is er pas later ingelijmd. Niets mis mee maar minder kostbaar. Getijdenboek met ingelijmde tekening (links), Noord Frankrijk (Amiens). Eind 15e eeuw. Dis is een boek uit de collectie van Kasteel Huis Bergh.

Vanwege het linkse wapen (van de familie Van den Bergh) en omdat dit zo’n prachtig juweel is: Koormantelspeld van de Heilige Vitus, circa 1335. Een koorkap is een mantel met een speld als sluiting.

Veel van de kronieken proberen te reconstrueren wat een bijzondere oorsprong de familie van hun graaf, koning of keizer is. Bij een stad als Nijmegen (Ymmaghen) is het eenvoudig de oorsprong te herleiden naar de Romeinen en wie beter dan Julius Caesar? Die jeeste van Julius Caesar, Govert van Ghemen, Holland (Gouda), 1486 – 1487. Caesar eerder als ridder dan Romeins veldheer. ‘Die jeeste’ betekent ‘het waargebeurde verhaal’.

Een van de belangrijke kronieken in het Berghse Kroniekenhandschrift is de Pausenkroniek. Daarbij ging men vaak terug op een tekst die iemand anders al eerder had geschreven, om dat, indien nodig, aan te passen en te vervolmaken. De ‘Chronicon Pontificum et Imperatorum’ werd daar vaak voor gebruikt. Er bestaan dan ook veel versies van deze tekst. Ook daarin een afbeelding met de Paus en de Keizer. Dit is de versie: Martinus von Troppau, Pausen en Keizerkroniek, Chronicon Pontificum et Imperatorum, Hagenau. Circa 1460.

Het wapen van de Bisschop van Utrecht is hier duidelijk te zien. Dit betreft de Kattendijkekroniek, Noord Holland. Mogelijk uit de omgeving van Haarlem. Circa 1491 – 1493. Maar let nog eens goed op die afbeelding:

Het is een ingekleurde houtsnede van een lezende Bisschop!

Wordt vervolgd!

Vrolijke Vrienden Ronde Rug

Posted on september 21, 2021 by Argusvlinder

Een blogbericht met vorderingen op meerdere onderwerpen
van het opnieuw inbinden van een exemplaar van Vrolijke Vrienden,
een jeugdboek dat in 1940 verscheen bij De Arbeiderspers.
Geschreven door Jan Mens en met illustraties van Bob Uschi.

Je leest en ziet hier de volgende stappen op het vlak van:
= de boekenlegger;
= de ronde rug;
= het schoonsnijden van het boekblok.

Een kant van de boekenlegger bestaat uit het papier dat gekleurd is met lijm, potlood, ecoline en stift en de andere kant bestaat uit boekbinderslinnen. Die kant met boekbinderslinnen zie je hier. Opnieuw bijgesneden.

Deze kant is na het snijden ook voorzien van een laagje vernis (spuitbus).

Dan het experiment met de ronde rug. Zoals te zien is, is het goed gelukt om op de mal ruggebord goed rond te zetten. Bij het nogmaals passen bleek dat ik de rug twee centimeter te kort heb gemaakt. Niet erg want nu ik weet dat deze methode werkt is een nieuwe zo gemaakt.

Hier zie je de rug nog eens maar dan vanuit een ander perspectief. Die rug is ook best stevig. Omdat ik toch een nieuwe moet maken dacht ik dat ik deze rug goed kan gebruiken om te experimenteren met een dikker karton voor de valse ribben.

Maar eerst een nieuwe strook karton gesneden en die opgezet op de mal.

Dat zal intussen wel droog zijn. Dat ga ik morgen even bekijken.

Voor de valse ribben heb ik een dikker stuk karton gesneden. Dit karton zuigt langzamer het water op dus leg ik het maar even in water.

Die valse rib zet ik even vast met een touwtje op mijn eerste poging een ronde rug te maken uit karton.

Aan de onderkant is goed te zien dat het dikkere karton uit meerdere laagjes bestaat die door het water los komen van elkaar. Zeker als je het karton dan rond zet zijn de uiteinden ongelijk. Dat is prima want daardoor ontstaat een geleidelijke overgang. Ik zit er wel aan te denken om het water dat ik gebruik om het karton in te zetten om het flexibeler te maken te voorzien van een deel lijm. Daarmee hoop ik dat het opgedroogde resultaat nog beter bij elkaar blijft en nog steviger wordt.

Op mijn werkbank was geen plaats meer voor verdere experimenten. Tijd dus om het boekblok met de schutbladen eens in de snijmachine te leggen. Vraag is of het lukt om een klein stukje van het oude boekblok af te snijden. De bladspiegel van het boek kan het best hebben. De marges vind ik wel erg breed. Maar het papier is oud en het schutblad is verhoudingsgewijs veel steviger.

Het snij-afval.

Het schoonsnijden verliep erg goed. Hier zie je het voorste schutblad.

Zo zit het achter schutblad er nu uit. Op een paar plaatsen is zelfs een klein deel van de advertenties/artikeltjes weggesneden.

De kop, staart en voorsnede van het boekblok zijn nu mooi aan elkaar gelijk. Als bij een nieuw boek. De foto die je nu ziet is een stuk van een advertentie die in de krant stond. Die krantenpagina gebruikte ik als basis voor mijn schutblad. Die wordt straks volledig verlijmd met het voorplat. Daar zie je straks dus niet meer van.

Zeven dagen-dagboek

Posted on september 20, 2021 by Argusvlinder

Al een paar weken geleden kocht ik het boek maar
omdat afgelopen donderdag 16 september het NRC
er aandacht aan gaf, hier ook even aandacht voor
het oorlogsdagboek van Koos Speenhoff.

Speenhoff was a; voor de Tweede Wereldoorlog
een bekende Nederlander:

Jacobus Hendrikus (‘Koos’) Speenhoff was een Nederlands dichter-zanger, illustrator en kunstschilder. Voor de Nederlandse kleinkunst heeft hij een pioniersrol vervuld. In 1968 was Speenhoff een van de vier bekende namen uit de begintijd van het cabaret die de revue passeerden in het vierluik Namen die je nooit vergeet dat gepresenteerd werd door Wim Ibo.

Zijn bekendste liedjes zijn Het broekie van Jantje, Brief van een moeder aan haar zoon die in de nor zit en De schutterij (Daar komen de schutters).

In tegenstelling tot wat velen denken heeft Speenhoff zichzelf nooit Koos Speenhoff laten noemen. Deze voornaam is hem in de volksmond toegedicht.

Dat hij bekend was, dat hij over de eerste zeven dagen
van de Tweede Wereldoorlog een dagboek schreef,
en dat dit uitgebracht werd door de Statenhofpers,
was voor mij de reden dit boek te kopen.

J.H. Speenhoff, Zeven dagen oorlog. Uitgeverij Statenhofpers. Bezorgd en van een nawoord voorzien door Jacques Klöters.

Al lezend treft vooral zijn directe manier van schrijven
met een heel eigen humor die niet bij iedereen altijd even
goed zal vallen.
Maar daarmee is het wel een echt verslag
van die eerste zeven dagen in mei 1940.

Hieronder het artikel van de NRC:

Had nieuwe shirts nodig

Posted on september 20, 2021 by Argusvlinder

Multatuli, Niemand weet het en zy die beweren het te weten zyn ’t onderling niet eens. Idee 415.

Louis Couperus, De Stille Kracht.

Miguel de Cervantes, Don Quixote.

Multatuli, Van de maan af gezien zijn we allen even groot.

Besloot maar iets met boeken te kopen.

Kracht van Kronieken II

Posted on september 20, 2021 by Argusvlinder

Er was gisteren al te weinig tijd om het eerste bericht
af te maken. Dus pak ik vandaag de draad op.

Een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift
roept een aantal vragen op die de tentoonstelling
probeert te beantwoorden.

Vragen als:
= zijn er ook gedrukte versies van dergelijke kronieken;
= ik kende al wel miniaturen maar dit is toch een heel
andere manier van illustreren
= worden illustraties altijd speciaal voor een boek gemaakt

De illustraties werden niet altijd speciaal voor een boek gemaakt. Soms werden ze pas later toegevoegd. Dit boek is daar een voorbeeld van. Hugo Ripelin van Straatsburg is de auteur van het boek met de titel Compendium veritas theologiae, Duitsland. Deze versie is van circa 1400 – 1425. De afbeelding is later aan de tekst toegevoegd.

Een ander voorbeeld van een met pentekening geïllustreerd handschrift. Nederrijnse Historiebijbel, Rijnland (Keulen?), 1457.

Dit boek is een voorbeeld van een kroniek (geschiedenisboek). Willem van Berchen is de schrijver en het heet Kroniek van Gelre, Nijmegen, 1457. volgens mij schreef hij het er zelf bij:

Willem van Berchen is de belangrijkste geschiedschrijver van het middeleeuwse hertogdom Gelre. Zijn bekendste werk is de Gelderse kroniek, een hoogtepunt in zijn oeuvre, waarin hij de geschiedenis van het hertogdom Gelre vanaf het ontstaan tot in zijn eigen tijd beschrijft. Hij was ook geestelijke, maar in die hoedanigheid heeft hij aanzienlijk minder sporen in de Gelderse geschiedenis achtergelaten. We kennen hem op de eerste plaats als de auteur van een aantal kronieken en over zijn persoonlijke levenswandel weten we weinig. Geboren werd hij waarschijnlijk in Nijmegen. Hij stamde uit een Nijmeegs geslacht, zoals hij zelf in de proloog tot zijn Gelderse kroniek schrijft. Het zal een eenvoudig burgermilieu zijn geweest. Over zijn vader weten we niet meer dan dat hij in 1393 het Nijmeegse burgerrecht verwierf en van zijn moeder kennen we zelfs niet de naam.

Het biografisch woordenboek Gelderland geeft
nog veel meer informatie over Willem van Berchen.

De verhoudingen tussen de kerk en de vorsten was natuurlijk ook erg belangrijk. Daarom dat in dit boek een grote illustratie die verhoudingen tussen hen duidelijk maakt. Een houtsnede. Dit is een voorbeeld van een gedrukte kroniek. Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, 1493.

Een voorbeeld van een geïllustreerd boek, een handschrift. Met een pentekening van strijdende ridders bijvoorbeeld. Claes Heynensz, Hollantsche Cronike, Noordelijke Nederlanden, uit het midden van de 15e eeuw.

Kracht van Kronieken I

Posted on september 19, 2021 by Argusvlinder

‘Kracht van Kronieken’ is een tentoonstelling die ik zag
in Kasteel Huis Bergh in ‘s-Heerenberg.
Daar ben ik vorige week naar toe geweest.
Aanleiding voor de tentoonstelling is de koop in 2017 van
een handschrift met een verzameling geïllustreerde kronieken,
of geschiedverhalen. De aankoop werd gedaan door Kasteel Huis Bergh.
Het gaat om 11 kronieken die allemaal worden ‘ingeleid’
door een gekleurde tekening.

Het is een indrukwekkende tentoonstelling waarvan ik hier maar een paar glimpen van kan laten zien. Dan nog, dan lukt me niet in één bericht. Dus dit is het eerste bericht. Zo’n kroniek (handgeschreven!) kan je natuurlijk alleen pagina voor pagina laten zien. Daarom was ik blij dat de introductiefilm een aantal van de afbeeldingen liet zien.

Dit stelt de Hertog van Gelre voor met zwaard en wapen.

Dit is de Bisschop van Utrecht met kromstaf en wapen. Een belangrijk onderdeel van een geschiedenis is altijd het verklaren van de machtsverhoudingen op het moment dat de geschiedenis verschijnt. Dus zie je stambomen en een toelichting op de machthebbers: pausen, bisschoppen, keizers, koningen en de adel.

Dit is de Graaf van Holland, ook met vaan en wapen.

Kasteel Huis Bergh, Kracht van Kronieken: Berghse Kroniekenhandschrift, Rijnland, circa 1450 – 1460. Dus een nog volledig geschreven boek uit de tijd dat de boekdrukkunst net op gang kwam in Europa.

Vrolijke vrienden

Posted on september 19, 2021 by Argusvlinder

Vandaag nog een bericht met dezelfde titel…..
Beetje verwarrend……
Ik hoop van niet. Bij het inbinden van een boek
komen verschillende activiteiten aan bod die
soms op het eerste gezicht nog niets met elkaar
te maken hebben.
Daar komen steeds andere vaardigheden, kennis en
ervaringen aan te pas.
Die probeer ik een beetje uit elkaar te houden.

Ik dit stukje gaat het over het experiment met paste paper
om te komen tot schutbladen voor het boek.
De schutbladen wilde ik in eenzelfde kleurtoon hebben
als de afbeelding op het originele boek.

Daarbij heb ik bij het voorste schutblad een andere
werkwijze gevolgd als bij het achterste.
Wel komen op beide schutbladen artikeltjes en advertenties
voor die ik op Delpher gevonden heb met de zinsnede
“Vrolijke vrienden”.

Dit wordt het schutblad dat achterin het boek het boekblok gaat verbinden met de boekband.

Hier zie je nog een keer beide schutbladen en de originele afbeelding van de boekband van 1940. Als de schutbladen eenmaal in het boek verwerkt worden kan je ze niet meer in één oogopslag zien. De schutbladen worden nu dubbel gevouwen (in de breedte) en vervolgens gelijmd op de gelukkig aanwezige maar blanco, originele schutbladen. Voor nu lijm ik ze eerst vast met een strookje lijm maar later vormen het blanco schutblad en het door mij gemaakte schutblad één geheel.

Hier is het achterste schutblad aangebracht op het boekblok. Je ziet dat het gaas en de bandjes nog steeds aan de buitenkant uitsteken. Het gaas ga ik later aan het nu zichtbare schutblad bevestigen. Het komt dan tussen het schutblad en het eerste achterplat te zitten. De schutbladen zijn groter dan het boekblok. Als beide schutbladen bevestigd zijn ga ik het boekblok schoonsnijden aan drie kanten. Voor de oplettende lezer: De bandjes zaten eerst binnen het gaas. Door een kleine insnijding in het gaas heb ik ze naar buiten gehaald. Ik wil het gaas en de bandjes op verschillende manieren met de boekband vervlechten.

Deze paste paper droodle wordt een boekenlegger speciaal voor Vrolijke vrienden. Ik heb de vorm wat bijgesneden en vervolgens is het papier geplakt op een stuk boekbinderslinnen, blauw boekbinderslinnen. Daarna is het in de boekenpers gegaan. Zal straks nog een keer het geheel bijsnijden.

Ook het eerste schutblad heb ik met een strook lijm bevestigd aan het boekblok. Na het vouwen van dit schutblad moest ik nog wat stukjes lijmen. Dit schutblad is erg dik, misschien te. Het bestaat uit een pagina krantenpapier, vlechtwerk van stroken dik papier en daarop de Delpher-fragmenten. Dus hier en daar 4 lagen. Dit geheel ligt nu onder bezwaar.

Vrolijke vrienden

Posted on september 19, 2021 by Argusvlinder

Aan de nieuwe boekband wil ik een leren, ronde rug maken.
Dat heb ik niet eerder gedaan.
Ik wil nu eerst met karton een ronde basis maken.
Straks daaroverheen het leer lijmen met valse ribben (ver-
dikking op de rug die suggereert dat op die plaats
de boekband gebonden is met touw of iets dergelijks)
Die ribben kan ik dan proberen te gebruiken om een
eerste decoratie met de fileten te maken.

Omdat de rug van het boekblok niet rondgezet is of gaat worden maak ik een losse rug. Om die rug te vormen heb ik eerst een ronde mal gemaakt voor de rug. Twee plankjes tegen elkaar gelijmd en die rond gemaakt met een schaaf en schuurpapier.

Nadat het ruggebord op maat is gesneden heb ik het onder water gehouden. Je voelt dan meteen dat het karton heel flexibel wordt. Na het te laten uitdruipen heb ik de kartonnen strook op de mal gelegd en toen vastgezet met touw.

Zo staat het nu te drogen. Ik hoop dat het touw er af kan vanmiddag zodat ik een eerste stap met de valse ribben en het leer kan zetten.

Intussen bij de Vrolijke Vrienden

Posted on september 18, 2021 by Argusvlinder

Dat deel van de boekband dat ik ook in de nieuwe band wil later terugkomen ligt hier op het nieuwe schutblad. Vooral om de kleuren blauw te bekijken. Om te zien of ze een beetje bij elkaar horen.

Intussen moet ik nog wel het achter schutblad maken en
ben ik nog steeds niet tevreden hoe het proces verloopt om
past paper schutbladen te maken.

Twee pogingen. In het laatste geval wordt ik geholpen door twee kleuren ecoline die ik op de lijm laat vallen en vervolgens betrek bij het ‘kammen’ van de lijm.

Nu ik de ecoline voor de dag heb gehaald droodle ik nog wat op een stuk droog paste paper waar ik niet meteen een toepassing voor heb. Daar gebruik ik ook kleurpotloden bij.

Met open mond

Posted on september 17, 2021 by Argusvlinder

Afgelopen week bezocht ik de tentoonstelling ‘Kracht van Kronieken’ in Kasteel Huis Bergh. Tot voor kort wist ik niet van het bestaan van dit prachtige kasteel. Ik heb er een tijdje met mijn spreekwoordelijke open mond rondgelopen.

En toen had ik nog geen boek gezien…..

Oude boeken, nieuwe podia

Posted on september 16, 2021 by Argusvlinder

‘Oude boeken, nieuwe podia – Liber amicorum voor Marieke van Delft’
is de titel van een pas verschenen boek.
Daar wil ik even bij stilstaan.

Met zo’n boekband, en ik doe er nu ook weer aan mee,
roep je wel een beetje een stoffig beeld op.
Na het lezen van het boek ken ik het verhaal over
deze vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken
helaas nog niet.
Maar het boek is niet stoffig.
Vijftig, vaak sprankelende stukken met mooie illustraties
heb ik kunnen lezen en bekijken.

Een van de artikelen in het boek gaat over
een bestseller uit 1480 (!).
Een boek geschreven door Gheraert Leeu.
Meer dan 100 fabels met mensen en dieren en een
hele serie afbeeldingen (niet in iedere uitgave
en niet altijd (helemaal) ingekleurd).
Dit betreft de illustratie bij dialoog 100:
Vanden leeu die een iagher was, Dyalogus C.
De afbeeldingen die ik hier toon komen uit het boek
in het bezit van de Koninklijke Bibliotheek.
Verhaal en afbeeldingen zijn vrij toegankelijk
op de website van DBNL.

Vanden hase doctoer inden rechten, Dyalogus Cv,

De onderwerpen die in Oude boeken, nieuwe podia aan
de orde komen beslaan allerlei onderwerpen.
Ik noem er een paar:
Natuurlijk gaan er artikelen over het STCN
(Short-Title Catalogue, Netherlands), een systematisch
overzicht van de boeken verschenen in Nederland tot 1800.
Marieke van Delft heeft een grote rol gespeeld bij het
ontstaan en de opbouw van dit overzicht.
Ook gaat een aantal artikelen over het gebruik
van internet in relatie tot het oude boek.

Vanden ezel ende den osse, Dyalogus hondert ende twalif.
(Beetje digitaal schoongemaakte door mij)

Maar er is meer:
= over het gebruik van Twitter door conservators
van de Koninklijke Bibliotheek;
= over Delpher;
= over arbeidsverhoudingen in drukkerijen;
= over perkamentmakers in de 17e eeuw;
= over teruggave van gestolen boeken na de Tweede Wereldoorlog;
= over het Archief (kastje) van Ledeboer;
= over de productie van een (toeristische) stadskaart;
= over e-boeken;
= over de boekenkast die Bijbel heet;
= over schutbladen;

Van veel beesten bi een vergadert, Dyalogus Cxx.

Wacht, er is nog meer:
= over boeken op schilderijen;
= over geborduurde boekbanden;
= over een moordonderzoek in 1747;
= over elektronische muziek;
= over de overgang van ANWB-route informatie naar TomTom;
= over het actief inzetten van digitaliseren;
en nog veel meer.

Een prachtig boek.

Nog wat opmerkingen naar aanleiding van het boek:

Om een van de artikelen heb ik toch hard moeten lachten.
Het gaat om ‘On digitising access’ door Adriaan van der Wael.
Het artikel probeert uit te leggen dat het publiek
beschikbaar maken van teksten via het internet nog niet
meteen betekent dat iedereen de tekst ook correct zal
begrijpen.
Dat is helemaal waar en ‘leesbaarheid’ van de tekst
is daarbij erg belangrijk.
Dat de tekst van Van der Wael bijna de enige is in
het boek zonder illustraties of tekeningen ter verduidelijking
van de tekst, vond ik grappig.

Het enthousiasme van de schrijvers voor het internet wil
nog niet zeggen dat ze al gerealiseerd hebben wat voor een leek
als mezelf nodig is om de wereld van het Oude boek te
kunnen begrijpen.

Veel van de sites ontsluiten slechts metadata over boeken:
naam van de schrijver, plaats van het boek, titel, drukker,
maker van de afbeeldingen, materiaal van boekblok,
materiaal van boekband, taal, jaar van uitgave enz.

Zoek maar eens via Google naar ‘id00159670’.
Je vindt geen plaatje van dit beroemde (!) boek.
Zoek je op ‘twispraec der creaturen’ dan vind je
onder andere een artikel op de site van de KB met
een populaire toelichting op dit boek met, jawel,
1 illustratie.
Pas daarna vind je de site van DBNL, waar de
afbeeldingen van dit bericht vandaan komen.

De websites waar je info over oude boeken kunt
vinden zijn vaak niet geschikt voor mobiele devices.

Al met al is er nog een lange weg te gaan.
Neemt niet weg dat ik ‘Oude boeken , nieuwe podia’
met heel veel plezier gelezen heb.

Maar wat zou nou toch het verhaal zijn achter de
vijf controversiële zestiende-eeuwse boeken?

Vrolijke Vrienden (schutblad)

Posted on september 15, 2021 by Argusvlinder

Het lijkt alsof ik heel regelmatig in een museum zit
maar zo erg is het niet.
Het is toeval: anderhalf jaar corona en nu een vakantie
en toevallig een serie interessante tentoonstellingen.

Intussen werk ik door aan het zelf maken van schutbladen
voor het boek Vrolijke Vrienden van Jan Mens.
Dat doe ik onder andere met een vorm van paste paper en
scheursels op basis van krantenfragmenten gevonden
op Delpher met de tekst ‘Vrolijke Vrienden’.
En het blauw van de boekband!

Iemand zei me ooit: “als je de keuze hebt tussen snijden, knippen of scheuren, scheur dan je papier. Dat is mooier dan al die rechte lijnen”. Indachtig die uitspraak scheur ik mijn eerste fase paste papers in stroken om die vervolgens te gaan vlechten.

De afmetingen zijn groter dan wat ik nodig heb maar kleiner maken kan altijd. Hier liggen de stroken nog los op een stuk krant maar dat ga ik nog aan elkaar lijmen. Ik had dat lijmen kunnen doen met een transparante papierlijm/behangerslijm. Maar ik heb zoveel blauwe lijm gemaakt dat ik ook die blauwe lijm gebruik om alles aan elkaar te lijmen. Daarmee moet ik gerichter werken anders verdwijnt het effect van het paste paper. Dan wordt misschien niet alles aan aan elkaar gelijmd en zal ik moeten blijven controleren dat het allemaal goed aan elkaar komt.

Onderop en bovenop huishoudfolie en onder bezwaar. Dan laat ik het een paar dagen drogen.

Vandaag ben ik verder gegaan. Ik heb eerst de grootte afgetekend die ik nodig ga hebben. Ruim twee keer de breedte van het boek één keer de hoogte van het boek. Als ik straks de schutbladen bevestig op het boekblok zal het papier te groot zijn en zal ik het boekblok moeten snijden. Maar dat was ik toch al van plan.

Vervolgens heb ik de advertenties en artikeltjes van Delpher uitgescheurd en verspreid over de oppervlakte die ik ga gebruiken. De stukken tekst ga ik met boekbinderslijm plakken op het vlechtwerk. Weer een kans om er voor te zorgen dat krant, stroken en tekst goed met elkaar verbonden worden.

Na het op maat snijden zijn alle teksten geplakt. Ook alle randen zijn nog eens nagelopen en gelijmd waar nodig. Ook op een paar plaatsen het vlechtwerk nog eens vast gezet. Hierna is het schutblad opnieuw onder bezwaar gegaan. De volgende keer begin ik aan schutblad twee.

Dit levert in ieder geval unieke schutbladen op
voor mijn versie van Vrolijke vrienden.
Stapje voor stapje komen we verder.

Jan de Bie in het Noordbrabants Museum

Posted on september 13, 2021 by Argusvlinder

Vorige week ging ik voor een tentoonstelling
naar het Noordbrabants Museum in Den Bosch.
Voor het eerst in anderhalf jaar weer een keer met de trein!
Heen was niet zo’n probleem, want buiten de spits.
Maar terug kon ik weer op de trap gaan zitten.
De (nieuwe) scholieren/studenten vulden de trein
tot op de laatste plaats.

Maar ik werd prettig verrast door een paar oude bekenden en
mogelijk nieuwe vrienden.
Zo was in de tentoonstelling met werk van het museum een
reeks werken te zien van Jan de Bie.
In 2014-2015 bezocht ik de tentoonstelling ‘Jan de Bie –
boeklandschappen, onbegrensde verzamelingen’ in het
Breda’s Museum.

Het kunstenaarschap van Jan de Bie strekt zich uit over zeker veertig jaar.
In deze tijd heeft hij een veelzijdig oeuvre opgebouwd waarin hij zijn rijke binnenwereld vertaalt naar beeld.
De Bie studeert in 1973 af aan de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving, afdeling schilderkunst, ‘s-Hertogenbosch, met schilderijen en tekeningen.
Hij ontwikkelt zich naast zijn schilderwerk tot een meester in grafische technieken als de houtdruk en linosnede.

De Bie werkt met een klein aantal vaste thema’s.
Zo is hij al vroeg geïnteresseerd in het landschap, vaak de Dooibroek, of met boeken.
De ‘boekenlandschappen’ zijn geïnspireerd literaire werken of laten goedgevulde bibliotheken en boekwinkels zien.
Andere veelvoorkomende onderwerpen zijn duiven en hun bewoning, Ierland en de Aleph, een kleine blauwe bol die staat voor het alomvattende heelal.
De Bie bekijkt en verwerkt de thema’s telkens op een nieuwe wijze die getuigen van zijn onbegrensde creativiteit en associatief vermogen.

Jan de Bie, Zonder Titel (Atelier) z.j. (zonder jaartal), olieverf op doek.

Jan de Bie, Come in, 2018, lino op papier.

Jan de Bie, Nadere inkijk, Bibliotheek Troyes, 2000, houtsnede.

Jan de Bie, Shakespeare & Company, 1988, houtsnede in rood opgezet op karton.

Jan de Bie, Inkijk bibliotheek Troyes, 2000, houtsnede.

Op dit moment lees ik ‘Papyrus – De geschiedenis van de wereld
in boeken’ van Irene Vallejo.
Daarin droom je in deel één van het boek in de mythische
bibliotheek van het oude Alexandrië.
Datzelfde gevoel krijg je bij het zien van de ‘boeklandschappen’
van Jan de Bie.

Kunst achter de ramen – Van woord naar beeld

Posted on september 12, 2021 by Argusvlinder

Het project ‘KADER’, Kunst Achter De Ramen, heeft op
dit moment twee uitingen:
= een hele reeks van etalages met daarin steeds één
of meerdere kunstenaarsboeken. Het zijn de etalages
van winkels in de Veemarktstraat in Breda.
= een tentoonstelling in de Lutherse Kerk, Veemarktstraat,
Breda tijdens de Open Monumentendag in 2021.
Gisteren bezocht ik de tentoonstelling in de Lutherse Kerk.

Een echte volgorde zit er niet in de tentoonstelling maar ik vond het een goed idee om te beginnen met een van de boeken die die ons als mensheid kan binden: de bijbel. In dit geval de Statenbijbel. Waarschijnlijk is die van de Lutherse Kerk maar er stond geen toelichting bij en ik heb er niet naar gevraagd.

De Statenbijbel lag op een verhoog en lag heel toepasselijk
open, dat zag ik thuis toen ik de foto bekeek, bij het
eerste boek van Kronieken. Een bijbelboek dat een opsomming
geeft van namen om zo de geschiedenis van de mensheid te
proberen te verklaren.
Hij lag dus open bij Adam.

Een boek dat ik wel eens nader zou willen zien maar voor nu het begin van mijn verslag van de tentoonstelling.

De inhoud van dit boek is gemaakt door Walter Maas en de titel is ‘Less is more’.

De boekband en de binding is gemaakt door Katja Clement.

Het boek bestaat uit teksten met steeds een bijbehorende illustratie. Hier ligt het boek open bij de korte tekst, één woord: ‘Golgotha’.

De kunstenares/docent Hanneke Adelaar had er een boek liggen met portretten. Begonnen met een leeg boek. Bij ieder portret is een van de ogen uitgesneden. Een van de ogen van een volgende pagina wordt zo zichtbaar waardoor een vervreemdend effect ontstaat. Oh ja, het uitgesneden oog kun je dan weer vinden op de achterkant van het portret.

Hanneke Adelaar.

Martin Peulen vertrekt dan weer van bestaande boeken.
Dat levert dan weer heel andere beelden op.

‘Van woord naar beeld’ is de titel van deze tentoonstelling en dit boek is van Martin Peulen.

Dit is de Consistoriekamer van de Lutherse Kerk en links geeft Martin Peulen een toelichting op zijn werk aan enkele bezoekers.

Het werk van Martin Peulen beslaat grote en kleine boeken. Dit is een enorm werk.

Nog een laatste voorbeeld van het werk van Marin Peulen.

Bij een tentoonstelling in een monument zie je ook dingen die niet bij de tentoonstelling horen maar wel bij boeken.

Margriet Oomen.

Kwetsbaar, mooie, heldere tekst met illustraties. Een van de twee boeken is een leporello.

Lutherse Kerk in Breda.

De crypte van de Lutherse Kerk.

Lutherse Kerk.

Het is wel even zoeken naar de kerk en de crypte want ze liggen verscholen achter de winkelpanden in de Veemarktstraat.

Zeg maar Kees

Posted on september 11, 2021 by Argusvlinder

Bij iedere aankondiging van een nieuw Saldencahier
wordt ik al blij. Voor het goede beeld, ik ken de betrokkenen
helemaal niet maar geniet steeds weer van de voor mij
(meestal) nieuwe schrijvers in een mooi uitgevoerd boekje.

Deze keer is de schrijver C.C.S. Crone. De Kees van ‘Zeg maar Kees’.
Ik had niet eerder van deze Utrechtse schrijver gehoord.

Alweer regen – vroege verhalen van C.C.S. Crone. Bezorgd en van een nawoord voorzien door Marijke van Dorst.

Zelfs Wikipedia is kort van stof:

Cornelius Carolus Stephan Crone (Utrecht, 26 december 1914 – Arnhem, 9 november 1951) was een Nederlandse schrijver van droevige, meestal in Utrecht gesitueerde verhalen.

Dat Wikipedia dan kort van stof is stelt mij weer een beetje gerust.
Ik heb niet helemaal zitten slapen.

De titel komt uit het verhaal ‘Regen’, misschien wel
het best geslaagde vroege verhaal in deze bundeling.
Terugkerend is de zin ‘Er zijn in deze wereld vele dingen
die de mensen nooit begrijpen zullen’.
Een hele mooie zin is: ‘De stad heeft langzaam aan
haar rijke lampen aangedaan’. De vaak terugkerende
(dubbele) a’s helpen daarbij. Maar ik ben niet zeker
of ik die zin wel helemaal begrijp.
Dat voor verschillende mensen regendruppels iets anders
betekenen is een verteltechniek die ook in het
verhaal ‘Herfst’ wordt gebruikt.
Daar valt steeds een andere vorm, grootte of aantal bladeren
op een andere manier op een bezoeker van de Utrechtse
grachten en straten.

Het zetwerk is van de hand van Chang Chi Lan-Ying (met Hollandse Mediaeval, een letter ontworpen door S.H. de Roos), gedrukt is het door Jan de Jong. De omslag is een verwijzing naar de boekbandontwerper Helmut Salden. De Statenhofpers is de uitgever van dit werk.

De Vrolijke Vrienden gaan door

Posted on september 4, 2021 by Argusvlinder

Vanmorgen verder gegaan met de schutblad experimenten.

Hier heb ik veel minder en een dunnere lijm gebruikt en het lijkt erop dat dan de vormen beter blijven ‘staan’. Maar de kleur is veel te licht.

Intussen ziet dit experiment er al weer heel anders uit maar ik laat het zien omdat soms zo’n eerste uitvoering er al heel goed uitziet naar mijn idee. De lijm is donkerder van kleur maar er is ook meer op het papier gezet. Hier is nog niets met de lijm gedaan dan alleen maar op het papier gezet.

Bij paste paper ontstaat de vorm door de nabewerking. Maar, de vorige keer was dat ook al te zien, ik vind een combinatie ook heel geschikt: de lijm er op een decoratieve manier opzetten en dan hier en daar nabewerken. Maar dat punt is hier nog niet bereikt. Ik heb overigens ook nog lijm op een stuk krant gezet. Die wel nabewerkt. Maar door het vocht wordt de krant meteen donker. Daar zie je nu niet zoveel effect van de blauwe lijm. Hopelijk is dat na het drogen beter zichtbaar.

Ik probeer paste paper te maken maar niet helemaal op de
traditionele manier. Dus ik zit er over te denken om de
experimenten die ik nu maak straks te hergebruiken als onderdeel
van een nieuw eindresultaat.
Dat leg ik later nog wel eens uit. Eerst moeten deze stukken
papier en de lijm drogen.
Daarna moeten ze waarschijnlijk in de boekenpers.

Zelf een schutblad maken voor een boek

Posted on september 3, 2021 by Argusvlinder

Voor het boek Vrolijke Vrienden dat ik aan het inbinden ben,
wil ik zelf de schutbladen maken.
In de afbeelding die op de originele boekband staat, is
blauw een heel belangrijke kleur.
Die wil ik in ieder geval bij de schutbladen betrekken.

De vorige keer dat ik met paste paper aan de slag ging
viel dat in het begin niet mee.
Vermoedelijk spelen de mate waarin papier vocht opneemt
in combinatie met de dikte van de lijm, belangrijke rollen
bij het succesvol kunnen maken van paste paper.

Het papier wat ik nu als basis wil gebruiken is vrij stug.
Daar trekt vocht niet eenvoudig is.
De lijm is denk ik nog te dik waardoor die veel tijd
krijgt om uit te vloeien en de vormen kwijt te
raken die ik probeer er in aan te brengen.
Misschien eens een recept zien te vinden en dat opvolgen.

Maar voor nu ben ik gewoon gaan experimenteren.
De eerste twee resultaten volgen hieronder.
Gelukkig kan ik deze resultaten straks eenvoudig hergebruiken.

Deze smalle strook was het eerste experiment. Als gevolg daarvan heb ik de lijm iets donkerder blauw gemaakt. Maar de optimale viscositeit is nog niet bereikt.

Boekenlegger

Posted on september 3, 2021 by Argusvlinder

Met een stuk afvalleer waarop ik het drukken van een tekst
eerder heb uitgeprobeerd, ga ik proberen een reeks
boekenleggers te maken.
Dat doe ik niet alleen om van dat stuk leer af te komen
maar vooral om de reeks fileten die ik pas geleden gekocht
heb uit te proberen.
Tot nu toe heb ik daar nog maar weinig succes mee maar
de resultaten die ik her en der zie zijn zo indrukwekkend
dat ik dat ook eens wil gaan proberen.

Maar een filmpje op internet bracht me op het idee iets anders
eerst uit proberen. Ik wil aan één kant een rolletje
in het leer aanbrengen om er voor te zorgen dat
de boekenlegger aan de bovenkant van een pagina kan
blijven hangen.

Een eerste poging vind ik behoorlijk gelukt. Je ziet hier de vleeszijde van het leer. Dat is de kant waar ik het rolletje naar toe gerold heb. Natuurlijk gaat dit ten koste van de lengte van de boekenlegger. De volgende stap is om met de fileten een eenvoudige vorm in het leer te maken.

Vrolijke vrienden

Posted on september 1, 2021 by Argusvlinder

Het beeld bestaat misschien dat een boekbinder aan het begin
van de werkzaamheden aan een boek, precies weet wat z/hij
gaat doen. Bij mij is dat niet zo.

Ik wist dat ik de katernen uit elkaar zou halen en de vouwen
zou moeten verstevigen om daarna het boekblok weer in elkaar
te zetten.
Ik wist dat ik de afbeelding op het voorplat wilde behouden
en hergebruiken.
Maar hoe de boekband in elkaar zou worden gezet wist ik niet
en ondanks een eerste tekening weet ik dat nog steeds niet 100%.

Wat ik wel weet is dat het boekblok weer goed in elkaar zit
en dat ik een idee heb voor het schutblad.
Voor dat idee moet ik wel wat gaan experimenteren.

Zo kwam het boekblok uit de boekenpers. Het zit stevig in elkaar. De rug is mooi recht. Het gaas is wat aan de grote kant en de bandjes zijn lang maar dat kan de boekband straks best hebben. Om de boekband te kunnen gaan maken moet ik een beter gevoel hebben voor de grootte en de afbeelding van het voorplat heeft nog wat lelijke randen. Dus ik ga die afbeelding nog iets kleiner maken.

Hier ligt de afbeelding op het boekblok. Kleiner maken kan niet. Maar hiermee heb ik een idee van de afmetingen. Voor het schutblad wil ik paste paper maken met een lijm met blauwe kleur. Dat is ook de hoofdkleur van de afbeelding op het voorplat.

Dat begint met water.

De lijmpoeder.

Dan de kleur.

De volgende keer meer over het experiment en de resultaten.

Argusvlinder

De avonturen van de Argusvlinder

Categorie archief: Boeken

Vrolijke vrienden

Kracht van Kronieken III

Vrolijke Vrienden Ronde Rug

Zeven dagen-dagboek

Had nieuwe shirts nodig

Kracht van Kronieken II

Kracht van Kronieken I

Vrolijke vrienden

Vrolijke vrienden

Intussen bij de Vrolijke Vrienden

Met open mond

Oude boeken, nieuwe podia

Vrolijke Vrienden (schutblad)

Jan de Bie in het Noordbrabants Museum

Kunst achter de ramen – Van woord naar beeld

Zeg maar Kees

De Vrolijke Vrienden gaan door

Zelf een schutblad maken voor een boek

Boekenlegger

Vrolijke vrienden

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen:

Delen: