The Art of Bookbinding

IMG_1808HetPassenVanHetLeer

Als je aan het leer begint ziet het boek er al snel als een heel interessant object uit. Hier pas ik het boek nopg eens nadat ik het leer op maat heb gesneden.


IMG_1810HetIsEenRuglozeBindingDusHetLeerZitDirectOpDeKaternen

Deze middeleeuwse binding met houten platten heeft geen versterking op de rug. Dus het leer wordt direct op de katernen bevestigd. Dus zie je de oneffenheden van de rug door het leer heen. De leren riempjes vormen de ribben op het boek. Dit zet ik niet extra aan met een vouwbeen. De uitstraling blijft dan zo natuurlijk mogelijk.


IMG_1811DePlattenEnRugZijnGelijmd

Het leer is aan de houten platten en de rug bevestigd. Ik maak de omslagen niet zoals Goddijn beschrijft: zoals we een boek kaften. Ik heb een methode geleerd die een mooi resultaat geeft en daarom pas ik die hier toe. De eerste dummy had wel omslagen zoals het kaften van het boek. Die twee uitvoeringen kan ik dan straks nog eens goed vergelijken voordat ik aan Van den vos Reynaerde begin.


IMG_1812DeHoekenSnijdenInHetLeer

Hier zie je dat het leer voorbereid is om de omslagen te maken. Overigens beide teksten (The Art of Bookbinding en Van den vos Reynaerde) zijn beide uitgegeven door Atelier de Ganzenweide.


IMG_1814EvenHetBoekbeslagPassen

Even het boekbeslag passen als de omslagen goed vast zitten. Het boek laat ik nu een paar dagen goed drogen. Dan moet ik de kapitalen aan het boek maken, dan ga ik het beslag en de sluiting afmaken en bevestigen. Leeslint?


Onterfd Goed

Een website die voorwerpen verkoopt die erfgoedinstellingen (moet je
wel breed zien) niet langer kunnen of willen beheren.
Ik zag een advertentie en ging eens kijken op de website.

Dit is zoals ze zichzelf beschrijven:

Onterfd Goed adviseert en helpt erfgoedbeheerders (musea, gemeentes, etc) bij het verbeteren van hun collecties. Voor de objecten die niet in die collecties thuis horen zoekt Onterfd Goed een goed nieuw thuis. Door een object of kunstwerk te kopen help je ons Nederlands erfgoed te bewaren en weer zichtbaar te maken.

Op de site viel mijn oog op het volgende voorwerp:

IMG_1668BeslagMetalenBeslagVanKleinMeubelOfBoekGedecoreerdMetBloemmotiefMuseumPrinsenhofDelft12CentimeterRond1900

Ik zag dit al op een boek zitten.


Beslag – rond 1900
Metalen beslag van klein meubel of boek
Gedecoreerd met bloemmotief

Afkomst.: Museum Prinsenhof Delft
Afmeting: 12 centimeter
Conditie: goed

IMG_1669BeslagMetalenBeslagVanKleinMeubelOfBoekGedecoreerdMetBloemmotiefMuseumPrinsenhofDelft12CentimeterRond1900

Het scharnier werkt alleen niet perfect.


IMG_1670PrijskaartjeBoekbeslag


Wandeling bij boekhandel

De wandeling waarvan ik gisteren een eerste deel liet zien
ging ook langs een boekwinkel.
Nou ja winkel, je kon er volgens mij boeken kopen,
ruilen of brengen.
Wat mij zo opviel waren de kleurige illustraties op de muur.

DSC_4032LaosLuangPrabangMetBoekLaptopTablet

Met kinderen die boeken lezen maar ook verhalen lezen op een laptop of tablet. Heel kleurtijk en een heel inspirerende omgeving. Een soort kinderboekenweek.


DSC_4033LaosLuangPrabangBibliotheekBoekhandel

Maar in een soort van kooropstelling ook een groep dieren.


De wit/rode staart van de vos

IMG_1628KapitaalbandVoorEnAchterkant

Mijn kapitaalband maak ik met als kern een stuk touw, 3 mm dik henneptouw. Het touw wat ik onlangs kocht pluist nogal en daarom heb ik mijn vorige poging weer ongedaan gemaakt (en omdat de wikkeling te ongelijkmatig was). Ik heb het hele stuk touw ingesmeerd met een beetje lijm waardoor de pluisdraden aan de kern vast gaan zitten en niet meer uitstaan. De eerste keer had ik steeds twee omwentelingen met één kleur gedaan. Deze keer drie. Daardoor slaag ik er in meer gelijkmatige groottes te krijgen van de kleurvlakjes. Links zie je het zichtbare resultaat, rechts hetzelfde stuk kapitaalband maar dan de achterkant. Je ziet dat ik er beter in geslaagd ben om ieder gekleurd stukje op dezelfde manier te beginnen.


IMG_1630KapitaalbandAanDeBovenkantEvenVastGezetMetSchildersplakband

Eigenlijk had de kern voor het kapitaalband gelijk met het naaien van het boekblok meegenaaid moeten worden. Dat snap ik nu beter dan toen ik aan het boek begon bovendien is dit boek eigenlijk wat aan de kleine kant. Maar bij de volgende dummy (The Art of Bookbinding) ga ik dat wel doen. Het bevestigen van de hennepkern aan de platten die erg glad zijn valt niet mee. Ik zet de vast met lijm en het schildersplakband gebruikt om ze even op hun plaats te houden.


IMG_1632KapitaalbandIsAanHetDrogen

Linksonder ook.


IMG_1633HandgemaaktKapitaalbandAangebracht

Als het kapitaalband integraal meegenaaid wordt dan kan het niet zo los staan van de katernen zoals het nu is. Dat komt wel goed als er straks het de leren bekleding om komt.


IMG_1634LeerVoorDeBoekBand

Dit is het leer dat het boekblok en de platten gaat bekleden. Het moet nog wat verder bijgesneden worden. Op de rug, bij het kapitaalband, maak ik nog een extra stukje rood leer aan de band.


IMG_1636PreviewMetKleinStrookjeRoodLeer

Dan zal het er zo gaan uitzien. Het leer zit nu nog los rond de platten. Naar het stuk op de rug is er al uitgesneden. En de flapjes die strajs als eerste op de boven- en onderkant van de flappen komen, zijn ook al losgesneden. Ik weet niet hoe groot ik die ga laten. Nu zijn ze 4 cm lang.


IMG_1637Preview

Zo gaat het kapitaalband dan zichtbaar worden.


IMG_1646RodeRandje

Dit is dan zo’n klein stukje rood leer. Aan een kant gedund met een mes.


IMG_1647EerstePlatGelijmd

Het eerste plat ligt te drogen nadat het aan het leer is bevestigd. Je ziet de twee rode leren strookjes die de rug gaan afwerken. Door die kleine rode randjes die er dubbel op gelijmd zitten en doordat ze een beetje boven het leer van de rug uitsteken, wordt het een klein ‘afdakje’ boven de kapitaalband.


IMG_1648LeerDeelsGelijmdOpBoekband

Hier zijn beide platten en de rug gelijmd en ligt het boek te drogen. Je ziet hier duidelijk de smalle leren stroken die vanaf de achterkant van het boek op de platten komen. Daar komt vervolgens het leer over dat van de zijkant naar binnen wordt gevouwen en gelijmd. Als laatste haan dan de voorkanten volgen. Het huidige plan is om de naden daar met de rode katoenen draad dicht te naaien. Maar dat is dan meer ter decoratie dan iets anders.


Boeken maken vanuit een erfenis (tweede poging)

We hebben het al een aantal keren besproken.
Al ruim voor mijn vakantie.
Mijn moeder heeft een deel van een erfenis van mijn tante
altijd bewaard. Mijn tante overleed in 1990.
Maar ze is zelf niet zo’n borduurster.
Ik zelf ook niet maar ik heb wel een andere toepassing.

IMG_1565BorduurwerkUitEenErfenisHetKoffertje

De ‘erfenis’ zit in dit koffertje.


IMG_1597BorduurwerkUitEenErfenisReclameVoorRietThielenModeStoffen

Dit zie je dan allemaal als je het koffertje opent. Blijkbaar kocht mijn tante materiaal bij ‘Riet Thielen Mode Stoffen’ in Breda.


IMG_1598BorduurwerkUitEenErfenisProeflapPK

Dit is duidelijk een proeflap. Je ziet dat verschillende steken worden gedemonstreerd. Je zien ook hoe je een sluiting kunt maken met een knoopje en met een haakje. Dit maakten vroeger veel vrouwen op school. Intrigerend zijn de vermoedelijke initialen ‘PK’. Die zijn in ieder geval niet van mijn tante. Of ze deze lap als voorbeeld er bij hield of wat voor ander doel het had weet ik niet.


IMG_1599BorduurwerkUitEenErfenisEenHeelVeld

Er zitten ook een aantal borduurwerken in die al helemaal of ver gereed zijn. Zoals dit grasveldje met allerlei bloemen.


IMG_1600BorduurwerkUitEenErfenisNietAf

Hier is wel een begin gemaakt maar is het werk nooit afgekomen.


IMG_1601BorduurwerkUitEenErfenisMalvamoschataMuskuskaasjeskruid

De naam van de plant staat bij het borduurwerk: Malva Moschata of Muskuskaasjeskruid.


IMG_1602BorduurwerkUitEenErfenisSolanumDulcamaraBitterzoet

Solanum Dulcamara of Bitterzoet.


Nu ben ik niet van plan om nog te leren borduren.
Maar de borduurwerken die je hier zit kan ik wel
verwerken in boekbanden.
Mijn tante werkte in de bibliotheek.
Met enige regelmaat kreeg ik boeken die afgeschreven waren in de bib.
Ik heb ze nog: een hele reeks van de Rechter Tie-serie.
Waarschijnlijk zou ze het wel kunnen waarderen als haar werk wordt gebruikt
om boeken mee te maken.

IMG_1604KoperenPotMetBloemenBorduurwerkUitEenErfenis

Deze koperen pot met bloemen is eigenlijk nog niet af. Bij de pot ontbreekt nog de schenktuit. Pot is dan ook niet het beste woord. Beter is misschien ‘ketel’.


IMG_1605EenKofferVolEnveloppen

Vervolgens zitten er in het koffertje een hele reeks enveloppen. De enveloppen zijn genummerd.


IMG_1606BorduurdraadUitEenErfenis

Iedere envelop bevat een streng garen van een bepaalde kleur.


IMG_1607BorduurdraadUitEenErfenis


IMG_1608NummersEnKleuren

De nummertjes komen overeen met de kleurnamen die in drie talen op dit overzicht staan.


IMG_1609SomsZitHetGarenOpEenKaartje

Soms zit het garen niet meer in de originele hulsjes maar is het op een stuk karton gedraaid.


Het garen is allemaal katoen.
Ik wil het gebruiken om zelf het kapitaalbandje te maken voor boeken.
Dat heb ik nog nooit gedaan maar ik heb op zondag een paar
video’s bekeken van de website ‘Bookbinder’s Chronicle‘.
Een prachtige site met een paar hele mooie en goede video’s.
De mevrouw die de video’s maakt begrijpt heel goed hoe je zo’n video
moet maken en hoe je schijnbaar moeilijke dingen moet uitleggen
zodat ze begrijpelijk worden.
Van de video’s werd ik enthousiast en tegelijk een beetje depri,
omdat ik me dan ook realiseer wat ik allemaal nog niet zo goed kan als zij.

IMG_1610KleurenUitZoekenBijHetLeer

Het leer heb ik uitgesneden voor mijn boek en daar zoek ik even twee kleuren bij om een kapitaalband te kunnen maken.


IMG_1611DMCSplijtgaren

Met deze kleuren splijtgarens ga ik nu eerst een klein proefje maken.


IMG_1612EersteHandgemaakteKapitaal

Ik zie heel goed dat ik een paar fouten heb gemaakt en dat iets strakker de kleuren afwisselen het resultaat nog gaat verbeteren. Maar al bij al viel het niet tegen.


Nu is voor het boek dat ik aan het maken ben, het eigenlijk de bedoeling
om het kapitaalband integraal mee te naaien bij het naaien van het boekblok.
Maar daarvoor had ik wat dingen moeten doen die ik overgeslagen heb.
Dat kan ik nu niet meer corrigeren.
Daar moet ik een creatieve oplossing voor bedenken.
Komt goed!

Boeken maken vanuit een erfenis

We hebben het al een aantal keren besproken.
Al ruim voor mijn vakantie.
Mijn moeder heeft een deel van een erfenis van mijn tante
altijd bewaard.
Maar ze is zelf niet zo’n borduurster.
Ik zelf ook niet maar ik heb wel een andere toepassing.

Maar helaas ligt er op dit moment Flickr uit.
Dus ik kan mijn foto’s niet uploaden naar mijn provider.

Boekbeslag op een boek maken

Opnieuw een paar stappen verder.
Het boek is nu helemaal aan de leren riempjes gebonden.
Dat blijf je straks mooi zien achter het leer.
De tweede plat bevestigd.
Een uitholling gemaakt in een van de platten zodat
straks de muiter mooi over dat gat kan worden geplaatst
en de sluithaak er goed kan invallen.

De toelichting op de termen in het verhaal van vandaag
is afkomstig van een website helemaal gewijd
aan boekbeslag.

IMG_1585HetNaaienNamNietZoveelTijdInBeslag

De katernen zijn aan de leren riempjes genaaid. Het boekblok is losgemaakt van het naaibankje.


IMG_1586HetBoekValtMooiOpen

Het boek valt mooi open.


Klampsluiting

kantsluiting gevormd door een sluithaak en een aan een platkant of -rand bevestigde muiter. De sluithaak kan bevestigd zijn aan een sluitlip of onderdeel zijn van een geheel metalen klamparm die de afstand tussen de platten overbrugt en met een scharnier en aanzetstuk aan het plat is bevestigd.

IMG_1587RiempjesOpMaatMakenEnBevestigen

De riempjes moet ik hier nog op maat maken en dan bevestigen aan de plat.


IMG_1589GenaaidOpLerenRiempjes

Dan ziet het er zo uit. Mijn garen is wel dun als ik dat vergelijk met foto’s van bindingen bij andere boekbinders. Nog eens uitzoeken waar hem dat in zit.


Muiter

metalen onderdeel van een sluiting dat aan een plat is bevestigd en waar een sluithaak of klamparm in kan grijpen. De muiter is meestal vlak aan de rand van het plat bevestigd, maar kan zich ook elders bevinden: (kant- resp.) platmuiter. Naar de vorm kan men onderscheiden: uitgesneden muiter, penmuiter, rolrandmuiter, omgezette muiter.

IMG_1590GatInPlat

Ik maak een uitholling op de plaats waar de muiter komt te zitten. Dat is om er voor te zorgen dat straks de sluithaak er goed in past.


IMG_1591GatGemaaktInPlatOnderBeslag

De leren bekleding komt straks nog tussen het gat en de muiter te zitten. Eens zien hoe dat gaat passen.


(Sluit)klamp / (sluit)haak

metalen onderdeel van een sluiting, aan het einde tot een klauw gebogen, dat in een muiter kan grijpen. Indien het geheel uit metaal bestaat, heet dit een klamparm. De sluithaak is meestal aan een sluitlip bevestigd, maar kan ook uitgevoerd zijn als een geheel metalen klamparm. De haak kan zich ook aan een sluitriem of overslag bevinden.

IMG_1592BoekbeslagPassen

Zo moet de sluithaak dan straks (aan een riempje) in de muiter haken.


Leren riempjes voor boekbinden

IMG_1419GesnedenEnGepasteRiempjes

Strookjes leer die nog op elkaar gelijmd moeten worden. Het leer is afkomstig uit een handtas die ik een tijd geleden uit elkaar gehaald heb. Het leer zal straks niet zichtbaar zijn dus een prima plaats om die ‘afval’ in op te werken.


Voor het binden van het boek met houten platten zijn drie
leren riempjes nodig van zo’n 15 centimeter lang, 1 centimeter breed
en 2 millimeter dik.
Het leer van de tas is maar 1 mm dik maar je kunt eenvoudig
twee strookjes op elkaar plakken.
Hierboven zie je de strookjes al wel op elkaar liggen maar
ze zijn dan nog niet aan elkaar geplakt.

IMG_1420GelijmdeRiempjes

Hier zijn de strookjes verlijmd. Ik leg ze nog even in de boekenpers zodat je mooi vlak worden. Straks worden ze ingesneden en gaan ze de kern vormen van de binding.


Boekvondst in Luang Prabang

Op vakantie valt mijn oog ook op boeken of dingen
die met boeken te maken hebben.
Zo ook in Laos, in Luang Prabang, in Wat Aham Outama Thany.
In deze tempel liep ik eerst de ventilator voorbij.
Pas daarna zag ik waar die ventilator op stond.

WP_20180111_10_21_54_ProLaosLiangPrabangWatAhamOutamaThany

Even later zag ik ook ergens een bordje staan: Manuscript boxes. Kisten om manuscripten in te bewaren.


WP_20180111_10_22_05_ProLaosLuangPrabangManuscriptBoxesText

Manuscript boxes 18th – 19th century. Wood, red and black lacquer, gold leaf.

 

These boxes were used by temples to hold palm leaf manuscripts, containing texts of history, chants, medicinal knowledge, and folk stories.
These are in the Luang Prabang style of art.

 

Please do not touch.

Korte nederlandse samenvatting:

Kisten uit de 18e of 19e eeuw.
Gemaakt van hout met rood en zwart lakwerk en bladgoud.

Dit soort kisten zijn typisch voor tempels in Laos.
Ze werden gebruikt om manuscripten die op palmbladeren zijn
geschreven te bewaren.
Typisch bevatten ze teksten met geschiedenis, liederen,
kennis van medicijnen en volksverhalen.
Zijn zijn uitgevoerd in een stijl typisch voor Luang Prabang.

Niet aanraken!

WP_20180111_10_21_54_ProLaosLiangPrabangWatAhamOutamaThanyManuscriptBox01

Ik was een beetje overrompeld. Daarom heb ik maar 1 foto van de twee kisten. Maar ik licht ze er toch nog even uit. Dan zie je goed dat het eigenlijk prachtige kisten zijn.


WP_20180111_10_21_54_ProLaosLiangPrabangWatAhamOutamaThanyManuscriptBox02

Deze heeft een hele mooie vorm. Op de foto is de tekening van de kist niet zo goed te zien.


Boek in blik

Terwijl ik bezig ben met het maken van lino-afdrukken
ligt er natuurlijk nog steeds dat lege boekblok.
Dat ga ik in een blikken dienblad binden maar
als het in het blik zit wordt het steeds moeilijker om
nog iets met het boekblok te doen.
Dus iedere kans die langskomt om iets met het boekblok
te doen moet ik aangrijpen.
Dus heb ik twee deelprints van de lino gemaakt.
Na het schoonmaken van de lino geb ik die slechts
deels weer ingerold met drukinkt.
Daar dan een afdruk van gemaakt.
Probleem is dat deze inkt tijd nodig heeft om goed te drogen.
Dus veel meer dan deze twee, tegen over elkaar liggende
bladzijdes, is niet goed mogelijk.

IMG_1366BoekInBlikDeelVanEenLinoPrint

Hier ligt het boekblok open te drogen op mijn werktafel.


IMG_1371MonoprintMetTekstBoekInBlik

Later op de middag toch nog maar een monoprint gemaakt. een afdruk van de verfresten op de glazen inrolplaat. Op de plaat met een grote spijker in spiegelschrift het woord BLIK geschreven.


Meest saaie blogbericht ooit?

Dit is misschien wel het meest saaie blogbericht ooit
dat ik op mijn blog plaats.
Maar ik probeer van mijn projecten een beetje stap voor stap
de voortgang te volgen.
Deze week ontving is eerst hele kleine messing spijkertjes,
toen wat grotere.
Vandaag kwam dan het hout dat de platkernen moeten gaan vormen
van Van den vos Reynaerde.

IMG_1336MessingSpijkertjes

Spannender kan ik het niet maken. Als je dit soort materialen (en gereedschap) niet hebt en je gaat een middeleeuws boek maken zul je het ergens moeten kopen.


IMG_1346Masave

Dit pakket kwam vandaag van Masave (fijnhouthandel) uit Zwolle.


IMG_1348MasaveTweeEikenhoutenPlankjesPlatkernen

Wat nou, twee plankjes? Ja, twee plankjes. Ook bekend als twee eikenhouten platkernen.


Boek in blik

Het staat niet stil rond het ‘Boek in blik’-project
maar de vorderingen zijn niet spectaculair.

IMG_1329BoekblokInBoekenpersEnGaasOpDeRugGelijmd

Hier zie je het gesneden boekblok in de boekenpers met op de rug een stukje gaas gelijmd. De katernen zitten aan één kant aan elkaar genaaid. Het gaas moet de rest doen.


IMG_1337BlikInBankschroefjeGezetEnAanDeLangeKantenTweeGatenGeboord

Dan heb ik het blik in een bankschroef gehad en met een handboor, een oude handboor, drie gaatjes bijgemaakt. Op iedere lange kant van het blik, zitten nu twee gaatjes: één net onder de rand en één vlak bij de bodem. Het idee is om leer te bevestigen op de rug van het boekblok met aan iedere kant een gat. Dan aan de buitenkant van het blik, aan de ronde kant, ook een stuk leer te bevestigen met weer twee gaten. Een koord kan zo via de buitenkant van het blik het boekblok bevestigen. Vermoedelijk meer voor de show dan voor de stevigheid. Ik denk dat ik de achterkant van het boekblok op de bodem van het blik ga bevestigen. Maar dit zijn allemaal nog maar ideeën.


IMG_1338OudeHandboor

Dit is de handboor die ik gebruikt heb. In het kokertje zitten de boortjes. Het lijkt wel een echte hobby te worden.


The Art of Bookbinding (in het kader van Van den vos Reynaerde)

Gisteren natuurlijk gewerkt aan mijn nieuwste project.
Een middeleeuwse binding voor een boek in losse
katernen dat ik gekocht heb bij Atelier de Ganzenweide:
The Art of Bookbinding.
De versie van deze tekst dateert uit 1903 dus een
middeleeuwse band is dan niet helemaal op zijn plaats.
Zie het als een hommage.

Eén plat was gereed. Gisteren tijd om nummer twee uit te zagen.
Dat heb ik gedaan met een figuurzaag en ik moet zeggen:
ik slaag er steeds beter in de lijntjes te volgen bij het zagen,
de zaadbladen schieten minder vaak los en
de zaagbladen breken minder.
Dat betekent volgens mij dat ik de zaag beter zijn werk laat doen
en ik dus minder kracht zet.

Na het zagen volgde het schuren.
Met het eindresultaat ben ik nog niet ontevreden.
War nog moet gebeuren is dat de randen aan de buitenkant nog
wat afgevlakt moeten worden.

IMG_1328VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingDeAchterplatIsOokGereedFiguurzaagEnSchuren

Hier zie je voor- en achterplat met ertussen de katernen van het boekblok.


Maar er was nog een klein karweitje: aan het boekblok,
aan de rugzijde moet een kapitaalsnede gemaakt worden.
Van ieder katern wordt een klein driehoekje van
2 x 2 millimeter afgesneden aan zowel de kop (bovenkant)
als de staart (onderkant).
Dat moet straks er voor gaan zorgen dat het kapitaal
(de bescherming tegen stof aan boven- en onderkant van
een boekblok en een kleine versiering aan het boek)
de juiste ruimte gaat krijgen.
Eigenlijk moet je dat voor het hele boekblok in één keer
afsnijden. Daar had ik geen goed mes voor bij me.
Dat gaat de volgende keer anders.
Nu heb ik steeds 4 of 5 katernen in een keer gedaan.
Dat levert verschillen op.

IMG_1330VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingKapitaalSnede


IMG_1331VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingKapitaalSnede

Tussen de platten ziet dat er dan zo uit.


Ik probeer zo veel mogelijk de werkzaamheden te doen
die ik kan doen totdat ik moet gaan boren.
Daar heb ik zelf geen machine voor en ook geen ervaring.
Dus dat wordt spannend.

Maar als je een papieren boekblok gebruikt voor deze binding
is het beter een perkamenten dekblad aan te brengen.
Een dekblad met een kim (een omgevouwen rand).
Het scharnier van de boekband schijnt het papier makkelijk
te beschadigen. Perkament is dan sterker. Dus je neemt een
stuk perkament ter grootte van een enkele bladzijde
met aan de rugzijde 1 centimeter extra.
Die extra centimeter past dan straks om het eerste katern.

IMG_1332VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingPerkamentenDekbladMetKim

Het perkamenten dekblad met aan de linkerkant een kim, een omgeslagen randje van 1 centimeter. Ik heb twee van deze dekbladen gemaakt, één voor elk buitenste katern. Die liggen nu in de boekenpers zodat de vouw er goed in zit.


Van den vos Reynaerde / The Art of Bookbinding

The Art of Bookbinding, het klassieke boek over boekbinden,
geschreven door Joseph Zaehnsdorf en uitgegeven voor (hobby) boekbinders
door Atelier de Ganzenweide, is mijn test boek.
Dat ga ik gebruiken om ervaring op te doen met de bindtechniek
zoals die beschreven is door Peter Goddijn
in zijn boek ‘Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden’.

IMG_1312ArtOfBookbindingInSnijmachine

Hier ligt het boek in mijn snijmachine. Normaal snij je een boek dat al genaaid is. Maar ten tijde van dit boekmodel sneed men het papier of perkament nadat het boekblok aan de platkernen was vastgemaakt. Dan heb je natuurlijk het meest precieze beeld van de afmetingen. Nu kan ik alleen maar hopen dat ik niet te grote fouten maak met het zagen van de platkernen.


IMG_1313VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingEersteHoutenPlatkern

Dit is de eerste platkern. Dit hout is afkomstig uit een meubel dat in onze badkamer stond. Het is gemaakt om tegen vocht te kunnen. Het is dan ook geen massief hout maar het is wel 9 mm dik. Dat is de maat waarmee men in de 11e eeuw boeken bond.


IMG_1314GeenMassiefHoutMaarGeperstMateriaal

Hier zie je dat het geen massief hout is. Misschien is het helemaal geen hout. Maar het is een soort geperst materiaal. Of dit bruikbaar is om een tunnel in te maken en sleuven? De tijd zal het leren.


IMG_1315VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbinding1PlatMetKaternen

Hier ligt de eerste plat op de katernen.


IMG_1316PeterGoddijnBandMetHoutenPlatkernenGeslotenScharnierenOpliggendeBindingenVasteRugRomaanseAanrijgingVhevronKapitaalPlatsluitingTitelraampje11Eeuw

Dit is zoals Peter Goddijn het boek voorstelt in zijn boek: Band met houten platkernen, gesloten scharnieren, opliggende bindingen, vaste rug, Romaanse aanrijging, chevronkapitaal, platsluiting en titelraampje (11e eeuw).


Naast het werk in de werkplaats ben ik ook nog bezig
geweest advies in te winnen over boren en een bankschroef.
Ik heb na veel zoeken messing spijkers gekocht. Twee soorten.
Bij Masave, een fijnhouthandel in Zwolle probeer ik hout voor
de platten te kopen.
Daarnaast heb ik hennepdraad/touw/garen gekocht en een stuk gereedschap
dat mijn vouwbeen kan vervangen.
Bij de meeste dingen heb ik hulp gehad van de Facebook-groep
‘Boekbinders onder elkaar’

Vandaag kwam er een hele grote doos….

IMG_1305HeelGrootPakketVoor2KleineProducten

Zoals je kunt zien paste dit niet in de brievenbus. Dus kon ik het gaan afhalen. Dat heb ik net even gedaan. Ik schrok van de grootte van de doos want ik weet dat het om twee plaatjes gaat. Eén van 1 millimeter dik en één van 0,3 mm.


IMG_1306TweePlaatjesMessing!mmEn3tiendeMMDik

Hier zie je de plaatjes messing liggen. Van de Vos Reynaerde, we zijn bijna helemaal gereed om er aan te beginnen. Nu alleen nog messing spijkertjes.


Kleine boekjes

Vanmiddag kon ik de draad oppakken van het ‘Kleine boekje’
uit de rubriek ‘Kleine Boekjes’ van Karin Cox in de
uitgave van de Stichting Handboekbinden.

De vorige keer had ik het binnenblad (het boekblok)
in de pers gedaan zodat het na het verven goed zou opdrogen.

IMG_1292KleineBoekjesLarinCoxBoekblokUitDePersNogOngevouwen

Zo kwam het uit de pers. Met een scheef oog afgekeken van Bomarzo.


IMG_1293KleineBoekjesKarinCoxBand

Bij een lokale hobbywinkel vond ik pas tussen andere restpartijen een paar stevige vellen A-4 met bedrukking. Fel aan de buitenkant en minder fel aan de binnenkant (of omgekeerd). Dat wordt mijn kaft (of band).


IMG_1294KleineBoekjesKarinCoxGolvendeLijnen

Het idee van de ‘golvende lijn’ moest wat meer nadruk krijgen. Ik ben benieuwd wat van de figuren overblijft in het kleine boekje als alles geplakt en gevouwen is.


IMG_1295KleineBoekjesKarinCoxBomarzo

Dit is mijn versie. Het combineert het concept van een boek met een (kijk)doos, een kaart, een pop-up kaart. Ben wel benieuwd of ik er ook een kan maken met tekst in. Dat vind ik toch wel prettig bij een boek.


IMG_1297KleineBoekjesKarinCoxOpvouwen

Goed dichtvouwen en dan even onder de pers.


Van den Vos Reynaerde / The art of bookbinding

Er is weer een stap gezet.
Het project waar ik vandaag weer een stap voor gezet heb
gaat me wel een tijdje zoet houden.
Ik ga een volgend boek maken uit het boek van Peter Goddijn:
Westerse boekbindtechnieken van de Middeleeuwen tot heden.

Aanleiding is het feit dat de Stichting Handboekbinden dit
jaar heeft bestempeld als het jaar van het middeleeuwse boek.
Daarbij hebben ze in samenwerking met Rob Koch van
Atelier de Ganzenweide ‘Van de Vos Reynaerde’ uitgegeven,
in losse katernen.

Het boek dat ik ga proberen te maken is 1.2:
Band met houten platten, gesloten scharnieren, opliggende bindingen,
vaste rug, romaanse aanrijging, chevronkapitaal,
platsluiting en titelraampje [11e eeuw].

Een mond vol.
11e eeuw komt een beetje in de buurt bij het ontstaan van het boek.
Volgens Wikipedia:

Waarschijnlijk werd het geschreven tussen 1257 en 1271.

Maar omdat het de eerste keer is dat ik dergelijk complex boek ga maken
probeer ik de instructies eerst uit op ‘The art of bookbinding’
van Joseph Zaehnsdorf. Een klassieker op het gebied van boekbinden.
Veel jonger natuurlijk.
De versie die atelier de Ganzenweide vorig jaar uitbracht
is van 1903.

Volgens Goddijn moet ik een boekblok nemen van 14 x 21 centimeter.
‘The Art of bookbinding’ is 13,5 x 21 centimeter.
De dikte van het boek komt ook redelijk overeen.

Voor de houten platten ben ik al even op zoek naar hout.
Maar het is niet eenvoudig om een klein stuk MDF of eikenhout te kopen.
Dus daar worstel ik nog mee.
In de tussentijd gebruik ik voor ‘The Art of bookbinding’ de plankjes
van ons voormalige douche-meubel.
Het is geen massief hout zag ik vandaag maar het oppervlakte is mooi glad,
het is 9 mm dik (Goddijn adviseert 10 mm).
Hopelijk lukt het.

IMG_1299VanDenVosReynaerdeTheArtOfBookbindingJosephZaehnsdorfEerstePlat

Hier liggen een paar katernen van The Art of bookbinding op het stuk plank waaruit ik de platten ben begonnen te zagen.


Kleine boekjes

In de uitgaven van de Stichting Handboekbinden staat
regelmatig de rubriek ‘Kleine boekjes’.
In de meest recente uitgave een boekje met een vorm
die ik graag een keer zie.
Ik kom later nog wel eens een keer terug op het boekje
maar het gaf me de kans een materiaal uit te testen dat
ik onlangs kocht: een soort kunststof linoleum.

Het snijdt heel vlot. Al met erg weinig kracht
bereik je mooie resultaten. Ik was een tijdje terug al
begonnen met in het achterhoofd ‘de golvende lijn’.

IMG_1286KleineBoekjesKarinCoxLino

Dit is het materiaal met de golvende lijnen.


IMG_1287KleineBoekjesKarinCoxLino

Bij het afdrukken gebruikte ik een acrylverf. Moeilijk met de warmte, het is bovendien erg droog in mijn werkplaats in de FutureDome in Breda.


IMG_1288KleineBoekjesKarinCoxDruksel

Voor het kleine boekje heb ik niet de volledige A-4 nodig. Ik hou ervan het toeval een rol te laten spelen. Dus ik maak een vorm met 4 afdrukken maar weet nog niet hoe ik het papier ga snijden. Na het drukken heb ik er ook nog met de hand een vorm op gezet. Het ligt nu te drogen. Ik ben benieuwd hoe dit straks in het kleine boekje gaat uitkomen.


Elias P van Bommel

Mijn gemengde gevoelens heb ik besproken met een aantal mensen
en iemand kwam met het idee het monogram met kleurpotlood
te benadrukken.
Geen gek idee.

IMG_1281EliasPVanBommelMonogramMetPotlood

De randen zijn gekleurd met een donkere blauwe kleur en de oppervlaktes van de letters met wit. Het is zeker een vooruitgang.


IMG_1283EliasPVanBommelBoek

Als ik het boek dan even in elkaar pas dan geeft dat bovenstaand beeld.


IMG_1284EliasPVanBommelBoekVoorplat


IMG_1285EPVanBommelBoekInElkaarGepastAchterplat

Aan de tulp op de achterzijde heb ik nog niets gedaan.


Boekidee: boek in blik

L kocht afgelopen week drie nieuwe potten voor
een paar planten. Die potten stonden op een soort
langwerpig dienblad.
Dat dienblad gaan we niet gebruiken om de potjes op
te zetten. ‘Of ik iets met het blad kon doen’.
Dat kan ik.

Twee andere dingen zette mij aan het denken:
= het snijafval van het Elias P. van Bommel boek.
Een van de stukken die ik afgesneden heb is zo groot
dat je er een boek van kunt maken. Probleem is alleen
dat er nu nog niets in het boek geschreven staat.

= een citaat uit het boek ‘De Boekbinder’ van Bridget Collins
(Pagina 20):

“Dozen, was destijds mijn eerste gedachte geweest. Kleine vergulde en leren dozen om spulletjes in te bewaren.”

Zo beschrijft de hoofdpersoon de boeken die hij in een kraam ziet
liggen als hij voor het eerst boeken ziet.
De heel vrij interpretatie van wat een codex is, zal voor het verloop
van het boek en de verdere avonturen van belang zijn.

IMG_1278BoekInBlik

Dit is het snijafval in het langwerpige dienblad. Het boekblok moet dan nog wel verder gesneden worden. Dan worden de kop, staart en frontsnede mooi recht. Nu nog bedenken hoe ik het boekblok kan binden met het blik.


IMG_1279BoekInEenBlik

Waarschijnlijk voor de waterafvoer zit er aan een kant een gaatje in het blik. Als ik aan de andere kant nog een gaatje maak dan kan een touw, waar het boekblok aan vast zit, langs de buitenkant gebonden worden.


Maar er moet misschien nog meer gebeuren:
= hoe vul ik de pagina’s?
= zitten de katernen wel goed aan elkaar?
= krijgt het boekblok een voorplat?
= vul ik de open ruimtes, zo ja, waarmee?
= bevestig ik het boekblok aan het blik met een schutblad?
= bekleed ik de buitenkant of beschilder ik die?