Het ‘gen’ is geplaatst

De boekband die ik aan het maken ben voor ‘Sint Veit’,
een tekst van Aart van der Leeuw, krijgt op de leren band
de tekst ‘morgen’ over twee regels gedrukt met afficheletters.
Gisteren zag je hier een bericht over de eerste drie letters,
vandaag waren die droog en kon de tekst ‘gen’ ook gezet worden.

IMG_4488SintVeit

Bij de eerste test, op papier, komen de letters ‘gen’ te dicht of zelfs op ‘mor’ te staan. Dat moet beter. Daarom heb ik op het papier een streep getrokken. Die zie je links van de tekst. Dat is zogenaamd de onderkant van de tekst waaronder ik ‘gen’ ga drukken.


IMG_4489SintVeit

Bij de eerste test heb ik waarschijnlijk onvoldoende opgelet. Je ziet de potloodstreep opzij van de letters, op het plakband. Dat is hoe hoog de letters komen. Die moet ik dus in balans brengen met de streep op het papier.


IMG_4490SintVeit

Dit is het resultaat waar ik naar op zoek ben: een kleine kier wit tussen de twee regels met tekst.


IMG_4492SintVeit

Dan leg ik het leer met de mal zo gereed dat het geheel met de afficheletters dadelijk eenvoudig in de boekenpers kan. Goed opletten dat het papier of het leer dadelijk niet tegen de pers aan stoot. Alles moet mooi blijven liggen zoals ik het wegleg.


IMG_4493SintVeit

Het resultaat is prima. Je ziet nog een kleurverschil tussen de bovenste en onderste regel maar dat komt omdat de onderste regel nog uit natte inkt bestaat. Morgen zal dat bijgetrokken zijn.


IMG_4494SintVeit

Net als gisteren zet ik de mal even zo vast dat de tekst helemaal vrij is en goed kan drogen zonder bijvoorbeeld aan het papier te drogen. Volgende keer is het de beurt aan de haan.


Sint Veit: eerste letters gedrukt

IMG_4463SintVeitBasisVoorBoekband

De basis voor de boekband heb ik in elkaar gezet. De twee platten en het ruggebord zijn met elkaar verbonden met een stuk kraftpapier. Nu ik dat heb kan ik het leer gaan voorbereiden dat de bekleding van deze basis gaat vormen.


Het plan is om op basis van deze basis en het leer
een mal te maken dit ik gebruik om daarbinnen de
tekst (mor – gen) en de lino (afbeelding van een haan)
te gaan afdrukken.

IMG_4465SintVeitBasisVoorBoekband

Dit is die basis. Eigenlijk zou de rug van een nog dunner soort grijsbord moeten zijn maar die heb ik niet op voorraad.


IMG_4466SintVeitLeerVoorBoekbandVleeszijde

Dit is het stuk leer dat ik al op maat gesneden heb. Het is een stuk leer van een Engelse leverancier die het ‘book calf’ noemt. Het is nu nog vrij dik. De kant die nu naar boven ligt en waarop ik lijnen getrokken heb is de vleeszijde. Dat is de kant die je straks niet ziet. Dit is, zeg maar, de binnenkant.


IMG_4478SintVeitBasisBoekbandPassenOpHetLeer

Voor de zekerheid nog eens de basis voor de boekband passen en meten op het leer. De breedte voor de rand die straks wordt omgeslagen is hier 3 centimeter.


IMG_4479SintVeitMalVoorBedrukkingBoekband

Dit is de mal voor het bedrukken van het leer. De donkere zwarte lijnen zijn de buitenmaten van het boek. Daarbinnen laat ik een halve centimeter boven, onder en aan de zijkanten. Daar zie je de potloodstrepen. Daar ga ik het papier wegsnijden om de ruimte vrij te maken voor het bedrukken.


IMG_4480SintVeitMalOpBekledingsleerBevestigen

Hier zie je dat ik de mal bevestigd heb op het leer. Ik heb besloten de buitenkant van de boekbandbekleding te gaan bedrukken voordat ik het leer ga dunnen. Of dat slim is weet ik (nog) niet. Ik zal extra voorzichtig moeten zijn met de ‘goede’ kant van het leer. Voorzichtig zijn is niet mijn sterkste kant maar je moet jezelf regelmatig uitdagen.


IMG_4481SintVeitMalEnBasisBoekbandPassen

Nog een keer de boekbandbasis passen en meten op het leer en de mal. Het goede nieuws is dat ik bijna 1 centimeter meer ruimte heb in de hoogte voor de tekst en de afbeelding. Dat komt omdat ik bij het testen van het drukken uitgegaan ben van de grootte van het boekblok. Maar de boekband steekt daar aan de boven en onderkant natuurlijk uit. Aan de zijkant trouwens ook (1 maal).


IMG_4482SintVeitAffichelettersEnLinoPassen

Dat dan weer even checken met de afficheletters en de lino. Steeds passen en meten.


IMG_4483SintVeitZoGaatHetDanDeBoekenpersIn

Bij het drukken van de tekst en de linosnede op het leer maak ik gebruik van de boekenpers. Dus voordat ik aan het werkelijk bedrukken ga beginnen eerst nog even controleren hoe dat dadelijk zal gaan met het leer en hoe een en ander in de boekenpers past.


IMG_4484SintVeiteerstTesten

Eerst de eerste letters uitproberen op papier. Bij een eerste drukgang gaat er altijd wel iets mis zoals je hier kunt zien bij de bovenste tekst bij de letter ‘r’. De tweede drukgang is beter.


IMG_4485SintVeit

De derde poging is op het leer. Zo komt het uit de boekenpers.


IMG_4486SintVeit

‘mor’, de eerste drie letters van ‘morgen’. Dat is het woord dat me opviel toen ik de eerste bladzijde van Sint Veit bekeek. Daar stond ‘Nu brak de morgen aan’. Dat woord ‘morgen’ combineer ik met een haan, een zelf gesneden linosnede.


IMG_4487SintVeit

Ik plak de mal even zo vast dat de lekst vrij van de mal kan drogen. Morgen misschien de rest van ‘morgen’.


Een laatste test

Met mijn afficheletters heb ik al een paar tests uitgevoerd
om een tekst op leer te drukken zodat ik het leer daarna
kan gaan gebruiken om het boek ‘Sint Veit’, geschreven door
Aart van der Leeuw, in te binden.
De uitgave die ik wil inbinden is de uitgave van Uitgeverij Boekblok
en Atelier de Ganzenweide. Het is de uitgave voor de
Koppermaandag van 2021.
De Koppermaandag bijeenkomst en tentoonstelling gaat het komend jaar
niet door, tenminste niet op de dag dat het echt Koppermaandag is.

Die tekst is prima af te drukken op het leer.
Naast de tekst wil ik ook een kleine lino afdrukken op het leer.
Ook dat gaat prima.
Maar wat nu als ik met de rode drukinkt van de linosnede moet drukken
over het zwart van de tekst?
Dat is de test die ik vandaag deed.

IMG_4451SintVeitRechtseHaan

Eerst de haan voor een tweede keer op een stuk perkament afgedrukt. Net als de eerste keer gaat dat prima. Dit kan binnenkort als schutblad of als boekomslag dienen. Alleen nog een tekst zoeken.


IMG_4449SintVeitMorgen

De afdruk van de lino hoeft straks niet over de hele tekst zoals hier, maar mijn proefstuk leer is niet zo groot. Nu kan ik zien dat het maar goed is dat ze elkaar straks maar deels gaan overlappen. Maar het valt me niet tegen.


IMG_4452SintVeitMeetsTarzan

Hier links op de testafdruk op papier, zie je hoe de twee gaan overlappen.


IMG_4450SintVeitGereedschap

Misschien dat ik bij dit gereedschap nog een kwast toevoeg om te zien of het rood met een kwast nog wat meer te accentueren is. Ook dat moet ik eerst testen. Voor nu is het resultaat goed genoeg om de boekband te gaan maken.


Tarzan meets Sint Veit

Het plan is om de tekst ‘Sint Veit’ van Aart van der Leeuw
in te binden. De tekst is dit jaar verschenen in losse katernen
bij Uitgeverij Boekblok, in samenwerking met Atelier de Ganzenweide.

Voor de boekband wil ik proberen om met mijn afficheletters
een korte tekst te drukken. Mijn oog viel op een willekeurige
zin op de eerste pagina: ‘Nu brak de morgen aan.’

Mijn eerste tests heb ik uitgevoerd met het woord ‘Brak’.
Een woord met meerdere betekenissen: niet zoet en niet zout –
breken – je gevoel na een avond doorzakken – beginnen – in
Brabants dialect een klein kind.
Waarschijnlijk zijn er nog meer betekenissen.
Maar ik geef er nu de voorkeur aan om het woord ‘morgen’
te kiezen.

Om de grootte van de letters op de kleine boekband
in te schatten heb ik een stuk papier genomen om het woord
eens op af te drukken. Toevallig nam ik uit de bak met afval
een boekkatern van een boek met een avontuur van Tarzan.

IMG_4400SintVeitNuBrakDeMorgenAan

Op dit katern teken ik de grootte af van het boekblok (de band zal iets groter worden) zodat ik eerst het woord ‘mor – gen’ kan gaan drukken over twee regels. Dat geeft een beetje een beeld van de ruimte die overblijft.


IMG_4402SintVeitTarzanMeetsMorgen

De letter ‘g’ is niet mooi maar dat gebeurd vaker als je een eerste afdruk maakt met deze houten letters. Eerder had ik de grootte gemeten van de houten blokjes waar de letters opzitten maar die zijn hoger dan de feitelijke letters. Dus ik hou iets meer ruimte over aan de onderkant van de tekst. Ik wil deze tekst gaan combineren met een linosnede. De afbeeldingen in het boek lijken ook met linosnedes gemaakt te zijn. Maar de ruimte is klein.


IMG_4403SintVeitMorgen

De tekst heb ik ook een keer op een ‘proeflap’ gedrukt. De ‘g’ is nu wel mooi. Dit is het leer waarmee ik van plan ben de bekleding te maken. In de tekst komt na de aanbrekende morgen ook een haan voor. Dus het plan is om een gestileerde haan, in rood, rechtsonder op de boekband te plaatsen. Die zal dan deels over de tekst gaan. Maar de rode inkt die ik heb is heel anders als de zwarte. Dus nu eerst een lino snijden en dan weer testen.


IMG_4404SintVeitMorgenHaan

Als ik zeg een gestileerde haan dan bedoel ik iets dergelijks.


Proeflap

Ben nu al een tijd bezig met het vierde AlfabetBoek
waarin de letter ‘O’ de hoofdrol speelt,
dat je bijna zou vergeten dat je ook gewoon een tekst kunt
maken met de afficheletters.

IMG_4279AlfabetBoekIV

Op een soort van proeflap druk ik de eerste woorden voordat ik hetzelfde ga doen op het laatste blad van AlfabetBoek IV.


IMG_4280AlfabetBoekIVProefLap

En nog een.


IMG_4281AlfabetBoekIV

Dat ga ik straks ook nog doen met wat ik vandaag heb gedrukt: er letters overheen zetten in een andere kleur. Maar daarvoor moet het druksel van vandaag eerst drogen.


IMG_4282AlfabetBoekIV

Juist: de letter ‘O’.


IMG_4285AlfabetBoekIV

Door de tekst kan ik wat ‘vlekjes’ wegwerken.


IMG_4286AlfabetBoekIV

Dan laten we dit eerst maar een drogen: AlfabetBoek IV, letter ‘O’. Misschien nog gedachtestreepjes zetten?


AlfabetBoek IV: een experiment

Een tijd geleden zag ik een letterontwerp waarbij
iedere letter uit tww loden elementen bestond zodat als je
als drukker een tekst in twee kleuren wilt afdrukken
(twee kleuren voor iedere letter wel te verstaan)
je dat kunt doen met een mooie kleurscheiding.
Dus niet zoals de letter ‘O’ die ik eerder liet zien
waar ik met twee rollers, ieder met eigen kleur,
drukinkt op had gerold.
Zoiets probeer ik vandaag ook. Met huishoudfolie.

IMG_4268AlfabetBoekIV

Voor de eerste kleur dek ik een deel van de letter af met huishoudfolie. Dan kan ik hopelijk de letter gewoon inrollen met inkt en daarna het plastic verwijderen.


IMG_4269AlfabetBoekIV

Inkt.


IMG_4270AlfabetBoekIV

Folie verwijderen.


IMG_4271AlfabetBoekIV

Afdrukken.


IMG_4272AlfabetBoekIV

Schoonmaken, folie, verf, folie eraf.


IMG_4273AlfabatBoekIV

Drukken. Morgen zien of ik dat een beetje kan bijwerken. Gaat wel lukken denk ik.


IMG_4274AlfabetBoekIVLetterpressDoodle

Een soort van drukkersdoodle of letterpress doodle. Intussen heb ik het papier nog op maat gesneden.


IMG_4275AlfabetBoekIVGereedschap

Mijn gereedschap voor een keer.


Het kan niet altijd goed gaan

Op het middelste blad van AlfabetBoek IV wilde ik met
de houten letters die ik heb van de letter ‘O’ een
bepaald ritme in de afbeelding laten terug komen.
Een zijde van het blad is nog onbedrukt en mijn idee was
om de letters ‘O’ die ik heb, als hingen ze aan een waslijn,
gaan afdrukken.
Ik heb drie letters: één onderkast ‘o’ (kleine letter) en
twee bovenkast ‘O’-s. Van de grote letters is een de
hoofdlettervariant van de kleine letter.
Die passen dus bij elkaar.
Maar de tweede hoofdletter is van een veel groter formaat en
is ook een ander lettertype.
Idee was dan ook een ritme als hieronder
Oos
terwijl dat aan een doorgebogen waslijn hangt. Een gordijntje.
Daarvoor heb ik geprobeerd een mal te maken.

IMG_4203AlfabetBoekIVMalVoorGordijnVanOs

Dit is de mal. Ik druk de letters met de hand een voor een af. Idee is om ze in de juiste opening te plaatsen (schuiven kan niet met de inkt). Samen maken de letters dan de vorm alsof ze aan een waslijn hangen. Dat beeld wil ik dan van rechts naar links over de volledige breedte van het middelste blad afdrukken.


Maar dit is voor mij nogal experimenteel dus wil ik het
eerst eens uitproberen op een stuk restpapier.
Ik kan al verklappen: ik ben niet blij met het resultaat.
Daarvoor zijn denk ik een paar redenen:
– de grootste hoofdletter ‘O’ is te groot
ten opzichte van de andere letters
– de kleine letter grenst niet met de bovenkant
van de letter aan de denkbeeldige waslijn
Beide redenen zorgen voor een te onregelmatig beeld.
Daarnaast was het werken met de losse letters
en de mal niet eenvoudig.
Te vaak kwam door de mal de letter eerst ongelijk te liggen.
Daardoor moest ik te vaak corrigeren en dat zie je meteen.

IMG_4204AlfabetBoekIVGordijnVanOs

Dat de letters zich niet goed lieten afdrukken hielp niet maar dat doet niets van het feit af dat ik hier geen goed gevoel bij had. Dus heb ik gekozen voor iets anders.


IMG_4205AlfabetBoekIV

Dit is daarvan het resultaat. Bij dit middelste blad zitten ook nog eens de uitsparingen. Die hebben al een effect op het letterbeeld. Als dan de vorm die je voor ogen hebt niet goed tot zijn recht komt dan probeer je iets te doen wat te ingewikkeld is. Dit beeld is eenvoudiger door de rechte onderkant.


AlfabetBoek IV

De vorige keer was ik al begonnen met het plakken van
krantenscheursels met de letter ‘O’ aan de voorzijde van het
achterste blad van het AlfabetBoek IV.

IMG_4170AlfabetBoekIVBuitensteBlad

Even afhankelijk van hoe ik de concertina ga vouwen wordt deze achterkant die ik vandaag beplakt heb, waarschijnlijk de omslag van het boek. Het kan ook nog zo worden dat ik een aparte omslag ga maken. Maar dat is op dit moment niet de bedoeling. Dus ik heb woorden, zinnen, slogans uit advertenties enz, genomen die een aantal keren de letter O in zich hebben. Daarbij heb ik proberen te kijken naar kleur (van de achtergrond) en de grootte van het lettertype. Het leuke aan deze manier van werken is dat ook al probeer je geen verhaal te vertellen, je door de selectie die je maakt toch iets zegt.


IMG_4173AlfabetBoekIVMiddelsteVel

In het middelste blad zitten uitsparingen. Daar probeer ik gebruik van te maken en ik kon het niet laten het thema van het Oo-mannetje een vervolg te geven.


IMG_4175AlfabetBoekIVMiddelsteVel

Als ik deze zijde van het blad af heb met bedrukken, dan is de achterkant aan de beurt. Goed om af en toe een onderbreking te hebben om nieuwe inspiratie en ideeën op te doen.


AlfabetBoek IV

De eerste reeks AlfabetBoeken bevat de letters
‘A’ tot en met ‘N’ (uitgezonderd het boek-in-boekje).
Dus het alfabet is nog niet compleet.

AlfabetBoek IV wordt anders.
Het boek maak ik uit drie stroken papier van verschillende kleur.
Het boek gaat over de letter ‘O’.
Het wordt ook een concertina.

De stroken papier zijn ongelijk van lengte. Niet bewust maar
omdat de vellen papier waar de stroken uit komen verschillend
in lengte zijn.
De strook van het zwaarste papiersoort is toevallig ook het langst.
Dat wordt de omslag.

In AlfabetBoek IV wil ik gescheurde stukken tekst met de letter ‘O’
combineren met gedrukte letters ‘O’ en cirkels.

Bij de eerdere AlfabetBoeken gingen de vorm en de inhoud min of meer
hand in hand. Nu ga ik eerst de stroken beplakken en bewerken en pas
later gaat het boek zijn vorm krijgen.
Een belangrijke keuze wordt nog of ik de drie stroken in elkaar vouw
of dat ik drie concertinas maak die samen het boek vormen.

IMG_4163AlfabetBoekIVEersteGedachten

Mijn eerste experiment met krantenknipsels. De teksten zijn gebleven het papier is anders ingezet.


IMG_4164AlfabetBoekIVKleurenLengtes

Dit zijn de drie stroken papier. Verschillend in lengte en hoogte. De hoogtes zijn door mij gekozen: 20, 17,5 en 15 centimeter. Voldoende verschil om te laten zien dat de vellen verschillend zijn. Wat kleur betreft maar straks ook wat invulling betreft. De drie stroken ga ik straks aan 1 kant aan elkaar bevestigen. Op de foto aan de onderkant.


IMG_4167AlfabetBoekIVLetterO

Het grootste stuk papier, de achterste strook, ga ik beplakken met krantenscheursels waarin de letter ‘O’ een rol speelt. Aan beide zijdes. Het middelste vel ga ik gebruiken om te bedrukken. Het kleinste vel zal worden versierd met cirkels of andere vormen die gebaseerd zijn op de letter ‘O’. Kalligrafie is voor mij niet weggelegd maar ik wil wel vermelden uit welke kranten en van welke datum de scheursels komen.


IMG_4168AlfabetBoekIVKleurenEnDoorkijkjes

In de bovenste twee stroken maak ik ‘vensters’ zodat te zien is wat er allemaal in het boek te vinden is. Dat doe ik in verband met de stevigheid niet in de achterste strook. Het snijden van ‘vensters’ is leuk maar gaat ten koste van de stevigheid van het papier. Bovendien heb ik met deze ‘vensters’ nog geen rekening gehouden waar de vouwen straks precies komen. Klein risico.


AlfabetBoek III

Vandaag weer een paar letters gedrukt.
Het alfabet is nu af. Er was nog wat ruimte over.
Dus heb ik er een paar cijfers aan toegevoegd.

Morgen kan het ver gereed zijn.
De vandaag gedrukte letters nog afwerken en
het is dan tijd om het cijfer ‘3’ af te drukken.

Dan ga ik op iedere pagina met de hand de letters
nog een keer schrijven in de juiste volgorde.

IMG_4118AlfabetBoekIIIMN-ST

Zo zien ‘M’ – ‘N’ – ‘S’ en ‘T’ er uit.


IMG_4119AlfabetBoekIIKL-UV

‘K’ – ‘L’ – ‘U’ en ‘V’.


IMG_4121AlfabetBoekIII

De nieuwste letters kunnen nog wel wat hulp gebruiken. Eerst maar eens goed drogen en dan kan ik die morgen afwerken. Voor de ‘P’, ‘Q’ en ‘X’ heb ik drie kleuren verf op mijn roller aangebracht.


IMG_4123AlfabetBoekIINieuwDrukwerkLettersEnCijfers

Op de resterende pagina’s komen de cijfers 1, 2 en 3.


IMG_4124AlfabetBoekIIIMonoprint

De verfresten heb ik gebruikt om een soort van monoprint te maken. Zo maak ik zowel de roller als de glasplaat een beetje schoon. Met behulp van losse stroken papier en reepjes karton ontstaat dan deze afbeelding. Ik heb ook nog een pagina met net gedrukte cijfers op deze verf gedrukt. De gele strook is een van de stroken papier die ik eerder gebruikt heb om de print te maken en die maakt nu deel uit van het resultaat.


AlfabetBoek III

…en de drukker drukte voort.

IMG_4111AlfabetBoekIIIIngekleurd

Na het drukken van de letters, 2 per pagina, met acrylverf, krijgen de letters nog een nabewerking. Met ecoline vul ik de witte vlekken of corrigeer ik de vorm. Daarbij probeer ik de kleur van de basis van de letters van die pagina om te wisselen. Dus gebruik ik de kleur blauw van de letter ‘C’ om de letter ‘D’ compleet te maken. Bruin van de letter ‘D’ om de letter ‘C’ compleet te maken.


IMG_4112AlfabetBoekIIIIngekleurdEnNieuw

Vandaag ook weer wat nieuwe pagina’s bedrukt.


IMG_4113AlfabetBoekIIIIngekleurdeGHNieuwYZ

Het is wel even een beetje puzzelen om er voor te zorgen dat de juiste letters op de juiste pagina van het juiste vel papier komen te staan. De ‘Y’ maakte een uitglijder vandaag. Om een beetje dekking te krijgen moet je veel verf aanbrengen op de houten afficheletters. Dan ontstaat het gevaar van schuiven bij het drukken. De ‘Y’ gleed bijna van het papier af.


IMG_4114AlfabetBoekIII

Hier liggen alle onderdelen van AlfabetBoek III: de vier velletjes van het boek-in-boekje waarop ik bezig ben met de gekleurde letters, het opgevouwen hoofdkatern waar de letters gebruikt zijn met zwart. Ook de smalle ‘omslagstrook’ van paste paper is te zien. Die strook is natuurlijk maar klein maar op deze manier hebben alle drie de boekjes in deze serie een soort van omslag van een en hetzelfde stuk paste paper.


AlfabetBoek III

Voor het boek-in-boek maak ik een klein boekje
met de letters van het alfabet.
Maar nu niet in zwart maar in kleur.
Dat is uit nood geboren.
Ik heb ooit drukinkt gekocht maar dat was één blik,
zwarte drukinkt. Ik liep tegen wat problemen aan en had
toen bijvoorbeeld niet deze mooie maat afficheletters.
Omdat de drukinkt niet op basis van oplosmiddelen
was, kostte hij nogal wat. Bovendien kwam die
inkt uit de Verenigde Staten.
Eigenlijk zou ik een serie kleuren moeten kopen maar
in de tussentijd gebruik ik acrylverf die hiervoor
niet geschikt is en als gevolg daarvan maar
voor een deel het oppervlakte dekt.

IMG_4099AlfabetBoekIII

Twee letters ga ik per pagina drukken. Zoals hier de pagina met ‘C’ en ‘D’, ‘G’ en ‘H’ en als derde pagina ‘K’ en ‘L’. Zoals je kunt zien moet ik nog wel wat werk aan de letters verrichten.


IMG_4100AlfabetboekIII

Bij deze drie pagina’s heb ik de letters al bijgewerkt.


AlfabetBoek I

IMG_4056AlfabetBoekI

Even iets anders tussendoor. Een concertina of harmonica. Daarop druk ik met de hand rond de dalvouwen de letters van het alfabet. Daarbij gebruik de recent gekochte afficheletters waarvoor ik een tijd terug de letterzuil heb gemaakt. Welke letters hangt af van de nummer van het boek en het aantal dalvouwen dat uit het papier komt.


IMG_4057AlfabetBoekI

Als ik de letters met de hand op het papier druk komt het vaak voor dat de afdruk niet volledig zwart is. Dat is helemaal niet erg. Dat vul ik aan met verschillende kleuren ecoline. En, oh ja, soms gaat het mis met het drukken, dan gebruik ik een verkeerde letter. Dat is onder andere omdat ik de letters voor de eerste keer gebruik.


IMG_4058AlfabetBoekI

Van het paste papier dat ik de afgelopen weken heb gemaakt gebruik ik een vel om een soort van kaft te maken. In dit voorbeeld gaat het om een dikker papiersoort. De kaft omvat de concertina maar alleen de uiteinden worden vastgezet. Dat wil zeggen dat de concertina volledig uit de kaft kan komen.


IMG_4059AlfabetBoekI

Het boekje is 10 centimeter hoog (de kaft iets hoger) en in een poging veel pagina’s uit één vel te halen zijn de pagina’s 5 centimeter breed. Maar dat is wel erg smal.


IMG_4060AlfabetBoekI

Om het boekje goed te laten sluiten breng ik twee koordjes aan. een ervan kan zich helemaal rond het boekje wikkelen.


IMG_4061AlfabetBoekI

Alfabetboek I in gesloten vorm.


Sjaalman

IMG_3803SjaalmankopVanDeLVergeten

Het was een beetje stil rond Sjaalman maar na het vernissen heb ik nog eens goed gekeken en vond ik een plaats op de decoratie die ik blijkbaar overgeslagen heb en dringend reparatie nodig heeft.


IMG_3804ShaalmanInspecteren

Vanuit dit perspectief gaat het om de bovenkant van de letter ‘L’.


IMG_3805ShaalmanReparatiePapierMarche

Dus heb ik een klein beetje papier-mâché voorbereid en daar een kleine reparatie uitgevoerd.


IMG_3815ShaalmanKopVanDeLHerepareerd

Ook dat ligt nu in mijn werkplaats te drogen.


Sjaalman

Voor mijn letterzuil ben ik een decoratie aan het maken.
De letters die ik opberg in de letterzuil stellen me
in staat teksten te zetten in vrijheid.
Dat gevoel van vrijheid spreekt voor mij uit ‘het pak van Sjaalman’
en daarom is de decoratie de tekst ‘Sjaalman’.
Gemaakt met papier-mâché, deels wit geverfd met gesso en deels
gekleurd met ecoline.
Nu heb ik de decoratie op maat gesneden en is het voorzien
van een eerste laag acrylvernis.
De acrylvernis zorgt er voor dat de ecoline een beetje uitloopt.
Sommige kleuren meer dan andere.

IMG_3748SjaalmanMetEersteLaagjeAcrylVernis

Sjaalman. Karakter uit de Max Havelaar van Multatuli.


Sjaalman of sjamaan

Toen ik nog niet alle letters had gevormd lag er op mijn werkbank
een woord dat kon uitgroeien naar Sjaalman maar
evengoed sjamaan kon worden.
Dat idee speelt al die tijd in mijn hoofd.

IMG_3736Sjaalman2eGessoLaag

Er is een tweede laagje gesso aangebracht, ik heb wat aan de ‘L’ gedaan zodat het geheel meer een eenheid wordt en ik heb de tweede ‘A’ een gat teruggegeven.


IMG_3737SjaalmanSjamaan

Dit gaat toch de kant uit van een sjamaan.


IMG_3738SjaalmanSjamaan


Papier-mâché

Het is de bedoeling om de letterzuil aan de buitenkant
nog te voorzien van een decoratie.
Die wil ik gaan maken met papier-mâché.
Dat heb ik niet meer gedaan (het werken met papier-mâché)
sinds ik op de kleuterschool een masker van papier-mâché
heb gemaakt. Toen had de kleuterjuf de papier-mâché
gemaakt. Afgelopen najaar zag ik nog in Lecce (Italië)
hoe men met stroken papier en lijm er prachtige werken mee maakten.
Veel kerststallen.

Mu moet ik dat zelf eens gaan proberen.
Het begint er mee dat ik een idee moet hebben voor
de decoratie. Letterzuil, Afficheletters, Letters dus.
Welke letters?

IMG_3719MVanSjaalman

In ieder geval doet de letter ‘M’ mee. Gesneden uit schuimrubber afkomstig uit een weggegooide doos uit de afvalcontainer. Ik weet niet hoe precies ik de letter moet snijden. Welke details je straks nog ziet nadat er papier-mâché over gaat. Heb vooral voor dit materiaal gekozen vanwege de dikte.


Onlangs las ik weet iets over de Max Havelaar.
Daar komt de persoon Sjaalman in voor.
Die brengt te beoordeling een pak met manuscripten
maar een potentiële geldschieter. De geldschieter is handelaar in koffie
en komt een geschrift tegen dat naar zijn idee over koffie gaat.
En zie de ‘Max Havelaar’ is geboren.

IMG_3720SjaalmanInWording

Het woord dat ik ga maken is dus ‘Sjaalman’. Daarbij wil ik vooral wijzen naar het ‘Pak van Sjaalman’.


Het vrije woord staat in Nederland behoorlijk onder druk.
Er waren altijd al groepen van buiten Nederland die er
druk op proberen uit te voeren. Maar de druk wordt steeds meer opgevoerd,
steeds dichter bij huis. Nu in Nederland zijn het de
boeren, viruswaanzinnigen en extreem-rechtse partijen
die proberen daar inbreuk op te doen.
Het ‘Pak van Sjaalman’ staat voor mij voor de vrijheid
meningen te formuleren en te uiten.
Over allerlei onderwerpen, maar zonder daarbij de vrijheid van
anderen te proberen te beperken.

Wikipedia zegt het zo:

De Ideeën van Multatuli (in diens eigen spelling Ideen) zijn een reeks van 1282 genummerde, overwegend aforistische en essayistische overwegingen en stellingnames, die in omvang uiteenlopen van enkele zinnen tot enkele bladzijden, en tussen 1862 en 1877 werden gepubliceerd in zeven bundels. Tussen de overpeinzingen is ook andersoortig werk opgenomen, zoals de volledige roman De geschiedenis van Woutertje Pieterse en het toneelstuk Vorstenschool. Het dominerende beschouwende gedeelte betreft voornamelijk maatschappijkritiek. In de stijl ervan schudt hij oude vormen van zich af, zich uitdrukkend in een directe spreektaal, die niettemin van een grote taalbeheersing getuigt.

IMG_3722Sjaalman

De letters snij ik uit de hand. Ik gebruik verschillend materiaal: dun schuimrubber in combinatie met karton. De ene keer ligt de letter bovenop. Een andere keer wordt de letter opgebouwd. Ik gebruik een stuk van een hemd. Een stuk van een doos. Ik gebruik stukken bamboe en een deel van een riem. Wat van de details straks overblijft weet ik nog niet. Dat gaan we zien. Het idee is papier dat helemaal in de lijm is geweest, in drie lagen aan te brengen. Iedere laag in een bepaalde richting zodat ik weet hoe ver ik ben.


IMG_3723StrokenKrantenpapier

De stroken krantenpapier liggen al netjes gescheurd te wachten. Op de kleuterschool hadden we kleine stukken papier een nacht in de lijm laten staan zodat er een brij ontstond waarmee je bijna kon boetseren.


IMG_3724Sjaalman

Nu nog even uitzoeken hoe ik de letters ten opzichte van elkaar ga leggen. De afficheletters, drukletters in het algemeen, stellen je in staat om ideeën te formuleren en te uiten in drukvorm.De riem moet nog mooi plat komen te liggen.


IMG_3725Sjaalman

Dit gaat het worden. Of de letters te dicht bij elkaar liggen? Ik ga het ervaren. De letters (op twee na, die drogen nog) heb ik vastgeplakt op een stuk papier ter grootte van een zijkant van de letterzuil. Dus als ik straks de ‘Sjaal’ ga uitsnijden en uithollen (de vormen er langs de achterkant uit ga halen) dan zou het moeten passen op de letterzuil.


Letterzuil – Single sheet binding

Intussen was ik al weer wat verder met de letterzuil
en met het voorbereiden van de platten voor mijn eerste
oefening uit Smith’s Sewing Single Sheets.
Een boek van Keith Smith waarin hij methodes beschrijft
voor het inbinden van boeken met losse bladen in plaats van katernen.
Daarbij geeft hij methodes aan voor het inbinden zonder
en met ondersteuning aan de rug van het boek.
Ik begin zonder ondersteuning en vele zullen dit herkennen
als een Koptische binding.

IMG_3695VoorkantVoorplatZietErGoedUit

De voorkant van de voorplat is nog niet helemaal af maar is mooi opgedroogd. Bij deze bindwijze maak je de afwerking van de platten voordat je gaat inbinden. Achteraf is het namelijk onmogelijk een mooie bekleding aan te brengen. Zoals je ziet heb ik er voor gekozen de bekleding met papier uit te voeren vrij naar het ontwerp van Keith Smith.


IMG_3696AchterzijdeVoorplatZietErMinderUit

Zo ziet de achterkant er dan uit. Dat is natuurlijk niet goed. Eens vochtig laat dit papier zich niet meer snijden. Met de schaar kun je het nog wel kleiner maken maar daarmee bereik je niet de precisie die je met een mes kunt bereiken. Gelukkig is de achterkant niet mooi want daar moet toch nog een afwerking op aangebracht worden. Dus kan ik dit nog wel ‘verstoppen’.


IMG_3698LetterzuilLadesMetNaamstrokenOrganiseren

Voor de letterzuil ben ik de lades aan het sorteren en beschrijf ik de inhoud van de lades op de naamstrook. Ik heb de lades ook genummerd van 1 tot 15.


IMG_3699LetterzuilLadesMetNaamstroken

Compleet.


Losse bladen binden

IMG_3686AlleDelenVoorHetVoorplatZijnGesneden

Alle delen die dadelijk de compositie moeten gaan vormen zijn gesneden. Ik kan al wel vertellen dat je meteen de hoekjes van de inslagen moet snijden. Als straks het papier vochtig is van de lijm zal dat niet zo eenvoudig gaan en gaat het makkelijk scheuren en als je mes niet vlijmscherp is opstroppen. Dat is mij dus al overkomen. Maar zover was ik hier nog niet.


IMG_3687VoorplatVochtigMaken

Eerst heb ik het voorplat vochtig gemaakt. Keith Smith geeft aan dat je de compositie in één keer moet afmaken. Voor- en achterkant. Dat snap ik wel want het papier en karton zal door het vocht gaan vervormen. Maar bij mij in de werkplaats droogt nu alles zo snel dat ik na het centrale deel het voorplat eerst onder bezwaar laat drogen. Heb je meer ervaring hiermee (deze lijm, dit papier en karton en deze compositie) dan zal dat inderdaad beter gaan.


IMG_3688HetBeginIsGemaakt

De eerste strook is een soort van ankerpunt voor de volgende stroken. De plaats waar deze strook moest komen was dan ook afgetekend op het voorplat.


IMG_3689IederDeelEvenGoedInDeLijmZetten

Steeds ieder stuk goed insmeren met lijm. Het papier is een zwaar papier waarvan ik ooit een pak kocht bij de Hema. Een pak met verschillende kleuren papier om kaarten te maken. Dus niets bijzonders maar wel zwaarder dan bijvoorbeeld printerpapier. Ik lijm op een stuk spiegel. Glas werkt denk ik ook goed: eenvoudig schoon te maken en glad.


IMG_3690ZienHoeDatErUitZietAlsHetGedroogdIs

Het centrale deel is geplakt. So far, so good. Nu heb ik het even laten drogen.


IMG_3692Letterzuil10LadesHebbenEenNaamstrook

Het werk aan het voorplat heb ik afgewisseld met het plakken van de naamstroken op de lades in mijn letterzuil.


IMG_3693MiddenVoorplatBeplakt

Eenmaal opgedroogd ziet het centrale deel er goed uit.


IMG_3694AlleLadesHebbenNuEenNaamstrook

Morgen misschien meer over het voorplat. Dit is de laatste lade die een naamstrook kreeg. Steeds heb ik alle lades eerst nat gemaakt. De strook papier ten minste twee keer in de lijm gezet. Anders droogt het gewoon te snel in mijn werkplaats.


Letterzuil

IMG_3665LetterzuilMetVastePlankenEnDeLades

Gisteren heb ik de planken tussen de zijkanten van de letterzuil bevestigd met spijkertjes. Toen was het moment gekomen de lades er in te plaatsten om te kijken hoe het wordt. Het resultaat zie je op de foto. Ik besloot de buitenkant nog een keer te verven. Dan zitten ook alle kopjes van de spijkers onder de verf. Daarna kan ik weer terug naar de lades. De dozen krijgen nog een ´naamstrook´.


IMG_3666LetterzuilNaamstroken

Deze stroken bevestig ik aan de buitenkant van de lades. De ‘Naamstroken’. Daar schrijf ik dan op welke letters in de lade liggen. Het is tenslotte een letterzuil. Daarnaast krijgen de drie groepen lades elk een kleur. Ook met een strook stevig papier. Op die manier blijven de lades die bij elkaar horen makkelijker bij elkaar. Bovendien verstevigen de stroken de lades natuurlijk weer. Als laatste stap zit ik er aan te denken letters aan de buitenkant van de letterzuil te gaan bevestigen. Daarover binnenkort meer.


IMG_3669VolgendProjectKeithSmithSmithsSewingSingleSheet

De afgelopen weken ben ik bezig geweest om mijn volgende project voor te bereiden. Ik heb diverse afvalcontainers geraadpleegd. Ik was op zoek naar interessant karton. Verschillende diktes, bedrukking, beplakking, materiaal enz. Daarvan heb ik stukken gesneden zodat er ‘single sheets’ ontstaan. De bindwijze haal ik uit het boek van Keith Smithg: Smith’s single sheet binding. Op de foto de eerste 10 enkele stukken karton en het boek van Keith Smith.


IMG_3670LetterzuilStaatTeDrogenVanLaatsteVerfbeurt

Intussen staat de letterzuil te drogen van de laatste verfbeurt.