Wat volgens sommigen, de duivel fluistert
Tagarchief: Liber Chronicarum
Apocalyps, vrees en hoop
Het Huis van het Boek slaagt er vaak in om
met hun geweldige collectie (en die van de KB)
tentoonstellingen te maken die
én recht doen aan de collectie
én een actuele snaar raken.
Dat is bij de huidige tentoonstelling ook het geval.
‘Apocalyps, vrees en hoop’ koppelt bijvoorbeeld
thema’s uit de bijbel met actuele maatschappelijke gebeurtenissen
zoals klimaatverandering, pandemieën en oorlogen.
Dat doen ze met illustraties uit oude bijbels, bijzondere uitgaven,
moderne kunst en verslagen van rampen.
De vondsten verrassen me iedere keer weer.
Van de Liber chronicarum had ik nog niet eerder gehoord.
Dus ik heb weer kunnen genieten van al dat moois
en deel dat in stukjes met de lezers van mijn blog.
Overigens kende ik de Liber chronicarum
als de Neurenberger kroniek.
Huis van het Boek, Apocalyps, Hartmann Schedel, Liber chronicarum, Neurenberg, Anton Koberger (drukker) voor Sebald Schreyer en Sebastian Kammermeister, 12 juli 1493.
Anton Koberger (drukker)
Sebald Schreyer (handelaar)
Michael Wolgemut (schilder en prentenmaker)
De hand van God.
Hartmann Schedel, Liber chronicarum, facsimile. Schepping van de vogels (?)
De doop van Johannes (?)
De ringen en hun betekenis, in de middelste cirkel staat ‘terra’.
Stan Klamer, No title, 2023, potlood, inkt en aquarel op papier.
Kracht van Kronieken II
Er was gisteren al te weinig tijd om het eerste bericht
af te maken. Dus pak ik vandaag de draad op.
Een handschrift als het Berghse Kroniekenhandschrift
roept een aantal vragen op die de tentoonstelling
probeert te beantwoorden.
Vragen als:
= zijn er ook gedrukte versies van dergelijke kronieken;
= ik kende al wel miniaturen maar dit is toch een heel
andere manier van illustreren
= worden illustraties altijd speciaal voor een boek gemaakt
De illustraties werden niet altijd speciaal voor een boek gemaakt. Soms werden ze pas later toegevoegd. Dit boek is daar een voorbeeld van. Hugo Ripelin van Straatsburg is de auteur van het boek met de titel Compendium veritas theologiae, Duitsland. Deze versie is van circa 1400 – 1425. De afbeelding is later aan de tekst toegevoegd.
Een ander voorbeeld van een met pentekening geïllustreerd handschrift. Nederrijnse Historiebijbel, Rijnland (Keulen?), 1457.
Dit boek is een voorbeeld van een kroniek (geschiedenisboek). Willem van Berchen is de schrijver en het heet Kroniek van Gelre, Nijmegen, 1457. volgens mij schreef hij het er zelf bij:
Willem van Berchen is de belangrijkste geschiedschrijver van het middeleeuwse hertogdom Gelre. Zijn bekendste werk is de Gelderse kroniek, een hoogtepunt in zijn oeuvre, waarin hij de geschiedenis van het hertogdom Gelre vanaf het ontstaan tot in zijn eigen tijd beschrijft. Hij was ook geestelijke, maar in die hoedanigheid heeft hij aanzienlijk minder sporen in de Gelderse geschiedenis achtergelaten. We kennen hem op de eerste plaats als de auteur van een aantal kronieken en over zijn persoonlijke levenswandel weten we weinig. Geboren werd hij waarschijnlijk in Nijmegen. Hij stamde uit een Nijmeegs geslacht, zoals hij zelf in de proloog tot zijn Gelderse kroniek schrijft. Het zal een eenvoudig burgermilieu zijn geweest. Over zijn vader weten we niet meer dan dat hij in 1393 het Nijmeegse burgerrecht verwierf en van zijn moeder kennen we zelfs niet de naam.
Het biografisch woordenboek Gelderland geeft
nog veel meer informatie over Willem van Berchen.
De verhoudingen tussen de kerk en de vorsten was natuurlijk ook erg belangrijk. Daarom dat in dit boek een grote illustratie die verhoudingen tussen hen duidelijk maakt. Een houtsnede. Dit is een voorbeeld van een gedrukte kroniek. Hartmann Schedel, Liber Chronicarum, Neurenberg, 1493.
Een voorbeeld van een geïllustreerd boek, een handschrift. Met een pentekening van strijdende ridders bijvoorbeeld. Claes Heynensz, Hollantsche Cronike, Noordelijke Nederlanden, uit het midden van de 15e eeuw.
Argusvlinder 