Blauw vuur, gouden stilte

— over een Amitāyus‑beeld in goud en emaille —

DSC05658ZürichMuseumRietbergShivaNatarajaIndiaTamilNaduTanjavurCholaDynastie12thCenturyCEBronzeGeschenkEduardVonDerHeydtRVI501
Zürich, Museum Rietberg, Shiva Nataraja, India, Tamil Nadu, Tanjavur, Chola dynastie, 12th century CE, bronze, geschenk Eduard von der Heydt, RVI 501.
DSC05660ZürichMuseumRietbergShivaNatarajaIndiaTamilNaduTanjavurCholaDynastie12thCenturyCEBronzeGeschenkEduardVonDerHeydtRVI501

Een metalen beeld is iets anders dan een stenen stele,
of een schildering op zijde uit Dunhuang
of een miniatuur uit Lucknow.
Maar ik probeer op dezelfde manier, met dezelfde aandacht te kijken
en daarvan hier een kort verslag te doen.
Na de miniaturen die in een apart gebouw van Museum Rietberg worden getoond
ben ik nog even teruggegaan naar de Shiva Nataraja figuur.
Vandaag 9 september 2025 is mijn laatste dag in Zürich.
Morgen ga ik naar Basel om vandaar de nachttrein naar huis te nemen.

DSC05662ZürichMuseumRietbergShivaNatarajaIndiaTamilNaduTanjavurCholaDynastie12thCenturyCEBronzeGeschenkEduardVonDerHeydtRVI501
DSC05663ZürichMuseumRietbergShivaNatarajaIndiaTamilNaduTanjavurCholaDynastie12thCenturyCEBronzeGeschenkEduardVonDerHeydtRVI501

DSC05669 01 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34
Buddha Amitayus, Mongolia, 18th century CE, kupferlegierung, vergoldet, email cloisonné. Sammlung Berti Aschmann, BA 34.

Deze Boeddha is niet zo heel oud, maar technisch prachtig.
De techniek met emaille (gesmolten fijn-gemalen en gekleurd glas)
zal niet iedereen meteen mooi vinden.
Hier is het beperkt toegepast en de kleuren zijn zo gekozen
waardoor de emaille slechts als accent dient.
De Boeddha is in goud weergegeven,
alleen details en de toebehoren zijn ge-emailleerd.

DSC05669 02 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34

De stralenkrans om de Boeddha is prachtig.
Zowel in de gevlamde vormen langs de rand
als in de opgerolde vlammen
licht- en donkerblauw, met roodbruin en wit,
en tussen de kleuren dunne, gouden scheidingswandjes
en op het centrum een witte kraal.

DSC05669 03 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34

Het gezicht van de Boeddha is heel stil, in meditatie.
De vorm komt tevoorschijn uit het metaal.
Er zijn geen extra markeringen of versieringen op het gezicht,
geen gekleurde lippen, geen arcering voor de wenkbrauwen,
geen edelsteen als stip op het voorhoofd.
Zo eenvoudig het gezicht is,
zo uitgebreid zijn de versieringen daar omheen.

Bovenop het haar zie je een rijk versierde kroon
met ingelegde halfedelstenen.
Metalen linten hangen vanaf de kroon tot op de schouders,
waar ze opfladderen en spits toelopen.
De verlengde oorlellen zijn versierd met een bloemvorm en
daaronder een epaulet.
Steeds met ingelegde stenen.

DSC05669 04 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34

Ook om de armen zwieren de linten.
In zijn handen,
rustend in de schoot van de kleermakerszit,
houdt hij een vaas met deksel.
De vaas en deksel zijn met een wolkenmotief gedecoreerd,
in licht- en donkerblauw emaille.
Het is de Kalasha, de lang-leven-vaas.

DSC05669 05 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34 Lotustroon

De Boeddha zit op een dubbele lotustroon.
Ook daar komt de emaillering sterk tot zijn recht.
De verschillende tinten blauw combineren goed met het goud
van de randen die de vormen benadrukken
en met het rozerood en wit.
Let op de sierlijke gouden lijnen.

DSC05669 06 ZürichMuseumRietbergBuddhaAmitayusMongolia18thCenturyCEKupferlegierungVergoldetEmailCloisonnéSammlungBertiAschmannBA34
Het smelten van glas en het krullen van koper verbinden techniek met spiritualiteit: goud, koper en glas worden één in het symbool van zuiverheid — de lotus.