Multatuli – Liefdesbrieven

Een laatste blik op de rug van het boekblok.
De achterkant van het boekblok zit al tegen de achterplat gelijmd.
Nu is het tijd voor de voorkant van het boekblok.
Dit boek is dus gisteren ‘in zijn band gezet’, daarmee is dit
een bandzetter.

IMG_5415MultatuliLiefdesbrieven

Multatuli, Liefdesbrieven in een uitgave in losse katernen van Uitgeverij Boekblok en Atelier de Ganzenweide gaat dadelijk in de boekenpers. Benieuwd naar het eindresultaat? Je ziet het volgende keer.


Voor wie de Jas past

In de Veemarktstraat, de straat in Breda met de leukste
winkels en restaurants, zit een kleine winkel die
afbeeldingen inlijst maar die ook grafiek verkoopt.
Vaak ook werk in een Japanse stijl.
Dus ik kijk er altijd in de etalage.

Gisteren zag ik er iets heel anders.
Een paar dagen eerder had ik het ook al gezien maar toen
drong het nog niet helemaal tot me door.

IMG_5412MizdrukSchoolOfBadPrinting01JanWillemVanDerLooy

Op de schildersezel stonden 2 werken. Beide van de Eindhovense margedrukker Mizdruk. De drukkerij van Jan Willem van der Looy. Al eerder was op mijn weblog werk van hem in het kader van de ‘School of bad printing’ te zien. Hij drukt vooral met felle kleuren en het motto is ‘Let’s make imperfection great again’. Ik zou dat niet zo snel als motto gekozen hebben maar het is wat het is.


IMG_5412MizdrukSchoolOfBadPrinting03

Het onderste werk op de schildersezel functioneert een beetje als visitekaartje.


IMG_5412MizdrukSchoolOfBadPrinting02

Dit is de poster die in de Veemarktstraat te koop is. Mizdruk (Jan Willem van der Looy) met de geuzennaam ‘School of bad printing’.


Multatuli – Liefdesbrieven

Ook bij de tweede boekband gaat iets mis.
Maar iets dat ik kan oplossen.
De meeste problemen kun je wel oplossen bij het boekbinden.
Eerst heb ik het tornen van de blouse afgemaakt.

IMG_5408MultatuliLiefdesbrieven

Dit is het rugpand van de blouse. Dat wil ik gaan gebruiken bij een volgend project. Daarbij wil ik deze textiel gaan bedrukken. Dus dat moet ik eerst gaan uitproberen.


IMG_5409MultatuliLiefdesbrieven

Wat er fout ging laat ik niet zien maar je ziet wel de oplossing. Dan kun je wel raden wat er daar mis is gegaan. Toen ik de omslagen ging lijmen bleek dat het karton toch hoger is en dat de hoeken te kort zijn afgesneden. Het was maar een millimeter maar het lukte niet om het sluitend te krijgen. Daarom heb ik bedacht op de vier hoeken een smal strookje perkament aan te brengen. Dat is stevig genoeg om de opening te overbruggen. Ik laat het perkament in een soort van punt uitlopen dus kan het ook de helft van de hoek bedekken. Als je het niet weet denk je dat het zo hoort.


IMG_5410MultatuliLiefdesbrieven

Zo ziet de binnenkant van de hoek er dan uit. Aan de buitenkant zie je niets van het perkament. Het paste paper dat ik als schutblad gebruik is erg stevig. Ik besloot het voor- en achterplat niet op te vullen tot het niveau van het leer. De rugkant van het boekblok en de boekband zijn gelijmd en het boek ligt nu in de boekenpers. Morgen doe ik de voorkant.


Multatuli – Liefdesbrieven

Natuurlijk heb ik gisteren ook wat tijd gevonden
om aan de boekband van Liefdesbrieven te werken.
Een paar foto’s:

IMG_5388MultatuliLiefdesbrieven

Het eerste waar ik mee begon was het voorbereiden van de hoeken en de omslag bij de rug. Ik kies voor de klassieke omslag die iedereen nog kent van schoolboeken.


IMG_5389MultatuliLiefdesbrieven

Dan een stuk papier er onder om de overslag goed van lijm te kunnen voorzien.


IMG_5391MultatuliLiefdesbrieven

Hier is de onderkant gereed.


IMG_5392MultatuliLiefdesbrieven

Hier de bovenkant. Langzaam wordt de werkelijke bladspiegel van de voorplat zichtbaar.


IMG_5393MultatuliLiefdesbrieven

Al is de rode boekband nog niet gereed, ik leg de witte en de rode naast elkaar.


IMG_5394MultatuliLiefdesbrieven

Zo gaat de rode er uit zien. De rode zal nu in de boekenpers gaan om er voor te zorgen dat de omslagen zich goed vastzetten op het karton.


IMG_5395MultatuliLiefdesbrieven

Het levert in ieder geval leuke foto’s op.


Idee voor een boekband?

Als hobby-boekbinder gebruik je producten van dieren,
de huid in de vorm van leer of perkament, lijm en garens
kunnen grondstoffen bevatten van dierlijke oorsprong.
Daar sta je misschien niet altijd bij stil maar soms
wordt je daar met je neus op gedrukt.

Zo bezocht ik eens een eindexamententoonstelling van
de kunstacademie in Breda.
Van een van de mensen die daar hun werk lieten zien,
kocht ik toen het volgende voorwerp:
een tekst over de huid van een koe gelaserd uit
een huid van een koe.

IMG_5375IrairaCedilloACow'sOutside

De maakster zal ik bij een volgende keer hier vermelden. Die informatie heb ik nu niet hier. Op internet heb ik de tekst teruggevonden. Een gedicht van Iraira Cedillo.


Op de foto zit de tekst in een plastic hoes en daarom is
die soms moeilijk te lezen. Maar de tekst is:

A Cow’s Outside

A cow’s outside is mainly hide,
Undoubtedly this leather
retains a cow’s insides inside,
and holds a cow together

De aardigheid in de tekst zit hem in het woord ‘inside’ (binnen
of binnenste). Ik ben geen dichter dus een recht toe, recht aan
vertaling kan luiden:

De buitenkant van een koe is hoofdzakelijk huid
Zonder twijfel houdt dit leer
het binnenste van de koe, binnen,
en houdt het de koe bij elkaar.
In de leren tekst houden de letters, de woorden,
de zinnen, elkaar ook nog eens bij elkaar.

De Engelse tekst kun je hier vinden.
Nu zit er over te denken om deze leren tekst te gaan gebruiken
op een volgende boekband. Zoals je hebt kunnen zien heb
ik pas losse katernen gekocht van een groter formaat van
een boek dat over boekbinden gaat.
Hopelijk past het.

Het is ook een motivatie om zuinig om te gaan met leer
en perkament en om steeds opnieuw na te denken over het hergebruik
van materialen in een nieuw product.

Multatuli – Liefdesbrieven

Eigenlijk wilde ik mijn bericht van vandaag
‘Liefdesbrieven met een zelfgemaakt wattenstaafje’ noemen.
Maar ik wil de serie berichten over het boek Liefdesbrieven,
met brieven geschreven door Multatuli niet verstoren.

Het back pairen is zo goed als gereed. Ik kan me gaan richten
op het schoonmaken van de letters, het plakken van het paste paper
en het lijmen van het leer aan de platten van grijsbord.

IMG_5352MultatuliLiefdesbrieven

Dat schoonmaken van die letters is niet zo’n goed idee, in die zin dat er ook andere manieren moeten zijn om letters of een andere afbeelding op leer aan te brengen en zonder beschadiging weer te verwijderen na afronden van je bewerking. Ik probeer het hier met verdunner en een doek. Dat werkt niet zo goed. Zo’n doek werkt niet fijnmazig genoeg.


IMG_5354MultatuliLiefdesbrieven

Zoals te zien heb ik nog net genoeg paste paper om die achter de letters te lijmen.


IMG_5376MultatuliLiefdesbrieven

De vorige foto’s waren van zaterdag. Het is intussen zondag. Het witte leer ligt mooi in het rode leer verzonken. Mijn ervaring tot nu toe is dat het na het lijmen van het leer op de platten nog mooier komt te zitten.


IMG_5377MultatuliLiefdesbrieven

De achterkant is opgeruimd. Het dunnen van het leer levert veel vuil op dat je wel wil verwijderen omdat je anders de kans hebt dat je dat straks aan de goede kant kunt zien. Het dunnen van het leer is een interessant proces. Ik heb het nu een paar keer gedaan maar iedere keer is het weer net iets anders. Misschien zie je iedere keer weer meer details. Nu viel me de verkleuring op van die plaats die je aan het dunnen bent.


IMG_5378MultatuliLiefdesbrieven

Om zo gericht mogelijk de letters schoon te maken wilde ik dat proberen te doen met wattenstaafjes. Maar omdat ik die al tot twee keer vergeten was mee te brengen besloot ik een soort van wattenstaafje zelf te maken: sateprikker, stukje pyjama en schildersplakband. Werkte prima. Omdat je veel nauwkeuriger kunt werken verschijnen er ook nog een paar oneffenheden. Ook die zijn weggehaald.


IMG_5379MultatuliLiefdesbrieven


IMG_5380MultatuliLiefdesbrieven

Hier pas en meet ik het paste paper. Het papier moet niet onder de back pairing decoratie komen en ook niet in de scharnier van het boek.


IMG_5381MultatuliLiefdesbrieven

Die zit. Nu kunnen de platten en de rug volgen.


IMG_5382MultatuliLiefdesbrieven

Dat kan dan zo dadelijk in de boekenpers.


IMG_5383MultatuliLiefdesbrieven

We naderen de finish. Dan kan ik eindelijk het boek ook eens gaan lezen!


Paying the land – Terug aan het land

Vertalen van teksten is in de stripwereld nog iets waar
wel iets aan te verbeteren valt.
Afgelopen weken las ik het stripverhaal/graphic novel
van Joe Sacco.

Joe Sacco heeft een journalistieke stripstijl.
Zijn verhalen zijn vaak geen verzonnen verhaaltjes maar een verslag
van een journalistieke zoektocht.
In dit geval naar de omstandigheden van de oorspronkelijke bewoners
van Noordwest-Canada.

IMG_5359JoeSaccoTerugAanHetLand2020

De titel ‘Terug aan het land’ benadrukt het aspect van teruggeven aan het land wat je van het land gaat afnemen. In het licht van de geschiedenis een beetje een ‘zweverig eco aftreksel’ van het verhaal. ‘Paying the land’ heeft meer aspecten in zich: het moeten betalen voor land dat van jou is, überhaupt betalen voor land en dan de mogelijke weg naar de toekomst; zou die liggen voor de oorspronkelijke bewoners bij het meer respectvol omgaan met de ‘aarde’. Lees het verhaal er maar eens op na.


Terwijl ik dit boek lees (bijna 250 pagina’s) lees ik ook een
nieuwe vertaling van ‘Winnetou’. Oorspronkelijk geschreven door
Karl May in 1893, nu in een moderne vertaling van Josephine Rijnaarts
en Elly Schippers.

De boeken van Karl May zijn belangrijk geweest voor onze beeldvorming
van de oorspronkelijke bewoners. Natuurlijk naast films en allerlei
andere culturele uitingen.
De vertaling gaat ook over de rol van ‘Winnetou’ op dat beeld.
Hoe ver die beeldvorming gaat realiseerde ik me vandaag toen ik me
wilde aankleden om naar mijn werkplaats te gaan.
Op mijn stoel lag mijn broek. Een spijkerbroek. Kijk eens naar het logo.

IMG_5360KarlMayWinnetou18932021JosephineRijnaertsEllySchippers

Wikipedia over spijkerbroek: Een spijkerbroek, ook wel jeans, is een broek die meestal van een blauwe, sterke, gekeperde katoenen stof (denim oftewel spijkerstof) wordt gemaakt. De broeken zijn voorzien van een soort kleine klinknagels die de zakken verstevigen, vandaar de naam spijkerbroek. Jacob Davis en Levi Strauss kregen op 20 mei 1873 octrooi op deze bevestigingswijze. Oorspronkelijk was dit type broek bedoeld voor goudzoekers en mijnwerkers en later als werkkleding. In de tweede helft van de 20e eeuw zou de spijkerbroek uitgroeien tot een algemeen geaccepteerd mode-artikel.


De impact van de verhalen over de oorspronkelijke bewoners
van Noord-Amerika en de manier waarop die of werden afgeslacht of
bijeengedreven werden en van hun land werden verdreven, gaat ver.

In de inleiding (veel verder ben ik nog niet) lees ik het volgende:

Inderdaad, het rode volk ligt op sterven!
Van Vuurland tot ver voorbij de Noord-Amerikaanse meren ligt de reusachtige patient languit op de grond, geveld door een onverbiddelijk lot, dat geen mededogen kent.
Hij heeft zich er uit alle macht tegen verzet, maar tevergeefs, zijn krachten taanden zienderogen, er resten hem nog een paar ademtochten, en de stuiptrekkingen die van tijd tot tijd zijn naakte lichaam doen trillen zijn convulsies die de dood aankondigen.
Is dit vroegtijdige einde zijn eigen schuld?
Heeft hij het verdiend?

Pagina 14, inleiding door Karl May op Winnetou.
Uit 1893 in een 2021 vertaling van Josephine Rijnaerts en Elly Schippers.

De eerste regel zegt het meteen: geen tekst van 2021.
Maar de vragen aan het einde zijn eigenlijk ook het onderwerp
van de bezoeken die Joe Sacco brengt aan Canada.
Helaas is het beeld van Karl May maar ten dele waar.
De oorspronkelijke bewoners zijn niet verdwenen.
Ze zijn door de overheid ontworteld. Dat is veel erger.
Sacco vat dat bijvoorbeeld samen in de volgende plaat.

IMG_5355JoeSaccoTerugAanHetLand2020

De overheid sleurde mensen de bush uit om hun kinderen de scholen in te krijgen, en die studeerden zich weg van onafhankelijkheid op het land en toe naar een geldeconomie zonder banen.


Het deel van het boek over de onderhandelingen over het land
tussen overheid en de oorspronkelijke bewoners vind ik ingewikkeld.
Moeilijk te volgen. Maar de boodschap is duidelijk.
Het is een heel goed boek.

Op ‘Winnetou’ kom ik zeker nog een keer terug maar
dan moet ik het eerst gelezen hebben.

Multatuli – Liefdesbrieven

IMG_5351MultatuliLiefdesbrieven

Vanochtend weer druk bezig geweest. Op dit moment ligt het leer in de boekenpers. Als morgen blijkt dat de decoraties voldoende in het rode leer liggen dan ga ik verder met het reinigen van de letters en het leer lijmen op de basis voor de boekband. Misschien kan dan maandag het boekblok al in de boekband. Anders later deze week.


Multatuli – Liefdesbrieven

Een sprint op een weblog.
Dat is waar je hier naar kijkt.
Ik probeer mijn achterstand weg te werken die ik heb
opgedaan bij bloggen over het maken van de
leren bekleding voor het boek ‘Liefdesbrieven’.

IMG_5340MultatuliLiefdesbrieven

Net als bij het witte leer eerder, snijd ik nu uit het rode leer de namen van de vrouwen van Multatuli aan wie hij de brieven in het boek schreef: Tine en Mimi. Die zwarte randjes hier en daar moet ik nog proberen schoon te maken.


IMG_5341MultatuliLiefdesbrieven

Het leer is aan de voorkant ver gereed. Ik moet de uitgesneden letters nog nalopen, schoon maken, dan aan de achterzijde het leer gaan dunnen zodat de witte stukken leer mooi in het rode leer ‘zakken’. Back pairing wordt dat genoemd. Zoals je wel kunt zien is er nog voldoende over van het paste paper om een grillige structuur in rood en wit te krijgen achter de letters.


IMG_5342MultatuliLiefdesbrieven

Hier zie je het scherpe uiteinde van het leerdunmes op het stuk leer liggen dat straks de achterzijde van de boekband wordt. Daar heb ik een smalle strook wit leer gelijmd. Door op de plaats van het gelijmde leer voorzichtig de vleeszijde van het leer te dunnen kan het witte stuk leer in de rode basis wegzakken.


IMG_5343MultatuliLiefdesbrieven

Ook bij de hartvormen ben ik deze techniek aan het toepassen. Ik heb deze techniek afgekeken van Mark Cockram. Ik zag een keer een serie video’s van hem en daar besprak hij meerdere manieren om het basisleer van een boekband te decoreren met stukken ander kleurig leer.


Morgen weer verder.

Multatuli – Liefdesbrieven

Eerder kon je hier zien dat hoewel ik tevreden was
over de boekband die ik aan het maken ben, er toch een
probleem mee was waardoor ik besloten heb opnieuw te beginnen.
Het leer was door iets te fanatiek dunnen op twee punten
ingescheurd.
Opnieuw willen beginnen is één ding maar……

IMG_5321MultatuliLiefdesbrieven

Dan heb je wel voldoende leer nodig. Dit is al het witte leer dat ik nog heb. Dus er moet iets anders bedacht worden. Ik heb nog wel de boekband verder afgemaakt en ook het boekblok kreeg nog een paar aanvullingen.


IMG_5322MultatuliLiefdesbrieven

Het boekblok heb ik nog eens in de voornamelijk witte boekband gestopt. Dan zie je dat het er op zich goed uitziet.


IMG_5323MultatuliLiefdesbrieven


IMG_5324MultatuliLiefdesbrieven

Het boekblok heb ik uitgebreid met kapitaalband, wit kapitaalband. Daarnaast twee leeslinten. Twee: één voor Tine en één voor Mimi. Ik weet het, met een speciale boekenlegger zijn twee leeslinten misschien wat veel.


IMG_5325MultatuliLiefdesbrieven

Dus: nieuwe platten uitgesneden en een stukje ruggenbord. Die allemaal weer, op de juiste afstand van elkaar, met elkaar verbonden met kraftpapier. De mal die ik gebruikt heb om de positie van de tekst en de vormen goed aan te brengen had ik nog liggen. De basis voor de boekband past er precies op.


IMG_5326MultatuliLiefdesbrieven

Geen wit leer meer beschikbaar in mijn werkplaats, maar wel rood. Wat nu als we de kleuren wit en rood eens omdraaien?


IMG_5328MultatuliLiefdesbrieven

Hartjes uitsnijden en een smalle witte strook voor op de rug. Het proces verloopt nu allemaal wat sneller omdat ik al weet wat ik moet doen en omdat de afmetingen bekend zijn en de mallen er nog zijn.


IMG_5329MultatuliLiefdesbrieven

Dan gaat het deze kant op.


IMG_5330MultatuliLiefdesbrieven

Ook met het uitsnijden van de letters is begonnen.


IMG_5331MultatuliLiefdesbrieven

Er was ook nog een stuk van het rode paste paper over. Niet veel meer, dus is het wel zoeken naar een bruikbaar stuk. Hier houd ik dat al even achter de letters maar toekomstige foto’s zullen hiervan een beter beeld geven (hoop ik).


Vandaag kwam er een pakket

Al een tijd terug had ik twee stuks van het
‘Het geïllustreerde boekbindersboek’ gekocht.
Alleen het was nog niet helemaal gereed.
Het gaat om een van origine Duits boek over het bedrijf
van het boekbinden. De schrijvers zijn L. Brade & Dr. E. Winkler.
Het boek is in Duits gepubliceerd in 1860 en in Nederland
kwam het in 1861 uit.

HGBBB-Afbeelding-3-titel

Ook deze keer komt het boek van Uitgeverij Boekblok die deze uitgave in losse katernen uitbrengt in samenwerking met Atelier de Ganzenweide. Het boek is van een groter formaat dan de meeste uitgaves in losse katernen. Bij de boeken kun je afbeeldingen downloaden die in het boek ook staan. Die kun je dan zelf op de omslag bijvoorbeeld verwerken. Dat is ook de reden dat ik er twee exemplaren van ‘Het geïllustreerde boekbindersboek’ heb gekocht.


IMG_5338HetGeïllustreerdeBoekbindersBoek

Het was een behoorlijk pakket. Voorlopig kan ik dus weer vooruit.


IMG_5339HetGeïllustreerdeBoekbindersBoek

‘Het geïllustreerde boekbindersboek’ is van een behoorlijk formaat. Ik heb het al doorgebladerd en er zitten nog genoeg verrassingen in. Maar meer details volgen binnenkort.


Multatuli – Liefdesbrieven

Balen, en nog eens balen.
Het gereed maken van het leer is zo goed als af.
De decoratie (twee hartvormen en de lijn op de achterplat)
is heel mooi in het witte leer komen te liggen.

IMG_5306MultatuliLiefdesbrieven

De boekband heb ik ook afgemaakt. Hier kun je zien dat het leer op de scharnierpunten gedund is (de lichtere streepjes in het bruine leer bij de rug). De rug en platten zijn op het leer gelijmd. Het heeft een nacht in de boekenpers gelegen. Nu haal ik de hoeken van het leer eraf om de omslagen mooi te kunnen bevestigen.


IMG_5307MultatuliLiefdesbrieven

Dit is de ‘mooie’ kant. Maar hier is al te zien wat er mis is gegaan. De scharnieren zijn iets te veel gedund. Daardoor zijn er twee scheuren in het leer ontstaan. Precies op de scharnier, links boven de harten.


IMG_5309MultatuliLiefdesbrieven

Hier zie je dat heel goed. Op zo’n scharnierpunt gaat het leer natuurlijk nog eens extra open staan. Ik maak de band wel af maar heb besloten de band opnieuw te maken. Dat is balen. Veel extra werk terwijl verder deze band goed gelukt was.


IMG_5310MultatuliLiefdesbrieven

Het voorplat ziet er goed uit.


IMG_5311MultatuliLiefdesbrieven

Dit geeft me de gelegenheid om het afwerken van het leer nog eens extra aandacht te geven. Ik had de ruimte tussen de platten en de rug al 1 millimeter breder gemaakt dan ik normaal doe. Leer vraagt meer ruimte dan linnen. Om het boek mooi te laten sluiten moet het leer voldoende ruimte in de rug hebben. Vervolgens had ik het leer gedund langs de scharnierpunten. Nu het inslaan nog eens op een andere manier proberen.


IMG_5312MultatuliLiefdesbrievenIMG_5313MultatuliLiefdesbrieven

De inslagen zijn gereed. De rode streep op het achterplat zit er mooi op. Mooi in het midden en horizontaal.


IMG_5314MultatuliLiefdesbrieven

Het rode leer is mooi in het witte leer gezonken. Als je er met je vingers over gaat voel je geen hoogteverschil. De letters zijn redelijk uitgesneden. Het zou mooier zijn als de randen van de letters gedund zouden zijn zodat je ze naar binnen kunt laten vallen. Maar dat krijg ik op dit moment nog niet voor elkaar. Voor nu is dit prima.


IMG_5315MultatuliLiefdesbrieven

Maar de inscheuring die stoort me. Even stoppen en later de draad weer oppakken.


Multatuli – Liefdesbrieven

Het thema voor de decoratie van het boek is
intussen de kleur ‘rood’ geworden.
De schutbladen zijn gemaakt uit twee pagina’s paste paper.
Knalrood.
De schutbladen zijn intussen bevestigd aan het boekblok.
Dat ziet er dan zo uit.

IMG_5299MultatuliLiefdesbrieven

Boekblok op de rug gezet, schutbladen geopend en dan ziet het er zo uit.


IMG_5300MultatuliLiefdesbrieven

Ook de speciale boekenlegger heeft een rood accent gekregen: drie gevlochten draden. De draden zijn van gewaxed boekbindersgaren. Toevallig heb ik een stuk rood garen liggen. Na het vlechten het resultaat gelijmd op de boekenlegger en na het drogen onder bezwaar de eindjes er af gesneden.


IMG_5301MultatuliLiefdesbrieven

Tijd om het leer te dunnen (back pairing). Ik verklap al vast dat dit heel goed gelukt is. Je ziet dat al heel snel, na schuren of schaven, de vormen zichtbaar worden op de achterzijde van het basisleer. Omdat je het basisleer dunt, ‘zakt’ het decoratieleer, de vormen die ik eerder op de basisbekleding heb gelijmd, als het ware in het leer weg. Ga je dan straks met je vingers over de boekband dan voel je de overgang van basis naar decoratie niet behalve door de verandering van de textuur van het leer.


IMG_5302MultatuliLiefdesbrieven

Op een foto zie je niet eenvoudig dat de rode decoratie in het witte leer is ‘weggezakt’. Maar dat is wel wat hier gebeurd.


IMG_5303MultatuliLiefdesbrieven

De laatste stap voor vandaag is dan het bevestigen van het paste paper achter de weggesneden letters. Zo worden de letters toch ook op een speciale manier rood.


IMG_5304MultatuliLiefdesbrieven


Multatuli – Liefdesbrieven

Mijn berichten over mijn versie van Liefdesbrieven
loopt wat achter op de werkelijke stand van het boek.
Dus ik moet altijd wat graven in mijn geheugen.
Ik was de tekst aan het uitsnijden maar was daarmee
nog niet helemaal gereed. En toen…

IMG_5292MultatuliLiefdesbrieven

Het snijden van de tekst ging eigenlijk best voorspoedig.


IMG_5293MultatuliLiefdesbrieven

Vervolgens heb ik het schutblad op maat gesneden. Voordat het schutblad wordt bevestigd aan het boekblok heb ik het helemaal op maat gesneden. De ene kant, die aan het boekblok bevestigd gaat worden, is kleiner dan de kant die tegen het plat zal worden gelijmd. Je ziet het maatverschil bij de vouw.


IMG_5294MultatuliLiefdesbrieven

Dat deel dat tegen de plat wordt gelijmd is natuurlijk groter en steekt dan ook een beetje over bij het boekblok. Zie onderkant van de foto.


IMG_5295MultatuliLiefdesbrieven

De basis voor de boekband met de twee schutbladen. Deze liggen los op de basis. Ze worden op het boekblok vastgemaakt. Pas later ga ik die op de boekband lijmen. Maar eerst moet die boekband gereed gemaakt worden.


IMG_5296MultatuliLiefdesbrieven

De mal ga ik nu gebruiken om de leren ‘harten’ op de juiste plaats te lijmen.


IMG_5297MultatuliLiefdesbrieven

De ‘harten’ en de rode streep op de achterkant zijn nu op het leer gelijmd. Ik had nog een stuk paste paper liggen en dat ga ik gebruiken als ondergrond bij de tekst. Nu kan ik, na het drogen van het leer onder bezwaar, met het back pairing beginnen. Het leer ga ik aan de achterkant dunnen waardoor die delen die op de voorkant gelijmd zitten ‘in het witte leer zakken’. Alsof het witte en rode leer eigenlijk één zijn.


Als u bij toeval mijn boek Boekenjacht zelve ergens hebt kunnen kopen en u bent er tevreden mee, och…doe mij dan een plezier….en hou het stil

Dat doe ik dus niet.
De afgelopen dagen heb ik het boek ‘Boekenjacht’ van
Cornelis Jan Aarts gelezen. Verhalen uit de boekenwereld.

IMG_5287CornelisJanAartsBoekenjacht

Deze keer een smal strookje blauw papier als boekenlegger in Cornelis Jan Aarts, Boekenjacht – Verhalen uit de boekenwereld.


De Boekenwereld is een soort van kwartaalblad dat helemaal
over boeken gaat. Blijkbaar heeft Cornelis Jan Aarts daar
een serie artikelen geschreven die verzameld zijn in dit boek.
Aangevuld met een paar stukken en toespraken.
Veel verhalen gaan over Bruna en overleden collega’s maar
als je daar een beetje doorheen kijkt, lees je een serie leuke
verhalen over boeken, boekverzamelaars en bibliofielen.

IMG_5288CornelisJanAartsBoekenjacht

Het laatste hoofdstuk (dat afsluit met de tekst die ik als titel gebruik) legt de tot stand koming van het boek uit. Veel Havank, Bruna, Komrij en Elsschot. Voor de één een aanprijzing, voor de ander niet.


Zelf noemt de schrijver ‘Berenjacht op Lepelenburg’
een melig stukje (pagina 226) maar dat is een leuk stuk om
te lezen. Ook ‘De ontdekking van de hemel’ is grappig.
Langzaam kom je in een wereld met bedachte namen en
leuke teksten als:

Frans werd nu ook geïnfecteerd door het virus van de bibliophilie. Frans kwam uit de boekenkast. ‘Ik ben nu bibliophiel,’ verklaarde hij plechtig. ‘Biblio….wat, Frans?’ vroegen wij dan. ‘Phiel,’ zei Frans. Het hield in dat Frans niet langer viel op onbegrijpelijke boeken, maar op onbetaalbare boeken.

Boekenjacht, pagina 187.

Leuk om te lezen als afwisseling.

Wild is the wind: gelezen en gehoord

Vaak koop je dingen op emotie.
Meestal is dat niet zo duidelijk, maar soms overduidelijk.
In de stripwinkel kocht ik een ‘symbolistische graphic novel’.
Dat laatste las ik pas toen ik thuis was.

Ik heb geen idee wat het is een ‘symbolistische graphic novel’.
Maar de tekeningen legden bijna onmiddellijk de link naar
‘Wild is the wind’ van David Bowie. Dat is de emotie.

IMG_5289AngeWildIsTheWind

Symbolistische graphic novel Wild is the wind, getekend door Ange, Uitgeverij Arboris. Uitgebracht in 2019.


‘Wild is the wind’ is de versie die verscheen op ‘Station
to station’ en is de cover van de uitvoering van Nina Simone.
Van haar beluisterde ik vanmiddag de versie uit 1959 en 1964
(die van 1959 is de beste naar mijn idee), de ‘Station to
Station’-versie uit 1976, de Glastonbury 2000-versie,
de versie van George Michael van ‘Songs From The Last Century’
uit 1999 en de versie van Wende & Amsterdam Sinfonietta 2016.

IMG_5290AngeWildIsTheWind

Een klassiek stripverhaal is het boek niet maar het nummer Wild is the wind is zo prachtig. Het nummer is origineel geschreven door Dimitri Tiompkin en Ned Washington. De muziek is origineel geschreven voor een film met dezelfde naam.


Meneer Dimitri Tiompkin is een erg interessant persoon.
lees het maar eens na.
Dat is ook waar voor Disney legend, mede Oscar-winnaar en
lid van de Songwriters Hall of Fame, Ned Washington.

IMG_5291AngeWildIsTheWind

Ange, die in het boek vermeld staat als tekenaar, blijkt Geert van der Pol te zijn.


Geert van der Pol (Rotterdam, 1962) studeerde aan de kunstacademie St. Joost in Breda en deed Vrije grafiek in Den Bosch. Hij is in 1990 afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem (HKA), richting vrije kunst. Sindsdien heeft hij in binnen- en buitenland geëxposeerd, met name in Frankrijk en de USA. Veel van zijn werk bevindt zich in privécollecties en sommige van zijn monumentale beeldhouwwerken staan in openbare ruimten en parken, veelal in een natuurlijke omgeving. Al zijn werk is verhalend, emotioneel geladen en heeft meerdere lagen die vaak pas na nadere beschouwing zichtbaar worden. Hij gebruikt beeldverhalen, strips en graphic novels om emoties vorm te geven die meer ruimte nodig hebben dan één tekening, waarbij het concept van een beeldverhaal vaak heel letterlijk is.

Bij deze verhalen, die veelal zonder tekst zijn, beelden de pagina’s veelal een gebeurtenis en de daarbij horende emoties in de belevingswereld van de hoofdpersoon uit. Vaak is een tekst, en dit kan een songtekst, gedicht, sprookje of legende zijn, een voor hem intrigerende sculptuur of schilderij of een emotie de aanleiding voor het tekenen van een beeldverhaal. In dat opzicht zijn al zijn verhalen dan ook enigszins autobiografisch.

Terug naar ‘Wild is the wind’, het nummer:

Love me, love me, love me, love me, say you do
Let me fly away with you
For my love is like the wind
And wild is the wind, wild is the wind

Give me more than one caress
Satisfy this hungriness
Let the wind blow through your heart
For wild is the wind, wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You’re spring to me, all things to me

Don’t you know you’re life itself
Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we’re like creatures of the wind
And wild is the wind, wild is the wind

You touch me
I hear the sound of mandolins
You kiss me
With your kiss my life begins
You’re spring to me, all things to me

Don’t you know you’re life itself
Like the leaf clings to the tree
Oh, my darling, cling to me
For we’re like creatures in the wind
And wild is the wind, wild is the wind

Wild is the wind, wild is the wind
Wild is the wind

Multatuli – Liefdesbrieven

Stap voor stap komen we verder.
Het tweede ‘hart’ maak ik uit een donkere tint rood
– want rood is eigenlijk het thema van de decoratie
van het boek – en het leer is veel dunner.
Dus maar eens zien hoe dat met het back pairing straks verloopt.

IMG_5278MultatuliLiefdesbrieven

Alle onderdelen van de decoratie liggen hier nog los. Dus de positie kan nog veranderen. Om dat langzaam uit te sluiten zal ik vandaag een mal maken voor de decoratie en de tekst van de leren bekleding van deze boekband.


IMG_5279MultatuliLiefdesbrieven

Een tijdje gelden maakte ik deze past papers en ik heb besloten deze pagina’s te gebruiken om daaruit de schutbladen te snijden.


IMG_5280MultatuliLiefdesbrieven

Dit is een stuk van de mal. Ik ga het gebruiken om straks de ‘harten’ op de juiste plaats te lijmen maar nu om de tekst ‘Tine + Mimi’ op de juiste plaats te krijgen. Ook de rode lijn op de achterkant van het boek gaat met deze mal zijn plaats vinden.


IMG_5281MultatuliLiefdesbrieven

Links is een ruimte uitgesneden die ik zal gebruiken om de rode lijn te gaan lijmen. Dat ga ik pas doen als de tekst is gesneden uit het leer. Ik kom steeds meer op het punt aan waarop de kans van beschadiging of vuil maken van het leer, toeneemt.


IMG_5282MultatuliLiefdesbrieven

Met behulp van carbonpapier is de tekst overgezet op het leer. Het goede nieuws is dat het niet meevalt om met het carbon vormen aan te brengen op het leer want dat beperkt de kans om het leer vuil te maken. Het carbon kan ik ook nog eenvoudige met een beetje vocht verwijderen.


IMG_5283MultatuliLiefdesbrieven

De tekst even aangezet met een stift.


IMG_5284MultatuliLiefdesbrieven

Dan kan het uitsnijden beginnen. Doordat ik me er minder op richt om de letters er in één stuk uit te halen en omdat het mes veel scherper is lukt het beter dan bij de eerste twee tests.


IMG_5285MultatuliLiefdesbrieven

Dit is zover als ik gisteren gekomen ben. Eens zien waar ik dit weekend ga komen.


Multatuli – Liefdesbrieven

Afgelopen weekend ben ik al verder gekomen
met mijn versie van dit deel uit de Privé-domein reeks
van De Arbeiderspers.
Mijn set losse katernen heb ik gekocht via uitgeverij Boekblok.

IMG_5256MultatuliLiefdesbrieven

Hierboven zie je de basis voor de boekband. De twee platten en de rug, verbonden met kraftpapier. Deze keer heb ik de ruimte tussen rug en platten 1 mm groter gelaten om het leer meer ruimte te geven bij het scharnieren. Eens zien hoe dat bevalt.


IMG_5257MultatuliLiefdesbrievenIMG_5258MultatuliLiefdesbrieven

Je krijgt een steeds beter idee hoe het boek er uit zal komen te zien. De boekenlegger steekt een behoorlijk eind uit het boek maar het is dan ook een bijzondere boekenlegger.


IMG_5259MultatuliLiefdesbrieven

Dit is de vleeszijde van een stuk wit leer. Hier heb ik de basis van de boekband op afgetekend met een extra ruimte van 3 centimeter voor de omslag van het boek.


IMG_5260MultatuliLiefdesbrieven

Vervolgens is de afgetekende vorm uit het leer gesneden.


IMG_5262MultatuliLiefdesbrieven

Steeds opnieuw even passen en ik heb op de verschillende delen opgeschreven wat de voorkant en achterkant van het boek wordt en ook wat boven en onder is. Op die manier komt de basis steeds op dezelfde manier op het leer te liggen. Misschien mag dat niets uitmaken maar het stoort niet om het wel te doen. Het dwingt je ook steeds opnieuw te overwegen of je de juiste keuze hebt gemaakt.


IMG_5263MultatuliLiefdesbrieven

Ik had me voorgenomen nieuwe mesjes te gebruiken om het leer dadelijk zo goed mogelijk te snijden. De vormen die ik uit wil snijden zijn klein en dat maakt het niet eenvoudiger. Een scherp mes helpt dan.


IMG_5264MultatuliLiefdesbrieven

Uit restjes leer snij ik de ‘hartenhelften’. Deze harten gaan de illustratie vormen op de bovenste helft van de voorkant van het boek.


IMG_5265MultatuliLiefdesbrieven

Ook hier steeds weer even passen. Het idee is dat als het tweede hart ook gereed is dat de nu nog losse delen gelijmd worden op de band en dat ik later het leer aan de achterkant ga dunnen. Dat heb ik bij een eerder boek al een keer gedaan. Toen ging het om grote, brede stroken. Nu gaat het om smalle, kleine, kromme vormen. Spannend.


IMG_5266MultatuliLiefdesbrieven

Okay, het is zo op het oog niet heel spannend. Op de achterkant van het boek breng ik een streep van rood leer aan. Maar dit is spannender dan het lijkt. Je maakt hier de leren bekleding los van de basisvorm van de boekband. Het leer kan door verdere bewerking nog vervormen en de streep komt bij voorkeur wel recht op de achterplat. Nu ligt het allemaal nog los. Voor mij dus heel spannend.


Het avantuurlyk zomer-tochtje,

Het avantuurlyk zomer-tochtje, of omlands reisje, uit Holland
door ’t sticht Utrecht, Over-Yssel, Gelderland, Cleefsland,
de Myery van den Bosch, Breda, enz.

Dat is nog eens een boektitel.
Ik kwam bij dit boek uit via een presentatie op Koningsdag
die gegeven werd door de Nederlandse ambassade in Ierland.
Omdat er door corona niet op de normale manier Koningsdag
gevierd kon worden koos men voor een digitale presentatie
van een belangrijke Nederlandse boekverzameling.
De verzameling heet de Fagel collectie en is in het bezit van
een Ierse school. Hun bibliotheek heeft in 1802 deze
verzameling van meer dan 20.000 boeken gekocht.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 01

Dublin, Trinity College: Fag.S.11.8. Dit boek met een erg lange titel bestaat uit 28 pagina’s en gaat onder andere over Breda. Daarom heb ik het boek uitgezocht. Bovendien kon ik (niet onbelangrijk) er een afbeelding van vinden.


Het avantuurlyk zomer-tochtje, of omlands reisje, uit Holland door ’t sticht Utrecht, Over-Yssel, Gelderland, Cleefsland, de Myery van den Bosch, Breda, enz.
behelzende eene nauwkeurige beschryvinge van vele aardige gevallen, vermakelyke gesprekken en aangename historien, op die reize gebeurt of gehoort. Opgestelt door iemand welke dat tochtje zelf met gezelschap gedaan heest..

In de beschrijving van het boek, in de titel, is een klein
foutje geslopen. De letter ‘f’ en ‘s’ lijken in het schrift
van die tijd veel op elkaar maar het laatste woord moet toch
echt ‘heeft’ zijn. Met de letter ‘f’.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 02

Jacobus Loveringh is de drukker en boekverkoper uit Amsterdam die in 1733 dit boekje op de markt bracht..


De presentatie was interessant maar bleef
voor mij te veel aan de oppervlakte.
Het was natuurlijk een introductie maar het meeste van de
informatie is ook te vinden op Internet.
Niet dat er veel te vinden is op internet over deze collectie.
In 2019 werd een project van het Trinity College en de
Koninklijke Bibliotheek aangekondigd om de collectie beter in
beeld te brengen.
Waarschijnlijk is dat wel gebeurd voor wetenschappers.
Maar voor leken blijven de boeken nog verborgen.
Veel scans heb ik niet kunnen vinden en de meeste afbeeldingen
zijn van een heel lage beeldkwaliteit.
Misschien heb ik onvoldoende gezocht.
Ik zal de KB nog eens een mail schrijven.
Maar de voorpagina van dit leuke boekje had ik niet gevonden
als ik de presentatie niet had bijgewoond.

HetAvantuurlykZomerTochtjeFag-S-11-8 03


De familie Fagel en de collectie is ontstaan uit het beroep
van Gaspar Fagel (1634-1688). Hij was griffier van de Staten-Generaal
in Den Haag. Deze functie zou tot en met
Hendrik Fagel de Jonge (1765-1838) in de familie blijven.
In deze meer dan 100 jaar verzamelde de familie een bibliotheek met
boeken omdat ze die, en de kennis in die boeken, nodig had
voor hun werk.

In 1802 werd er bij Christie’s in Londen een veilingcatalogus opgesteld
waarin meer dan tienduizend nummers waren opgenomen.
Het eerste deel van de catalogus was reeds onder geïnteresseerden verspreid,
maar tot een veiling zou het nooit komen.
De collectie werd in zijn geheel gekocht door de regenten van de Erasmus Smith Schools en
geschonken aan Trinity College in Dublin.

Meer kun je vinden op de volgende website.

Van ‘a’ tot ossenkop

Soms dan komt er ineens een prachtig boek voorbij.
Ik zag een beschrijving op Twitter en las een uitgebreider
bericht op een website over een boek dat allerlei aspecten
aan de orde laat komen over het Alfabet.

Niet in de vorm van een ingewikkelde tekst maar in de
vorm van een leuk boek met veel vaak grappige tekeningen.
De tekst legt moeilijke dingen op een eenvoudige manier uit.
Het richt zich in eerste instantie op de jonge lezer.
Maar dat onze letter ‘a’ van een afbeelding van een
ossenkop kwam wist ik al heel lang.
Alleen wist ik niet hoe dat dit dan in zijn werk ging.
Dit boek legt dit even uit.

IMG_5242FrankLandsbergenHetDikkeAlfabetBoek

Frank Landsbergen, Het dikke Alfabet boek.


Tussendoor gaat het boek ook nog in op het Chinees, Japans,
het Klingon (inderdaad van Star Trek), morse en het Voynich-manuscript.
Wil je meer weten over Vietnamees, Birmees, Russisch, Arabisch?
Na ‘Het dikke Alfabet boek’ kun je zonder gêne iedere vraag stellen
over deze alfabetten.

IMG_5255FrankLandsbergenHetDikkeAlfabetBoek

Zomaar een pagina uit het boek van Frank Landsbergen.