Paying the land – Terug aan het land

Vertalen van teksten is in de stripwereld nog iets waar
wel iets aan te verbeteren valt.
Afgelopen weken las ik het stripverhaal/graphic novel
van Joe Sacco.

Joe Sacco heeft een journalistieke stripstijl.
Zijn verhalen zijn vaak geen verzonnen verhaaltjes maar een verslag
van een journalistieke zoektocht.
In dit geval naar de omstandigheden van de oorspronkelijke bewoners
van Noordwest-Canada.

IMG_5359JoeSaccoTerugAanHetLand2020

De titel ‘Terug aan het land’ benadrukt het aspect van teruggeven aan het land wat je van het land gaat afnemen. In het licht van de geschiedenis een beetje een ‘zweverig eco aftreksel’ van het verhaal. ‘Paying the land’ heeft meer aspecten in zich: het moeten betalen voor land dat van jou is, Ć¼berhaupt betalen voor land en dan de mogelijke weg naar de toekomst; zou die liggen voor de oorspronkelijke bewoners bij het meer respectvol omgaan met de ‘aarde’. Lees het verhaal er maar eens op na.


Terwijl ik dit boek lees (bijna 250 pagina’s) lees ik ook een
nieuwe vertaling van ‘Winnetou’. Oorspronkelijk geschreven door
Karl May in 1893, nu in een moderne vertaling van Josephine Rijnaarts
en Elly Schippers.

De boeken van Karl May zijn belangrijk geweest voor onze beeldvorming
van de oorspronkelijke bewoners. Natuurlijk naast films en allerlei
andere culturele uitingen.
De vertaling gaat ook over de rol van ‘Winnetou’ op dat beeld.
Hoe ver die beeldvorming gaat realiseerde ik me vandaag toen ik me
wilde aankleden om naar mijn werkplaats te gaan.
Op mijn stoel lag mijn broek. Een spijkerbroek. Kijk eens naar het logo.

IMG_5360KarlMayWinnetou18932021JosephineRijnaertsEllySchippers

Wikipedia over spijkerbroek: Een spijkerbroek, ook wel jeans, is een broek die meestal van een blauwe, sterke, gekeperde katoenen stof (denim oftewel spijkerstof) wordt gemaakt. De broeken zijn voorzien van een soort kleine klinknagels die de zakken verstevigen, vandaar de naam spijkerbroek. Jacob Davis en Levi Strauss kregen op 20 mei 1873 octrooi op deze bevestigingswijze. Oorspronkelijk was dit type broek bedoeld voor goudzoekers en mijnwerkers en later als werkkleding. In de tweede helft van de 20e eeuw zou de spijkerbroek uitgroeien tot een algemeen geaccepteerd mode-artikel.


De impact van de verhalen over de oorspronkelijke bewoners
van Noord-Amerika en de manier waarop die of werden afgeslacht of
bijeengedreven werden en van hun land werden verdreven, gaat ver.

In de inleiding (veel verder ben ik nog niet) lees ik het volgende:

Inderdaad, het rode volk ligt op sterven!
Van Vuurland tot ver voorbij de Noord-Amerikaanse meren ligt de reusachtige patient languit op de grond, geveld door een onverbiddelijk lot, dat geen mededogen kent.
Hij heeft zich er uit alle macht tegen verzet, maar tevergeefs, zijn krachten taanden zienderogen, er resten hem nog een paar ademtochten, en de stuiptrekkingen die van tijd tot tijd zijn naakte lichaam doen trillen zijn convulsies die de dood aankondigen.
Is dit vroegtijdige einde zijn eigen schuld?
Heeft hij het verdiend?

Pagina 14, inleiding door Karl May op Winnetou.
Uit 1893 in een 2021 vertaling van Josephine Rijnaerts en Elly Schippers.

De eerste regel zegt het meteen: geen tekst van 2021.
Maar de vragen aan het einde zijn eigenlijk ook het onderwerp
van de bezoeken die Joe Sacco brengt aan Canada.
Helaas is het beeld van Karl May maar ten dele waar.
De oorspronkelijke bewoners zijn niet verdwenen.
Ze zijn door de overheid ontworteld. Dat is veel erger.
Sacco vat dat bijvoorbeeld samen in de volgende plaat.

IMG_5355JoeSaccoTerugAanHetLand2020

De overheid sleurde mensen de bush uit om hun kinderen de scholen in te krijgen, en die studeerden zich weg van onafhankelijkheid op het land en toe naar een geldeconomie zonder banen.


Het deel van het boek over de onderhandelingen over het land
tussen overheid en de oorspronkelijke bewoners vind ik ingewikkeld.
Moeilijk te volgen. Maar de boodschap is duidelijk.
Het is een heel goed boek.

Op ‘Winnetou’ kom ik zeker nog een keer terug maar
dan moet ik het eerst gelezen hebben.

De Gierenclub

Afgelopen zaterdag kocht ik de graphic novel
‘De Gierenclub’ van Rudi Vranckx (Tekst) en
Caryl Strzelecki (Tekeningen).
Rudi Vranckx is van huis uit journalist en werkt voor
een Belgische omroep.
Caryl Strzelecki is een Belgische illustrator,
striptekenaar, reclametekenaar en cartoonist.

 photo DSC_3611RudiVranckxTekstCarylStrzeleckiTekeningenDeGierenClub.jpg

Zelf noemen de makers Joe Sacco als inspiratiebron.
Dat is begrijpelijk al zijn de verhalen van Sacco meer
geconcentreerd rond 1 verhaal, 1 gegeven.
In De Gierenclub worden eigenlijk verhalen verteld
rond 4 landen: Tunesie, Egypte, Libie en Syrie.

Ik vind het ook wel wat weghebben van Guy Delisle.
Hij schrijft op een meer poetische manier over zijn
journalistenbestaan.
Meer literair, meer met het oogpunt een stripverhaal te maken.
Het werk van Rudi Vranckx en Caryl Strzelecki is meer
een ‘verstript’ artikel of tv-rapportage.

Het resultaat is erg geslaagd.
De tekenstijl wordt aangepast aan het verhaal.
Zo komt er geregeld een stuk waarin de schrijver met de tekenaar overlegd.
Een soort introspectie. Daarvoor is een aparte uitvoering gekozen.

De misschien wel zwartste bladzijde uit de Arabische Lente,
de arrestatie en moord op Moammar Khadaffi,
is ook als zwarte bladzijdes opgenomen:

 photo DSC_3613RudiVranckxTekstCarylStrzeleckiTekeningenDeGierenClubZwartePagina.jpg

 photo DSC_3614RudiVranckxTekstCarylStrzeleckiTekeningenDeGierenClubOverleg.jpg
Het overleg tussen schrijver (en ervaringsdeskundige) en de tekenaar en soms zoals in dit voorbeeld: introspectie.

De term ‘Gierenclub’ is een geuzennaam voor dezelfde internationale groep journalisten
die elkaar steeds weer tegenkomen bij brandhaarden. Waar ook ter wereld.
Een fenomeen dat door Vranckx verder niet wordt uitgewerkt.
Maar dat is niet storend omdat wat er verteld wordt, er echt toe doet.

 photo DSC_3615RudiVranckxTekstCarylStrzeleckiTekeningenDeGierenClubJournalistieker.jpg

Als een serie verstripte foto’s.