De Amsterdamse Krulletter

Al eerder besprak ik dit boek aan de hand van een artikel in de Volkskrant.
In het boek van Ramiro Espinoza en Rob Becker staan twee schilders
en hun productie centraal:

 photo DSC_7311RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletter.jpg

Ramiro Espinoza en Rob Becker: De Amsterdamse Krulletter. The Curly Letter of Amsterdam.


Visser was het zesde kind van huisschilder Joannes Augustinus Visser en Susanna Peters. Hij wilde graag naar de kunstacademie, maar de financiele beperkingen van een gezin met zestien kinderen hielden in dat hij op twaalfjarige leeftijd in de zaak van zijn vader moest werken. In 1941 vond hij dat hij daar genoeg had opgestoken en besloot voor zichzelf te beginnen met een schildersbedrijf, gevestigd op de Da Costakade 134. Deze nieuwe zaak was een succes, met in drukke perioden niet minder dan vierentwintig werknemers. Letters schilderen was Vissers grote liefde, maar omdat deze activiteit niet genoeg inkomsten genereerde, deed het bedrijf voornamelijk in huisschilderwerk. De grootste klant was de Amstelbrouwerij, die de raamdecoratie bekostigde van cafes die hun bier verkochten – een indertijd veel voorkomende praktijk. … Het zijn de ramen van deze cafes waar we voor het eerst de knap geschilderde cursieve letters kunnen aantreffen, op foto’s uit de vroege jaren vijftig.

De ‘opvolger’ van Jan Willem (Wim) Joseph Visser (1911 – 1987)
was Leonardus (Leo) Petrus Beukeboom (1943).

Leo Beukeboom omschrijft zichzelf als allergisch voor hierarchische structuren; hij heeft altijd genoten van de vrijheid en onafhankelijkheid van de kleine zelfstandige. Hij heeft nooit assistenten of leerlingen in dienst gehad (met uitzondering van Marly, een jong meisje dat op een boot op de Amstel woonde en hem een paar maanden heeft geholpen). … Beukeboom heeft zichzelf nooit gezien als kunstenaar, maar als een goed ambachtsman die eer met zijn werk inlegde. Zijn werkrelatie met Heineken heeft voortgeduurd tot 1989. Toen is het bedrijf gestopt met het gratis aanbieden van raambeschilderingen aan cafes – een zware slag voor Beukebooms carriere.

 photo DSC_7310RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletterTheCurlyLetterOfAmsterdam.jpg

Los van de geschiedenis die in het boek wordt vastgelegd
is de analyse van de bronnen van het schrift en het vastleggen
van het schrift in het boek, het belangrijkste onderdeel.

 photo DSC_7317RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletter.jpg

De Amsterdamse Krulletter is verschenen in een oplage van 1000 stuks. Als onderdeel van het boek heeft Ramiro Espinoza een model opgenomen van het alfabet met hoofdletters (kapitalen), kleine letters (onderkast) en cijfers onder het motto ‘Alcohol is je grootste vijand. Heb je vijanden lief’.


 photo DSC_7317RamiroEspinozaRobBeckerDeAmsterdamseKrulletterAlcoholIsJeGrootsteVijandHebJeVijandenLief.jpg

Detail van het letter- en cijfermodel.


Daarnaast bevat het boek een grote serie foto’s
waarmee de nu nog bestaande raamdecoraties worden gedocumenteerd.
Niet alleen in Amsterdam maar ook in Maastricht en Gent.
De foto’s zijn het werk van Rob Becker.

Voorbeelden

 photo WP_20150217_001JimmWilliamsDeBasisVanTypografi.jpg

Naar aanleiding van het boek ‘De basis van typografie’ van Jim Williams
wat voorbeelden van hoe je kunt spelen met typografie in bijvoorbeeld
de krant. In dit geval de zaterdagbijlage van de Volkskrant.

 photo DSC_6219VolkskrantMagazine20150221.jpg

De regels van de tekst staan erg dicht op elkaar,
Hierdoor komt de staart van de letter ‘g’ uit regel 1
in aanraking met de vlag van letter ‘l’ in regel 2.
Ik weet niet of het toeval is of dat bewust gezocht is
naar het in verband brengen van de woorden ‘meehangen
en ‘loslaten’

 photo DSC_6220VolkskrantMagazine20150221.jpg

Alle letters ‘j’ uit regel 1
botsen met letters in regel 2.
De leestekens zijn erg prominent in de tekst aanwezig.

 photo DSC_6222VolkskrantMagazine20150221.jpg

In regel 1 staat een programmanaam in italic en de naam is onderstreept
terwijl ik zou zeggen dat die naam niet het belangrijkste is in de tekst.
in de tekst zitten heel veel botsende letters vooral de ‘g’ van regel 2 (groot)
en de ‘k’ van regel 3 (kogels).
Die ‘g’ van kogels weer met het woord ‘op’ in regel 4.
op zijn beurt weer het woord ‘op’ met ‘frontlinie’ op regel 5.
De leesbaarheid van deze tekst staat behoorlijk onder druk.

 photo DSC_6223VolkskrantMagazine20150221.jpg

Hier zie je een hangende apostrof. Zie hoofdstuk 3.14 hangende interpunctie).
Het afbreken van het woord: Voortdu-rend valt op.
De woorden ‘de vijand’, de laatste regel van deze kop, is in onderkast gezet.
De rest van de tekst in kapitalen. Heel opvallend.
De vlag van ‘de’ botst met de ‘A’ van ‘Amerika’.
De puntjes van de ‘ij’ (de tittels) botsen met de ‘E’
De ‘d’ van ‘vijand’ botst met de ‘K’ van ‘Amerika’. De laatste apostrof.

 photo DSC_6224VolkskrantMagazine20150221.jpg

Dit dan een heel ander voorbeeld van spelen met typografie.
Heel geslaagd!

Gelezen: de basis van typografie

 photo WP_20150217_001JimmWilliamsDeBasisVanTypografi.jpg

Jim Williams, De basis voor typografie.


Dit mooi vormgegeven boek geeft een inzicht in de elementen
die een typograaf kan beinvloeden bij het maken van een boek,
een advertentie, een slogan, een folder, een krant of
wat voor visueel medium dan ook waarbij tekst een rol speelt.
Dus ook een blog.
Inderdaad.

Het boek is geen droge stof, aan de hand van een groot aantal
voorbeelden, worden kort allerlei begrippen en verschijnselen besproken.
Heel informatief en leuk tegelijkertijd.
Na het lezen ben je geen typograaf maar kun je aan een tekst
wel herkennen of er aandacht is besteed aan de manier
waarop die tekst zijn vorm gekregen heeft.

Inclusief punten, wezen, weduwen, aanspatieeren, mager en vet,
en-dash, em-dash, apenstaartje, kapitalen en onderkast.
Heel concreet sprak mij bijvoorbeeld pagina 92 erg aan.
Daar worden twee voorbeelden gegeven van ‘botsingen’.
Botsingen ontstaan doordat of letters te dicht op elkaar staan
(veel te veel afspatiering) of omdat de regelafstand te klein is.
Het Volkskrant zaterdagmagazine speelt met dit laatste fenomeen.
Kijk zaterdag maar eens. De tussenkoppen zijn vaak bewust zo
gezet dat de vlaggen en staarten (letters f en g bijvoorbeeld)
in onder elkaar staande regels tekst, elkaar raken.